IV SA/Wr 369/24

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Gabriel Węgrzyn (sprawozdawca), Sędziowie: Asesor WSA Aneta Brzezińska, Sędzia WSA Katarzyna Radom, po rozpoznaniu w dniu 23 stycznia 2025 r. w Wydziale IV na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym sprawy ze skargi P. F. na postanowienie Dolnośląskiego Kuratora Oświaty z dnia 20 maja 2024 r., nr 27/2024 w przedmiocie stwierdzenia niedopuszczalności odwołania oddala skargę w całości.

Postanowieniem z 20 V 2024 r. (nr 27/2024) Dolnośląski Kurator Oświaty (dalej jako "DKO") stwierdził niedopuszczalność odwołania P. F. (dalej jako "skarżący"), od orzeczenia Zespołu Orzekającego Poradni nr 2 w Powiatowym Zespole Poradni Psychologiczno – Pedagogicznych we Wrocławiu z dnia 21 III 2024 r. (nr 263/2023/2024) o potrzebie indywidualnego nauczania A. F. do końca zajęć edukacyjnych roku szkolnego 2023/2024. DKO w uzasadnieniu powyższego postanowienia wyjaśnił, że skarżący, mimo że jest ojcem A. F., nie był legitymowany do wniesienia odwołania od opisanego wyżej postanowienia. DKO podkreślił, że orzeczenie wydane zostało na wniosek matki – B. F. z dnia 5 I 2024 r. Do wniosku załączone zostało m.in. postanowienie Sądu Rejonowego w Oławie z 3 I 2024 r. (sygn. akt III Nsm 944/23) zabezpieczające roszczenie w sprawie rozstrzygnięcia o istotnej sprawie małoletniej A. F. Mocą wskazanego postanowienia udzielono B. F. zabezpieczenia roszczenia, poprzez zezwolenie jej na samodzielne, tj. z wyłączeniem drugiego rodzica, złożenie wniosku do właściwej miejscowo poradni psychologiczno-pedagogicznej o wydanie orzeczenia o potrzebie kontynuowania przez A. F. (ur. [...] r.) nauki w indywidualnym systemie na czas trwania drugiego semestru roku szkolnego 2023/2024, włącznie z prawem samodzielnego reprezentowania małoletniej w toku całego postępowania prowadzącego do wydania orzeczenia w ww. przedmiocie. W ocenie DKO tego rodzaju rozstrzygnięcie skutkowało prawem B. F. do samodzielnego zainicjowania postępowania w poradni psychologiczno-pedagogicznej. Skoro jedynie B. F. ma przymiot wnioskodawcy, to jedynie ona uprawniona była do ewentualnego kwestionowania orzeczenia. B. F. była bowiem uprawniona do samodzielnego reprezentowania małoletniej w toku całego postępowania prowadzącego do wydania orzeczenia w przedmiocie nauki w indywidualnym systemie, a zatem także na etapie ewentualnego postępowania odwoławczego. Tym samym odwołanie złożone przez skarżącego było niedopuszczalne z powodu braku przymiotu strony - braku legitymacji do udziału w postępowaniu zmierzającym do ustalenia potrzeby indywidualnego nauczania A. F. W skardze na powyższe postanowienie skarżący wniósł o jego uchylenie i zasądzenie kosztów postepowania. Zarzucił przy tym naruszenie art. 127 ust. 12 w zw. z ust. 10 ustawy z 14 XII 2016 r. - Prawo oświatowe (Dz.U. z 2023 r. poz. 900) polegające na uznaniu, że skarżący nie ma prawa do złożenia odwołania. W uzasadnieniu skargi podkreślono, że w myśl art. 127 ust. 12 w zw. z ust. 10 Prawa oświatowego odwołanie od orzeczenia o potrzebie kształcenia indywidualnego mogą złożyć "rodzice dziecka" w terminie 14 dni od dnia otrzymania orzeczenia. W ocenie skarżącego prawo do odwołania się od orzeczenia zespołu orzekającego działającego w publicznych poradniach psychologiczno-pedagogicznych jest prawem rodzica dziecka, a nie prawem dziecka realizowanym przez osobę go reprezentującą. Skarżący zaznaczył, że dysponuje pełną władzą rodzicielską, złożył odwołanie we własnym imieniu w oparciu o powołany wyżej przepis prawa, a postanowienie udzielające zabezpieczenia nie pozbawiało go możliwości korzystania z odwołania. Postanowienie to ingerowało jedynie w sposób reprezentowania małoletniej A. F. w tym postępowaniu, przyznając prawo do złożenia wniosku matce B. F. W odpowiedzi na skargę DKO podtrzymał swoje stanowisko i wniósł o oddalenie skargi. Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu zważył, co następuje: Zaskarżone postanowienie nie narusza przepisów prawa. Jak wynika z art. 134 kpa, organ odwoławczy stwierdza w drodze postanowienia niedopuszczalność odwołania oraz uchybienie terminu do wniesienia odwołania. Postanowienie w tej sprawie jest ostateczne. Jak trafnie wywiedziono w orzecznictwie, przesłanki niedopuszczalności odwołania obejmują przyczyny zarówno o charakterze przedmiotowym, jak i podmiotowym. Podstawowe przyczyny niedopuszczalności odwołania natury przedmiotowej to: nieistnienie w sensie prawnym przedmiotu zaskarżenia (nieistnienie decyzji), niezaskarżalność określonych rodzajów decyzji administracyjnych wydawanych w postępowaniu jednoinstancyjnym czy też wyczerpanie toku instancji. Podmiotowy charakter mają natomiast przyczyny w postaci oczywistego braku po stronie określonego podmiotu legitymacji odwoławczej oraz niezdolności odwołującego się do czynności prawnych (zob. np. wyrok NSA z 13 XII 2023 r., II OSK 1805/22 – publ. CBOSA). W okolicznościach konkretnej sprawy wystąpił przypadek oczywistego braku po stronie skarżącego legitymacji odwoławczej. Jakkolwiek rację ma skarżący, że w świetle art. 127 ust. 12 Prawa oświatowego, odwołanie od orzeczenia zespołu orzekającego działającego w publicznych poradniach psychologiczno-pedagogicznych mogą wnieść "rodzice dziecka", jednak stosowanie tego przepisu musi uwzględniać ewentualne ograniczenia w wykonywaniu władzy rodzicielskiej. Uprawnienia skarżącego wynikające z władzy rodzicielskiej zostały niewątpliwie ograniczone. Z postanowienia Sądu Rejonowego w Oławie z 3 I 2024 r. (sygn. akt III Nsm 944/23) wynika, że B. F. udzielono zabezpieczenia roszczenia w postępowaniu o rozstrzygnięcie o istotnej sprawie małoletniej A. F., poprzez udzielenie zezwolenia na samodzielne, tj. z wyłączeniem drugiego rodzica, złożenie wniosku do właściwej miejscowo poradni psychologiczno-pedagogicznej o wydanie orzeczenia o potrzebie kontynuowania przez A. F. (ur. [...] r.) nauki w indywidualnym systemie na czas trwania drugiego semestru roku szkolnego 2023/2024, włącznie z prawem samodzielnego reprezentowania małoletniej w toku całego postępowania prowadzącego do wydania orzeczenia w ww. przedmiocie. W konsekwencji skarżący został we wskazanym powyżej zakresie pozbawiony prawa decydowania o istotnej sprawie córki, tj. nauki w indywidualnym systemie na czas trwania drugiego semestru roku szkolnego 2023/2024. Skoro tak, to wykluczyć należy możliwość kwestionowania przez skarżącego orzeczenia w tym przedmiocie, albowiem dotyczy ono materii wyłączonej z zakresu władzy rodzicielskiej skarżącego, co zresztą potwierdza uzasadnienie postanowienia Sądu Rejonowego w Oławie z 13 III 2024 r. (sygn. akt III Nsm 934/23) oddalające wniosek o wykładnię postanowienia zabezpieczającego z 3 I 2024 r. (sygn. akt III Nsm 944/23). W uzasadnieniu tym Sąd Rejonowy wyjaśnił, że władza rodzicielska skarżącego została w opisanym zakresie ograniczona, przez co nie ma on legitymacji do udziału w postępowaniu. Nie można podzielić argumentacji skargi, jakoby postanowienie zabezpieczające ingerowało jedynie w sposób reprezentacji córki, przyznając B. F. jedynie prawo do reprezentowania małoletniej. Skarżący pomija fakt, że istotną sprawą dziecka w rozumieniu art. 97 § 2 Kodeksu rodzinnego i opiekuńczego, w której wystąpił brak porozumienia pomiędzy rodzicami, nie jest tu kwestia reprezentacji, ale kwestia kontynuowania przez córkę nauczania indywidualnego. Sąd Rejonowy zabezpieczył dochodzone przez B. F. roszczenie zezwalając jej na zasadzie wyłączności na uzyskanie wymaganego w tym zakresie orzeczenia umożliwiającego kształcenie córki w trybie indywidualnym do końca roku szkolnego 2023/2024. Uznanie w takich okolicznościach, że skarżący uprawniony jest do kwestionowania na drodze procesowej orzeczenia o potrzebie nauczania indywidualnego córki, sprzeczne więc byłoby nie tylko z treścią udzielonego zabezpieczenia, ale również podważałoby efektywność tego środka, którego celem było przecież pozbawienie skarżącego prawa do decydowania w kwestii kontynuowania przez córkę nauki w trybie indywidualnym do końca roku szkolnego 2023/2024. Prawo strony do odwołania stanowi zawsze procesowy korelat uprawnienia materialnoprawnego. Wniesienie odwołania jest formą wyrażenia przez stronę swojej woli (decyzji) w określonej sprawie. Skoro zaś skarżący mocą postanowienia zabezpieczającego został pozbawiony materialnego uprawnienia do decydowania w kwestii kontynuowania przez córkę nauki w trybie indywidualnym do końca roku szkolnego 2023/2024, to nie może przysługiwać mu prawo do wniesienia odwołania od orzeczenia w tej kwestii. Mając na względzie powyższe, Sąd nie stwierdził podstaw do uchylenia zaskarżonego postanowienia, w związku z czym orzeczono na zasadzie art. 151 ppsa. Skargę rozpatrzono na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym, stosownie do art. 119 pkt 3 ppsa.