V SA/Wa 2414/25

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodnicząca Sędzia WSA - Monika Kramek, Sędzia WSA - Cezary Kosterna, Asesor WSA - Bożena Dąbkowska-Mastalerek (spr.), , Protokolant starszy specjalista - Agnieszka Małyszko, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 27 marca 2026 r. sprawy ze skargi A. sp. z o.o. z siedzibą w W. na decyzję Prezesa Urzędu Rejestracji Produktów Leczniczych, Wyrobów Medycznych i Produktów Biobójczych z dnia 5 czerwca 2025 r. nr UR/DZL/UD/0001/25 w przedmiocie zawieszenia ważności pozwolenia na dopuszczenie do obrotu produktu leczniczego oddala skargę

Prezes Urzędu Rejestracji Produktów Leczniczych, Wyrobów Medycznych i Produktów Biobójczych wydał w dniu 5 czerwca 2025 r. decyzję nr UR/DZI/UD/0001/25, którą utrzymał w mocy decyzję Prezesa Urzędu Rejestracji Produktów Leczniczych, Wyrobów Medycznych i Produktów Biobójczych z dnia 16 kwietnia 2025 r. nr UR/DZL/ZRD/0001/25 o zawieszeniu ważności pozwolenia nr 28406 na dopuszczenie do obrotu produktu leczniczego: Axonalgin Metamizolum natricum monohydricum tabletki powlekane, 1000 mg do czasu dokonania zmiany kategorii dostępności produktu leczniczego z "Produkt leczniczy wydawany bez przepisu lekarza - OTC" na "Produkt leczniczy wydawany z przepisu lekarza - Rp". Decyzję wydano na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2024 r. poz. 572) w zw. z art. 35 ustawy z dnia 6 września 2001 r. Prawo farmaceutyczne (Dz. U. z 2024 r. poz. 686 ze zm.). Pismem z dnia 31 grudnia 2024 r. nr DZL-ZLE.404.5.2024.1.PP Prezes Urzędu, zobowiązał podmiot odpowiedzialny A. Sp. z o.o. (dalej: Podmiot odpowiedzialny, Strona) do złożenia w terminie do 31 stycznia 2025 r. wniosku o dokonanie zmiany kategorii dostępności produktu leczniczego Axonalgin, Metamizolum natricum monohydricum, tabletki powlekane, 1000 mg z "Produkt leczniczy wydawany bez przepisu lekarza - OTC" na "Produkt leczniczy wydawany z przepisu lekarza - Rp". Podstawę zobowiązania do dokonania zmiany stanowił art. 36r ustawy z dnia 6 września 2001 r. Prawo farmaceutyczne (dalej: ustawa Prawo farmaceutyczne), zgodnie z którym w przypadku powzięcia przez Prezesa Urzędu informacji o nowych istotnych zagrożeniach dotyczących bezpieczeństwa stosowania produktu leczniczego, Prezes Urzędu zobowiązuje podmiot odpowiedzialny do dokonania zmian w dokumentacji produktu leczniczego, określając termin na złożenie wniosku o dokonanie zmian. Uzasadnienie konieczności zmiany kategorii dostępności produktu leczniczego Prezes Urzędu oparł na decyzji wykonawczej Komisji Europejskiej z dnia 22 listopada 2024 r. nr C(2024) 8439 finał w sprawie pozwoleń na dopuszczenie do obrotu, na podstawie art. 107i dyrektywy 2001/83/WE Parlamentu Europejskiego i Rady, produktów leczniczych stosowanych u ludzi, zawierających substancję czynną "metamizol", w tym ustaleniach Komitetu ds. Oceny Ryzyka w ramach Nadzoru nad Bezpieczeństwem Farmakoterapii (Pharmacovigilance Risk Assessment Committee, PRAC) dokonanych w toku pilnej procedury unijnej oraz na uchwale Komisji do Spraw Produktów Leczniczych z dnia 3 grudnia 2024 r. nr 5/2024/01. Prawną konsekwencją niewykonania zobowiązania, o którym mowa w art. 36r, we wskazanym terminie jest cofnięcie lub zawieszenie ważności pozwolenia na dopuszczenie do obrotu produktu leczniczego, zgodnie z art. 33 ust. 1 pkt 9 w zw. z art. 33 ust. la ustawy Prawo farmaceutyczne. Pismem z dnia 29 stycznia 2025 r. Podmiot odpowiedzialny ustosunkował się do wezwania Prezesa Urzędu z dnia 31 grudnia 2024 r. W piśmie Podmiot odpowiedzialny stwierdził, że nie zgadza się z "zaproponowanym przez Prezesa Urzędu ww. wezwaniu zakresem zmian w dokumentacji produktu leczniczego, ponieważ: 1.1. Powołana w wezwaniu decyzja Komisji Europejskiej nie wymaga zmiany kategorii dostępności, a co więcej w toku jej wydania wskazano, że zmiana kategorii dostępności jest bezzasadna, 1.2. Stosunek korzyści do ryzyka metamizolu jest pozytywny i brak jest nowych ryzyk oraz informacji o nowych istotnych zagrożeniach dotyczących bezpieczeństwa stosowania produktów leczniczych zawierających tę substancję czynną, szczegóły w załącznikach 1, 2. Produkty lecznicze z metamizolem spełniają warunki stawiane produktom wydawanym bez przepisu lekarza zgodnie z Rozporządzeniem Ministra Zdrowia z dnia 14 listopada 2008 r. w sprawie kryteriów zaliczenia produktu leczniczego do poszczególnych kategorii dostępności, szczegóły w Załączniku 3. 1.3. Art. 36r u.p.f. nie daje podstawy do żądania zmiany kategorii dostępności. Podmiot odpowiedzialny wskazał, że "Działając w celu zwiększenia bezpieczeństwa pacjentów oraz czyniąc zadość treści art. 36r u.p.f. zobowiązujemy się w zamian do złożenia wniosku o zmianę w pozwoleniu na dopuszczenie do obrotu obejmujący zmianę typu IB w postaci aktualizacji RMP w punktach dotyczących środków minimalizacji ryzyka, w celu zwiększenia bezpieczeństwa pacjenta i jego edukacji. Zmianę taką, jeśli będzie ona uznana za konieczną zobowiązujemy się złożyć do dnia 21.02.2025. Do pisma z dnia 29 stycznia 2025 r. Podmiot odpowiedzialny dołączył: opinię dotyczącą dlaczego metamizol powinien pozostać lekiem dostępnym bez recepty, Porozumienie Zielonogórskie, 20.01.2025; opinie autorytetów medycznych w sprawie metamizolu (stanowisko dotyczące decyzji Prezesa URPL, WMiPB o zmianie kategorii dostępności dla produktów metamizolu z 13 stycznia 2025 r., podpisane przez pana prof. dr hab. n. med. Jarosława Regułę, Konsultanta Krajowego w dziedzinie gastroenterologii; opinię na temat bezpieczeństwa stosowania metamizolu w postaci tabletek wydanego bez przepisu lekarza - OTC z 15 stycznia 2025 r., podpisaną przez panią prof. dr n. med. Marlenę Broncel, kierownika Kliniki Chorób Wewnętrznych i Farmakologii Klinicznej, Uniwersytetu Medycznego w Łodzi; opinię specjalistyczną dotyczącą aktualnej wiedzy w zakresie bezpieczeństwa stosowania produktów leczniczych zawierających jako składnik czynny metamizol, w tym w aspekcie jego dostępności bez recepty z 15 stycznia 2025 r, podpisaną przez pana dr hab. n. med. Jarosława Woronia; opinię z 29 października 2024 r., podpisaną przez pana prof. dr hab. med. Grzegorza W. Basaka, Katedra i Klinika Hematologii, Transplantologii i Chorób Wewnętrznych, Warszawskiego Uniwersytetu Medycznego), uzasadnienie kategorii dostępności wydawane bez przepisu lekarza (OTC) dla produktów leczniczych z metamizolem, raport oceny PRAC (PRAC corapporteurs updated assessment report), propozycję treści RMP (planu zarządzania ryzykiem), - piśmiennictwo. Pismem z dnia 20 lutego 2025 r. Prezes Urzędu zawiadomił Podmiot odpowiedzialny o wszczęciu z urzędu postępowania w przedmiocie zawieszenia ważności pozwolenia na dopuszczenie do obrotu produktu leczniczego Axonalgin. W odpowiedzi Podmiot odpowiedzialny wniósł o "potwierdzenie, że wprowadzenie działań ograniczających ryzyko opisanych poniżej wzmocni bezpieczeństwo pacjentów i pozwoli na zachowanie produktu w statusie OTC, a tym samym umożliwi umorzenie postępowania. Propozycja ta obejmuje: a) Złożenie zmiany dotyczącej edukacji oraz zwiększenie częstotliwości okresowych raportów o bezpieczeństwie (PSUR), b) Wzmocnienie edukacji poprzez wprowadzenie alertów w systemie sprzedaży aptecznej oraz zapewnienie materiałów edukacyjnych dla pacjenta zawierających ostrzeżenia oraz zalecenia". Podmiot odpowiedzialny poinformował również o gotowości do "podjęcia działań niezbędnych dla zapewnienia dostępności produktu leczniczego Axonalgin z metamizolem w statusie OTC. Zmiany będą przedłożone niezwłocznie, po potwierdzeniu ich zasadności przez Prezesa URPL, ale zasadniczo nie później niż 15 kwietnia 2025 r.. Decyzją z dnia 16 kwietnia 2025 r. nr UR/DZL/ZRD/0001/25 Prezes Urzędu zawiesił ważność pozwolenia nr 28406, do czasu dokonania zmiany kategorii dostępności produktu leczniczego z "Produkt leczniczy wydawany bez przepisu lekarza - OTC" na "Produkt leczniczy wydawany z przepisu lekarza - Rp". Decyzja została doręczona Stronie w dniu 16 kwietnia 2025 r. Do Prezesa Urzędu wpłynął wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy. Podmiot odpowiedzialny zarzucił: 1) naruszenie art. 8 § 1 K.p.a. poprzez prowadzenie sprawy w sposób niebudzący zaufania do władzy publicznej w związku z brakiem szczegółowych wyjaśnień i brakiem wyczerpującego ustosunkowania się do twierdzeń i wniosków Strony, w tym podjęcie działań wbrew zasadzie proporcjonalności, tj. nadmiernych, nie zachowujących proporcji pomiędzy celami działania Organu (bezpieczeństwo stosowania produktów leczniczych zawierających metamizol) a ostrością używanych w tym celu środków (zmiana kategorii dostępności Produktu z "Produkt leczniczy wydawany bez przepisu lekarza - OTC" na "Produkt leczniczy wydawany z przepisu lekarza - Rp"), 2) naruszenie tj. art. 7 w zw. z art. 77 § 1 K.p.a. i art. 80 K.p.a. poprzez dokonanie wybiórczej, nieprawidłowej oceny dowodów zgromadzonych w postępowaniu, polegające na przyjęciu w oparciu o decyzję wykonawczą Komisji Europejskiej z dnia 22 listopada 2024 roku w sprawie pozwoleń na dopuszczenie do obrotu, na podstawie art. 107i dyrektywy 2001/83/WE Parlamentu Europejskiego i Rady, produktów leczniczych stosowanych u ludzi, zawierających substancję czynną "metamizol", o numerze C(2024)8439 (finał), w tym ustalenia Komitetu ds. Oceny Ryzyka w ramach Nadzoru nad Bezpieczeństwem Farmakoterapii (PRAC) dokonane w ramach pilnej procedury unijnej oraz uchwałę Komisji ds. Produktów Leczniczych, że jedynym skutecznym działaniem minimalizującym ryzyko związane ze stosowaniem Produktu jest zmiana kategorii dostępności Produktu z "Produkt leczniczy wydawany bez przepisu lekarza - OTC" na "Produkt leczniczy wydawany z przepisu lekarza - Rp" oraz pominięciu dowodów przedstawionych przez Stronę (opinie stanowiące załączniki do pisma Strony z dnia 29 stycznia 2025 r.), co z kolei spowodowało 3) naruszenie art. 36r ustawy Prawo farmaceutyczne, polegające na wydaniu Decyzji pomimo braku wystąpienia przesłanki powzięcia przez Organ informacji o nowych istotnych zagrożeniach dotyczących bezpieczeństwa stosowania produktów leczniczych zawierających metamizol, co z kolei spowodowało 4) naruszenie art. 33 ust. la w zw. z art. 33 ust. 1 pkt 9 i art. 33 ust. Ib ustawy Prawo farmaceutyczne poprzez niewłaściwe zastosowanie, polegające na wydaniu Decyzji pomimo braku wystąpienia przesłanki określonej w pkt 3 (powyżej), a tym samym braku podstaw do podjęcia działań zmierzających do zawieszenia ważności pozwolenia na dopuszczenie do obrotu Produktu. Podmiot odpowiedzialny wniósł o uchylenie decyzji w całości i umorzenie postępowania I instancji w całości. Prezes Urzędu nie zgodził się z zarzutami strony. Wskazał, że w dniu 22 listopada 2024 r. Komisja Europejska wydała decyzję wykonawczą nr C(2024) 8439 finał w sprawie pozwoleń na dopuszczenie do obrotu, na podstawie art. 107i dyrektywy 2001/83/WE Parlamentu Europejskiego i Rady, produktów leczniczych stosowanych u ludzi, zawierających substancję czynną "metamizol". Decyzja została wydana w wyniku zakończenia pilnej procedury unijnej, o której mowa w art. 107i-107k dyrektywy 2001/83/WE Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 6 listopada 2001 r. w sprawie wspólnotowego kodeksu odnoszącego się do produktów leczniczych stosowanych u ludzi (Dz. Urz. WE L 311 z 28.11.2001, str. 67, ze zm., w sprawie produktów leczniczych zawierających metamizol. Pilna procedura unijna została wszczęta w dniu 5 czerwca 2024 r. przez fińską agencję rejestracyjną (Fimea) z powodu pojawiających się nowych przypadków ciężkich działań niepożądanych (agranulocytozy i ciężkiej neutropenii). W Finlandii pomimo stosowania dodatkowych środków minimalizacji ryzyka (ograniczenie stosowania leku do najkrótszego niezbędnego okresu, komunikat do fachowych pracowników ochrony zdrowia (DHPC), ostrzeżenia w Charakterystyce i ulotce, karta ostrzegawcza dla pacjenta), nadal odnotowywano nowe przypadki agranulocytozy i ciężkiej neutropenii, w tym przypadki zakończone zgonem. Z związku z powyższym fińska agencja rejestracyjna (Fimea) zwróciła się do Komitetu ds. Oceny Ryzyka w ramach Nadzoru nad Bezpieczeństwem Farmakoterapii (Pharmacovigilance Risk Assessment Committee, PRAC) o ocenę wpływu wyżej wspomnianych obaw na stosunek korzyści do ryzyka dla produktów leczniczych zawierających metamizol. Pozwolenia na dopuszczenie do obrotu produktów leczniczych zawierających metamizol zostały wycofane w Finlandii w dniu 5 lipca 2024 r. PRAC dokonał przeglądu wszystkich dostępnych danych dotyczących ryzyka wystąpienia agranulocytozy w odniesieniu do produktów leczniczych zawierających metamizol: odpowiedzi przedłożone przez podmioty odpowiedzialne posiadające pozwolenie na dopuszczenie do obrotu w państwach członkowskich Unii Europejskiej, dane z systemu EudraVigilance, literaturę naukową, opinie wyrażone przez grupę niezależnych ekspertów (grupa ekspertów ad hoc), zgłoszenia od zainteresowanych stron oraz inne pisemne informacje. Komitet PRAC wskazał, że agranulocytoza może wystąpić w dowolnym czasie w trakcie leczenia i krótko po leczeniu, w przeciwieństwie do wcześniejszego założenia, że ryzyko zwiększa się głównie po tygodniu ekspozycji na lek lub w przypadku długotrwałego leczenia, co znajduje odzwierciedlenie w drukach informacyjnych niektórych produktów leczniczych zawierających metamizol. Agranulocytoza spowodowana metamizolem jest reakcją idiosynkratyczną niezależną od dawki, która może wystąpić w dowolnym momencie podczas leczenia, a nawet krótko po jego zakończeniu. Obecne informacje zawarte w drukach informacyjnych niektórych produktów leczniczych zawierających metamizol, wskazujące, że ryzyko agranulocytozy wzrasta po jednym tygodniu leczenia lub w przypadku długotrwałego stosowania, nie znalazły poparcia w żadnym z analizowanych dowodów. Komitet PRAC uznał, że wczesne rozpoznanie objawów i przerwanie leczenia w przypadku ich wystąpienia, ma kluczowe znaczenie dla zminimalizowania ryzyka powikłań agranulocytozy związanych ze stosowaniem metamizolu. W związku z tym PRAC zalecił wprowadzenie zmian do druków informacyjnych w celu ułatwienia szybkiego rozpoznawania i diagnozowania agranulocytozy spowodowanej metamizolem (m.in. dodanie ostrzeżenia w ramce do Charakterystyki Produktu Leczniczego oraz ulotki dla pacjenta) oraz rozesłanie komunikatów bezpieczeństwa do fachowych pracowników ochrony zdrowia (Direct Healthcare Professional Communication, DHPC) w celu zwiększenia świadomości pracowników opieki zdrowotnej na ten temat. PRAC zalecił usunięcie z Charakterystyki Produktu Leczniczego i ulotki dla pacjenta wszelkich zaleceń dotyczących regularnego monitorowania morfologii krwi pacjentów, ponieważ nie ma dowodów na potwierdzenie skuteczności zaleceń dotyczących regularnej kontroli morfologii krwi u pacjentów w celu zmniejszenia ryzyka wystąpienia powikłań agranulocytozy wywołanej metamizolem. Zalecił również usunięcie z Charakterystyki Produktu Leczniczego i ulotki dla pacjenta wszelkich tekstów sugerujących, że ryzyko agranulocytozy wzrasta po tygodniu stosowania lub przy długotrwałym stosowaniu metamizolu. PRAC zauważył, że obecne informacje zawarte w drukach informacyjnych niektórych produktów leczniczych zawierających metamizol wskazują, że ryzyko wzrasta po jednym tygodniu leczenia lub w przypadku długotrwałego stosowania, co jednak nie znalazło poparcia w żadnym z analizowanych dowodów. W związku z tym PRAC uznał, że zgodnie z obecną wiedzą informację tę należy usunąć. Zalecenia PRAC zostały przyjęte przez grupę koordynacyjną (Co-ordination Group for Mutual Recognition and Decentralised Procedures - Humań, CMDh), a następnie przez Komisję Europejską. Wnioski naukowe PRAC stanowią załącznik do decyzji Komisji Europejskiej z dnia 22 listopada 2024 r. nr C(2024) 8439 finał. Decyzja Komisji wraz z załącznikami jest dostępna na stronie internetowej Komisji Europejskiej pod adresem: https://ec.europa.eu/health/documents/community-register/html/ho28442.htm . Prezes Urzędu zwrócił się do Komisji do Spraw Produktów Leczniczych działającej przy Prezesie Urzędu o wydanie opinii, czy w świetle wniosków naukowych zawartych w załączniku II do decyzji Komisji z dnia 22.11.2024 nr C(2024) 8439 finał w sprawie pozwoleń na dopuszczenie do obrotu, na podstawie art. 107i dyrektywy 2001/83/WE Parlamentu Europejskiego i Rady, produktów leczniczych stosowanych u ludzi, zawierających substancję czynną "metamizol", produkty lecznicze zawierające metamizol mogą stanowić bezpośrednie lub pośrednie zagrożenie dla życia lub zdrowia ludzkiego, nawet wówczas, gdy będą stosowane prawidłowo bez nadzoru lekarskiego. W uchwale nr 5/2024/01 z dnia 3 grudnia 2024 r. Komisja do Spraw Produktów Leczniczych stwierdziła, że produkty lecznicze zawierające metamizol, niezależnie od dawki i wielkości opakowania, mogą stanowić bezpośrednie lub pośrednie zagrożenie dla życia lub zdrowia ludzkiego, nawet wówczas, gdy będą stosowane prawidłowo bez nadzoru lekarskiego, i z tego względu produkty te powinny być dostępne z przepisu lekarza (Rp). Komisja do Spraw Produktów Leczniczych wyjaśniła, że załącznik nr II do decyzji Komisji Europejskiej wskazuje, iż istnieje istotne ryzyko wystąpienia poważnych powikłań zagrażających zdrowiu i życiu w postaci agranulocytozy. Ryzyko wystąpienia agranulocytozy w trakcie terapii metamizolem było znanym działaniem niepożądanym, jednak aktualne badania wskazują, iż działanie to może wystąpić w nieznanym czasie, w każdym momencie stosowania i również po zakończeniu terapii. W przypadku działania przeciwgorączkowego, istnieje ryzyko, że stosowanie metamizolu może dodatkowo maskować objawy agranulocytozy. Dlatego istotne jest monitorowanie terapii metamizolem przez lekarza. Ponadto mechanizm wywoływania działania niepożądanego w postaci agranulocytozy nie jest w pełni poznany, reakcja nie jest w pełni zależna od dawki i nie można przewidzieć prawdopodobieństwa wystąpienia agranulocytozy. Produkt leczniczy Axonalgin został dopuszczony do obrotu do stosowania w przypadku bólu różnego pochodzenia oraz wysokiej gorączki, gdy inne metody leczenia są nieskuteczne. Czas trwania leczenia zależy od charakteru i ciężkości choroby, i powinien zostać ustalony przez lekarza prowadzącego. Nie zaleca się stosowania leków przeciwbólowych dłużej niż 3-5 dni bez konsultacji z lekarzem lub stomatologiem (ulotka dla pacjenta). Produkt leczniczy Axonalgin został dopuszczony do obrotu w opakowaniach o wielkości 6 tabletek. Produkt leczniczy Axonalgin został dopuszczony do obrotu z kategorią dostępności "Produkt leczniczy wydawany bez przepisu lekarza - OTC", ponieważ w ocenie Prezesa Urzędu na dzień wydania pozwolenia na dopuszczenie do obrotu, produkt ten nie spełniał kryteriów produktu leczniczego wydawanego z przepisu lekarza (Rp). Zgodnie z § 1 ust. 1 pkt 1 rozporządzenia z dnia 14 listopada 2008 r. Ministra Zdrowia z dnia 14 listopada 2008 r. w sprawie kryteriów zaliczenia produktu leczniczego do poszczególnych kategorii dostępności (Dz. U. z 2016 r. poz. 1769) produkt leczniczy zalicza się do kategorii dostępności "wydawane z przepisu lekarza - Rp" w przypadku, gdy produkt może stanowić bezpośrednie lub pośrednie zagrożenie dla życia lub zdrowia ludzkiego, nawet wówczas, gdy jest stosowany prawidłowo bez nadzoru lekarskiego. Produkty lecznicze zawierające metamizol spełniają powyższe kryterium, ponieważ stosowanie metamizolu może stanowić zagrożenie w postaci wystąpienia agranulocytozy, która może z kolei prowadzić do ciężkich zakażeń, w tym kończących się zgonem. Ryzyko wystąpienia agranulocytozy jest niezależne od dawki metamizolu ani od czasu stosowania leku i może wystąpić u osób, u których dotychczas metamizol był dobrze tolerowany. Do wczesnych objawów sugerujących agranulocytozę należy gorączka, dreszcze, ból gardła i bolesne zmiany błon śluzowych, zwłaszcza w jamie ustnej, nosie i gardle albo w obrębie narządów płciowych lub odbytu. W przypadku wystąpienia takich objawów pacjent powinien niezwłocznie przerwać leczenie i jak najszybciej zgłosić się do lekarza. Wczesne objawy agranulocytozy mogą być maskowane przez przeciwgorączkowe działanie metamizolu lub stosowanie antybiotyków. Ponadto objawy agranulocytozy są niespecyficzne i podobne do typowych objawów wielu infekcji, co może stwarzać trudności pacjentom w podjęciu decyzji kiedy powinni przerwać leczenie i zgłosić się do lekarza. Skutkiem tego może być z jednej strony wzbudzanie niepokoju u pacjenta i niepotrzebne zgłaszanie się do lekarza np. z gorączką, a z drugiej strony skutkiem może być lekceważenie pierwszych objawów agranulocytozy (np. gorączki) i traktowanie ich jako objawów infekcji. Agranulocytoza wywołana metamizolem jest istotnym zidentyfikowanym ryzykiem związanym ze stosowaniem metamizolu, co znajduje odzwierciedlenie w dokumentacji produktu leczniczego. Dane zebrane w toku pilnej procedury unijnej wskazują, że dotychczasowe działania polegające na ograniczeniu wielkości opakowania oraz czasu stosowania produktu leczniczego nie mogą zostać uznane za skuteczne środki minimalizacji ryzyka wystąpienia agranulocytozy wywołanej metamizolem, które uzasadniają przyznanie kategorii dostępności OTC. Agranulocytoza wywołana metamizolem może bowiem wystąpić w dowolnym czasie w trakcie leczenia i krótko po leczeniu, nawet u osób, u których metamizol był dobrze tolerowany. Dane dostępne na dzień wydania pozwolenia na dopuszczenie do obrotu pozwalały przyjąć, że ryzyko agranulocytozy wzrasta po tygodniu ekspozycji na metamizol. W związku z tym produkt leczniczy przeznaczony do krótkotrwałego stosowania (3-5 dni) i w małym opakowaniu (6 tabletek) mógł zostać uznany za stosunkowo bezpieczny i zaklasyfikowany do kategorii dostępności "Produkt leczniczy wydawany bez przepisu lekarza - OTC". Ustalenia dokonane przez PRAC w toku pilnej procedury unijnej wniosły informacje o nowych istotnych zagrożeniach dotyczących bezpieczeństwa stosowania produktów leczniczych zawierających metamizol. Informacje te dotyczą czasu po jakim może wystąpić agranulocytoza wywołana metamizolem. We wnioskach naukowych PRAC wskazał, że w odniesieniu do ryzyka wystąpienia agranulocytozy związanej z produktami leczniczymi zawierającymi metamizol, nie ulega zmianie znany charakter ani wielkość ryzyka, z wyjątkiem czasu do wystąpienia (ang. time to onset, TTO). Zdaniem komitetu PRAC w trakcie przeglądu stało się jasne, że agranulocytoza może wystąpić w dowolnym czasie w trakcie leczenia i krótko po leczeniu, w przeciwieństwie do wcześniejszego założenia, że ryzyko zwiększa się głównie po tygodniu ekspozycji na lek lub w przypadku długotrwałego leczenia. Zdaniem Prezesa Urzędu ustalenia wpływają na ocenę bezpieczeństwa stosowania produktu leczniczego dostępnego bez przepisu lekarza (OTC), ponieważ wskazują, że dotychczas stosowane środki minimalizacji ryzyka wystąpienia agranulocytozy w postaci ograniczonej wielkości opakowania i ograniczonego czasu samodzielnej terapii należy uznać za nieskuteczne. Ocena bezpieczeństwa stosowania produktów leczniczych zawierających metamizol w świetle wniosków naukowych PRAC i przesłanek ustanowionych w rozporządzeniu Ministra Zdrowia z dnia 14 listopada 2008 r. w sprawie kryteriów zaliczenia produktu leczniczego do poszczególnych kategorii dostępności została dokonana przez Komisję do spraw Produktów Leczniczych. Zdaniem Komisji produkty lecznicze zawierające metamizol, niezależnie od dawki i wielkości opakowania, mogą stanowić bezpośrednie lub pośrednie zagrożenie dla życia lub zdrowia ludzkiego, nawet wówczas, gdy będą stosowane prawidłowo bez nadzoru lekarskiego, i z tego względu produkty te powinny być dostępne z przepisu lekarza (Rp). W związku z tym Prezes Urzędu wezwał Podmiot odpowiedzialny do zmiany kategorii dostępności produktu leczniczego Axonalgin. Możliwość wezwania podmiotu odpowiedzialnego do wprowadzenia określonych zmian w dokumentacji produktu leczniczego daje Prezesowi Urzędu przepis zawarty w art. 36r ustawy Prawo farmaceutyczne. Zgodnie z tym przepisem w przypadku powzięcia przez Prezesa Urzędu informacji o nowych istotnych zagrożeniach dotyczących bezpieczeństwa stosowania produktu leczniczego, Prezes Urzędu zobowiązuje podmiot odpowiedzialny do dokonania zmian w dokumentacji produktu leczniczego, określając termin na złożenie wniosku o dokonanie zmian. Przepis ten daje podstawę do żądania zmian w dokumentacji produktu leczniczego, w tym zmiany kategorii dostępności produktu. Zobowiązując podmiot odpowiedzialny do dokonania zmiany Prezes Urzędu musi określić, o jaką dokładnie zmianę chodzi, przy uwzględnieniu okoliczności każdej konkretnej sprawy. Określając tę zmianę Organ kieruje się tym, żeby narzędzie, o którym mowa w art. 36r ustawy Prawo farmaceutyczne, było efektywne, oraz tym, żeby zastosowane wezwanie realizowało zasadę proporcjonalności, co oznacza, że Organ nie wybiera środka nadmiarowego, jeżeli dany skutek w postaci zapewnienia bezpieczeństwa stosowania produktu leczniczego może zostać zapewniony poprzez przyjęcie środków mniej dotkliwych dla strony. Należy przy tym podkreślić, że kluczowe dla Organu jest zapewnienie bezpieczeństwa stosowania produktu leczniczego. Ustalenia dokonane przez PRAC w toku pilnej procedury unijnej wskazują, że produkty lecznicze zawierające metamizol spełniają jedno z kryteriów kwalifikujące produkt leczniczy do kategorii dostępności "Produkt leczniczy wydawany z przepisu lekarza - Rp. Właściwym i wymaganym zakresem zmiany jest zmiana kategorii dostępności produktu leczniczego Axonalgin z "Produkt leczniczy wydawany bez przepisu lekarza - OTC" na "Produkt leczniczy wydawany z przepisu lekarza - Rp". Decyzję co do kategorii dostępności produktów leczniczych zawierających metamizol komitet PRAC pozostawił państwom członkowskim, co zostało zawarte w raporcie oceniającym PRAC, który Podmiot odpowiedzialny załączył do pisma z dnia 29 stycznia 2025 r. Produkty lecznicze zawierające metamizol zostały dopuszczone do obrotu w 18 państwach Unii Europejskiej (UE). W zdecydowanej większości państw, tj. 15 państw UE, produkty zawierające metamizol są dostępne wyłącznie z przepisu lekarza (Rp). Tylko w trzech państwach członkowskich UE - w Polsce, Bułgarii i na Węgrzech - produkty zawierające metamizol dostępne są bez przepisu lekarza (OTC). Produkt leczniczy Axonalgin został dopuszczony do obrotu w procedurze zdecentralizowanej (DCP) w kilku państwach członkowskich, tj. w Hiszpanii, Niemczech, Polsce, Portugalii i na Węgrzech. Przy czym spośród wszystkich państw biorących udział w tej procedurze rejestracyjnej jedynie w Polsce produkt leczniczy Axonalgin posiada kategorię dostępności "Produkt leczniczy wydawany bez przepis lekarza - OTC". W pozostałych krajach produkt leczniczy został dopuszczony do obrotu w kategorii Rp. W żadnym innym kraju Unii Europejskiej produkty lecznicze zawierające 1000 mg metamizolu w jednostce dawkowania nie są dostępne bez recepty. Działania Prezesa Urzędu zmierzające do ograniczenia narażenia pacjentów na metamizol i nadania produktom leczniczym z metamizolem kategorii dostępności "Produkt leczniczy wydawany z przepisu lekarza - Rp" są spójne ze stanowiskiem większości państw UE. Zgodnie z art. 36r ustawy Prawo farmaceutyczne "w przypadku powzięcia przez Prezesa Urzędu informacji o nowych istotnych zagrożeniach dotyczących bezpieczeństwa stosowania produktu leczniczego, Prezes Urzędu zobowiązuje podmiot odpowiedzialny do dokonania zmian w dokumentacji produktu leczniczego, określając termin na złożenie wniosku o dokonanie zmian". Pismem z dnia 31 grudnia 2024 r. nr DZL-ZLE.404.5.2024.l.PP, na podstawie art. 36r ustawy Prawo farmaceutyczne, Prezes Urzędu zobowiązał Podmiot odpowiedzialny do złożenia w terminie do dnia 31 stycznia 2025 r. wniosku o dokonanie zmiany kategorii dostępności produktu leczniczego Axonalgin z "Produkt leczniczy wydawany bez przepisu lekarza - OTC" na "Produkt leczniczy wydawany z przepisu lekarza - Rp. W piśmie z dnia 31 grudnia 2024 r. Prezes Urzędu szczegółowo określił zakres zmian w pozwoleniu i dokumentacji produktu leczniczego (zmiana kategorii dostępności), tryb w jakim należy złożyć wniosek o dokonanie zmiany, a także uzasadnił dlaczego produkt leczniczy zawierający metamizol spełnia kryteria produktu leczniczego wydawanego z przepisu lekarza (Rp). Organ wyjaśnił również zastosowanie trybu określonego w art. 36r ustawy Prawo farmaceutyczne. Prezes Urzędu wyjaśnił, że źródło informacji o nowych istotnych zagrożeniach dotyczących bezpieczeństwa stosowania produktu leczniczego stanowiła decyzja wykonawcza Komisji Europejskiej z dnia 22 listopada 2024 r. nr C(2024) 8439 finał w sprawie pozwoleń na dopuszczenie do obrotu, na podstawie art. 107i dyrektywy 2001/83/WE Parlamentu Europejskiego i Rady, produktów leczniczych stosowanych u ludzi, zawierających substancję czynną "metamizol" oraz ustalenia Komitetu ds. Oceny Ryzyka w ramach Nadzoru nad Bezpieczeństwem Farmakoterapii (PRAC) dokonane wtoku pilnej procedury unijnej. Stanowisko Podmiotu odpowiedzialnego wyrażone w piśmie z dnia 29 stycznia 2025 r., kwestionujące zasadność oraz kompetencje Prezesa Urzędu do działania w oparciu o art. 36r ustawy Prawo farmaceutyczne, Organ uznał za bezzasadne w świetle wniosków naukowych PRAC i obowiązujących przepisów. Zobowiązanie się Podmiotu odpowiedzialnego do złożenia wniosku o dokonanie innych zmian porejestracyjnych niż zmiana kategorii dostępności, nie może zostać uznane jako wypełnienie zobowiązania nałożonego przez Prezesa Urzędu w trybie art. 36r ustawy Prawo farmaceutyczne do dokonania zmiany kategorii dostępności produktu leczniczego Axonalgin. Zasadność wprowadzenia proponowanych przez Podmiot odpowiedzialny zmian może zostać oceniona w odrębnym postępowaniu administracyjnym, wszczętym na wniosek Podmiotu odpowiedzialnego. Zgodnie z art. 31 ust. 1 ustawy Prawo farmaceutyczne zmiana danych objętych pozwoleniem oraz zmiany dokumentacji będącej podstawą wydania pozwolenia dokonywane są przez Prezesa Urzędu na wniosek podmiotu odpowiedzialnego. Przepisy ustawy Prawo farmaceutyczne nie przewidują trybu "potwierdzania zasadności zmian" przed wszczęciem postępowania. Do wniosku o dokonanie zmiany podmiot odpowiedzialny powinien dołączyć dokumentację uzasadniającą wprowadzenie proponowanych zmian. Ocena wniosku i dołączonej dokumentacji pozwoli dopiero na ocenę zasadności wprowadzenia określonych zmian w dokumentacji produktu leczniczego. Jednak do dnia wydania niniejszego rozstrzygnięcia do Prezesa Urzędu nie wpłynął wniosek o dokonanie zmiany kategorii dostępności produktu leczniczego ani wniosek o dokonanie innych zmian, które uzasadniałyby pozostawienie kategorii dostępności OTC dla produktu leczniczego Axonalgin, a które deklarował Podmiot odpowiedzialny w piśmie z dnia 29 stycznia 2025 r. oraz w piśmie przesłanym do Prezesa Urzędu w dniu 17 marca 2025 r. W związku z niewykonaniem zobowiązania przez Podmiot odpowiedzialny, Prezes Urzędu najpierw wszczął postępowanie w sprawie zawieszenia ważności pozwolenia na dopuszczenie do obrotu produktu leczniczego, a następnie wydał decyzję z dnia 16 kwietnia 2025 r. nr UR/DZL/ZRD/0001/25 w przedmiocie zawieszenia ważności pozwolenia nr 28406 na dopuszczenie do obrotu produktu leczniczego Axonalgin, Metamizolum natricum monohydricum, tabletki powlekane, 1000 mg, do czasu dokonania zmiany kategorii dostępności produktu leczniczego z "Produkt leczniczy wydawany bez przepisu lekarza - OTC" na "Produkt leczniczy wydawany z przepisu lekarza - Rp". Decyzja została doręczona Stronie w dniu 16 kwietnia 2025 r. Organ nie zgodził się z zarzutami, że przy wydaniu decyzji z dnia 16 kwietnia 2025 r. doszło do naruszenia przepisów prawa procesowego i materialnego. W toku postępowania Prezes zebrał i rozpatrzył cały materiał dowodowy. Zobowiązanie Podmiotu odpowiedzialnego do zmiany kategorii dostępności było działaniem uzasadnionym, proporcjonalnym, bezstronnym i realizującym zasadę równego traktowania. W toku pilnej procedury unijnej komitet PRAC dokonał przeglądu wszystkich dostępnych danych dotyczących ryzyka wystąpienia agranulocytozy w odniesieniu do produktów leczniczych zawierających metamizol, w tym również odpowiedzi przedłożone przez podmioty odpowiedzialne posiadające pozwolenie na dopuszczenie do obrotu w państwach członkowskich Unii Europejskiej, dane z systemu EudraVigilance, literaturę naukową, opinie wyrażone przez grupę niezależnych ekspertów oraz inne pisemne informacje. W związku z tym opinie i materiały dołączone przez Podmiot odpowiedzialny do pisma z dnia 29 stycznia 2025 r. nie zawierały nowych danych dotyczących bezpieczeństwa stosowania produktów leczniczych zawierających metamizol, które mogłyby podważać wnioski naukowe PRAC lub uchwałę Komisji do Spraw Produktów Leczniczych w odniesieniu do produktów leczniczych zawierających metamizol. Działania podjęte przez Prezesa Urzędu w postaci zobowiązania Podmiotu odpowiedzialnego do dokonania zmiany kategorii dostępności są proporcjonalne do zagrożenia związanego ze stosowaniem produktu leczniczego Axonalgin, ponieważ produkt ten spełnia kryteria produktu leczniczego wydawanego z przepisu lekarza (Rp), o których mowa w rozporządzeniu Ministra Zdrowia z dnia 14 listopada 2008 r. w sprawie kryteriów zaliczenia produktu leczniczego do poszczególnych kategorii dostępności. Potwierdzeniem proporcjonalności działań Prezesa Urzędu zmierzających do zmiany kategorii dostępności produktu leczniczego Axonalgin, jest także okoliczność, że w innych państwach członkowskich UE produkty lecznicze zawierające 1000 mg metamizolu w jednostce dawkowania są dostępne wyłącznie z przepisu lekarza (UE). Zgodnie z art. 33 ust. 1 pkt 9 ustawy Prawo farmaceutyczne Prezes Urzędu cofa pozwolenie w razie upływu terminu, o którym mowa w art. 36r. Na podstawie art. 33 ust. la ustawy Prawo farmaceutyczne w przypadku, gdy naruszenie przepisu art. 33 ust. 1 pkt 9 nie wiąże się z bezpośrednim zagrożeniem dla zdrowia publicznego, Prezes Urzędu może wydać decyzję o zawieszeniu ważności pozwolenia. Konsekwencją niewykonania zobowiązania nałożonego na Podmiot odpowiedzialny na podstawie art. 36r ustawy Prawo farmaceutyczne było wszczęcie postępowania w sprawie zawieszenia ważności pozwolenia na dopuszczenie do obrotu, a następnie wydanie decyzji z dnia 16 kwietnia 2025 r. nr UR/DZL/ZRD/0001/25 w przedmiocie zawieszenia ważności pozwolenia produktu leczniczego Axonalgin do czasu dokonania zmiany kategorii dostępności produktu leczniczego z "Produkt leczniczy wydawany bez przepisu lekarza - OTC" na "Produkt leczniczy wydawany z przepisu lekarza – Rp". W sprawie nie doszło również do naruszenia art. 36r oraz art. 33 ust. 1 pkt 9 w zw. z art. 33 ust. la i lb ustawy Prawo farmaceutyczne. Prezes Urzędu działał bowiem w niniejszym postępowaniu w granicach prawa i na podstawie obowiązujących przepisów, jednocześnie uwzględniając konieczność zapewnienia bezpieczeństwa stosowania produktu leczniczego. W toku ponownego rozpatrzenia sprawy Prezes Urzędu nie stwierdził przesłanek do uchylenia decyzji Prezesa Urzędu z dnia z dnia 16 kwietnia 2025 r. nr UR/DZL/ZRD/0001/25 i umorzenia postępowania w sprawie zawieszenia ważności pozwolenia na dopuszczenie do obrotu produktu leczniczego Axonalgin. Pismem z dnia 22 maja 2025 r. zgodnie z art. 10 § 1 K.p.a., Prezes zawiadomił Podmiot odpowiedzialny o przesłankach uzasadniających utrzymanie w mocy zaskarżonej decyzji oraz o możliwości wypowiedzenie się co do zebranych dowodów. Podmiot w odpowiedzi podtrzymał swoje stanowisko oraz żądania zawarte we wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy oraz wniósł o dopuszczenie i przeprowadzenie dowodu z: 1) wykazu publikacji naukowych dotyczących stosowania produktów leczniczych zawierających metamizol i ryzyka wystąpienia agranulocytozy na okoliczność znanego od lat mechanizmu występowania agranulocytozy, która jest reakcją idiosynkratyczną niezależną od wielkości dawki i może wystąpić w dowolnej chwili w trakcie leczenia, a tym samym na okoliczność braku wystąpienia przesłanki powzięcia przez Organ informacji o nowych istotnych zagrożeniach dotyczących bezpieczeństwa stosowania produktów leczniczych zawierających metamizol; 2) opinii ekspertów klinicznych dotyczących aktualnej wiedzy w zakresie bezpieczeństwa stosowania produktów leczniczych zawierających metamizol na okoliczność braku wystąpienia przesłanki powzięcia przez Organ informacji o nowych istotnych zagrożeniach dotyczących bezpieczeństwa stosowania produktów leczniczych zawierających metamizol. Do pisma zostały dołączone "Opinia specjalistyczna dotyczącą aktualnej wiedzy w zakresie bezpieczeństwa stosowania produktów leczniczych zawierających jako składnik czynny metamizol, w tym w aspekcie jego dostępności bez recepty" z 26 maja 2025 r, podpisana przez pana dr hab. n. med. i n. o zdr. Jarosława Worania, oraz pismo skierowane do Ministra Zdrowia, pani Izabeli Leszczyny, z 26 maja 2025 r., podpisane przez panią prof. dr n. med. Marlenę Broncel, kierownika Kliniki Chorób Wewnętrznych i Farmakologii Klinicznej, Uniwersytetu Medycznego w Łodzi, Konsultanta Wojewódzkiego w dziedzinie chorób wewnętrznych dla województwa łódzkiego. Prezes Urzędu wskazał, że ustalenia dokonane przez PRAC w toku pilnej procedury unijnej wpływają na ocenę bezpieczeństwa stosowania produktów leczniczych zawierających metamizol, które są dostępne bez przepisu lekarza (OTC). Istotną informacją dotyczącą bezpieczeństwa stosowania metamizolu jest czas po jakim może wystąpić agranulocytoza wywołana metamizolem. Dotychczas zakładano, że ryzyko wystąpienia agranulocytozy wywołanej metamizolem jest związane z czasem podawania leku i wzrasta po tygodniu ekspozycji na lek lub w przypadku długotrwałego leczenia. Takie założenie uzasadniało przyznanie w Polsce kategorii dostępności OTC dla produktów leczniczych zawierających metamizol przeznaczonych do krótkotrwałej terapii (do 5 dni). Wyniki przeglądu PRAC wskazujące, że agranulocytoza może wystąpić w dowolnym czasie w trakcie leczenia i krótko po leczeniu metamizolem, są nową okolicznością, podważającą skuteczność ograniczenia długości terapii, a przez to zmieniającą stosunek korzyści do ryzyka produktów leczniczych zawierających metamizol dostępnych bez recepty (OTC). Zastosowanie trybu określonego w art. 36r ustawy Prawo farmaceutyczne i wezwanie Podmiotu odpowiedzialnego do zmiany kategorii dostępności z "Produkt leczniczy wydawany bez przepisu lekarza - OTC" na "Produkt leczniczy wydawany z przepisu lekarza – Rp" było w niniejszej sprawie merytorycznie i prawnie uzasadnione. Wykaz publikacji dołączonych do pisma, zawiera jedynie wybrane fragmenty tekstów z piśmiennictwa, należy wskazać, że zebrane dane nie są nowe i w żaden sposób nie podważają wniosków naukowych PRAC oraz stanowiska Komisji do Spraw Produktów Leczniczych, a tym samym działań Prezesa Urzędu zmierzających do zmiany kategorii dostępności produktu leczniczego. Z tego względu przywołane publikacje pozostają bez wpływu na niniejsze postępowanie. Co do opinii dołączonych do pisma, w których autorzy wykazują swoje poparcie pozostawienia kategorii dostępności OTC dla produktów leczniczych zawierających metamizol, należy wskazać, że również te opinie nie podważają ustaleń dokonanych przez PRAC, stanowiska Komisji do Spraw Produktów Leczniczych i działań Prezesa Urzędu. Odnosząc się do twierdzeń zawartych w opiniach dotyczących predyspozycji genetycznych, ryzyka agranulocytozy ze strony innych substancji o działaniu przeciwbólowym dostępnych bez przepisu lekarza (diklofenak, ibuprofen, naproksen, paracetamol), niewielkiej liczby zgłoszeń w Polsce dotyczących agranulocytozy oraz usunięcia informacji o konieczności rutynowego kontrolowania morfologii krwi, co potwierdza bezpieczeństwo metamizolu, należy wskazać, że twierdzenia te nie znajdują poparcia w świetle ustaleń dokonanych przez PRAC. Komitet PRAC stwierdził bowiem, że "jeśli chodzi o czynniki ryzyka, brak jest naukowej analizy wieloczynnikowej, która wskazywałaby na niezależne czynniki ryzyka wystąpienia agranulocytozy związanej ze stosowaniem metamizolu. Ponadto przegląd ten nie mógł ani potwierdzić, ani wykluczyć założeń dotyczących różnic etnicznych, jeśli chodzi o podatność lub rolę zakażeń leżących u podstaw choroby w przypadku jej ciężkiego przebiegu". W odniesieniu do twierdzeń, że inne substancje stosowane w Polsce bez przepisu lekarza (OTC), również wiążą się z ryzykiem wystąpienia agranulocytozy, należy wskazać że agranulocytoza wywołana metamizolem jest istotnym zidentyfikowanym ryzykiem związanym ze stosowaniem metamizolu. Dla substancji takich jak diklofenak, ibuprofen, naproksen, paracetamol agranulocytoza nie jest ani istotnym zidentyfikowanym ryzykiem, ani nawet istotnym potencjalnym ryzykiem. Z tego względu nie można uznać, że profil bezpieczeństwa metamizolu jest bardziej korzystny niż innych substancji o działaniu przeciwbólowym i przeciwgorączkowym, które są dostępne bez przepisu lekarza (OTC). Ponadto substancje takie jak diklofenak, ibuprofen, naproksen, paracetamol są dopuszczone do obrotu we wszystkich państwach Unii Europejskiej, podczas gdy pozwolenia dla metamizolu zostały wycofane w wielu krajach (np. Dania, Irlandia, Szwecja, Wielka Brytania, USA) ze względów bezpieczeństwa. Ta okoliczność również wskazuje, że profil bezpieczeństwa metamizolu nie może zostać uznany za bardziej korzystny niż w przypadku innych substancji o działaniu przeciwbólowym i przeciwgorączkowym dostępnych bez przepisu lekarza (OTC). Mała liczba zgłoszeń działań niepożądanych dotyczących stosowania metamizolu w Polsce nie może zostać uznana za potwierdzenie bezpieczeństwa stosowania produktu leczniczego. Zalecenie PRAC dotyczące usunięcia z Charakterystyki Produktu Leczniczego i ulotki dla pacjenta wszelkich zaleceń dotyczących regularnego monitorowania morfologii krwi pacjentów, wbrew twierdzeniom zawartym w opinii, nie potwierdza uznanego profilu bezpieczeństwa metamizolu. PRAC zalecił usunięcie tej informacji, ponieważ nie znalazł dowodów na potwierdzenie skuteczności regularnej kontroli morfologii krwi u pacjentów w celu zmniejszenia ryzyka wystąpienia powikłań agranulocytozy wywołanej metamizolem. A. Sp. z o.o. z siedzibą w Warszawie wniosła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę na decyzję Prezesa Urzędu Rejestracji Produktów Leczniczych, Wyrobów Medycznych i Produktów Biobójczych z dnia 5 czerwca 2025 r. nr UR/DZI/UD/0001/25. Decyzji zarzucono: 1) naruszenie art. 8 § 1 k.p.a. poprzez: a) prowadzenie przedmiotowej sprawy w sposób niebudzący zaufania do władzy publicznej w związku z brakiem szczegółowych wyjaśnień i brakiem wyczerpującego ustosunkowania się do twierdzeń i wniosków Skarżącej oraz podejmowanie działań zmierzających do zawieszenia ważności pozwolenia na dopuszczenie do obrotu Produktu przy jednoczesnym prezentowaniu, w toku formalnych spotkań i pism, stanowiska wskazującego na możliwość rozważenia utrzymania produktów leczniczych zawierających metamizol w kategorii dostępności - Produkt leczniczy wydawany bez przepisu lekarza - OTC, b) podjęcie działań wbrew zasadzie proporcjonalności, tj. nadmiernych, nie zachowujących proporcji pomiędzy celami działania Organu (bezpieczeństwo stosowania produktów leczniczych zawierających metamizol) a ostrością używanych w tym celu środków (zmiana kategorii dostępności Produktu z "Produkt leczniczy wydawany bez przepisu lekarza - OTC" na "Produkt leczniczy wydawany z przepisu lekarza - Rp") oraz nieefektywnych (zmiana kategorii dostępności nie ma wpływu na bezpieczeństwo pacjentów w świetle ustaleń faktycznych poczynionych przez Komisję Europejską oraz Organ), c) podjęcie działań wbrew zasadzie równego traktowania, tj. różne traktowanie podmiotów odpowiedzialnych produktów leczniczych zawierających metamizol o kategorii dostępności "Produkt leczniczy wydawany bez przepisu lekarza - OTC", znajdujących się w podobnej sytuacji prawnie relewantnej, i utrzymanie kategorii dostępności "Produkt leczniczy wydawany bez przepisu lekarza - OTC" innych przeciwbólowych produktów leczniczych, które również wykazują reakcje idiosynkratyczne, co miało istotny wpływ na wynik sprawy, ponieważ Organ, pomimo obowiązku działania w sposób budzący zaufanie do władzy publicznej, nie przeprowadził wnikliwej i bezstronnej analizy okoliczności faktycznych i prawnych przedmiotowej sprawy, zignorował argumentację Skarżącej, nie wykazał istnienia obiektywnej i proporcjonalnej podstawy do zmiany kategorii dostępności Produktu, a także dopuścił się nierównego traktowania, co doprowadziło do wydania decyzji naruszającej prawa Skarżącej i rażąco niewspółmiernej względem zakładanych celów regulacyjnych; 2)naruszenie art. 8 § 2 K.p.a. poprzez podjęcie działań wbrew zasadzie utrwalonej praktyki, tj. zawieszenie ważności pozwolenia na dopuszczenie do obrotu Produktu do czasu dokonania zmiany kategorii dostępności Produktu z "Produkt leczniczy wydawany bez przepisu lekarza – OTC" na "Produkt leczniczy wydawany z przepisu lekarza – Rp" pomimo braku wystąpienia przesłanki powzięcia przez Organ informacji o nowych istotnych zagrożeniach dotyczących bezpieczeństwa stosowania produktów leczniczych zawierających metamizol - produkty lecznicze zawierające metamizol są dostępne w Polsce bez recepty od ponad 20 lat, a zagrożenia wynikające z agranulocytozy są dokładnie znane, w szczególności wiedza o nich jest w posiadaniu Organu (dokumentacja rejestracyjna produktów leczniczych zawierających metamizol), co miało istotny wpływ na wynik sprawy, ponieważ działanie Organu, polegające na zawieszeniu ważności pozwolenia na dopuszczenie do obrotu Produktu nastąpiło bez zaistnienia przesłanki w postaci nowych istotnych zagrożeń dla zdrowia publicznego, co stanowiło odejście od dotychczasowej, utrwalonej praktyki administracyjnej, naruszało zasadę przewidywalności działań władzy publicznej i doprowadziło do nieuzasadnionego ograniczenia prawa Skarżącej do wykonywania działalności gospodarczej w zakresie obrotu Produktem pomimo, że znane ryzyko związane z metamizolem nie uległo zmianie; 3) naruszenie, tj. art. 7, art. 77 § 1 K.p.a. i art. 80 K.p.a. poprzez dokonanie wybiórczej, nieprawidłowej oceny dowodów zgromadzonych w postępowaniu, polegające na: - przyjęciu w oparciu o decyzję wykonawczą Komisji Europejskiej z dnia 22 listopada 2024 roku w sprawie pozwoleń na dopuszczenie do obrotu, na podstawie art. 107 dyrektywy 2001/83/WE Parlamentu Europejskiego i Rady, produktów leczniczych stosowanych u ludzi, zawierających substancję czynną "metamizol", o numerze C(2024)8439 (finał), zwaną dalej Referralem, w tym ustalenia Komitetu ds. Oceny Ryzyka w ramach Nadzoru nad Bezpieczeństwem Farmakoterapii (PRAC) dokonane w ramach pilnej procedury unijnej oraz uchwałę Komisji ds. Produktów Leczniczych, że jedynym skutecznym działaniem minimalizującym ryzyko związane ze stosowaniem Produktu jest zmiana kategorii dostępności Produktu z "Produkt leczniczy wydawany bez przepisu lekarza -OTC" na "Produkt leczniczy wydawany z przepisu lekarza – Rp", podczas gdy PRAC jednoznacznie wskazał, że "Nie proponuje żadnych rekomendacji dotyczących kategorii dostępności produktów", - pominięciu dowodów przedstawionych przez Skarżącą, wskazujących, że nie pojawiły się informacje o nowych istotnych zagrożeniach dotyczących bezpieczeństwa stosowania produktów leczniczych zawierających metamizol, czy nowe informacje, które zmieniają stosunek korzyści do ryzyka, w szczególności informacje o ciężkich działaniach niepożądanych, - oparciu się w ustaleniach faktycznych o rzekome stanowisko z Uchwały nr 5/2024/01 Komisji do Spraw Produktów Leczniczych w brzmieniu niezgodnym z rzeczywistą treścią tego dokumentu, tj. wskazaniu, że "istotne jest monitorowanie terapii metamizolem przez lekarza", podczas gdy Komisja w przedmiotowej uchwale stwierdziła, że "istotne jest monitorowanie terapii metamizolem" - co wskazuje na wadliwe przeprowadzenie oceny tego dowodu, bez uwzględnienia jego oryginalnego brzmienia, - oparciu ustaleń faktycznych co do występowania rzekomych "nowych istotnych zagrożeń" na informacjach znanych Organowi z urzędu już w momencie wydawania pozwolenia na dopuszczenie leku do obrotu (w maju 2024 r.) o liczbie państw UE, w których leki z metamizolem mają kategorię OTC, czy o statusie leków z metamizolem w dawce 1000 mg w innych Państwach UE. Informacje te ze swej natury nie mogą stanowić informacji o "nowych" zagrożeniach; - braku przeprowadzenia wszechstronnej i wnikliwej analizy całokształtu materiału dowodowego zgromadzonego w przedmiotowej sprawie, w szczególności Organ nie odniósł się w sposób należyty do dowodów przedstawionych przez Skarżącą, ograniczając się jedynie do nieprawidłowej analizy ustaleń Komitetu ds. Oceny Ryzyka w ramach Nadzoru nad Bezpieczeństwem Farmakoterapii (PRAC) dokonanych w ramach pilnej procedury unijnej i bezrefleksyjnego przyjęcia stanowiska Komisji ds. Produktów Leczniczych, bez zbadania, czy ww. ustalenia znajdują potwierdzenie w realiach krajowego rynku i w aktualnym stanie wiedzy naukowej, co miało istotny wpływ na wynik sprawy, ponieważ doprowadziło organ do powzięcia błędnych ustaleń, jakoby pojawiły się informacje o nowych istotnych zagrożeniach dotyczących bezpieczeństwa stosowania produktów leczniczych zawierających metamizol i bezpodstawnego zastosowania trybu z art. 36r Prawa farmaceutycznego. 4) naruszenie art. 7, art. 77 § 1 K.p.a. i art. 80 K.p.a. poprzez dokonanie nieprawidłowej oceny dowodów zgromadzonych w postępowaniu i popełnienia błędu w ustaleniach faktycznych: - organ dopuścił dowód z publikacji naukowych dostarczonych przez Skarżącą wraz z pismem z dnia 29 maja 2025 r. - wskazujących na to, że dla produktów leczniczych zawierających metamizol istnieje ryzyko wystąpienia agranulocytozy, która to jest reakcją niezależną od wielkości dawki i mogącą wystąpić w dowolnej chwili w trakcie leczenia; - dostarczone publikacje dotyczyły danych znanych Organowi w momencie wydawania pozwolenia na dopuszczenie do obrotu przedmiotowego leku - były bowiem podsumowaniem informacji naukowych istniejących w tym czasie; - organ w żaden sposób nie zakwestionował prawdziwości danych zawartych w tych publikacjach. Wręcz przeciwnie, Organ prawidłowo ustalił, że "zebrane dane nie są nowe" (strona 17 Decyzji!) - co jednoznacznie potwierdza, że Organ miał wiadomość na temat takiego ryzyka stosowania metamizolu w momencie wydawania przedmiotowego pozwolenia na dopuszczenie do obrotu leku (w maju 2024 r.). Na podstawie więc materiału dowodowego potwierdzającego, że istnienie ryzyka wystąpienia agranulocytozy niezależnie od dawki oraz czasu trwania leczenia było wiedza naukowa znana w momencie wydawania pozwolenia na dopuszczenie do obrotu, Organ doszedł do błędnych i nielogicznych ustaleń faktycznych, jakoby informacja o ryzyku wystąpienia agranulocytozy niezależnie od dawki oraz czasu trwania leczenia była informacje o nowych istotnych zagrożeniach dotyczących bezpieczeństwa stosowania produktów leczniczych zawierających metamizol, co miało istotny wpływ na wynik sprawy. Skoro Organ potwierdza, że dane te nie są nowe (a więc były wiadome lub co najmniej powinny być wiadome Organowi już w momencie wydawania pozwolenia na dopuszczenie do obrotu w maju 2024 r.), nie mógł traktować tych danych jako "informacji o nowych istotnych zagrożeniach" - nie było więc podstawy do zastosowania art. 36 r. Prawa farmaceutycznego. 5) naruszenie art. 36r ustawy prawo farmaceutyczne mające wpływ na wynik sprawy, polegające na wydaniu Decyzji pomimo braku wystąpienia przesłanki powzięcia przez Organ informacji o nowych istotnych zagrożeniach dotyczących bezpieczeństwa stosowania produktów leczniczych zawierających metamizol. Organ w uzasadnieniu decyzji (strona 12) niemal wprost wskazuje, że decyzja o nadaniu leku kategorii Rp stanowi próbę doprowadzenia do sytuacji "spójnej ze stanowiskiem większości Państw UE". Pokazuje to, że działanie Organu nie jest reakcją na wystąpienie "nowych" okoliczności czy zagrożeń, gdyż wiedza o statusie rejestracyjnym leków z metamizolem w innych Państwach UE jest informacją znaną Organowi z urzędu już w momencie wydawania aktualnie kwestionowanego pozwolenia na dopuszczenie do obrotu. ' Organ w momencie wydawania pozwolenia na dopuszczenie do obrotu (maj 2024 r.) miał też lub powinien mieć pełną wiedzę na temat tego, że ryzyko wystąpienia agranulocytozy w przypadku terapii metamizolem jest niezależne od wielkości dawki i może wystąpić w dowolnej chwili w trakcie leczenia (co potwierdzają publikacje naukowe przedstawione przez Skarżącą, uznane przez Organ za dane nie mające statusu informacji nowej - "zebrane dane nie są nowe", strona 17 Decyzji). Skoro więc dane te nie są nowe, nie mogły być podstawą do skorzystania przez Organ z trybu art. 36r P.f, wymagającego "powzięcia przez Prezesa Urzędu informacji o nowych istotnych zagrożeniach dotyczących bezpieczeństwa stosowania produktu leczniczego". Organ więc bezpodstawnie zastosował art. 36r u.p.f., w konsekwencji czego doszło do: 6) naruszenia art. 33 ust. la P.f. w zw. z art. 33 ust. 1 pkt 9 u.p.f. i art. 33 ust. 1b u.p.f. poprzez niewłaściwe zastosowanie, polegające na wydaniu Decyzji pomimo braku wystąpienia przesłanki określonej w pkt 3 (powyżej), a tym samym braku podstaw do podjęcia działań zmierzających do zawieszenia ważności pozwolenia na dopuszczenie do obrotu Produktu, co miało wpływ na wynik sprawy, ponieważ Organ nie dokonał rzetelnej i wszechstronnej analizy przesłanek faktycznych w zakresie wystąpienia nowych istotnych zagrożeń dotyczących bezpieczeństwa stosowania produktów leczniczych zawierających metamizol, nie wykazując jednocześnie, że zaistniały podstawy prawne niezbędne do wydania Decyzji, tym samym naruszył zasadę legalności działania organów administracji publicznej poprzez podjęcie rozstrzygnięcia opartego na niewystarczających przesłankach faktycznych, co miało bezpośredni wpływ na prawidłowość i zgodność z prawem rozstrzygnięcia w przedmiotowej sprawie. 7) naruszenia art. 33 ust. Ib u.p.f. poprzez zawieszenie ważności pozwolenia na czas nieoznaczony, mimo, że przepis jednoznacznie wymaga zawieszenia na czas oznaczony. Wskazanie jako momentu końcowego obowiązywania decyzji zdarzenia przyszłego i niepewnego, w dużej mierze niezależnego od Skarżącej, nie może być uznane za realizację dyspozycji normy wywiedzionej z art. 33 ust. Ib P.f. Miało to wpływ na wynik sprawy, gdyż doprowadziło do wydania decyzji faktycznie bez podstawy prawnej, z istotnym przekroczeniem kompetencji nadanych Organowi. 8) naruszenia art. 36r u.p.f. w zw. z § 1 ust. 1 pkt 1 Rozporządzenia Ministra Zdrowia w sprawie kryteriów zaliczenia produktu leczniczego do poszczególnych kategorii dostępności ("Rozporządzenie w sprawie kryteriów") w zw. z art. 71 ust. 1 Dyrektywy 2001/83/WE parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 6 listopada 2001 r. w sprawie wspólnotowego kodeksu odnoszącego się do produktów leczniczych stosowanych u ludzi, poprzez interpretację przepisów Rozporządzenia w sprawie kryteriów w zakresie kwalifikacji produktów leczniczych do kategorii dostępności "wydawane z przepisu lekarza - Rp" bez uwzględnienia brzmienia przepisów Dyrektywy 2001/83, co miało wpływ na wynik sprawy, gdyż doprowadziło organ do błędnych wniosków, jakoby przedmiotowy produkt leczniczy Skarżącej spełniał kryteria z §1 ust. 1 pkt 1 Rozporządzenia w sprawie kryteriów. Zgodnie z art. 71 ust. 1 tiret 1 Dyrektywy 2001/83, produkty lecznicze wydawane są za okazaniem recepty, gdy mogą stanowić bezpośrednie lub pośrednie zagrożenie, nawet w przypadku prawidłowego stosowania, jeżeli przyjmowane są bez opieki lekarza. Dyrektywa jednoznacznie wskazuje więc, że elementem wyróżniającym jest to, czy opieka lekarza wpływa lub nie na istnienie zagrożenia (użycie warunku - "jeżeli"). Kryteria te zostały błędnie implementowane w treści Rozporządzenia w sprawie kryteriów, które posługuje się zwrotem "może stanowić bezpośrednie lub pośrednie zagrożenie dla życia lub zdrowia ludzkiego, nawet wówczas, gdy jest stosowany prawidłowo bez nadzoru lekarskiego". Wykładnia tego przepisu powinna być prowadzona w sposób, który prowadzi do wywiedzenia normy zgodnej z wzorcem harmonizacji z art. 71 ust. 1 tiret 1 Dyrektywy 2001/83. Przeprowadzenie prawidłowej interpretacji §1 ust. 1 pkt 1 Rozporządzenia w sprawie kryteriów prowadzi do wniosku, że lek powinien być zakwalifikowany do kategorii dostępności Rp, jeżeli to fakt "przyjmowania bez opieki lekarza" jest decydujący do powstania bezpośredniego lub pośredniego zagrożenia, nawet w przypadku prawidłowego stosowania. W przedmiotowej sprawie Referral oraz stanowiące jego podstawę materiały naukowe jednoznacznie wskazują, że fakt ordynacji leku przez lekarza nie ma istotnego znaczenia dla oceny zagrożenia. Znaczenie takie ma świadomość pacjentów co do objawów wystąpienia agranulocytozy. Stąd zalecenia zawarte w Referralu wskazują wprost jedynie na obowiązek dostosowania dokumentów informacyjnych (Ulotki dla pacjenta oraz Charakterystyki produktu leczniczego) i zamieszczenia w nich bardziej klarownych informacji o istniejącym zagrożeniu. Kwestia klasyfikacji leku jako Rp lub OTC była przy tym uznana za irrelewantną przez organy europejskie (co wprost potwierdza Organ na stronie 11 Decyzji) - które przecież miały pełną wiedzę o tym, że część produktów w UE ma status OTC. S koro więc Organ samodzielnie nie ustalił, że objęcie terapii nadzorem lekarza ma wpływ na ryzyko wystąpienia agranulocytozy, a nie wynika to też z Referrala, to Organ nie był uprawniony do zastosowania §1 ust. 1 pkt 1 Rozporządzenia w sprawie kryteriów i przyjęcia, że zachodzą podstawy do zmiany kategorii dostępności przedmiotowego leku. Środek w postaci nakazania zmiany kategorii dostępności z OTC na Rx jest środkiem nie tylko nieproporcjonalnym w ścisłym znaczeniu, ale także nieefektywnym - nie może bowiem doprowadzić do zamierzonego celu. Z tych względów Organ nie był uprawniony na gruncie art. 36rdo zobowiązania Skarżącej do zastosowania tego środka, gdyż dla zapewnienia efektów zgodnych z Referralem wystarczające byłoby zastosowanie środków mniej inwazyjnych. Spółka wniosła o uchylenie decyzji w całości i umorzenie postępowania, uchylenie decyzji z dnia 16 kwietnia 2025 r. w całości i umorzenie postępowania; Wniosła też o uwzględnienie niniejszej skargi przez Organ. Na podstawie art. 61 § 2 pkt 1 p.p.s.a. o wstrzymanie wykonania decyzji przez organ w całości. Na podstawie art. 61 § 3 p.p.s.a. o wstrzymanie wykonania Decyzji w całości z uwagi na niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody i spowodowania trudnych do odwrócenia skutków, w świetle okoliczności przedstawionych w uzasadnieniu oraz o zasądzenie zwrotu kosztów postępowania. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zgodnie z art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2026 r. poz. 143, z późn zm.); dalej "p.p.s.a", sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie. Oznacza to, iż zadaniem wojewódzkiego sądu administracyjnego jest zbadanie legalności zaskarżonego aktu pod względem jego zgodności z prawem, to znaczy ustalenie czy orzekający w sprawie organ prawidłowo zinterpretował i zastosował przepisy prawa w odniesieniu do właściwie ustalonego stanu faktycznego. Jednocześnie, zgodnie z art. 134 § 1 p.p.s.a, sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Sąd stwierdził, iż skarga nie zasługuje na uwzględnienie, bowiem w sprawie nie doszło do naruszenia zastosowanych przepisów prawa materialnego, zaś w działaniach organów nie sposób dopatrzyć się uchybień proceduralnych, które mogłyby skutkować uchyleniem decyzji. Stan faktyczny sprawy przyjęty przez Organ, przedstawiony w części historycznej uzasadnienia, Sąd uznaje za ustalony prawidłowo i przyjmuje go za podstawę oceny zaskarżonego rozstrzygnięcia. Zgodnie z art. 36r ustawy Prawo farmaceutyczne z dnia 6 września 2001 r. – Prawo farmaceutyczne (Dz. U. z 2024 r. poz. 572) w przypadku powzięcia przez Prezesa Urzędu informacji o nowych istotnych zagrożeniach dotyczących bezpieczeństwa stosowania produktu leczniczego, Prezes Urzędu zobowiązuje podmiot odpowiedzialny do dokonania zmian w dokumentacji produktu leczniczego, określając termin na złożenie wniosku o dokonanie zmian. Istotą sprawy jest zatem ustalenie, czy doszło do powzięcia przez Prezesa URPLWMPB nowych istotnych informacji o zagrożeniach dotyczących bezpieczeństwa stosowania produktu leczniczego, które byłyby podstawą do zobowiązania podmiotu odpowiedzialnego do dokonania zmian w dokumentacji produktu leczniczego. Zgodnie z § 1 ust. 1 pkt 1 rozporządzenia z dnia 14 listopada 2008 r. Ministra Zdrowia z dnia 14 listopada 2008 r. w sprawie kryteriów zaliczenia produktu leczniczego do poszczególnych kategorii dostępności (Dz. U. z 2016 r. poz. 1769), produkt leczniczy zalicza się do kategorii dostępności "wydawane z przepisu lekarza – Rp" w przypadku, gdy produkt może stanowić bezpośrednie lub pośrednie zagrożenie dla życia lub zdrowia ludzkiego, nawet wówczas, gdy jest stosowany prawidłowo bez nadzoru lekarskiego. Komisja Europejska wydała decyzję wykonawczą z dnia 22 listopada 2024 r. nr C(2024) 8439 final w sprawie pozwoleń na dopuszczenie do obrotu, na podstawie art. 107i dyrektywy 2001/83/WE Parlamentu Europejskiego i Rady, produktów leczniczych stosowanych u ludzi, zawierających substancję czynną "metamizol". Istotne są ustalenia Komitetu ds. Oceny Ryzyka w ramach Nadzoru nad Bezpieczeństwem Farmakoterapii (Pharmacovigilance Risk Assessment Committee, PRAC) dokonane w toku pilnej procedury unijnej oraz uchwała Komisji do Spraw Produktów Leczniczych z dnia 3 grudnia 2024 r. nr 5/2024/01. Powtórzyć należy, że Fińska agencja rejestracyjna (Fimea) wszczęła w dniu 5 czerwca 2024 r. pilną procedurę unijną z wobec zaistnienia nowych przypadków ciężkich działań niepożądanych (agranulocytozy i ciężkiej neutropenii). Na terenie Finlandii zaistniały nowe przypadki agranulocytozy i ciężkiej neutropenii, również zakończone zgonem. Działo się tak mimo wdrożenia dodatkowych środków minimalizacji ryzyka takich jak ograniczenie stosowania leku do najkrótszego niezbędnego okresu, przesłania komunikatu skierowanego do pracowników ochrony zdrowia, ostrzeżeń zawartych w Charakterystyce produktu leczniczego oraz ulotce, a także na karcie ostrzegawczej dla pacjenta. To z inicjatywy fińskiej agencji rejestracyjnej Komitet ds. Oceny Ryzyka w ramach Nadzoru nad Bezpieczeństwem Farmakoterapii (Pharmacovigilance Risk Assessment Committee, PRAC) dokonał badania stosunku korzyści do ryzyka dla produktów leczniczych zawierających metamizol oraz o wydanie zalecenia, czy pozwolenia na dopuszczenie do obrotu tych produktów powinny zostać utrzymane, zmienione, zawieszone lub cofnięte. Konsekwencją zaistnienia nowych przypadków ciężkich działań niepożądanych było cofniecie pozwolenia na dopuszczenie do obrotu produktów leczniczych zawierających metamizol na terenie Finlandii w dniu 5 lipca 2024 r. Komitet PRAC przeanalizował dane na temat ryzyka agranulocytozy przy stosowaniu produktów leczniczych zawierających metamizol. W ramach dokumentów przedstawiono m.in. informacje podmiotów odpowiedzialnych, dane z systemu EudraVigilance, literaturę naukową, opinie wyrażone przez grupę niezależnych ekspertów, zgłoszenia od zainteresowanych stron. Dla badanej sprawy istotne są wskazania Komitetu PRAC, który stwierdził, że z dostępnych danych wynika, że agranulocytoza może wystąpić w dowolnym czasie w trakcie leczenia i krótko po leczeniu. Takie stwierdzenie stało w opozycji do ustaleń dotychczasowych, z których wynikało, że ryzyko zwiększa się głównie po tygodniu ekspozycji na lek lub w przypadku długotrwałego leczenia. Ważne jest również wskazanie PRAC, że agranulocytoza spowodowana metamizolem jest reakcją idiosynkratyczną niezależną od dawki, która może wystąpić w dowolnym momencie podczas leczenia, a nawet krótko po jego zakończeniu. Istotne, jest również że kluczowe znaczenie dla zminimalizowania ryzyka powikłań agranolocytozy wywołanej matamizolem ma wczesne rozpoznanie objawów sugerujących agranolocytozę, przerwanie leczenia metamizolem i pilne badania kliniczne. Zatem dotychczasowe dane zawarte w drukach informacyjnych produktów leczniczych zawierających metamizol, wskazujące, że ryzyko agranulocytozy wzrasta po jednym tygodniu leczenia lub w przypadku długotrwałego stosowania, nie znalazły poparcia w żadnym z dowodów. Wniosek jaki wyprowadził Komitet PRAC było wskazanie, że wczesne rozpoznanie objawów i przerwanie leczenia w przypadku ich wystąpienia, ma kluczowe znaczenie dla zminimalizowania ryzyka powikłań agranulocytozy związanych ze stosowaniem metamizolu. PRAC zalecił wprowadzenie zmian do druków informacyjnych w celu ułatwienia szybkiego rozpoznawania i diagnozowania agranulocytozy spowodowanej metamizolem. Podkreślono konieczność dodania ostrzeżenia w ramce do Charakterystyki Produktu Leczniczego oraz ulotki dla pacjenta, przesłanie komunikatów bezpieczeństwa do pracowników ochrony zdrowia. Ponadto PRAC zalecił usunięcie z Charakterystyki Produktu Leczniczego i ulotki dla pacjenta wszelkich zaleceń dotyczących regularnego monitorowania morfologii krwi pacjentów, ponieważ nie ma dowodów na potwierdzenie skuteczności zaleceń dotyczących regularnej kontroli morfologii krwi u pacjentów w celu zmniejszenia ryzyka wystąpienia powikłań agranulocytozy wywołanej metamizolem. Komitet PRAC zalecił również usunięcie z Charakterystyki Produktu Leczniczego i ulotki dla pacjenta wszelkich tekstów sugerujących, że ryzyko agranulocytozy wzrasta po tygodniu stosowania lub przy długotrwałym stosowaniu metamizolu takie okoliczności nie zostały poparte analizowanymi dowodami. Powyżej przedstawione wskazania PRAC zostały przyjęte przez grupę koordynacyjną (Coordination Group for Mutual Recognition and Decentralised Procedures - Humań, CMDh) oraz przez Komisję Europejską. W sprawie istotne jest również to, że Prezes URPLWMPB wezwał Komisję do Spraw Produktów Leczniczych do wydania opinii, czy w świetle wniosków naukowych zawartych w załączniku do decyzji Komisji z dnia 22.11.2024 nr C(2024) 8439 finał - produkty lecznicze zawierające metamizol mogą stanowić bezpośrednie lub pośrednie zagrożenie dla życia lub zdrowia ludzkiego, nawet wówczas, gdy będą stosowane prawidłowo bez nadzoru lekarskiego. Komisja do Spraw Produktów Leczniczych stwierdziła, że produkty lecznicze zawierające metamizol, niezależnie od dawki i wielkości opakowania, mogą stanowić bezpośrednie lub pośrednie zagrożenie dla życia lub zdrowia ludzkiego, nawet wówczas, gdy będą stosowane prawidłowo bez nadzoru lekarskiego. Zawarto wskazanie, że z powyższych względów tego rodzaju produkty powinny być dostępne z przepisu lekarza - Rp (por. uchwała Komisja do Spraw Produktów Leczniczych nr 5/2024/01 z dnia 3 grudnia 2024 r.). Komisja do Spraw Produktów Leczniczych wskazała, że istnieje istotne ryzyko wystąpienia poważnych powikłań zagrażających zdrowiu i życiu w postaci agranulocytozy. Wprawdzie samo ryzyko wystąpienia agranulocytozy w trakcie terapii metamizolem było znanym działaniem niepożądanym, to z aktualnych badań wynika, że niepożądane działanie może wystąpić w nieznanym czasie, w każdym momencie stosowania, także po zakończeniu terapii. W przypadku działania przeciwgorączkowego, istnieje ryzyko, że stosowanie metamizolu może dodatkowo maskować objawy agranulocytozy. Podkreślono, że istotne jest monitorowanie terapii metamizolem przez lekarza. Ponadto mechanizm wywoływania działania niepożądanego w postaci agranulocytozy nie jest w pełni poznany, reakcja nie jest w pełni zależna od dawki i nie można przewidzieć prawdopodobieństwa wystąpienia agranulocytozy. W tak przedstawionych okolicznościach sprawy Sąd stwierdza, że zgodne z prawem było działanie Prezesa Urzędu orzekające o zawieszeniu ważności pozwolenia nr 28406 na dopuszczenie do obrotu produktu leczniczego Axonalgin (tabletki powlekane, 1000 mg) do czasu dokonania zmiany kategorii dostępności produktu leczniczego z "Produkt leczniczy wydawany bez przepisu lekarza – OTC" na "Produkt leczniczy wydawany z przepisu lekarza – Rp" (art. 36r u.p.f.). Do Prezesa Urzędu dotarły bowiem informacje o nowych istotnych zagrożeniach dotyczących bezpieczeństwa stosowania tego produktu leczniczego. Tymi nowymi informacjami były wskazania zawarte m.in. we wnioskach Komitetu ds. Oceny Ryzyka w ramach Nadzoru nad Bezpieczeństwem Farmakoterapii (PRAC) oraz uchwale Komisji do Spraw Produktów Leczniczych z dnia 3 grudnia 2024 r. nr 5/2024/01. Informacje o nowych istotnych zagrożeniach wskazują, że agranulocytoza spowodowana metamizolem jest reakcją idiosynkratyczną niezależną od dawki, która może wystąpić w dowolnym momencie podczas leczenia, a nawet krótko po jego zakończeniu. Ponadto co zostało uwypuklone w zaleceniach PRAC kluczowe znaczenie dla zminimalizowania ryzyka powikłań agranolocytozy wywołanej matamizolem jest wczesne rozpoznanie objawów sugerujących agranolocytozę, przerwanie leczenia metamizolem i pilne badania kliniczne. Wskazania wymaga, że agranulocytoza spowodowana metamizolem to ciężkie i zagrażające życiu polekowe uszkodzenie szpiku. Charakteryzuje się gwałtownym spadkiem liczby granulocytów (białych krwinek) we krwi. Objawia się gorączką, bólem gardła i infekcjami. Przedmiotowy produkt leczniczy zawiera metamizolum natricum monohydricum 1000 mg, zatem zaistniała podstawa do zawieszenia ważności pozwolenia nr 28406 na dopuszczenie do obrotu produktu. Przedmiotowy produkt leczniczy był dopuszczony do obrotu z kategorią dostępności "Produkt leczniczy wydawany bez przepisu lekarza – OTC. Wobec tak ustalonego stanu sprawy zaskarżona decyzja jest zatem zgodna z prawem. Nie można zgodzić się z zarzutami skarżącej spółki. Organ nie naruszył zasady proporcjonalności, równego traktowania produktów leczniczych zawierających "metamizol". Sąd zajmuje się badaniem postępowania organu wobec konkretnego produktu leczniczego. Jak wskazano produkt ten zawiera ww. ilość substancji "metamizol", dlatego wobec wyników badań, decyzji wykonawczej Komisji Europejskiej, czy uchwały Komisji ds. Produktów Leczniczych zaistniała podstawa do wydania przedmiotowej decyzji. Sąd w ramach badania niniejszej sprawy nie może wypowiadać się co do innych produktów leczniczych dostępnych na rynku bez recepty, nawet gdy zawierają one w sobie "metamizol". Skarżący wskazuje, na brak informacji o nowych istotnych zagrożeniach dotyczących bezpieczeństwa stosowania produktów leczniczych, zawierających metamizol. Jednak w przypadku produktów leczniczych zmiana co do zagrożeń musi być istotna. Natomiast dotychczas wskazywano, że ryzyko wzrasta po tygodniu stosowania produktu lub po długotrwałym stosowaniu. Obecnie na podstawie badań podkreślono, że niepożądane skutki są reakcją niezależną od dawki, która może wystąpić w dowolnym momencie podczas leczenia, a nawet krótko po jego zakończeniu. Różnica między wskazaniami jest istotna. Zarzut skarżącego nie ma uzasadnionych podstaw. Do działań niepożądanych może dojść np. po pierwszej dawce lub po zakończeniu terapii. Skarżący nadmienia, że z uchwały Komisji do Spraw Leków wynika, że "istotne jest monitorowanie terapii metamizolem " a nie "monitorowanie terapii przez lekarza". Sąd wskazuje, że z art. 2 ust. 1 ustawy o Urzędzie Rejestracji Produktów Leczniczych, Wyrobów Medycznych i Produktów Biobójczych, Prezes Urzędu, jest centralnym organem administracji rządowej właściwym w sprawach związanych z dopuszczaniem do obrotu produktów leczniczych – w zakresie określonym ustawą z dnia 6 września 2001 r. – Prawo farmaceutyczne. Ponadto biorąc pod uwagę spełnienie przesłanek wynikających z art. 36r u.p.f. organ był zobligowany do przedsięwzięcia działań zmierzających do dokonania przez podmiot zmian w dokumentacji produktu leczniczego W ocenie Sądu prawidłowe monitorowanie terapii metamizolem, możliwe jest w sytuacji gdy produkt leczniczy jest dostępny właśnie z przepisu lekarza. Przedmiotowy produkt leczniczy ma bardzo silne działanie przeciwbólowe i przeciwgorączkowe. Stosowany jest wtedy gdy nie pomagają inne produkty. Dlatego organ mając na uwadze ustalenia zawarte w decyzji wykonawczej jak i uchwale Komisji ds. Produktów Leczniczych prawidłowo uznał, że decyzji o zastosowaniu leku nie można pozostawić samemu pacjentowi. Pacjent nakierowany jest na skuteczność leku. Gdy inne produkty nie działają to decyzję o zastosowaniu przedmiotowego produktu należy pozostawić lekarzowi. Lekarz ma wiedzę zarówno co do stanu pacjenta, jak i działań korzystnych i niepożądanych przedmiotowego produktu. Konsultacji z lekarzem nie można porównać do wskazań na ulotce produktu leczniczego. Pacjent nie ma wykształcenia medycznego. W badanej sprawie najistotniejsze jest dobro pacjenta jego życie i zdrowie. Wbrew twierdzeniu strony przepisanie produktu przez lekarza będzie miało wpływ na ograniczenie niekorzystnych skutków preparatu. Świadomość pacjentów co do objawów wystąpienia niepożądanych skutków, może nie być wystarczająca. Ponadto zauważenia wymaga, że ta świadomość pacjenta jest w zasadzie ograniczona do uaktualnionych danych na ulotce produktu oraz w charakterystyce produktu. Wskazania wymaga, że decyzja nie oznacza wycofania produktu z rynku, a zawieszenia ważności pozwolenia do czasu dokonania zmiany kategorii dostępności. Sąd zgadza się ze wskazaniem Spółki, co do tego, że informacje o tym w ilu państwach europejskich produkty z metamizolem mogą być stosowane bez recepty nie jest informacją o nowych istotnych zagrożeniach. Jednak organ powoływał się na tą okoliczność nie jako na podstawę wydania zaskarżonej decyzji. Miało to na celu zobrazowanie dostępności produktów leczniczych z tą substancją w innych krajach. Strona wskazuje, że organ miał wiadomości na temat ryzyka stosowania metamizolu już w momencie wydawania pozwolenia na dopuszczenie produktu leczniczego do obrotu, czyli w maju 2024 r. Twierdzenie to nie ma uzasadnionych podstaw. Warto wskazać, że decyzja wykonawcza KE została wydana 22 listopada 2024 r. natomiast uchwała Komisji ds. Produktów Leczniczych w dniu 3 grudnia 2024 r. Zatem organ w dniu wydania decyzji o dopuszczeniu produktu leczniczego do obrotu nie miał wiedzy na temat nowych istotnych zagrożeniach dotyczących bezpieczeństwa stosowania produktu leczniczego. Zdaniem skarżącego w decyzji wskazano na zawieszenie pozwolenia do czasu dokonania zmiany kategorii dostępności, co jest zdarzeniem przyszłym niepewnym i niezależnym od skarżącej. Nie jest to wskazanie prawidłowe, złożenie wniosku o dokonanie zmiany kategorii dostępności produktu leczniczego jest zależne od Spółki. Organ wskazuje na konieczność zmiany dostępności produktu, a nie wycofanie go z obrotu. Sąd nie dostrzegł też naruszenia rozporządzenia w sprawie kryteriów zaliczenia produktu leczniczego do poszczególnych kategorii dostępności, czy dyrektywy 2001/83/WE Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 6 listopada 2001 r. w sprawie wspólnotowego kodeksu odnoszącego się do produktów leczniczych stosowanych u ludzi. Z art. 71 ust. 1 tiret 1 ) dyrektywy 2001/83/WE, wynika, że produkty lecznicze wydawane są za okazaniem recepty m.in. gdy mogą stanowić bezpośrednie lub pośrednie zagrożenie, nawet w przypadku prawidłowego stosowania, jeżeli przyjmowane są bez opieki lekarza. Natomiast zgodnie z § 1 ust. 1 pkt 1 rozporządzenia Ministra Zdrowia z dnia 14 listopada 2008 r. w sprawie kryteriów zaliczenia produktu leczniczego do poszczególnych kategorii dostępności, - produkt leczniczy zalicza się do kategorii dostępności "wydawane z przepisu lekarza - Rp" w przypadku, gdy produkt może stanowić bezpośrednie lub pośrednie zagrożenie dla życia lub zdrowia ludzkiego, nawet wówczas, gdy jest stosowany prawidłowo bez nadzoru lekarskiego. Nie doszło do błędnego wdrożenia dyrektywy. Rozporządzenie krajowe oddaje cel regulacji europejskich. Odnosząc się do zarzutu naruszenia art. 8 k.p.a. Sąd zauważa, iż zasada zaufania obywateli do organów państwa nakłada na organy administracji publicznej obowiązek praworządnego i sprawiedliwego prowadzenia postępowania, który wyraża się w dokładnym zbadaniu okoliczności sprawy, ustosunkowaniu się do żądań stron oraz uwzględnieniu w decyzji zarówno interesu społecznego, jak i słusznego interesu obywateli. Z tym jednak, że ten obowiązek nie może polegać na badaniu okoliczności faktycznych, które były podstawą orzekania w innych konkretnych, indywidualnych sprawach. Okoliczności, które były przedmiotem badania w innej sprawie administracyjnej w innych postępowaniach, innym podmiotom, nie są okolicznościami, które powinien, a nawet może badać organ w konkretnej sprawie, (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 15 listopada 2006 r. , sygn. akt II GSK 183/06, LEX 290139). Sąd uwzględnił wnioski dowodowe skarżącej w trybie art. 106 § 3 p.p.s.a. Uchwała Komisji ds. Produktów Leczniczych z 17 października 2025 r. uchwała ta wykracza poza zakres przedmiotowej sprawy, ponieważ nie dotyczy przedmiotowego produktu leczniczego. Sąd nie może wypowiadać się co do legalności aktów wydanych w innych sprawach, nawet gdy dotyczą produktu zawierającego tą samą substancję. Skarżący załączył też ulotki informacyjne i charakterystyki produktów leczniczych. Dokumenty nie mają wpływu na wynik sprawy, ponieważ dotyczą innych produktów leczniczych. Natomiast Sąd związany jest przedmiotem sprawy czyli decyzją o zawieszeniu ważności przedmiotowego pozwolenia na dopuszczenie do obrotu produktu leczniczego. Decyzja wykonawcza Komisji Europejskiej z 22 listopada 2024 r. wraz z aneksami i załącznikami była znana Sądowi z urzędu. Zaznaczenia wymaga, że wnioski dowodowe mają charakter uzupełniający, ponieważ rolą sądu administracyjnego nie jest prowadzenie postępowania dowodowego w sprawie i wyjaśnianie ewentualnych sprzeczności występujących w materiale dowodowym. Podstawą orzekania dla sądu administracyjnego jest cały materiał dowodowy sprawy zgromadzony w postępowaniu przed organem administracji (art. 133 § 1 p.p.s.a.). Zakres postępowania dowodowego przed sądem jest wyznaczony poprzez podstawową funkcję sądowej kontroli administracji, tj. oceną legalności zaskarżonego aktu lub czynności. Zatem dokonywanie przez sąd administracyjny samodzielnych ustaleń faktycznych jest dopuszczalne jedynie w takim zakresie, w jakim jest to niezbędne dla dokonania oceny zgodności z prawem zaskarżonego działania lub bezczynności organu administracji. Oznacza to, że sąd administracyjny nie może dokonywać ustaleń, które mogłyby służyć merytorycznemu rozstrzyganiu sprawy. Może on dokonywać jedynie takich ustaleń, które będą stanowiły podstawę oceny zgodności z prawem zaskarżonych aktów (wyrok NSA z 24 listopada 2005 r., I OSK 173/05, LEX nr 213605). W konsekwencji wszystkich rozważonych wyżej okoliczności Sąd uznał, że wydając sporne decyzje Organ nie dopuścił się naruszeń prawa materialnego, które miałyby wpływ na wynik sprawy, ani uchybień formalnoprawnych w stopniu, w jakim mogłoby to mieć istotny wpływ na wynik sprawy. W toku postępowania Organ wyczerpująco ustalił istotne okoliczności faktyczne związane ze sprawą oraz przeprowadził dowody służące ustaleniu stanu faktycznego zgodnie z zasadami prawdy obiektywnej (art. 7 i art. 77 k.p.a), a swoje stanowisko uzasadnił w sposób wymagany przez normę prawa zawartą w art. 107 § 3 k.p.a. Wydane w sprawie decyzje należy uznać za prawidłowe, zaś zarzuty podniesione w skardze za nieuzasadnione, mające jedynie charakter polemiczny. Wobec powyższego Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, na podstawie art. 151 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, orzekł jak w sentencji.