IV SA/Gl 999/16

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Tadeusz Michalik, Sędziowie Sędzia WSA Beata Kozicka, Sędzia WSA Teresa Kurcyusz – Furmanik (spr.), Protokolant Katarzyna Lisiecka-Mitula, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 11 kwietnia 2017 r. sprawy ze skargi D. G. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K. z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie dodatku mieszkaniowego uchyla zaskarżoną decyzję.

Decyzją z dnia [...]r. nr [...] wydaną z upoważnienia Prezydenta Miasta C. na podstawie ustawy o dodatkach mieszkaniowych (Dz. U. z 2013r. poz.966) przyznano D.G. dodatek mieszkaniowy w wysokości 115,70 zł miesięcznie na okres od 1 października 2016r. do dnia 31 marca 2017r. w wysokości 115,70 zł. Organ stwierdził, że wnioskodawczyni spełnia warunki niezbędne do uzyskania dodatku mieszkaniowego, określone w ustawie. Prowadzi ze swoim mężem dwuosobowe gospodarstwo w mieszkaniu o powierzchni 36.24 m2, a powierzchnia normatywna dla dwuosobowego gospodarstwa domowego to 40 m2 . Ustalono, że miesięczny dochód gospodarstwa wnioskodawczyni i jej męża wynosi 2 280,04 zł, a więc na jednego członka rodziny dochód wynosi 1 140,02 zł. Organ wyjaśnił, że kryterium dochodowe dla wnioskodawczyni prowadzącej dwuosobowe gospodarstwo domowe wynosi 1 103,20 zł. Biorąc pod uwagę wysokość wydatków wynikających z wniosku strony w kwocie 494,53 zł i kwotę wydatków pokrywanych przez wnioskodawczynię (15% dochodu gospodarstwa domowego) oraz nadwyżkę dochodu nad kryterium dochodowym wyliczono wysokości przysługującego stronie dodatku na kwotę 11,70 zł. W odwołaniu od opisanej decyzji wnioskodawczyni zakwestionowała wysokość przyznanego jej świadczenia podnosząc, że jest niższe od dotychczas otrzymywanego. Wskazała, że rzeczywisty jej dochód wynosi 1 800 zł, a organ obliczając dodatek mieszkaniowy zawyżył go, gdyż nie odliczył podatku i ubezpieczenia potrąconego przez ZUS. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w K. decyzją z dnia [...]r. nr [...] wydaną na podstawie art.138 § 1 pkt 1 K.p.a. utrzymał w mocy zaskarżone rozstrzygnięcie organu I instancji. Przedstawiając stan prawny sprawy Kolegium przywołało brzmienie art. 3 ust. 1 ustawy z dnia 21 czerwca 2001r. o dodatkach mieszkaniowych (t.j. Dz. U z 2013r. poz. 966 ze zm.), określający maksymalną wysokość dochodów wnioskodawcy umożliwiających przyznanie dodatku mieszkaniowego. Przywołano też art. 3 ust. 3 w/w ustawy, w którym zdefiniowano pojęcie dochodu, jak również jej art. 5 ust. 1 określający powierzchnię normatywną uprawniającą do uzyskania dodatku mieszkaniowego. Dokonując ustaleń stanu faktycznego kolegium wskazało, że odwołująca prowadzi dwuosobowe gospodarstwo domowe zamieszkując z mężem w lokalu mieszkalnym o powierzchni użytkowej 36,24 m2.. Dochód rodziny odwołującej w okresie trzech miesięcy poprzedzających datę złożenia wniosku wyniósł 6 840,12 zł., co stanowi 1 140,02 zł miesięcznie na jedną osobę. Dochód ten jest wyższy o 36,82 zł od 125% najniższej emerytury, która na dzień złożenia wniosku stanowiła 882,56 zł, a więc jej 125% to kwota 1 103,20 zł. Potwierdzone przez zarządcę wydatki mieszkaniowe ponoszone przez odwołującą wynosiły 494,53 zł. Organ stwierdził, że zajmowany lokal mieszkalny wyposażony jest w centralne ogrzewanie, centralnie podgrzewaną wodę oraz gaz przewodowy, zatem nie doliczono ryczałtów. Kwotę wydatków mieszkaniowych pomniejszono o udział dwuosobowego gospodarstwa domowego w wysokości 15% średniego miesięcznego dochodu (15% z 2 280 zł – 342,01 zl), a także o kwotę 36,82 zł, a więc o różnicę pomiędzy 125 % najniższej emerytury i kwotą dochodu miesięcznego na jedną osobę w gospodarstwie domowym odwołującej. W rezultacie tak dokonanych obliczeń Kolegium wyliczyło tożsamą co organ kwotę dodatku mieszkaniowego. Odnosząc się do zarzutów odwołującej wskazano, że przedmiotem postępowania jest decyzja organu I instancji z dnia [...]r. i Kolegium nie może odnieść się do innych, wcześniejszych decyzji przyznających stronie wyższe świadczenie. Podniesiono, że w świetle art. 3 ust. 3 ustawy o dodatkach mieszkaniowych od emerytury odliczyć można tylko należny podatek oraz składki na ubezpieczenie zdrowotne, a strona w deklaracji o dochodach sama napisała, że jej dochód za okres od czerwca do sierpnia 2016r. wyniósł 6 840,12 zł. W skardze skierowanej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach skarżąca oświadczyła, że nie zgadza się z decyzją Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K. gdyż po potrąceniu podatku i składki na ubezpieczenie zdrowotne dochód jej dwuosobowej rodziny wynosi 1 887 zł. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie i podtrzymał w całości swoje dotychczasowo prezentowane stanowisko. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje. Po myśli art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j. Dz. U. z 2016, poz. 1066 ze. zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, jedynie pod względem zgodności z prawem. Uwzględnienie skargi następuje tylko w przypadku stwierdzenia przez sąd naruszenia przepisów prawa materialnego lub istotnych wad w przeprowadzonym postępowaniu (art. 145 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi – t.j. Dz. U. z 2016 r. poz. 718 ) dalej P.p.s.a. W tak określonym zakresie kognicji Sąd uznał, że skarga zasługuje na uwzględnienie, gdyż zaskarżona decyzja wydana została z uchybieniami, o których mowa w art. 145 § 1 pkt 1 P.p.s.a Dodatek mieszkaniowy to świadczenie, które przyznawane jest w skonkretyzowanych ściśle przez ustawodawcę okolicznościach. Także jego wysokość podlega ścisłemu obliczeniu, którego wynik determinują określone dane takie jak wielkości powierzchni użytkowej mieszkania, wysokości wydatków mieszkaniowych w miesiącu, w którym składany był wniosek czy wysokości dochodów, jakie członkowie gospodarstwa domowego uzyskiwali w okresie trzech miesięcy kalendarzowych przed miesiącem, w którym został złożony wniosek. Wszystkie te istotne dla wysokości dodatku mieszkaniowego dane muszą zostać ustalone z należytym uwzględnieniem reguł procedury administracyjnej. W szczególności organ musi pamiętać, że zgodnie z art. 7 K.p.a. w toku postępowania stoi na straży praworządności. Zobligowany jest nie tylko na wniosek ale także z urzędu do podjęcia wszelkich czynności niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy, mając na względzie interes społeczny i słuszny interes obywateli, przy czym, stosownie do art. 8 K.p.a., musi prowadzić postępowanie w sposób budzący zaufanie jego uczestników do władzy publicznej. Przepisy art. 7 i art. 8 k.p.a. podkreślają służebną rolę organów administracji publicznej wobec Państwa i zarazem wobec jego obywateli i innych podmiotów działających na jego obszarze. Od jakości prawnej działania tych organów zależy zatem autorytet samego Państwa i jego instytucji. Uchybienia organów administracji państwowej nie mogą powodować ujemnych następstw dla obywatela, Jak wynika z akt sprawy, skarżąca złożyła wraz z wnioskiem o przyznanie dodatku mieszkaniowego deklarację o dochodach jej rodziny. Potwierdziła swoim podpisem ich wysokość. Na podstawie tych danych organ I instancji dokonał obliczenia wysokości przyznanego skarżącej dodatku mieszkaniowego. W odwołaniu podała jednak inną wysokość otrzymywanych, jak określiła "na rękę", świadczeń emerytalnych jej męża zaznaczając, że od podanych dochodów w MOPS nie odliczono podatku i ubezpieczenia. Samorządowe Kolegium Odwoławcze całkowicie zignorowało treść odwołania podnosząc, że w deklaracji o dochodach strona samodzielnie określiła ich wysokości. Takie stanowisko organu odwoławczego pozostaje w sprzeczności z wymienionymi powyżej obowiązkami dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy. Wypełniona przez stronę deklaracja dochodowa złożona w toku postępowania w sprawie dodatku mieszkaniowego nie jest dokumentem urzędowym stanowiącym dowód tego, co zostało w nim urzędowo stwierdzone, opisanego w art. 76 § 1 i 2 K.p.a. Treść dokument urzędowego nie podlega swobodnej ocenie dokonywanej przez organ, który przyjmuje za udowodnione to, co wynika wprost z jego treści dokumentu. Natomiast własnoręczne oświadczenie pochodzące od strony musi być ocenione przez organ co do jego zgodności ze stanem faktycznym w szczególności w przypadku powoływania się przez stronę czy to na omyłkę pisarską czy błędne rozumienie pojęć dochodu i przychodu itp okoliczności, które mogły spowodować niezgodne z rzeczywistością wprowadzenie danych do deklaracji. Zarzuty odwołania od decyzji organu I instancji powinny zatem skłonić organ do sprawdzenia rzeczywistego dochodu uzyskiwanego w rodzinie skarżącej. Kolegium zobowiązane było wezwać stronę do przedstawienia dowodu na okoliczność wysokości pobieranej w rodzinie emerytury względnie dokonać samodzielnie sprawdzenia tego faktu w organie ZUS. Zaniechanie działania zmierzającego do wyjaśnienia wszystkich istotnych okoliczności sprawy czynią zaskarżoną decyzję co najmniej przedwczesną. W tej sytuacji konieczne stało się jej uchylenie celem dokonania ponownych ustaleń stanu faktycznego i jego subsumcji do właściwych przepisów prawa. Organ uczynić to może w ramach uprawnień wynikających z art. 136 K.p.a. Skoro skarga okazała się skuteczna orzeczono jak w sentencji na podstawie art. 145 § 1 pkt 1lit c P.p.s.a.