III SAB/Łd 53/26

Dnia 25 czerwca 2026 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi – Wydział III w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Joanna Wyporska-Frankiewicz Sędziowie: Sędzia WSA Agnieszka Krawczyk (spr.) Sędzia WSA Monika Krzyżaniak po rozpoznaniu w dniu 25 czerwca 2026 roku na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym sprawy ze skargi małoletniego N. H., reprezentowanego przez przedstawiciela ustawowego – ojca N.H.2 na bezczynność Wojewody Łódzkiego w przedmiocie rozpoznania wniosku o udzielenie zezwolenia na pobyt czasowy 1/ zobowiązuje Wojewodę Łódzkiego do załatwienia wniosku w terminie 30 dni od dnia doręczenia odpisu prawomocnego wyroku wraz z aktami sprawy; 2/ stwierdza, że Wojewoda Łódzki dopuścił się bezczynności w rozpatrzeniu wniosku skarżącego; 3/ stwierdza, że bezczynność Wojewody Łódzkiego w rozpatrzeniu wniosku skarżącego nie miała miejsca z rażącym naruszeniem prawa; 4/ oddala skargę w pozostałym zakresie; 5/ zasądza od Wojewody Łódzkiego na rzecz N. H. kwotę 597 (pięćset dziewięćdziesiąt siedem 00/100) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania. [pic]

W dniu 28 października 2025 r. N. H.1, działając jako przedstawiciel ustawowy małoletniego N. H. (dalej: skarżący), złożył do Wojewody Łódzkiego wniosek o udzielenie zezwolenia na pobyt czasowy na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej. W dniu 16 kwietnia 2026 r. skarżący wniósł ponaglenie na działanie organu. W dniu 20 kwietnia 2026 r. skarżący wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi skargę na bezczynność i przewlekłe prowadzenie postępowania przez Wojewodę Łódzkiego w sprawie wniosku o udzielenie zezwolenia na pobyt czasowy. Skarżący zarzucił organowi naruszenie art. 12 § 1 w zw. z art. 35 § 3 i 4 k.p.a. przez prowadzenie postępowania w sposób opieszały, powierzchowny i nieefektywny oraz art. 7 k.p.a. przez niepodjęcie czynności niezbędnych do wyjaśnienia i załatwienia sprawy. W skardze wniesiono o zobowiązanie organu do wydania decyzji w określonym terminie, stwierdzenie przewlekłego prowadzenia postępowania, zasądzenie kosztów postępowania oraz rozpoznanie sprawy w trybie uproszczonym. W uzasadnieniu skargi podniesiono także, że organ nie podjął żadnych czynności zmierzających do załatwienia sprawy, w szczególności nie wezwał skarżącego do osobistego stawiennictwa ani do złożenia odcisków palców, mimo że skarżący był gotowy stawić się w urzędzie od chwili wszczęcia postępowania. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej odrzucenie, ewentualnie o jej oddalenie. Wskazał, że wniosek został złożony 28 października 2025 r. i jest rozpoznawany według kolejności wpływu spraw. Podniósł, że dłuższy czas procedowania wynika z liczby spraw, a nie ze złej woli pracowników organu. Ponadto organ powołał się na art. 100d ust. 1 ustawy z dnia 12 marca 2022 r. o pomocy obywatelom Ukrainy w związku z konfliktem zbrojnym na terytorium tego państwa (t.j. Dz. U. z 2025 r. poz. 337 – dalej: ustawa pomocowa), w brzmieniu uwzględniającym zmianę wprowadzoną ustawą z dnia 23 stycznia 2026 r. o wygaszeniu rozwiązań wynikających z ustawy o pomocy obywatelom Ukrainy w związku z konfliktem zbrojnym na terytorium tego państwa oraz o zmianie niektórych innych ustaw (Dz. U. z 2026 r. poz. 203). Zgodnie z tym przepisem, w okresie do dnia 4 marca 2027 r. bieg terminów na załatwienie spraw dotyczących udzielenia cudzoziemcowi zezwolenia na pobyt czasowy w postępowaniach prowadzonych przez wojewodę nie rozpoczyna się, a rozpoczęty ulega zawieszeniu na ten okres. Organ wskazał również na art. 100d ust. 3 ustawy pomocowej, zgodnie z którym w tym okresie przepisów o bezczynności organu oraz o obowiązku organu prowadzącego postępowanie w sprawach, o których mowa w ust. 1, do powiadamiania strony lub uczestnika postępowania o niezałatwieniu sprawy w terminie nie stosuje się. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi zważył, co następuje: Skarga zasługiwała na uwzględnienie. Na wstępie wyjaśnić należy, że niniejszą sprawę rozpoznano w trybie uproszczonym na podstawie art. 119 pkt 4 w zw. z art. 120 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2024 r. poz. 935 z późn. zm.; dalej p.p.s.a.). Zgodnie z art. 119 pkt 4 p.p.s.a., sprawa może być rozpoznana w trybie uproszczonym, jeżeli przedmiotem skargi jest bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania. W trybie uproszczonym sąd rozpoznaje sprawę na posiedzeniu niejawnym w składzie trzech sędziów (art. 120 p.p.s.a.). W dalszej kolejności wskazać trzeba, że zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j. Dz. U. z 2024 r. poz. 1267) oraz art. 3 § 1 p.p.s.a., sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, stosując środki określone w ustawie. Stosownie do treści art. 3 § 2 pkt 8 p.p.s.a., kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje orzekanie w sprawach skarg na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadkach określonych w pkt 1-4 lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadku określonym w pkt 4a. Stosownie do treści art. 149 § 1 p.p.s.a., sąd, uwzględniając skargę na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania przez organy w sprawach określonych w art. 3 § 2 pkt 1-4 albo na przewlekłe prowadzenie postępowania w sprawach określonych w art. 3 § 2 pkt 4a: 1) zobowiązuje organ do wydania w określonym terminie aktu, interpretacji albo do dokonania czynności; 2) zobowiązuje organ do stwierdzenia albo uznania uprawnienia lub obowiązku wynikających z przepisów prawa; 3) stwierdza, że organ dopuścił się bezczynności lub przewlekłego prowadzenia postępowania. Stosownie zaś do art. 149 § 1a p.p.s.a., jednocześnie sąd stwierdza, czy bezczynność organu lub przewlekłe prowadzenie postępowania przez organ miały miejsce z rażącym naruszeniem prawa. Sąd, w przypadku, o którym mowa w § 1, może ponadto orzec z urzędu albo na wniosek strony o wymierzeniu organowi grzywny w wysokości określonej w art. 154 § 6 lub przyznać od organu na rzecz skarżącego sumę pieniężną do wysokości połowy kwoty określonej w art. 154 § 6 (art. 149 § 2 p.p.s.a.). Wniesienie skargi na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania jest dopuszczalne wówczas, gdy strona przed wniesieniem skargi wniosła do organu ponaglenie, wyczerpując przysługujący jej środek zaskarżenia (art. 52 § 1 i 2 p.p.s.a.). Skargę na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania można wnieść w każdym czasie po wniesieniu ponaglenia do właściwego organu (art. 53 § 2b p.p.s.a.). Spełnienie wymogu wyczerpania środków zaskarżenia następuje już w chwili złożenia ponaglenia w organie. W niniejszej sprawie skarżący przed wniesieniem skargi spełniła powyższy wymóg formalny. Jedną z naczelnych zasad postępowania administracyjnego, wyrażoną w art. 12 § 1 i 2 k.p.a., jest zasada jego szybkości. Zgodnie z art. 12 § 1 k.p.a., organy administracji publicznej mają obowiązek działać w sprawie wnikliwie i szybko, posługując się możliwie najprostszymi środkami, prowadzącymi do jej załatwienia. Na organie prowadzącym postępowanie spoczywa obowiązek podejmowania wszelkich kroków niezbędnych do załatwienia sprawy (art. 7 i art. 77 § 1 k.p.a.). Sąd podziela prezentowany w orzecznictwie pogląd, że nie każde przekroczenie przez organ terminów załatwiania spraw oznacza per se, że organ pozostaje w stanie bezczynności lub prowadzi postępowanie w sposób przewlekły. Konieczne jest bowiem poddanie ocenie istotnych okoliczności konkretnej sprawy, w tym w szczególności stopnia jej skomplikowania (zarówno w aspekcie prawnym, jak i przede wszystkim faktycznym), zaniechań lub wadliwości działań podejmowanych przez organ, a także postawy stron (por. wyroki NSA: z 13 maja 2011 r., I OSK 711/11, LEX nr 818629; z 24 lipca 2018 r., II OSK 3021/17, LEX nr 2547323). Nawet jednak w sprawach o skomplikowanym charakterze organ powinien działać wnikliwie i szybko (art. 12 § 1 w zw. z art. 7, art. 8 i art. 77 § 1 k.p.a.). Przenosząc powyższe na grunt rozpoznawanej sprawy, należy zauważyć, że zgodnie z art. 112a ust. 1 ustawy z 12 grudnia 2013 r. o cudzoziemcach decyzję w sprawie udzielenia cudzoziemcowi zezwolenia na pobyt czasowy wydaje się w terminie 60 dni. W myśl art. 112a ust. 2 ustawy o cudzoziemcach, termin, o którym mowa w ust. 1, biegnie od dnia, w którym nastąpiło ostatnie z następujących zdarzeń: 1) cudzoziemiec złożył wniosek o udzielenie zezwolenia na pobyt czasowy osobiście lub nastąpiło jego osobiste stawiennictwo w urzędzie wojewódzkim po złożeniu tego wniosku, chyba że wobec cudzoziemca nie stosuje się wymogu osobistego stawiennictwa, lub 2) cudzoziemiec złożył wniosek o udzielenie zezwolenia na pobyt czasowy, który nie zawiera braków formalnych, lub zostały one uzupełnione, lub 3) cudzoziemiec przedłożył dokumenty, o których mowa w art. 106 ust. 2 pkt 2, lub wyznaczony przez wojewodę termin, o którym mowa w art. 106 ust. 2a, upłynął bezskutecznie. Przy czym z ww. przepisu wynika, że bieg terminu na załatwienie sprawy przez organ rozpoczyna się dopiero po wystąpieniu ostatniego z wymienionych w nim zdarzeń, tj. upraszczając, od momentu skompletowania wniosku poprawnego pod względem formalnym. Jak wynika z przedstawionego wcześniej stanu faktycznego, wniosek wszczynający postępowanie w sprawie został złożony do Wojewody Łódzkiego 28 października 2025 r. Jednocześnie wniosek ten nie został rozpatrzony ani na dzień wniesienia skargi (20 kwietnia 2026 r.), ani na dzień orzekania (25 czerwca 2026 r.). W odpowiedzi na wniesioną skargę organ stwierdził, że aktualnie nie ma podstaw do stwierdzenia w sprawie bezczynności, powołując się na aktualną treść art. 100d ust. 1 ustawy pomocowej. Sąd z powyższym stanowiskiem się nie zgadza. W orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego przyjmowano, że art. 100d, a wcześniej także art. 100c ww. ustawy nie naruszają Konstytucji RP, prawa unijnego, w tym Karty Praw Podstawowych Unii Europejskiej (dalej KPP), jak również art. 6 i 13 Konwencji o Ochronie Praw Człowieka i Podstawowych Wolności (dalej EKPCz) (zob. np. wyroki NSA z 23 października 2024 r., II OSK 801/24; z 30 października 2024 r., II OSK 1961/24; z 26 lutego 2025 r., II OSK 1287/24; z 27 lutego 2025 r., II OSK 2470/24; z 2 kwietnia 2025 r., II OSK 2316/24; z 16 kwietnia 2025 r., II OSK 1280/24). Pogląd ten zachowywał swoją aktualność do 30 czerwca 2024 r. NSA zastrzegł bowiem w niektórych orzeczeniach, że konieczne jest, aby sformułowane wyżej oceny dotyczące dopuszczalnego, proporcjonalnego ograniczenia prawa do sądu, zostały poczynione z uwzględnieniem nadzwyczajnych okoliczności aktualnych na dzień oceny bezczynności lub przewlekłości dokonanej w zaskarżonym wyroku (por. np. wyroki NSA: z 13 kwietnia 2023 r., II OSK 1985/22, z 18 listopada 2024 r., II OSK 926/24; z 21 stycznia 2025 r., II OSK 1123/24; z 20 lutego 2025 r., II OSK 2212/24 i II OSK 2146/24; z 27 lutego 2025 r., II OSK 2470/24; z 9 kwietnia 2025 r., II OSK 1188/24). Sygnalizowano więc, że ewentualna istotna zmiana tych okoliczności może doprowadzić do odmiennej oceny spełnienia przesłanki niezbędności wprowadzenia ograniczeń przewidzianych w art. 100d ww. ustawy. Rozwiązania legislacyjne uwarunkowane nadzwyczajnymi okolicznościami mogą być bowiem uznane za proporcjonalne tylko wówczas, gdy okoliczności te trwają. Wymóg niezbędności ograniczeń stanowi zaś, obok przesłanek przydatności i proporcjonalności sensu stricto, nieodzowny element testu proporcjonalności (por. np. wyrok TK z 22 września 2005 r., Kp 1/05, OTK-A 2005/8/93). Ostatecznie w orzecznictwie NSA uznano, że przedłużenie obowiązywania art. 100d ww. ustawy na okres po 30 czerwca 2024 r. nie miało już uzasadnienia w konstytucyjnej, traktatowej oraz konwencyjnej przesłance konieczności ograniczenia prawa do sądu w sprawie bezczynności lub przewlekłości postępowania (zob. np. wyroki NSA z 19 maja 2025 r., II OSK 2921/24, z 3 lipca 2025 r., II OSK 3117/24, z 5 sierpnia 2025 r., II OSK 3111/24, z 5 sierpnia 2025 r., II OSK 2743/24, z 25 sierpnia 2025 r., II OSK 3109/24). Tym samym przedłużenie na mocy art. 1 pkt 3 ustawy z 15 maja 2024 r. o zmianie ustawy o pomocy obywatelom Ukrainy w związku z konfliktem zbrojnym na terytorium tego państwa oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. z 2024 r. poz. 854) nastąpiło z naruszeniem zasady proporcjonalności, a tym samym z naruszeniem m.in. art. 45 ust. 1 w zw. art. 31 ust. 3 Konstytucji RP oraz art. 47 w zw. z art. 52 ust. 1 KPP. Z dniem 30 czerwca 2024 r. zaistniał zatem stan niekonstytucyjności art. 100d ustawy pomocowej (wyrok NSA z 26 czerwca 2025 r., II OSK 2234/24). Podobną ocenę, zdaniem składu orzekającego w niniejszej sprawie, należy przyjąć również w odniesieniu do dalszego przedłużenia obowiązywania art. 100d ustawy pomocowej, dokonanego ustawą z dnia 23 stycznia 2026 r. o wygaszeniu rozwiązań wynikających z ustawy o pomocy obywatelom Ukrainy w związku z konfliktem zbrojnym na terytorium tego państwa oraz o zmianie niektórych innych ustaw (Dz. U. z 2026 r. poz. 203). Ustawa ta, w art. 17 pkt 50, zmieniła art. 100d ust. 1 ustawy pomocowej w ten sposób, że wyrazy "4 marca 2026 r." zastąpiono wyrazami "4 marca 2027 r.". Dalsze przedłużenie okresu, w którym bieg terminów w sprawach pobytowych nie rozpoczyna się albo ulega zawieszeniu, nie zmienia jednak oceny Sądu, że po dniu 30 czerwca 2024 r. stosowanie tej regulacji jako pełnej bariery dla sądowej kontroli bezczynności lub przewlekłości postępowania prowadziłoby do nieproporcjonalnego ograniczenia prawa do sądu. Oceny bezczynności albo przewlekłości w sprawach, o których mowa w art. 100d ust. 1 ustawy, należy zatem dokonywać z uwzględnieniem zdarzeń zaistniałych od 1 lipca 2024 r., co też sąd w niniejszej sprawie uczynił. W rozpatrywanej sprawie wniosek o udzielenie zezwolenia na pobyt czasowy, jak już wspomniano, został złożony przez skarżącego 28 października 2025 r., a więc po ww. dacie, dlatego ocena bezczynności/przewlekłości postępowania organu powinna zostać dokonana przez pryzmat przepisów k.p.a. oraz ustawy o cudzoziemcach, a także przepisów prawa europejskiego regulujących problematykę udzielania cudzoziemcom zezwoleń pobytowych. Pojęcia bezczynności i przewlekłości zdefiniowane zostały w art. 37 § 1 pkt 1 i pkt 2 k.p.a. Bezczynność określona została jako niezałatwienie sprawy w terminie wskazanym w art. 35 k.p.a. lub przepisach szczególnych, ani w terminie wskazanym zgodnie z art. 36 § 1 tej ustawy, zaś przewlekłość określono jako prowadzenie postępowania dłużej, niż jest to niezbędne do załatwienia sprawy. Z treści przywołanych definicji normatywnych należy wywieść, iż organ jest bezczynny, jeśli nie zakończy postępowania w przewidziany prawem sposób w ustawowym terminie lub w terminie przez siebie zmienionym na podstawie art. 36 § 1 k.p.a. Natomiast postępowanie jest przewlekle prowadzone, jeśli w granicach czasowych przeznaczonych na załatwienie sprawy, organ działa opieszale, nieefektywnie i nie rozstrzyga sprawy, mimo że brak jest do tego przeszkód (formalnie nie dochodzi do przekroczenia terminu załatwienia sprawy). Skarga na przewlekłość jest skargą na stan postępowania, w którym opieszałość organu powoduje niezałatwienie sprawy niezwłocznie lub szybciej, niż to wynika z art. 35 § 1-3a k.p.a. lub z przepisów szczególnych (zob. uchwała NSA z 22 czerwca 2020 r., II OPS 5/19). Takim przepisem szczególnym jest cytowany już wcześniej art. 112a ust. 1-3 ustawy o cudzoziemcach. Przywołany przepis ustala termin na wydanie decyzji w sprawie udzielenia zezwolenia na pobyt czasowy, który wynosi 60 dni, a ponadto ustala reguły liczenia tego terminu. Analiza tego przepisu prowadzi do wniosku, że chodzi o uzupełnienie wszelkich wymogów wynikających z ww. ustawy oraz jego braków formalnych. Wobec przyjęcia, że norma art. 100d ustawy pomocowej obowiązywała do dnia 30 czerwca 2024 r., termin 60 dni na załatwienie sprawy wynikający z art. 112a ust. 1 ustawy o cudzoziemcach rozpoczął swój bieg wraz ze złożeniem przez cudzoziemca wniosku, tj. 28 października 2025 r. A zatem w dacie orzekania przez tutejszy sąd termin ten upłynął, ponieważ od wszczęcia postępowania upłynęło ponad 6 miesięcy. W tym okresie organ nie podejmował żadnej istotnej aktywności, która sugerowałaby konieczność dłuższego procedowania, a przynajmniej nie wynika to z akt sprawy. Nie ulega wątpliwości - biorąc pod uwagę, że organ poprzestał jedynie na zawiadomieniu strony o pozostawieniu bez rozpoznania złożonego ponaglenia (pismo z dnia 24 kwietnia 2026 r.) - iż organ działał co najmniej przewlekle. Sąd w swej ocenie wziął jednak pod uwagę także treść rozwiązań prawnych przewidzianych w art. 5 ust. 2 akapit 1 Dyrektywy Parlamentu Europejskiego i Rady 2011/98/UE z dnia 13 grudnia 2011 r. (Dz. U.UE.L.2011.343.1), zgodnie z którym "Właściwy organ wydaje decyzję w sprawie kompletnego wniosku w najkrótszym możliwym terminie, lecz w każdym razie w terminie czterech miesięcy od daty złożenia wniosku". Z tego względu, z uwagi na przekroczenie terminu wskazanego ww. aktem, sąd za usprawiedliwione uznał twierdzenie, że zwłokę organu należy kwalifikować jako bezczynność w rozumieniu art. 37 § 1 pkt 1 k.p.a. Z powyższych względów sąd zobowiązał Wojewodę Łódzkiego do rozpoznania wniosku skarżącego w terminie 30 dni od otrzymania odpisu prawomocnego wyroku wraz z uzasadnieniem oraz aktami postępowania. O powyższym orzeczono w punktach 1 i 2 sentencji na podstawie art. 149 § 1 pkt 1 i 3 p.p.s.a. Z uwagi na relatywnie niedługi okres stwierdzonej bezczynności, wobec znanych sądowi z urzędu realiów związanych z obsługą podobnych wniosków licznie składanych przez cudzoziemców w Urzędzie Wojewódzkim w Łodzi, sąd nie widział podstaw, by bezczynność tę klasyfikować jako przejaw rażącego naruszenia prawa (pkt 3 sentencji wyroku). Skargę należało oddalić w pozostałym zakresie. W szczególności Sąd nie znalazł podstaw do odrębnego stwierdzenia przewlekłego prowadzenia postępowania, skoro istotą uchybienia organu było niezałatwienie sprawy i brak podjęcia czynności zmierzających do jej rozpoznania, co uzasadniało stwierdzenie bezczynności. O kosztach postępowania orzeczono na podstawie art. 200 i 205 § 2 p.p.s.a., na które złożyły się wpis od skargi w kwocie 100 zł oraz wynagrodzenie profesjonalnego pełnomocnika w stawce 480 zł powiększone o 17 zł tytułem uiszczonej opłaty skarbowej od pełnomocnictwa. W tym stanie rzeczy orzeczono jak w sentencji. ds