IV SA/Gl 1139/13

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym : Przewodniczący Sędzia NSA Tadeusz Michalik Sędziowie Sędzia NSA Szczepan Prax (spr.) Sędzia WSA Andrzej Matan Protokolant Monika Rał po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 18 czerwca 2014 r. sprawy ze skargi Wojewody [...] na uchwałę Zarządu Województwa [...] z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie nieprzeprowadzenia na rok szkolny 2013/2014 naboru do zakładów kształcenia nauczycieli stwierdza nieważność zaskarżonej uchwały.

Zaskarżoną uchwałą Zarząd Województwa [...] postanowił o nieprzeprowadzaniu w roku szkolnym 2013/2014 naboru do siedmiu zakładów kształcenie nauczycieli. W podstawie prawnej uchwały powołano art. 41 ust. 1 ustawy z dnia 5 czerwca 1998 r. o samorządzie województwa (j.t. Dz. U. Nr 142 z 2001 r., poz. 1590 ze zm.), w zw. z art. 34a ust. 1 ustawy z dnia 7 września 1991 r. o systemie oświaty (j.t. Dz. U. Nr 256 z 2004 r., poz. 2572 ze zm.) i § 9 pkt 2 rozporządzenia Ministra Edukacji Narodowej z dnia 12 sierpnia 1997 r. w sprawie zakładów kształcenia nauczycieli (Dz. U. Nr 104, poz. 664 ze zm.). W skardze Wojewoda [...] wniósł o stwierdzenie nieważności powyższej uchwały, zarzucając jej niezgodność z § 22 wymienionego rozporządzenia. Organ nadzoru podniósł, że powołane w uchwale przepisy nie upoważniają do nieprzeprowadzania naboru do przedmiotowych zakładów, natomiast zaprzestanie rekrutacji jest jednym ze sposobów likwidacji tych zakładów, jednak zaskarżona uchwała została podjęta poza procedurą likwidacyjną określoną m. in. w § 22 cyt. rozporządzenia. Odpowiadając na skargę Województwo [...] postulowało jej oddalenie. Wskazało w szczególności, że przy podejmowaniu uchwały nie kierowano się zamiarem likwidacji zakładów kształcenia nauczycieli lecz chodziło jedynie o zaniechanie rekrutacji na pierwszy rok nauki, co wiązało się ze zmianami w Prawie o szkolnictwie wyższym, które dotychczas umożliwiało absolwentom zakładów ubieganie się o uzyskanie statusu licencjata, a według nowej regulacji zawarte w tym względzie porozumienia mają utracić moc z dniem 30.09.2015 r. Jeżeli zatem absolwenci omawianych zakładów mieliby nie uzyskać tytułu licencjata, to niecelowe stało się przeprowadzanie naboru na nowy rok szkolny. Zdaniem Województwa podjęcie zaskarżonego rozstrzygnięcia mieści się w szeroko pojętym nadzorze, do sprawowania którego właściwy jest Zarząd Województwa. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga okazała się uzasadniona, bowiem zaskarżona uchwała zapadła z istotnym naruszeniem prawa, co zgodnie z art. 82 ust. 2 ustawy o samorządzie województwa powoduje jej nieważność. W pierwszym rzędzie należy zwrócić uwagę na wyrażoną w art. 2 ust. 1 tej ustawy zasadę legalizmu, a mianowicie, że organy samorządu województwa działają na podstawie i w granicach określonych przez ustawy. Dopiero zatem, jeżeli określone działanie znajduje wyraźne normatywne umocowanie, to zarząd województwa może powoływać się na domniemanie jego kompetencji wynikające z art. 41 ust. 1 tej ustawy. Tymczasem słusznie zarzucił organ nadzoru, że brak było podstaw prawnych do podjęcia rozstrzygnięcia zawartego w zaskarżonej uchwale przez samorząd województwa. Otóż funkcjonowanie kolegiów nauczycielskich reguluje art. 77 ustawy o systemie oświaty i wydane na jego podstawie rozporządzenie w sprawie zakładów kształcenia nauczycieli. Rozporządzenie to określa organizację i zasady działania kolegiów. W § 35 stanowi ono, że kolegium działa na podstawie statutu, określającego m. in. organizację kolegium. Zarówno uchwalenie statutu, jak i uchwalenie zasad i trybu przeprowadzania postępowania rekrutacyjnego oraz uchwalanie planów i programów nauczania, a także zatwierdzanie planów kolegium należy do rady programowej działającej w kolegium (§ 31). Z samej zasady utworzenia kolegium wynika, że ma ono realizować przypisane mu zadania, w tym zapewniać ciągłość nauki przez cykliczne przeprowadzanie rekrutacji słuchaczy kolegium, której zasady, jak wyżej wskazano, uchwala rada programowa. Odstąpienie od rekrutacji na kolejny rok szkolny oznacza niezrealizowanie zadań statutowych, które w myśl § 20 rozporządzenia może prowadzić do postawienia wniosku o likwidację kolegium skierowanego do organu prowadzącego. Koreluje z tym właśnie powołany w skardze § 22 rozporządzenia, który jako jedną z form likwidacji kolegium publicznego przewiduje zaprzestanie rekrutacji na pierwszy rok. Co prawda organ słusznie zauważa, że w § 22 ust. 3 pkt 2 rozporządzenia zaprzestanie rekrutacji występuje w koniunkcji z likwidacją, ale nie zmienia to istoty problemu, a mianowicie tego, że: po pierwsze – zasady rekrutacji nie należą do organu prowadzącego lecz do rady programowej, a po drugie – zaprzestanie rekrutacji może nastąpić tylko w procedurze likwidacyjnej. Dodatkowo można przyjąć, że ów zwrot "i likwidacji" użyty w wymienionym punkcie odnosi się do jego drugiej części, w której mowa o możliwości likwidacji kolegium, specjalności lub systemu kształcenia. Tylko takie rozumienie nadaje temu punktowi sens, gdyż w przeciwnym razie doszłoby do wnioskowania, że likwidacja to likwidacja plus zaprzestanie rekrutacji (przy koniunkcji jej składowe można przestawiać). Wyraźny podział kompetencji w zakresie rekrutacji zamieszczony w rozporządzeniu nie pozwala na doszukiwanie się uprawnienia do regulacji objętej uchwałą w ogólnych przepisach dotyczących nadzoru organu prowadzącego nad działalnością kolegium w zakresie spraw finansowych i administracyjnych (§ 9 rozporządzenia). W tym względzie zwrócić wypadnie uwagę na art. 77 ust. 7 ustawy o systemie oświaty, odsyłający do przepisów tej ustawy w zakresie nie uregulowanym w przepisach rozporządzenia, a w konsekwencji na art. 34b tej ustawy dopuszczający ingerencję organu prowadzącego w działalność szkoły wyłącznie w zakresie i na zasadach określonych w tej ustawie. Kompetencja zarządu województwa do podjęcia zaskarżonej uchwały musiałaby zatem zostać wyraźnie skonkretyzowana normatywnie, a to w omawianym zakresie nie występuje. Końcowo można przywołać orzecznictwo prezentujące pogląd, że zaniechanie naboru do klas pierwszych szkól także może się odbyć tylko w ramach likwidacji lub przekształcenia szkoły (por. wyrok NSA z dnia 28.01.2014 r., sygn. akt I OSK 2475/13, dostępny w internecie). W sytuacji, gdy zaskarżona uchwała została doręczona organowi nadzoru dopiero w dniu 9 lipca 2013 r., upływ terminu określonego w art. 83 ust. 1 ustawy o samorządzie województwa nie stał na przeszkodzie do stwierdzenia jej nieważności. W tym zakresie Sąd przychyla się do stanowiska, że wskazany roczny termin winien być w takich przypadkach liczony od daty faktycznego przedłożenia uchwały organowi nadzoru, a w takim razie w realiach niniejszej sprawy termin ten nie upłynął w chwili wyrokowania. Dlatego też na podstawie art. 147 § 1 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (j.t. Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.) orzekł, jak w sentencji. sw