IV SA/Gl 1126/16

Starszy referendarz sądowy w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym w Gliwicach Andrzej Majzner po rozpoznaniu w dniu 26 września 2017 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi B.K. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K. z dnia [...]r., nr [...] w przedmiocie sprostowania z urzędu oczywistej omyłki pisarskiej w decyzji przyznającej dodatek mieszkaniowy w kwestii wniosku o przyznanie skarżącej prawa pomocy w zakresie obejmującym ustanowienie radcy prawnego postanawia: umorzyć postępowanie z wniosku o przyznanie prawa pomocy;

Wyrokiem z dnia 22 czerwca 2017 r., wydanym w trybie uproszczonym, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach oddalił skargę w niniejszej sprawie. Wyrok ten uprawomocnił się z dniem 15 lipca 2017 r. Następnie, pismem procesowym nadanym do Sądu w dniu 1 sierpnia 2017 r., B.K.zażądała ustanowienia radcy prawnego, celem sporządzenia skargi kasacyjnej od powyższego orzeczenia. Odpowiadając na stosowne wezwanie skarżąca złożyła do Sądu urzędowy formularz wniosku o przyznanie prawa pomocy, w którym określiła, iż domaga się nie tylko ustanowienia radcy prawnego, lecz nadto także zwolnienia od kosztów sądowych. Wnioskodawczyni powołała się na trudną sytuację materialną wywodząc, że gospodaruje samotnie, utrzymuje się z renty z tytułu całkowitej niezdolności do pracy w kwocie netto około 750 zł i nie posiada żadnych zasobów pieniężnych ani przedmiotów wartościowych. Posiada natomiast mieszkanie (pokój z kuchnią i ubikacją) oraz nieruchomość rolną "po rodzicach" o powierzchni około 1,5 - 2 ha, przy czym ta druga nieruchomość ma nieuregulowany stan prawny. Rozpoznając wniosek zważono, co następuje. W pierwszej kolejności należy odnotować, że przedmiotem zaskarżenia w niniejszej sprawie jest postanowienie wydane w sprawie dotyczącej dodatku mieszkaniowego. Wnioskodawczyni jest tu więc objęta zwolnieniem od kosztów sądowych z mocy samego prawa, co wynika z art. 239 § 1 pkt 1 lit. h) ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2017 r., poz. 1369 ze zm.) - zwanej dalej p.p.s.a., a w konsekwencji, jej wniosek o zwolnienie z obowiązku uiszczenia rzeczonych kosztów jest od samego początku bezprzedmiotowy i jako taki nie podlega rozpoznaniu. Odnosząc się natomiast do wniosku strony o ustanowienie radcy prawnego należy podkreślić, iż stosownie do treści art. 243 § 1 p.p.s.a., prawo pomocy może być przyznane stronie na jej wniosek złożony przed wszczęciem postępowania lub w toku postępowania. Z brzmienia tego unormowania wynika więc, że ustawodawca przewidział - co do zasady - możliwość złożenia wniosku o przyznanie prawa pomocy wyłącznie do momentu zakończenia sprawy prawomocnym wyrokiem lub postanowieniem kończącym postępowanie w sprawie. Zgodnie przy tym z wyrażonym w judykaturze poglądem, który rozpoznający niniejszy wniosek w pełni podziela, użyte w przywołanym przepisie pojęcie "tok postępowania" trzeba rozumieć nieco szerzej, a mianowicie, jako obejmujące swoim zakresem także postępowanie, które zostało zainicjowane przez stronę po uprawomocnieniu się orzeczenia kończącego postępowanie w sprawie, to jest takiego postępowania, które ma doprowadzić do wzruszenia tego prawomocnego orzeczenia np. poprzez złożenie skargi o wznowienie postępowania lub wniosku o przywrócenie terminu do wniesienia skargi kasacyjnej (por: postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 21 marca 2006 r., sygn. akt I OZ 347/06 - dostępne w internetowej Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych - dalej CBOSA). Innymi słowy, skuteczne ubieganie się przez stronę postępowania sądowoadministarcyjnego o przyznanie prawa pomocy jest możliwe zasadniczo do uprawomocnienia się orzeczenia kończącego postępowanie, natomiast po tym fakcie - wyłącznie wówczas, gdy wnioskodawca zainicjuje tryb mogący skutecznie doprowadzić do wzruszenia tego orzeczenia, bądź przynajmniej zasygnalizuje zamiar skorzystania ze środków prawnych, które mogłyby realnie odnieść taki skutek. Tylko wtedy bowiem wniosek o przyznanie prawa pomocy byłby dopuszczalny w świetle art. 243 § 1 p.p.s.a. i tylko wówczas ewentualne uwzględnienie tego wniosku korespondowałoby z celem prawa pomocy, jakim jest umożliwienie osobom ubogim dochodzenie swoich praw przed sądem. W niniejszej sprawie opisane wyżej wymogi nie zostały zachowane. Nie budzi bowiem wątpliwości, że wniosek B.K. został złożony 1 sierpnia 2017 r., czyli po uprawomocnieniu się wyroku kończącego niniejsze postępowanie sądowe. Równocześnie z akt sprawy, jak i z samego wniosku nie wynika, aby skarżąca zainicjowała postępowanie zmierzające do wzruszenia tego prawomocnego orzeczenia ani też, aby miała zamiar skorzystać z takich środków prawnych, które mogłyby skutecznie doprowadzić do tego celu. Wywodziła bowiem jedynie, że żąda ustanowienia pełnomocnika celem sporządzenia skargi kasacyjnej od powyższego wyroku, tymczasem skuteczne wniesienie skargi kasacyjnej w sprawie nie jest już możliwe, bowiem wyrok ten - jak wskazano powyżej - uprawomocnił się z dniem 15 lipca 2017 r. (to jest po upływie terminu 7 dni od doręczenia stronie odpisu sentencji tego orzeczenia). Przede wszystkim zaś, trzeba zaznaczyć, że skarżąca nie złożyła nawet wniosku o sporządzenie uzasadnienia przedmiotowego wyroku, a godzi się podkreślić, że brak złożenia takiego wniosku wyklucza możliwość wniesienia skargi kasacyjnej od tego orzeczenia (strona została o tym zresztą wyraźnie pouczona w piśmie z dnia 29 czerwca 2017 r. - karta nr 12 akt sprawy). Mając na uwadze zaprezentowane wyżej rozważania prawne stwierdzić przyjdzie, iż wniosek strony o przyznanie prawa pomocy nie mógł zostać uwzględniony, gdyż jest on niedopuszczalny w świetle art. 243 § 1 p.p.s.a. Postępowanie z tego wniosku należało zatem umorzyć jako zbędne na postawie art. 249a p.p.s.a. (por. postanowienia Wojewódzkich Sądów Administracyjnych: w Warszawie, z dnia 2 marca 2017 r., sygn. akt V SA/Wa 4550/15 oraz we Wrocławiu, z dnia 3 marca 2017 r., sygn. akt IV SA/Wr 761/15 i w Poznaniu, z dnia 16 marca 2017 r., sygn. akt I SA/Po 1142/16 - orzeczenia dostępne w CBOSA). W tym stanie rzeczy postanowiono jak sentencji, działając na podstawie art. 258 § 1 i § 2 pkt 7 p.p.s.a. w związku z art. 249a tej ustawy.