IV SA/Wr 601/25

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Marta Pająkiewicz-Kremis (sprawozdawca), Sędziowie: Asesor WSA Aneta Brzezińska, Sędzia WSA Katarzyna Radom, , Protokolant: referent Aleksandra Bartczak, po rozpoznaniu w Wydziale IV na rozprawie w dniu 30 czerwca 2026 r. sprawy ze skargi M. K. na czynność Burmistrza Gminy Miękinia z dnia 9 września 2025 r. nr SCUW.543.64.1.2025.PK w przedmiocie odmowy zawarcia umowy o zwrot kosztów przewozu dziecka do szkoły I. stwierdza bezskuteczność zaskarżonej czynności; II. zasądza od Burmistrza Gminy Miękinia na rzecz skarżącej M. K. kwotę 697 (słownie: sześćset dziewięćdziesiąt siedem) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.

Przedmiotem skargi M. K. (dalej: skarżąca, strona) jest czynność Burmistrza Gminy Miękinia (dalej: organ) z 9 września 2025 r. w przedmiocie odmowy zawarcia umowy o zwrot kosztów przewozu niepełnosprawnego dziecka. Jak wynika z zaskarżonej czynności, została ona podjęta na skutek wniosku strony z dnia 29 sierpnia 2029 r. o zwrot kosztów przewozu niepełnosprawnej córki – B. R. do szkoły podstawowej mieszczącej się w Zespole Szkól i Placówek Oświatowych w W. Wniosek ten organ uznał za bezprzedmiotowy. W treści zaskarżonej czynności organ wskazał, że obowiązkiem Gminy jest zapewnienie uczniom niepełnosprawnym, których kształcenie i wychowanie dobywa się na podstawie art. 127 ustawy Prawo oświatowe (kształcenie specjalne) bezpłatnego transportu i opieki w czasie przewozu lub zwrotu kosztów przewozu do najbliższej szkoły podstawowej, przy czym wybór wariantu dowozu należy do rodziców. Wskazując na powyższe organ wskazał, że w dniu 5 maja 2025 r. strona złożyła wniosek o bezpłatny dowóz dziecka do szkoły w roku szkolnym 2025/2025. Jak argumentował, Gmina zapewnia dowóz/odbiór dziecka do w/w placówki od 1 września 2025 r., a zatem prośba o dodatkowy zwrot kosztów przewozu dziecka jest bezprzedmiotowa. W skardze skierowanej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu zarzucono naruszenie art. 39a ust.1, ust. 4 i ust. 5 ustawy z dnia 14 grudnia 2016 r. Prawo oświatowe (t.j. Dz.U. z 2025 r. poz. 1043; dalej: u.p.o.) poprzez ich niezastosowanie i odmówienie uwzględnienia wniosku co do zawarcia umowy dotyczącej zwrotu skarżącej jako rodzicowi niepełnosprawnego dziecka kosztów przewozu do szkoły podstawowej. W treści skargi skarżąca wskazała, że córka urodziła się z zespołem Nijmegen, który charakteryzuje się drobną budową ciała, małogłowiem, dystrofią twarzy, znacznie obniżoną odpornością i podatnością na zmiany nowotworowe. U małoletniej B. rozpoznano także brak jednej nerki oraz dysplazję stawu biodrowego. Rehabilitacja córki wymaga stałych, regularnych zabiegów i zajęć, które zajmują czas w ciągu tygodnia, a także łączą się wydatkami. B. ma problemy z koordynacją ruchów, porusza się szybko i nieharmonijnie. B. wymaga zajęć z zakresu psychomotoryki, a także immunoterapii. Raz na około 5-6 tygodni uczestniczy w tzw. toczeniach wymagających kilkugodzinnego pobytu w szpitalu. Zgodnie z treścią skargi, córka skarżącej w 2019 r. została skierowana przez Starostę Wołoskiego do kształcenia specjalnego do Szkoły Podstawowej specjalnej nr [...] w Zespole Szkól Specjalnych i Placówek Oświatowych mieszczącej się w W. Począwszy od 2020 r. Gmina Wołów zapewniała transport dla uczennicy oraz zwracała matce poniesione koszty dowozu dziecka do szkoły oraz powrotu ze szkoły do domu w te dni, w które transport zapewniony przez gminę nie mógł być realizowany (na potwierdzenie tego twierdzenia strona dołączyła do skargi 5 umów, zawartych odpowiednio w dniach: - 25 sierpnia 2020 r. - 19 sierpnia 2021 r.- - 8 sierpnia 2023 r. - 31 sierpnia 2023 r. - 4 września 2024 r.). W dniu 5 maja 2025 r. strona złożyła do gminy wniosek o zorganizowanie transportu dla córki w roku szkolnym 2025/2026. Pracownica Gminy poinformowała skarżącą, że na obecnym etapie strona może złożyć jedynie wniosek o dowóz dziecka transportem realizowanym przez gminę, albowiem gmina jest na etapie realizowania przetargu na zorganizowanie transportu. Następnie, 18 sierpnia 2025 r. skontaktowano się telefonicznie ze skarżącą i poinformowano ją, że w danym roku gmina nie będzie zwracać stronie kosztów związanym z dowozem dziecka prywatnym samochodem. Z uwagi na powyższe strona złożyła do gminy dwa wnioski: - pierwszy – o transport zapewniany przez Gminę i - drugi – o zawarcie umowy o zwrot kosztów przewozu dziecka do szkoły podstawowej . Odnośnie do tego drugiego wniosku wspomnianym na wstępie pismem z 9 września 2025 r. organ odmówił jego uwzględnienia, a tym samym, odmówił zawarcia umowy dotyczącej zwrotu kosztów dojazdu córki do szkoły podstawowej. Na tle opisanego w skardze stanu faktycznego strona zwróciła uwagę, że gmina przez 5 lat tj. od kiedy córka skarżącej zaczęła uczęszczać do szkoły w W. – realizowała obowiązek zapewnienia córce transportu do szkoły i z powrotem do domu w sposób mieszany, tj. to taki jaki obecnie domaga się skarżąca. Gmina bez żadnej konsultacji ze skarżącą nie ustaliła jakie potrzeby ma dziecko w związku z posiadaną niepełnosprawnością, z góry zakładając, że ciążący na gminie obowiązek zostanie zapewniony przy realizacji transportu zgodnie z planem lekcji dziecka, nie uwzględniając szczególnych okoliczności związanych z niepełnosprawnością dziecka. Strona podniosła, że transport zapewniany córce skarżącej byłby zgodny z art. 32 ust. 6 i art. 39a ust. 1 u.p.o. tylko wtedy, gdyby uwzględniał zaplanowane wizyty lekarskie, rehabilitację, terapię w ten sposób – że dziecko byłoby odwożone ze szkoły do domu o takiej porze dnia, aby zapewnić matce spokojny dojazd do W. na wizyty medyczne związane z niepełnosprawnością. Zaznaczyła, że nie chce rezygnować z transportu zapewnianego przez Gminę, a jedynie domaga się zawarcia umowy z Gminą, o której mowa w art. 39a ust. 4 u.p.o. oraz zwrotu kosztów dojazdu do szkoły podstawowej. Zwróciła uwagę, że przykładowo w piątki – córka ma zaplanowane W ramach przedstawionej w skardze argumentacji strona podniosła, że działanie Gminy jest sprzeczne z art. 69 i 71 konstytucji RP. Skarżąca podkreśliła, że sama praktycznie wychowuje córkę, bowiem ojciec dziewczynki w zasadzie nie pomaga w jej wychowaniu, a nawet ma problemy z płatnością alimentów. Miesięczne koszty utrzymania dziecka wynoszą około 4.400 zł. W tej sytuacji, obciążenie strony dodatkowymi kosztami, związanymi z koniecznością dowozu dziecka ze szkoły czy też odbioru dziecka ze szkoły pozostaje w sprzeczności z konstytucyjną zasadą dbałości władz publicznych o dobro rodziny oraz udzielanie wsparcia rodzinom znajdującym się w trudnej sytuacji materialnej i społecznej, w tym zwłaszcza wielodzietnym i niepełnym. Wskazując na powyższe strona wniosła o: - stwierdzenie bezskuteczności zaskarżonej czynności; - zasądzenie od organu na rzecz skarżącej zwrotu kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego zgodnie z normami przepisanymi praz kwoty 17 zł z tytułu opłaty skarbowej od pełnomocnictwa. W odpowiedzi na skargę Burmistrz Gminy wniósł o jej oddalenie. W jej uzasadnieniu organ wskazał, że forma wypełnienia przez gminę obowiązku wskazanego w art. 39 ust. 4 u.p.o., tj. zorganizowanie przez gminę bezpłatnego dowozu albo zawarcie umowy obejmującej zwrot kosztów dowozu ucznia przez rodziców mają charakter alternatywny a nie kumulatywny. Tymczasem, skarżąca próbuje połączyć obie przewidziane w wart. 39 ust. 4 pkt 1 u.p.o. formy realizacji obowiązku poprzez jednoczesne: - korzystanie z bezpłatnego, zorganizowanego przez Gminę Miękinia transportu zbiorowego oraz - uzyskanie zwrotu kosztów dowozu dziecka, które to rozwiązanie jest wprost sprzeczne z art. 39a ust. 1 u.p.o. albowiem żaden przepis prawa nie daje możliwości wypełnienia przez Gminę obowiązku określonego w art. 39 ust.4 u.p.o. w sposób postulowany przez skarżącą. W ramach przedstawionej w odpowiedzi na skargę argumentacji organ przyznał, że przez ostanie 5 lat praktykował zamienny sposób realizacji obowiązków wynikających z art. 39 ust. 4 u.p.o., niemniej dotychczasowa praktyka organu stanowiła naruszenie w/w przepisu albowiem prowadziła w istocie do równoczesnego stosowania dwóch alternatywnych form realizacji obowiązku Gminy. Obecnie, Gmina skorygowała dotychczasową praktykę, przywracając stan zgodny z przepisami prawa i zorganizowała specjalnie dla potrzeb B. transport busem (którym przewożona jest tylko dwójka dzieci). Podniesiono, że przewoźnik regularnie uwzględnia prośby skarżącej dotyczące modyfikacji godzin przejazdów w stosunku do ustalonego harmonogramu, co dodatkowo świadczy o elastycznym i przychylnym podejściu Gminy do potrzeb skarżącej. W podsumowaniu organ wyraził stanowisko, że w sprawie brak jest podstaw do nakazania Gminie realizacji obowiązku z art. 39 ust. 4 pkt 1 u.p.o.w "sposób mieszany" albowiem art. 39a ust. 1 u.p.o. wskazuje alternatywny sposób realizacji obowiązku ustawowego w rozumieniu art. 39 ust. 4 pkt 1 u.p.o., a Gmina realizuje już obowiązek ustawowy w jednej z przewidzianych ustawą form. Zwrócił również uwagę, że wniosek strony w zakresie zwrotu kosztów dowozu został złożony na 2 dni przed rozpoczęciem roku szkolnego bo 28 sierpnia 2025 r. Podniósł nadto, że przed Sądem Rejonowym w Środzie Śląskiej I Wydział Cywilny sygn. akt I C 670/25 strona zainicjowała postępowanie o zobowiązanie Gminy do zawarcia ze skarżącą umowy o zwrot kosztów dojazdu małoletniej B. na rok szkolny 2025/2026 , przedstawiając analogiczne uzasadnienie do tego, jaki prezentuje w skardze. W ocenie organu, nie jest dopuszczalne zaskarżanie tej samej czynności na drodze postępowania cywilnego i sądowoadministracyjnego. Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu zważył, co następuje: Na wstępie należy wskazać, że fakt zainicjowania przez stronę postępowania przed sądem powszechnym o zobowiązanie Gminy do zawarcia ze skarżącą umowy o zwrot kosztów dojazdu małoletniej B. na rok szkolny 2025/2026 nie stanowi przeszkody do merytorycznego rozpoznania skargi w sprawie, albowiem nie zachodzi przypadek tożsamości sprawy. Przedmiot sprawy nie jest bowiem taki sam. Przedmiotem skargi wniesionej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu jest czynność Burmistrza Gminy Miękinia (dalej: Burmistrz Gminy, organ) z dnia 9 września 2025r., dotycząca odmowy zawarcia ze skarżącą jako matką niepełnosprawnego dziecka w wieku szkolnym umowy o zwrot kosztów przewozu dziecka do szkoły. Wspomniana czynność Burmistrza Gminy została podjęta w związku z wnioskiem strony z dnia 29 września 2025 r. (data wpływu) o zwrot kosztów przewozu niepełnosprawnego dziecka (ucznia) do szkoły (Zespołu Szkół Specjalnych i Placówek Oświatowych w W.) prywatnym samochodem osobowym. Na wstępie należy przypomnieć, że zgodnie z art. 39 ust. 4 pkt 1 u.p.o., obowiązkiem gminy jest zapewnienie uczniom niepełnosprawnym, których kształcenie i wychowanie odbywa się na podstawie art. 127, bezpłatnego transportu i opieki w czasie przewozu do najbliższej szkoły podstawowej, a uczniom z niepełnosprawnością ruchową, w tym z afazją, z niepełnosprawnością intelektualną w stopniu umiarkowanym lub znacznym - także do najbliższej szkoły ponadpodstawowej, do końca roku szkolnego w roku kalendarzowym, w którym uczeń kończy 21 rok życia Wspomniany obowiązek gminy może być również spełniony poprzez zwrot rodzicom kosztów przewozu dziecka. Zwrot kosztów przewozu następuje na podstawie umowy zawartej między wójtem, burmistrzem, prezydentem miasta a rodzicami (art. 39a ust. 4). Wójt, burmistrz, prezydent miasta zawiera z rodzicami umowę, o której mowa w ust. 4, w terminie 14 dni od dnia uzyskania informacji, że dowożenie i opiekę zapewniają rodzice (art. 39a ust. 5). Jeżeli natomiast rodzice powierzyli wykonywanie transportu i sprawowanie opieki w czasie przewozu innemu podmiotowi, kwotę zwrotu kosztów przewozu ustala się zgodnie z ust. 2 (art. 39a ust. 6). Zgodnie z orzecznictwem (por. przykładowo wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Bydgoszczy z dnia 9 kwietnia 2026 r., sygn. akt II SA/Bd 939/25), odmowa zawarcia umowy o zwrot kosztów przewozu dziecka niepełnosprawnego do placówki oświatowej stanowi czynność z zakresu administracji publicznej dotyczącą uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa w rozumieniu art. 3 § 2 pkt 4 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2026 r. poz. 143) i jako taka podlega kognicji sądu administracyjnego. Jakkolwiek w treści zaskarżonej czynności organ nie wskazuje wprost na przepis art. 39a u.p.o. (jedynie odwołuje się do art. 127 u.p.o.), to nie budzi wątpliwości (także w świetle argumentacji podniesionej w odpowiedzi na skargę), że o orzeczonej odmowie zawarcia umowy o zwrot kosztów przewozu dziecka skarżącej do szkoły zadecydowała przyjęta przez organ wykładnia art. 39a ust. 1 u.p.o. W przepisie art. 39a ust. 1 u.p.o. ustawodawca uregulował sposób realizacji obowiązku dowozu niepełnosprawnych dzieci do placówek oświatowych stanowiąc, że obowiązki, o których mowa w art. 32 ust. 6 i art. 39 ust. 4, gmina spełnia poprzez zorganizowanie bezpłatnego transportu i opieki w czasie przewozu dzieci, młodzieży i uczniów we własnym zakresie albo poprzez zwrot rodzicom kosztów przewozu dzieci, młodzieży i uczniów oraz rodziców. Zgodnie ze stanowiskiem organu wyrażonym w zaskarżonej czynności, wniosek strony o zwrot kosztów przewozu dziecka do szkoły podstawowej należało uznać za bezprzedmiotowy, albowiem wcześniej, tj. w dniu 5 maja 2025 r. strona wystąpiła z wnioskiem o bezpłatny dowóz dziecka do szkoły w roku szkolnym 2025/2026 i taki dowóz gmina zapewnia od 1 września 2025 r. Rozwijając swoje stanowisko w sprawie, Burmistrz Gminy w odpowiedzi na skargę argumentował, że strona składając w sprawie dwa wnioski (tj. w przedmiocie bezpłatnego dowozu organizowanego przez Gminę oraz w przedmiocie zwrotu kosztów dowozu prywatnym samochodem) w istocie próbuje połączyć dwie formy realizacji obowiązku Gminy, co nie wynika z przepisu art. 39a ust. 1 u.p.o. Nawiązując do wcześniejszych lat w którym organ aprobował stanowisko skarżącej w zakresie zwrotu kosztów związanych z dowozem córki do szkoły podstawowej na podobnych zasadach jakich dochodzi strona w niniejszej sprawie organ stwierdził, że dotychczasowa praktyka organu w zakresie sposobu realizacji obowiązków ustawowych naruszała art. 39a ust. 1 u.p.o. Mając na uwadze specyfikę stanu faktycznego sprawy, Sąd jedynie częściowo podzielił wyrażone w zaskarżonej czynności stanowisko organu co do wykładni art. 39a ust. 1 u.p.o. Jak wynika z akt sprawy, córka skarżącej uzyskała orzeczenie o potrzebie kształcenia specjalnego (art. 127 u.p.o.) oraz na podstawie art. 127 ust. 13 i ust. 15 ustawy z dnia 14 grudnia 2016 r. Prawo oświatowe (Dz. U. z 2019 r. poz. 1148 i 1078) Starosta Powiatu w Wołowie skierował córkę strony do Szkoły Podstawowej nr [...] w Zespole Szkól Specjalnych i Placówek Oświatowych w W. na okres od 1 września 2019 r. do zakończenia I etapu edukacyjnego ze względu na niepełnosprawność sprzężoną - niepełnosprawność ruchowa i niepełnosprawność intelektualna w stopniu lekkim (skierowanie do kształcenia specjalnego z dnia 2 września 2019 r.). Niewątpliwym jest, że obowiązek zapewnienia przez gminę przewozu niepełnosprawnego dziecka do placówki oświatowej jest realizacją konstytucyjnego prawa do nauki (art. 70 Konstytucji RP). Zgodnie z przepisem art. 70 ust. 4 Konstytucji RP władze publiczne zapewniają obywatelom powszechny i równy dostęp do wykształcenia. W tym celu tworzą i wspierają systemy indywidualnej pomocy finansowej i organizacyjnej dla uczniów i studentów. Warunki udzielania pomocy określa ustawa. W art. 1 pkt 6 i 7 ustawy Prawo oświatowe ustawodawca wskazał na możliwość pobierania nauki we wszystkich typach szkół przez dzieci i młodzież niepełnosprawną, niedostosowaną społecznie i zagrożoną niedostosowaniem społecznym, zgodnie z indywidualnymi potrzebami rozwojowymi i edukacyjnymi oraz predyspozycjami, jak również opiekę nad uczniami niepełnosprawnymi przez umożliwianie realizowania zindywidualizowanego procesu kształcenia, form i programów nauczania oraz zajęć rewalidacyjnych. Obowiązki gminy w tej materii ustanawia art. 39 ust. 4 u.p.o. Zgodnie z tym przepisem, obowiązkiem gminy jest: 1) zapewnienie uczniom niepełnosprawnym, których kształcenie i wychowanie odbywa się na podstawie art. 127, bezpłatnego transportu i opieki w czasie przewozu do najbliższej szkoły podstawowej, a uczniom z niepełnosprawnością ruchową, w tym z afazją, z niepełnosprawnością intelektualną w stopniu umiarkowanym lub znacznym - także do najbliższej szkoły ponadpodstawowej, do końca roku szkolnego w roku kalendarzowym, w którym uczeń kończy 21. rok życia; 2) zapewnienie dzieciom i młodzieży, o których mowa w art. 36 ust. 17, a także dzieciom i młodzieży z niepełnosprawnościami sprzężonymi, z których jedną z niepełnosprawności jest niepełnosprawność intelektualna, bezpłatnego transportu i opieki w czasie przewozu do ośrodka rewalidacyjno-wychowawczego, do końca roku szkolnego w roku kalendarzowym, w którym kończą: a) 24. rok życia - w przypadku uczniów z niepełnosprawnościami sprzężonymi, z których jedną z niepełnosprawności jest niepełnosprawność intelektualna, b) 25. rok życia - w przypadku uczestników zajęć rewalidacyjno-wychowawczych. Natomiast sposób realizacji obowiązku dowozu niepełnosprawnych dzieci do placówek oświatowych reguluje art. 39a ust. 1 u.p.o. stanowiąc, że: obowiązki, o których mowa w art. 32 ust. 6 i art. 39 ust. 4, gmina spełnia poprzez zorganizowanie bezpłatnego transportu i opieki w czasie przewozu dzieci, młodzieży i uczniów we własnym zakresie albo poprzez zwrot rodzicom kosztów przewozu dzieci, młodzieży i uczniów oraz rodziców. W orzecznictwie sądów administracyjnych utrwalił się pogląd, że to do rodziców należy wybór jednej z przewidzianych w art. 39a u.p.o. form realizacji przez gminę spoczywającego na niej obowiązku zapewnienia uczniom niepełnosprawnym bezpłatnego transportu i opieki w czasie przewozu do szkoły podstawowej (por. przykładowo wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku z dnia 22 stycznia 2026 r. sygn. akt III SA/Gd 562/25). Zatem o ile przez zawarcie umowy z rodzicami dziecka gmina może się "zwolnić" z realizacji tego obowiązku w formie organizowania we własnym zakresie bezpłatnego transportu i opieki w czasie przewozu dzieci, młodzieży i uczniów, o tyle gmina nie może "zmusić" do zawarcia takiej umowy, czy też narzucić taką formę realizacji nałożonego na nią obowiązku (zob. wyroki NSA z dnia z dnia 13 czerwca 2023 r., sygn. akt III OSK 1867/22 oraz z dnia 25 maja 2022 r., sygn. akt III OSK 3280/21, CBOSA). Tym samym nawet gdyby gmina zorganizowała bezpłatny transport i opiekę dla ucznia w zakresie dowozu do szkoły, to i tak do rodziców niepełnosprawnego dziecka należałby wybór sposobu realizacji przez gminę obowiązku ustawowego w rozumieniu art. 39a ust. 1 u.p.o. Powyższe oznacza, że oświadczenie rodziców niepełnosprawnego dziecka w kwestii dowozu tego dziecka do placówki oświatowej wiąże organ gminy w tym znaczeniu, że jeżeli sami wyrażają zamiar dowożenia dziecka, to organ wykonawczy gminy nie może uchylić się od zawarcia umowy co do zwrotu kosztów przejazdu ucznia oraz jego opiekuna. W przeciwnym przypadku – jeżeli rodzice dziecka nie zgłaszają takiego zamiaru – oznacza to, że obowiązkiem gminy jest we własnym zakresie zorganizowanie dowozu niepełnosprawnego dziecka oraz zapewnienie mu opieki. W sprawie należało przyjąć, że w stosunku do dziecka skarżącej, którego kształcenie odbywa się na podstawie orzeczenia o potrzebie kształcenia specjalnego, Gmina obowiązana jest realizować dyspozycję art. 39a ust. 1 u.p.o. w związku z ustawowym obowiązkiem Gminy wynikającym z art. 39 ust. 4 pkt 1 u.p.o. Co do zasady trzeba zgodzić się z organem, że wymienione w art. 39a ust. 1 u.p.o. dwa obowiązki tj. zorganizowanie przez gminę bezpłatnego dowozu oraz zawarcie umowy obejmującej zwrot kosztów dowozu dziecka przez rodziców mają charakter alternatywy rozłącznej. Przedstawiona przez organ w odpowiedzi na skargę wykładnia przepisu art. 39a u.p.o. nie budziłaby jednak zastrzeżeń, gdyby skarżąca domagała się od organu jednocześnie – realizacji bezpłatnego dowozu oraz zwrotu kosztów dowozu prywatnym samochodem w odniesieniu do tych samych dni w ramach pięciodniowego tygodnia szkoły. Stan faktyczny sprawy jest jednak bardziej złożony, albowiem wynika z niego, że skarżąca składając dwa rodzaje wniosków domagała się w istocie zapewnienia przez organ bezpłatnego dowozu dziecka do szkoły i z powrotem w każdym tygodniu roku szkolnego od poniedziałku do czwartku, a w odniesieniu do piątku – jedynie porannego dowozu dziecka do szkoły. Tego ostatniego dnia bowiem (piątek) dziecko miało być odebrane ze szkoły wczesnym popołudniem przez matkę, co związane było z koniecznością dowożenia dziecka na określoną godzinę do W. na zajęcia rehabilitacyjne. Wniosek o zwrot kosztów dojazdu odnosić się miał zatem jedynie do ściśle określonego dnia tygodnia, tj. piątku i ograniczać się do kosztów związanych z odbiorem dziecka ze szkoły w tym dniu prywatnym samochodem, Rezygnacja z dowozu dziecka w piątek ze szkoły do domu (po zajęciach szkolnych) w ramach bezpłatnego transportu organizowanego przez Gmina wynikała z tego, że jedynie dzięki osobistemu odbiorowi skarżącej córki ze szkoły w tym dniu, córka skarżącej mogła zdążyć na zajęcia rehabilitacyjne we W. Już z tego krótkiego opisu stanu faktycznego wynika zatem, że wniosek strony odnoszący się do zwrotu kosztów dojazdu dotyczył potrzeby odbioru dziecka ze szkoły przez matkę w ściśle określonym dniu tygodnia (piątek), a zatem nie odnosił się do pozostałych dni tygodnia, w których zgodnie z życzeniem matki, dziecko miało zostać zawożone z domu do szkoły i odwożone ze szkoły do domu w ramach transportu organizowanego przez gminę. Potrzeba ta podyktowała była zajęciami rehabilitacji dziecka w oddalonym od miejsca zamieszkania mieście (W.). Warto w tym miejscu odnotować, że zgodnie z treścią dołączonego do skargi orzeczenia o niepełnosprawności z dnia 30 października 2024 r., dziecko strony wymaga korzystania z usług rehabilitacyjnych (pkt IV ppkt 6 orzeczenia o niepełnosprawności). Przy tym opisie stanu faktycznego Sąd nie znalazł argumentów, które uzasadniałyby przyjęcie, że realizacja przez organ dowozu dziecka z domu do szkoły oraz ze szkoły do domu w określone dni tygodnia, tj. od poniedziałku do czwartku wykluczałaby możliwość zawarcia z rodzicem dziecka umowy o zwrot kosztów związanych z osobistym odbiorem dziecka ze szkoły zawsze w piątek. Dzięki temu, że dziecko w piątek miało być odbierane ze szkoły przez matkę, mogło dotrzeć na godzinę 15.00 na zajęcia rehabilitacyjne we W., co nie byłoby możliwe gdyby – tak jak ma to miejsce w pozostałe dni tygodnia w których realizowany jest obowiązek szkolny, dziecko było odwożone ze szkoły do domu w ramach transportu organizowanego przez przewoźnika wybranego przez Gminę. Na przeszkodzie takiego rodzaju wykładni nie stoi - w ocenie Sądu - użyta w przepisie art. 39 u.p.o. alternatywa rozłączna "albo". Alternatywa ta, użyta w tekście prawnym, oznacza, że może być spełniona tylko jedna z przesłanek. Niemniej, mając na uwadze realizację obowiązku szkolnego od poniedziałku do piątku, przepis ten należy zdaniem Sądu rozumieć w ten sposób, że obowiązkiem organu wykonawczego gminy jest zapewnienie dzieciom niepełnosprawnym bezpłatnego dowozu (i opieki ) do placówki oświatowej (i z powrotem) w czasie pięciodniowego tygodnia nauki, bądź też, gdy dowożenie i opiekę zapewniają w tym czasie rodzice, zwrot rodzicom kosztów związanych z przewozem dziecka. W sytuacji, gdy gmina nie zapewnia (zgodnie z wnioskiem rodzica) dowozu dziecka do szkoły i ze szkoły we wszystkich dniach tygodnia w których realizowany jest obowiązek szkolny, to należy zdaniem Sądu dopuścić możliwość ubiegania się przez rodzica niepełnosprawnego dziecka zwrotu kosztów związanych z osobistym odbiorem dziecka poza tymi dniami, w których dowóz dziecka realizowany jest przez przewoźnika wybranego przez Gminę. Sąd dostrzega taką możliwość w sprawie dochodząc do przekonania, że w sytuacji gdy dziecko, zgodnie z wyborem rodzica, nie korzysta z dowozu organizowanego przez przewoźnika wybranego przez Gminę we wszystkie dni tygodnia szkoły, to nie istnieje obawa, że zwracając rodzicowi koszty przewozu prywatnym samochodem gmina dwukrotnie poniosłaby koszt finansowy związany z realizacją swoich obowiązków ustawowych (rzeczą Gminy jest w tym przypadku odpowiednie zredagowanie umowy z przewoźnikiem, w której znalazłby się wyraźny zapis co do tego, kiedy (w jakie konkretnie dni tygodnia szkoły) dziecko korzystać będzie z usług takiego przewoźnika). Z twierdzeń skarżącej wynika, że nie wnioskowała ona przecież o zwrotu kosztów dojazdu za wszystkie dni tygodnia szkoły, a zatem również w dni tygodnia szkoły, w których jej dziecko korzystało z dowozu organizowanego przez gminę. Wbrew argumentacji organu, Sąd nie dopatrzył się w stanowisku strony żądania, aby w ramach transportu realizowanego przez przewoźnika wybranego przez Gminę strona domagała się dowozu jej dziecka na zajęcia rehabilitacyjne we W. Takiego zadania skarżąca oczywiście nie mogła domagać się w sprawie, jak też, niespornie, takiego żądania nie zgłosiła. Przyjęta przez Sąd w sprawie wykładnia art. 39a ust. 1 u.p.o. pozostaje spójna z niebudzącym wątpliwości wnioskiem, że wskazane w art. 39a ust. 1 u.p.o. formy realizacji przez gminę spoczywającego na niej obowiązku zapewnienia uczniom niepełnosprawnym bezpłatnego transportu i opieki do placówki oświatowej mają charakter zobowiązania przemiennego, co oznacza, że realizacja przez gminę jednej z alternatywnych powinności skutkuje wypełnieniem wskazanego obowiązku, jednakże wybór sposobu realizacji omawianej powinności publicznoprawnej organu gminy jest pozostawiony rodzicom dziecka i to oni decydują jaki wariant dowozu dziecka wybrać (por. wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego: z dnia 28 listopada 2023 r., sygn. akt III OSK 831/23 , z dnia 13 czerwca 2023 r., sygn. akt III OSK 1867/22, z dnia 25 maja 2022 r., sygn. akt III OSK 3280/21, wyroki Wojewódzkich Sądów Administracyjnych: we Wrocławiu z dnia 29 kwietnia 2021 r., sygn. akt IV SA/Wr 79/21, z dnia 25 maja 2021 r. sygn. akt IV SA/Wr 186/21, w Olsztynie z dnia 25 listopada 2021 r., sygn. akt II SA/Ol 837/21, w Poznaniu z dnia 27 stycznia 2022 r., sygn. akt II SA/Po 771/21, CBOSA). Zaproponowana przez Sąd wykładnia art. 39a ust. 1 u.p.o. na tle ujawnionych w sprawie okoliczności faktycznych sprawy nie prowadzi zatem do wykładni contra legem. Uzupełniająco należy także w tym miejscu dodać, że zaprezentowane w odpowiedzi na skargę stanowisko organu dotyczące wykładni art. 39a u.p.o. bazuje na językowej wykładni tego przepisu. Tymczasem, w procesie wykładni prawa sądowi nie wolno ignorować wykładni funkcjonalnej poprzez ograniczenie się do wykładni językowej pojedynczego przepisu. Może się bowiem okazać, że sens przepisu, który wydaje się językowo jasny, okaże się wątpliwy, gdy skonfrontujemy go z innymi przepisami lub weźmiemy pod uwagę cel regulacji prawnej (por. wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu z dnia 18 sierpnia 2021 r., sygn. akt IV SA/Wr 394/20). Zdaniem Sądu, z tego rodzaju przypadkiem mamy do czynienia w sprawie. Dokonanie wykładni danego przepisu zgodnie z wartościami, których ochronę lub realizację ma zapewnić stanowi jeden z warunków dokonania jego prawidłowej wykładni. Jest to element materialny zasady praworządności, zgodnie z którą przepisy powinny być interpretowane w taki sposób, aby w jak najpełniejszym zakresie realizować objęte nimi wartości (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 20 stycznia 2026 r., sygn. akt III OSK 2662/24). Niewątpliwym jest, że podstawową wartością uwzględnioną w art. 39 ust. 4 u.p.o. jest dobro dziecka z deficytami sprawności. Celem art. 39 ust. 4 u.p.o. jest pomoc rodzinom wychowującym uczniów niepełnosprawnych w wieku do 21 roku życia oraz wychowującym młodzież i dzieci niepełnosprawne w stopniu głębokim, a także dzieciom i młodzieży z niepełnosprawnościami sprzężonymi - nawet do 25 roku życia - i ułatwienie realizacji przez takie osoby obowiązku nauki, który zwłaszcza w przypadku osób dotkniętych niepełnosprawnościami kwalifikowanymi trwa dłużej niż w przypadku osób dotkniętych lżejszą niepełnosprawnością (por. wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku z dnia 22 stycznia 2026 r. sygn. akt III SA/Gd 562/25). W tym miejscu warto również poczynić zastrzeżenie, że ponieważ przepisy art. 39 ust. 4 i art. 39a ust. 1 u.p.o. oświatowe odnoszą się do uprawnień osób (dzieci) niepełnosprawnych i skorelowanych z tymi uprawnieniami obowiązków gminy, dokonując ich interpretacji należy mieć także na uwadze art. 69 Konstytucji RP. Przepis ten stanowi, że osobom niepełnosprawnym władze publiczne udzielają, zgodnie z ustawą, pomocy w zabezpieczaniu egzystencji, przysposobieniu do pracy oraz komunikacji społecznej. Nakaz ten należy niewątpliwie odnosić do obowiązku udzielania pomocy osobom niepełnosprawnym przez władze publiczne także w takich dziedzinach jak edukacja i także poprzez dążenie do znoszenia wszelkich możliwych barier w dostępie do edukacji uczniów niepełnosprawnych i w ten sposób wyrównywania szans edukacyjnych osób z niepełnosprawnościami (por. wyroki Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku z dnia 14 kwietnia 2023 r., sygn. akt III SA/Gd 35/23 i z dnia 6 października 2022 r., sygn. akt III SA/Gd 120/22, wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie z dnia 30 maja 2023 r., sygn. akt III SA/Lu 28/23). W konsekwencji obowiązek zapewnienia dojazdu do placówek wychowawczych (edukacyjnych) dzieci (osób) z niepełnosprawnościami lub zwrot kosztów takich dojazdów gmina powinna realizować z poszanowaniem i w zgodzie z konstytucyjną zasadą prawa do nauki oraz gwarancji dostępności do edukacji na zasadach równych szans dla wszystkich uczniów, a co za tym idzie powinna gwarantować realne i pełne wsparcie osoby z niepełnosprawnością (por. wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie z dnia 28 kwietnia 2026 r., sygn. akt III SA/Lu 1/26). Kierując się aksjologią wartości, którą przepisy art. 39 ust. 4 i art. 39a ust. 1 u.p.o. mają chronić, zdaniem Sądu w sprawie należało przyjąć taką wykładnię art. 39a ust. 1 u.p.o. (zawierającego odesłanie do art. 39 ust. 4 u.p.o.), która najbardziej będzie odpowiadać celom regulacji ustawowej, oczywiście przy założeniu, że wynik tej wykładni nie doprowadzi do sytuacji w której gmina zostałaby podwójnie obciążona kosztami realizacji obowiązku ujętego alternatywnie w treści art. 39a ust. 1 u.p.o. Skarżąca a matka dziecka argumentowała, że z uwagi za zajęcia rehabilitacyjne córki odbywające się w piątki we W. o godzinie 15.00, korzystanie z dowozu organizowanego przez Gminę, uniemożliwiało na tyle wczesne dotarcie córki do domu, aby możliwe było odbycie takich zajęć we W. o godzinie 15.00. W sprawie, w kontekście twierdzeń skarżącej, niewątpliwie należało wziąć pod uwagę dobro dziecka i mieć na uwadze efektywność terapii i korzyści jakie daje dziecku rehabilitacja ustalona na godzinie 15.00 w porównaniu z zajęciami późno popołudniowymi, podczas których dziecko, zwłaszcza niepełnosprawne, na pewno odczuwałoby większe zmęczenie, co w świetle zasad doświadczenia życiowego, mogłoby spowolnić skuteczność rehabilitacji. O czym była już mowa, żądanie skarżącej dotyczące zwrot kosztów związanych z odbiorem dziecka ze szkoły prywatnym samochodem dotyczyło jedynie tego popołudnia (w piątek) w każdym tygodniu miesiąca , kiedy dziecko nie korzystało z dowozu, jaki zapewniał przewoźnik wybrany przez Gminę. Pomimo, że w treści wniosku o zwrot kosztów przewozu dziecka strona nie wyeksponowała wyraźnie, że wniosek dotyczy zwrotu kosztów związanych z odbiorem dziecka ze szkoły w jednym tylko dniu tygodnia szkoły, to dla organu kwestia konieczności zapewnienia dziecku zajęć rehabilitacyjnych raz w tygodniu we W. musiała być znana, skoro w poprzednich pięciu latach organ wypłacał stronie zwrot kosztów związanych z odbiorem dziecka ze szkoły właśnie w dniu, w którym w poprzednich latach córka skarżącej miała zajęcia rehabilitacji we W. Jak wynika nadto z twierdzeń skarżącej, nie zanegowanych przez organ, skarżąca jeszcze przez złożeniem wniosku o zwrot kosztów na rok szkolny 2025/2026 telefonicznie zgłaszała pracownikowi, organu zamiar podtrzymania dotychczasowej praktyki związanej z koniecznością odbioru dziecka ze szkoły prywatnym samochodem w dniu, kiedy jej córka ma zajęcia rehabilitacyjne we W. Zastosowana przez Sąd wykładnia celowościowa art. 39a ust. 1 u.p.o., przy poczynionych na tle danej sprawy zastrzeżeniach stanu faktycznego oraz wykluczeniu sytuacji podwójnego ponoszenia przez Gminę wydatków związanych z realizacją ustawowego obowiązku zapewnienia uczniom niepełnosprawnym bezpłatnego transportu do i z placówki oświatowej, nie narusza zatem treści art. 39a u.p.o. W tym miejscu wypada odnotować, że przyjętą w sprawie przez Sąd wykładnię art. 39a ust. 1 u.p.o. "pośrednio" potwierdził obecny na rozprawie pełnomocnik Gminy zarzucając jedynie, że gdyby wcześnie strona zadeklarowała konkretny dzień tygodnia szkoły, w którym odbierałaby córkę ze szkoły własnym samochodem, to taki mieszany sposób realizacji przez Gminę obowiązków w sposób wskazany w art. 39a ust. 1 u.p.o. byłyby możliwy. Odnosząc się do tego zarzutu Gminy należy w pierwszej kolejności wskazać, że obowiązkiem Gminy było w takim przypadku wezwanie skarżącej do sprecyzowania złożonych wniosków poprzez wskazanie, czy wniosek ten dotyczy wszystkich dni w pięciodniowym tygodniu szkoły, czy też jedynie wybranego dnia. Po drugie, jak to również wynika z oświadczenia pełnomocnika organu złożonego na rozprawie, w poprzednich latach organ akceptował wnioski strony wypełnione na podobnym poziomie ogólności. W nawiązaniu do podniesionej w odpowiedzi na skargę kwestii, że strona wystąpiła z wnioskiem o zwrot kosztów przewozu córki do szkoły podstawowej w dniu 28 sierpnia 2025 r., a zatem tuż przed rozpoczęciem roku szkolnego, wskazać trzeba, że ustawa Prawo oświatowe nie zawiera norm określających termin złożenia przez rodziców wniosku o zwrot kosztów przewozu niepełnosprawnego dziecka do szkoły podstawowej. Taki termin nie został również wskazany w treści znajdującego się w aktach sprawy Zarządzenia nr 63/20 Wójta Gminy Miękinia z dnia 21 maja 2020 r. Wniosek o zwrot kosztów związanych z przewozem dziecka jest uprawnieniem związanym z edukacją dziecka realizowaną w oparciu o przepisy ustawy Prawo oświatowe. Za stanowiskiem wyrażonym w wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku z dnia 22 stycznia 2026 r. o sygn. akt III SA/Gd 562/26 powtórzyć należy, że: "podstawową jednostką kalendarzową w instytucjach edukacyjnych jest rok szkolny, który zgodnie z art. 94 u.p.o. rozpoczyna się z dniem 1 września każdego roku, a kończy - z dniem 31 sierpnia następnego roku. Ustawa Prawo oświatowe nie wiąże prawa do uzyskania przez rodziców bezpłatnego przewozu dziecka do szkoły z datą złożenia przez nich wniosku, gdyż uprawnienie to przysługuje z mocy prawa rodzicom dzieci korzystających z edukacji na podstawie orzeczenia o potrzebie kształcenie specjalnego, o którym mowa w art. 127 u.p.o. Aby jednak doprowadzić do konkretyzacji tego uprawnienia w drodze umowy, o której mowa w art. 39a ust. 4 u.p.o. rodzice powinni złożyć wniosek oraz właściwe orzeczenie". Ten zaś warunek został w sprawie spełniony. Niezależnie od przedstawionej dotąd argumentacji podnieść trzeba, że Gminie przysługuje prawo zawarcia w umowie z przewoźnikiem odpowiednich zapisów, które umożliwiałyby Gminie (stosownie do okoliczności) zmianę treści takiej umowy w odniesieniu do sposobu świadczenia przez przewoźnika usługi przewozu na rzecz konkretnego dziecka dotkniętego niepełnosprawnością. Nawet już zorganizowanie bezpłatnego transportu dla danego dziecka do szkoły podstawowej i z powrotem nie wyklucza możliwości zmodyfikowania zasad i sposobu w jaki Gmina realizuje omawiany obowiązek ustawowy wobec konkretnego, niepełnosprawnego dziecka. Z tych wszystkich powodów Sąd doszedł do przekonania, że zaskarżona do Sądu czynność Burmistrza Gminy narusza art. 39a ust. 1 u.p.o. Z tego względu, na podstawie art. 146 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2026 r. poz. 143; dalej: p.p.s.a.) Sąd stwierdził bezczynność zaskarżonej czynności, o czym orzekł jak w punkcie I wyroku. O kosztach postępowania Sąd orzekł na podstawie art. 200 i art. 205 § 2 p.p.s.a.