V SAB/Wa 6/25

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący asesor WSA Paweł Gorajewski po rozpoznaniu w dniu 31 stycznia 2025 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi Z. G. na bezczynność Rzecznika Praw Pacjenta w przedmiocie rozpoznania wniosku postanawia odrzucić skargę

Z akt sprawy wynika, że Z. G. (dalej zwana "Skarżącą") w piśmie z 27 lipca 2021 r. przekazała Rzecznikowi Praw Pacjenta (dalej zwanemu "Rzecznikiem") informacje o nieprawidłowościach w prowadzeniu i udostępnianiu jej dokumentacji klinicznej w Klinicznym Szpitalu Wojewódzkim nr 1 w Rzeszowie (dalej zwanym "Szpitalem"), a pismem z 22 września 2021 r. Rzecznik wystąpił do Szpitala z wnioskiem o zajęcie się sprawą i przekazanie wyjaśnień. Pismem z 31 marca 2023 r. (nr RzPP-DPW-WPI.431.2498.2021.MŁ) Rzecznik – działając na podstawie art. 53 ust. 1 pkt 2 ustawy z 6 listopada 2008 r. o prawach pacjenta i Rzeczniku Praw Pacjenta. (tekst jedn. Dz. U. z 2022 r., poz. 1876, dalej zwanej "ustawą o prawach pacjenta") – stwierdził naruszenie prawa pacjenta (Skarżącej) do dokumentacji medycznej przez Szpital i z tego powodu wniósł o zastosowanie się do zaleceń wskazanych w dalszej części pisma. Pismem z 28 kwietnia 2023 r. Szpital odpowiedział na pismo Rzecznika, przedstawiając stanowisko zawarte w piśmie Kierownika Kliniki z 26 kwietnia 2023 r., w którym stwierdzono, że w zakresie "nieudostępnienia przez podmiot leczniczy kopii dokumentacji dotyczącej zajęć rehabilitacyjnych" ustalono, że dokumentacja medyczna pacjentki nie zawiera informacji o tym, by uczestniczyła ona w zajęciach rehabilitacyjnych. Pismem z 25 czerwca 2023 r. Skarżąca (reprezentowana przez pełnomocnika) wniosła o udzielenie informacji, na jakim etapie jest niniejsze postępowanie po otrzymaniu przez Rzecznika stanowiska Szpitala z 28 kwietnia 2023 r., a w szczególności: 1) czy Rzecznik podziela stanowisko Szpitala i postępowanie zostało zakończone? 2) czy Rzecznik zwrócił się lub planuje zwrócić się do właściwego organu nadrzędnego z wnioskiem o zastosowanie środków przewidzianych w przepisach prawa? Pismem z 3 listopada 2024 r. Skarżąca złożyła do Rzecznika ponaglenie w związku z brakiem reakcji Rzecznika "na nielogiczne stanowisko Szpitala z dnia 28 kwietnia 2023 r.". Następnie w dniu 16 grudnia 2024 r. Skarżąca (reprezentowana przez pełnomocnika) wniosła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę na bezczynność Rzecznika w związku z brakiem reakcji na nielogiczne stanowisko Szpitala z 28 kwietnia 2023 r. Skarżąca zarzuciła Rzecznikowi naruszenie art. 8, art. 9, art. 12, art. 37 ustawy z 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jedn. Dz. U. z 2024 r., poz. 572; dalej zwanej "kpa"), bowiem przez ponad 1,5 roku nie skorzystał z przysługujących mu uprawnień, aby wpłynąć na zmianę postawy Szpitala uchylającego się od realizacji zaleceń, wydanych w wyniku stwierdzonych naruszeń praw pacjenta, zawartych w piśmie z 31 marca 2023 r. Mając na uwadze te zarzuty, Skarżąca wniosła o: – zobowiązanie Rzecznika do zwrócenia się, w terminie nie dłuższym niż 7 dni od dnia wydania wyroku w niniejszej sprawie, do właściwego organu nadrzędnego Szpitala z wnioskiem o zastosowanie środków przewidzianych w przepisach prawa celem zobligowania Szpitala do realizacji zaleceń zawartych w piśmie z 31 marca 2023 r., – zobowiązanie Rzecznika do poinformowania pełnomocnika Skarżącej, w terminie nie dłuższym niż 7 dni od dnia wydania wyroku w niniejszej sprawie, o przysługujących Skarżącej prawach w związku z uchylaniem się Szpitala od wykonania zalecenia zawartego w piśmie z 31 marca 2023 r. w zakresie udostępnienia dokumentacji medycznej dotyczącej zajęć rehabilitacyjnych w części jawnej, – rozpoznanie sprawy na posiedzeniu niejawnym, – zasądzenie kosztów postępowania wg norm przepisowych. W odpowiedzi na skargę Rzecznik wniósł o odrzucenie skargi w całości z uwagi na jej niedopuszczalność, a w przypadku przyjęcia skargi do rozpoznania – o jej oddalenie w całości z uwagi na jej bezzasadność. Rzecznik wskazał w szczególności, że rozstrzygnięciem z 31 marca 2023 r. stwierdził naruszenie praw Skarżącej jako pacjenta przez Szpital i obecnie nie jest prowadzone żadne postępowanie w przedmiocie ustalenia czy doszło do naruszenia prawa Skarżącej jako pacjentki. Rzecznik powołał się na uchwałę Naczelnego Sądu Administracyjnego z 22 czerwca 2020 r. (sygn. akt II OPS 5/19). Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje. Merytoryczne rozpatrzenie zasadności skargi poprzedzone jest w każdym postępowaniu przed sądem administracyjnym badaniem dopuszczalności jej wniesienia. W tej sprawie Skarżąca wniósł skargę na bezczynność Rzecznika. Zgodnie z art. 3 § 2 pkt 8 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2024 r., poz. 935; dalej zwanej "ppsa") kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje orzekanie w sprawach skarg na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadkach określonych w pkt 1-4 lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadku określonym w pkt 4a. Zakres przedmiotowy skargi na bezczynność w ramach zacytowanego przepisu wyznaczają więc postanowienia art. 3 § 2 pkt 1–4 i 4a ppsa w tym sensie, że zaskarżenie bezczynności lub przewlekłości postępowania organu administracji publicznej jest dopuszczalne tylko w takim zakresie, w jakim dopuszczalne jest z mocy powyższych przepisów zaskarżenie decyzji, postanowień oraz innych aktów lub czynności w nich wskazanych (zob. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z 9 listopada 2022 r., sygn. akt II OSK 2206/22 – treść tego, jak i dalej powołanych postanowień jest dostępna w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych na stronie internetowej https://orzeczenia.nsa.gov.pl/). Innymi słowy, skargę na bezczynność, o której mowa w art. 3 § 2 pkt 8 ppsa, można wnieść co do takiego aspektu działalności organu administracji publicznej, który powinien zostać rozstrzygnięty decyzją administracyjną (o której mowa w art. 3 § 2 pkt 1 ppsa), postanowieniem, na które służy zażalenie albo kończącym postępowanie albo rozstrzygającym sprawę co do istoty (o których mowa w art. 3 § 2 pkt 2 ppsa), postanowieniem wydanym w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym, na które służy zażalenie (o którym mowa w art. 3 § 2 pkt 3 ppsa), innym aktem lub czynnością z zakresu administracji publicznej dotyczącym uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa, które nie zostały podjęte w postępowaniu administracyjnym (o których mowa w art. 3 § 2 pkt 4 ppsa). Skarga na bezczynność w tej sprawie dotyczy postępowania w przedmiocie stwierdzenia naruszenia prawa Skarżącej jako pacjenta. W związku z tym wskazać należy, że zgodnie z art. 50 ust. 1 ustawy prawach pacjenta Rzecznik wszczyna postępowanie wyjaśniające, jeżeli poweźmie wiadomość co najmniej uprawdopodabniającą naruszenie praw pacjenta. Z kolei z art. 51 tej ustawy wynika, że Rzecznik po zapoznaniu się ze skierowanym do niego wnioskiem może: 1) podjąć sprawę, 2) poprzestać na wskazaniu wnioskodawcy przysługujących mu lub pacjentowi środków prawnych, 3) przekazać sprawę według właściwości, 4) nie podjąć sprawy - zawiadamiając o tym wnioskodawcę i pacjenta, którego sprawa dotyczy. Natomiast z art. 52 ust. 1 pkt 1 ustawy o prawach pacjenta wynika, że w przypadku podjęcia sprawy Rzecznik może samodzielnie prowadzić postępowanie wyjaśniające, przy czym w art. 52 ust. 2 tej ustawy określono jakie czynności może podejmować Rzecznik w toku postępowania wyjaśniającego. Zgodnie natomiast z art. 53 ust. 1 ustawy o prawach pacjenta po przeprowadzeniu postępowania wyjaśniającego Rzecznik może: 1) wyjaśnić wnioskodawcy i pacjentowi, którego sprawa dotyczy, że nie stwierdził naruszenia praw pacjenta; 2) skierować wystąpienie do podmiotu udzielającego świadczeń zdrowotnych, organu, organizacji lub instytucji, w których działalności stwierdził naruszenie praw pacjenta; wystąpienie takie nie może naruszać niezawisłości sędziowskiej; 3) zwrócić się do organu nadrzędnego nad jednostką, o której mowa w pkt 2, z wnioskiem o zastosowanie środków przewidzianych w przepisach prawa. Tylko w pierwszym z tych przypadków wnioskodawcy przysługuje wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy (art. 53 ust. 3 ustawy o prawach pacjenta), zaś w przypadku utrzymania w mocy rozstrzygnięcia Rzecznika wydanego po rozpatrzeniu wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy, wnioskodawcy przysługuje skarga do sądu administracyjnego (art. 53 ust. 3a ustawy o prawach pacjenta). W związku z tym, że w przypadku podjęcia sprawy przez Rzecznika (art. 51 pkt 1 ustawy o prawach pacjenta) potencjalnie może zostać wydane rozstrzygnięcie, o którym mowa w art. 53 ust. 1 pkt 1 ustawy o prawach pacjenta (będące aktem z zakresu administracji publicznej dotyczącym uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa, który nie został podjęty w postępowaniu administracyjnym – zob. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z 14 kwietnia 2023 r. o sygn. akt II GSK 1503/22), a w razie utrzymania go w mocy stronie przysługuje skarga do sądu administracyjnego, to przyjąć należy, że co do zasady w toku tego postępowania dopuszczalne jest złożenie skargi na bezczynność Rzecznika. Kluczowe jest jednak nie tylko uprzednie złożenie ponaglenia (co Skarżąca w tej sprawie uczyniła), ale również złożenie skargi na bezczynność w toku postępowania Rzecznika w przedmiocie stwierdzenia naruszenia praw pacjenta. Postępowanie to – co wskazano już wyżej – kończy jedna z czynności określonych w art. 53 ust. 1 ustawy o prawach pacjenta, czyli: 1) wyjaśnienie wnioskodawcy i pacjentowi, którego sprawa dotyczy, że Rzecznik nie stwierdził naruszenia praw pacjenta; 2) skierowanie przez Rzecznika wystąpienia do podmiotu udzielającego świadczeń zdrowotnych, organu, organizacji lub instytucji, w których działalności stwierdził naruszenie praw pacjenta; 3) zwrócenie się przez Rzecznika do organu nadrzędnego nad jednostką, o której mowa w pkt 2, z wnioskiem o zastosowanie środków przewidzianych w przepisach prawa. Nie ulega wątpliwości, że w tej sprawie Rzecznik w piśmie z 31 marca 2023 r. zakończył postępowanie wyjaśniające, stwierdzając naruszenie praw Skarżącej jako pacjentki i kierując – na podstawie art. 53 ust. 1 pkt 2 ustawy o prawach pacjenta – wystąpienie do Szpitala, w którego działalności Rzecznik stwierdził naruszenie prawa pacjenta. Skarżąca skargę na bezczynność złożyła natomiast 14 grudnia 2024 r., a zatem po zakończeniu postępowania wyjaśniającego przez Rzecznika. Wskazać należy, że w uchwale z 22 czerwca 2020 r. (sygn. akt II OPS 5/19) Naczelny Sąd Administracyjny uznał, że wniesienie skargi na bezczynność po zakończeniu przez organ administracji publicznej prowadzonego postępowania poprzez wydanie decyzji ostatecznej stanowi przeszkodę w merytorycznym rozpoznaniu takiej skargi przez sąd administracyjny w zakresie rozstrzygnięcia podjętego na podstawie art. 149 § 1 pkt 3 ppsa. Naczelny Sąd Administracyjny wyjaśnił w uzasadnieniu tejże uchwały, że zakończenie postępowania, którego sposób prowadzenia jest skarżony, skutkuje ustaniem stanu podlegającego kontroli sądowej tj. stanu bezczynności. Dodał, że zasadniczym celem skargi na bezczynność organu administracji publicznej jest doprowadzenie do usunięcia stanu bezczynności, a zatem za niedopuszczalną należy uznać skargę na bezczynność wniesioną po zakończeniu postępowania administracyjnego. W ocenie Sądu w składzie orzekającym w niniejszej sprawie, powyższe stanowisko jest trafne nie tylko w przypadku, gdy postępowanie kończy się decyzją administracyjną, ale także w inny przewidziany prawem sposób. W konsekwencji uznać należy, że wniesienie przez Skarżącą skargi na bezczynność Rzecznika w postępowaniu w przedmiocie naruszenia praw pacjenta, które zostało zakończone jedną z czynności określonych w art. 53 ust. 1 ustawy o prawach pacjenta – jest niedopuszczalne, a w konsekwencji skarga ta podlega odrzuceniu na podstawie art. 58 § 1 pkt 6 ppsa ("Sąd odrzuca skargę, jeżeli z innych przyczyn wniesienie skargi jest niedopuszczalne"). Niezależnie od tego zauważyć należy, że treść skargi Skarżącej na bezczynność wskazuje, że przedmiotem tej skargi jest brak działania (bezczynność) Rzecznika w sprawie, w której została podjęta czynność (rozstrzygnięcie) na podstawie art. 53 ust. 1 pkt 2 ustawy o prawach pacjenta. Jak wskazano wyżej, w przypadku takiego zakończenia postępowania wyjaśniającego przez Rzecznika stronie nie przysługuje prawo do złożenia wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy, a w dalszej kolejności skargi do sądu administracyjnego (zaskarżeniu podlegać może bowiem wyłącznie zakończenie postępowania wyjaśniającego na podstawie art. 53 ust. 1 pkt 1 ustawy o prawach pacjenta). Zatem Skarżąca w istocie kwestionuje (zob. treść pisma z 25 czerwca 2023 r. oraz treść skargi na bezczynność) brak podjęcia przez Rzecznika działań, których – gdyby zostały podjęte – nie można by i tak zaskarżyć do sądu administracyjnego (zakres zaskarżenia wynika jednoznacznie z art. 53 ust. 3a ustawy o prawach pacjenta). Zatem również z tego powodu skarga na bezczynność złożona w tej sprawie jest niedopuszczalna w rozumieniu art. 58 § 1 pkt 6 ppsa. Ze wskazanych powodów Sąd na podstawie art. 58 § 1 pkt 6 ppsa postanowił, jak w sentencji.