Sygnatura
VII SA/Wa 2405/24
Wyrok WSA w Warszawie z 22 stycznia 2025 r., VII SA/Wa 2405/24 – ewidencja gruntów i budynków
Wynik
Oddalono skargi
- Sąd
- Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
- Data orzeczenia
- 22 stycznia 2025
- Prawomocne
- tak
Treść rozstrzygnięcia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodnicząca: sędzia WSA Agnieszka Wilczewska-Rzepecka Sędziowie: sędzia WSA Włodzimierz Kowalczyk asesor WSA Szczepan Borowski (spr.) Protokolant: starszy sekretarz sądowy Artur Dobrowolski po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 14 stycznia 2025 r. sprawy ze skarg G. S. i M. P. na decyzję Mazowieckiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Geodezyjnego i Kartograficznego z dnia 9 lipca 2024 r. nr 122/2024 w przedmiocie wprowadzenia zmiany w ewidencji gruntów i budynków oddala skargi
Analiza z kontekstem sprawy
Co to orzeczenie oznacza dla Twojej sprawy?
Zapytaj o skutki rozstrzygnięcia, podstawę prawną albo argumenty do wykorzystania. AnyLawyer rozpocznie od tej konkretnej sprawy.
Uzasadnienie
Zaskarżoną decyzją z 9 lipca 2024 r. znak: WIG-1.7221.4.33.2024.SP Mazowiecki Wojewódzki Inspektor Nadzoru Geodezyjnego i Kartograficznego (dalej jako: organ lub MWINGiK) utrzymał w mocy decyzję Starosty [...] z [...]marca 2024 r. (dalej także jako: organ pierwszej instancji lub Starosta) orzekającej o odmowie wprowadzenia zmiany użytku gruntowego w ewidencji gruntów i budynków na działce ewidencyjnej nr [...]położonej w obrębie [...] gmina [...]z lasy - "Ls" na grunty zadrzewione i zakrzewione - "Lz". Decyzja ta została wydana w następującym stanie sprawy. W pismach (e-mail) z dnia 27 maja i 15 września 2023 r. G.S. (dalej także jako skarżąca) złożyła wnioski w sprawie zmiany użytku gruntowego z "leśnego" na "zadrzewienia i zakrzewienia" dla działek ewidencyjnych nr [...]i [...]w [...], których jest współwłaścicielką. Następnie wnioskiem z 14 listopada 2023 r. (podpisanym osobiście) obie współwłaścicielki – M.P. i G.S. (dalej także jako: skarżące) wniosły o wszczęcie postępowania administracyjnego w sprawie zmiany użytku w ewidencji gruntów i budynków z "leśnego" na "zadrzewienia i zakrzewienia" dla wspomnianych działek. We wniosku wskazały m.in. na okoliczność wyłączenia działek ewidencyjnych nr: [...]i [...]z uproszczonego planu urządzania lasu na lata 2017-2028. W piśmie z 11 stycznia 2024 r. organ pierwszej instancji poinformował skarżące, że w odniesieniu do działki nr [...]zostanie przeprowadzone postępowanie odrębne z uwagi na to, że w tym zakresie było już prowadzone postępowanie administracyjne i ponownie zwrócił się o ustosunkowanie się w terminie 21 dni od daty otrzymania pisma, czy w zakresie działki nr ewid. [...] strony chcą postępowania aktualizacyjnego, czy wnoszą o zmianę ostatecznej decyzji administracyjnej. Równolegle Starosta wszczął postępowanie administracyjne dla działki ewidencyjnej nr [...], o czym skarżące zostały zawiadomione w piśmie z 11 stycznia 2024 r. Zawiadomienie to zostało przesłane do wiadomości Dyrektora Regionalnej Dyrekcji Lasów Państwowych w [...], który pismem z 30 stycznia 2024 r. zwrócił się do Starosty [...]z pytaniem na jakiej podstawie wydana została decyzja nr [...] z [...]kwietnia 2023 r. w sprawie wyłączenia działek o numerach ewid. [...], [...] w miejscowości [...]z uproszczonego planu urządzania lasu. W piśmie tym podniesiono, że Dyrektor Regionalnej Dyrekcji Lasów Państwowych decyzją z [...]grudnia 2018 r., zezwolił na trwałe wyłączenie z produkcji 0,0495 ha gruntów leśnych jedynie na działce [...], zaś w stosunku do działki ewidencyjnej nr [...] nie prowadził postępowania i w oparciu o powyższe nie widzi podstaw do wprowadzenia zmiany użytku gruntowego na w/w działkach w ewidencji gruntów na powierzchni nieobjętej zapisami decyzji. Starosta w piśmie z dnia 14 lutego 2024 r., udzielił odpowiedzi Regionalnej Dyrekcji Lasów Państwowych, wskazując między innymi, że decyzja z [...] kwietnia 2023 r., została wydana na skutek wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 27 maja 2022 r. (sygn. akt IV SA/Wa 588/22). W związku z wątpliwościami odnośnie do charakteru działek organ pierwszej instancji przeprowadził dowód z opinii biegłego, który sporządził i złożył do akt sprawy. Starosta decyzją z [...] marca 2024 r. orzekł o odmowie wprowadzenia zmiany użytku gruntowego w ewidencji gruntów i budynków na działce ewidencyjnej nr [...] położonej w obrębie [...] gmina [...]z łasy - "Ls’' na grunty zadrzewione i zakrzewione - "Lz". Od tej decyzji odwołanie złożyły obie skarżące wnosząc o jej uchylenie w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia. Wspomnianą na wstępie decyzją z 9 lipca 2024 r. MWINGiK, działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U. z 2024 r, poz. 572, dalej jako: k.p.a.), art. 7b ust. 2 pkt 2 i art. 24a ustawy z dnia 17 maja 1989 r. Prawo geodezyjne i kartograficzne (Dz.U. z 2023 r. poz. 1752 ze zm., dalej jako p.g.i.k.) utrzymał w mocy decyzję organu pierwszej instancji. W uzasadnieniu decyzji, po przytoczeniu znajdujących w sprawie przepisów prawa organ wskazał, że istotą ewidencji gruntów i budynków, zgodnie z jej nazwą, jest ewidencjonowanie, czyli spisywanie istniejącego stanu prawnego gruntu, budynku lub lokalu. Ewidencja gruntów jest specjalnie prowadzonym zbiorem informacji o gruntach, który pełni funkcje informacyjno-techniczne, nie rozstrzygając sporów o prawo, nie nadając ani nie ujmując praw. Deklaratoryjny charakter wpisów zawartych w ewidencji oznacza, że nie kształtuje ona nowego stanu prawnego, a jedynie potwierdza stan prawny wynikający z dokumentów. Powołując się na orzecznictwo sądów organ podał że postępowanie mające na celu aktualizację operatu ewidencyjnego ma charakter rejestrowy, czyli wtórny względem zdarzeń prawnych, z których wynikają zmiany danych podlegających ujawnieniu w ewidencji. Natomiast organy ewidencyjne są jedynie uprawnione do badania, czy na podstawie dostępnych dokumentów zasadnym jest dokonanie zmian istniejących w ewidencji wpisów. Odnosząc się do wniosku skarżących organ zwrócił uwagę, że Starosta [...]wydał decyzję nr [...]z [...]kwietnia 2023 r. w związku z wytycznymi wynikającymi z wyroku WSA w Warszawie z 27 maja 2022 r. sygn. akt IV SA/Wa 558/22, który uznał, że organ dokonał błędnej wykładni art 19 ust. 2 ustawy o lasach, zgodnie z którym uproszczone plany urządzenia lasu, z zastrzeżeniem ust. 3 i 4, sporządza się dla lasów niestanowiących własności Skarbu Państwa oraz dla lasów wchodzących w skład Zasobu Własności Rolnej Skarbu Państwa. Dodatkowo dla lasów rozdrobnionych o powierzchni do 10 ha, niestanowiących własności Skarbu Państwa, zadania z zakresu gospodarki leśnej określa decyzja starosty wydana na podstawie inwentaryzacji stanu lasów. Starosta [...] stwierdził, że sporne działki stanowią grunty leśne, dlatego też zgodnie z art. 19 ust. 3 ustawy o lasach powinno sporządzić się dla nich inwentaryzację stanu lasu. MWINGiK zwrócił ponadto uwagę na opinię biegłego, będącego rzeczoznawcą N. w zakresie ochrony środowiska, a także członkiem Polskiego Towarzystwa Dendrologicznego, certyfikowanym inspektorem drzew, z której w sposób jednoznaczny wynika, że analizowany obszar jest lasem zgodnie z przepisami ustawy o lasach. Biegły scharakteryzował stan faktyczny na gruncie i na potwierdzenie swojego stanowiska załączył dokumentację fotograficzną. Z jego opinii wynika m.in. że przedmiotowe działki nie stanowią gruntów zadrzewionych i zakrzewionych, oznaczonych pod l.p. 11 załącznika do rozporządzenia w sprawie ewidencji gruntów i budynków oraz gruntów zadrzewionych i zakrzewionych na użytkach rolnych, oznaczonych pod l.p. 6 ww. rozporządzenia. Organ wskazał, że nie ulega wątpliwości, że obecnie teren działki nr [...] stanowi zgodnie z wpisem ewidencji użytek oznaczony symbolem Ls. MWINGiK podzielił stanowisko organu pierwszej instancji zgodnie z którym w skoro w myśl art. 20 ust. 2 pkt 3a p.g.i.k. ewidencję w części dotyczącej lasów, prowadzi się z uwzględnieniem przepisów o lasach, to przepisy o lasach stanowią lex specialis w stosunku do przepisów o ewidencji gruntów i budynków. Oznacza to, że określenie lasu na gruncie ustawy o lasach, udokumentowane zapisami w UPUL, wyprzedza wpis w ewidencji gruntów, który jest tylko deklaratoryjny. Obowiązek aktualizowania danych objętych ewidencją podlega ograniczeniu w stosunku do zmian dotyczących ustalania granic i powierzchni lasów. Zmiany te nie mogą być dokonywane wbrew planom urządzania lasów. Plan urządzania lasu zawiera bowiem nie tylko opis, ale także zestawienie powierzchni lasów i gruntów do zalesienia. Organ zaznaczył jednocześnie, że z powyższego nie wynika, iż skoro działka nie jest objęta UPUL to nie może być traktowana jako las. W decyzji Starosty [...]z [...]kwietnia 2023 r., która jest prawomocna, wyszczególniono, że dla działek nr [...]i [...], zgodnie z art. 19 ust. 3 ustawy o lasach, powinna zostać sporządzona inwentaryzacja stanu lasu. Organ nie zgodził się ze skarżącymi w kwestii błędnej wykładni art. 3 ustawy o lasach. Zdaniem skarżących przepis ten nie zawiera żadnego odniesienia do regulacji problematyki ewidencji gruntów i budynków, co nie pozwala na ustalenie jakichkolwiek wiążących relacji jakie zachodzą pomiędzy tą ustawą a p.g.i.k. Organ stwierdził, że załącznik nr 1 do rozporządzenia w sprawie ewidencji gruntów i budynków wprost wskazuje, że do lasów zalicza się grunty określone jako "las" w ustawie z dnia 28 września 1991 r. o lasach. Dodatkowo organ wskazał, że dla uznania gruntu za las warunkiem koniecznym jest, aby stanowił on zwartą powierzchnię wynoszącą co najmniej 0.10 ha przy czym nie ma znaczenia czy grunt ten obejmuje jedną czy więcej działek sąsiadujących ze sobą. Ważne jest, że całość gruntu, zajmowała zwartą powierzchnię i aby była ona nie mniejsza niż wymagana w art. 3 pkt 1 ustawy o lasach. Organ wskazał, że powierzchnia lasu na działce nr [...] stanowi 0,2239 ha, natomiast na działce [...] (sąsiadującej bezpośrednio z przedmiotową działką) aktualnie w ewidencji wykazano użytek Ls o powierzchni 0,1379 ha. Nawet, gdyby doszło do faktycznego wyłączenia gruntów w maksymalnej powierzchni określonej w decyzji Dyrektora Regionalnej Dyrekcji Lasów Państwowych w [...] z dnia [...]grudnia 2018 r., to dalej użytek Ls powinien mieć powierzchnię ponad 0,0800 ha. Powierzchnia łączna obu działek spełnia kryterium powierzchniowe zawarte w ww. przepisach z ustawy o lasach. Ponadto, ww. działki stanowią kompleks leśny wraz z sąsiednimi działkami nr [...], [...], [...], [...]. Odnosząc się do zarzutu skarżących, że skoro obecnie nie została zlecona inwentaryzacja stanu lasu i nie ma decyzji dotyczącej prowadzenia gospodarki leśnej na przedmiotowych działkach to nie ma lasu w rozumieniu ustawy o lasach, organ stwierdził, że brak opracowania dokumentu nie przesądza o pozbawieniu działki jej charakteru. Zgodnie z art. 19 ust. 3 ww. ustawy inwentaryzację stanu lasu przeprowadza się na zlecenie starosty. Ustawa nie precyzuje terminu wykonania inwentaryzacji. Nawiązując zaś do zarzutu, że wspomniany wyrok WSA w Warszawie oraz decyzja nr [...]z [...]kwietnia 2023 r. "zweryfikowały użytek Ls w ewidencji, który jest obecnie nieaktualny", organ uznał, że analiza ww. dokumentów prowadzi do przeciwnych wniosków. Sąd nakazał organowi pierwszej instancji zbadać stan faktyczny sprawy i ocenić czy przedmiotowe działki powinny być objęte UPUL, ale nie dokonał merytorycznej oceny użytków na działce [...]. Bez znaczenia, zdaniem organu, jest wskazywana przez skarżącą okoliczność, że w decyzji Naczelnika Gminy w [...]z [...] grudnia 1982 r. obszar przedmiotowych działek wskazany został jako użytkowany rolniczo. Organ zauważył, że ewidencja gruntów i budynków stanowi rejestr, który jest stale aktualizowany. Istotnym jest, aby odzwierciedlone w nim zapisy nosiły walor aktualności, a nie odnosiły się do zdarzeń historycznych. W tak rozległym okresie mogły zajść liczne zmiany na analizowanym gruncie oraz sposób jego faktycznego użytkowania mógł ulec zmianie. MWINGiK nie stwierdził, aby opinia biegłego była nieprzydatna dla rozstrzygnięcia sprawy. Wskazał, że grunty leśne jako dobro narodowe podlegają szczególnej ochronie, dlatego tak istotne jest podejmowanie wszelkich działań, które przyczynią się do ustalenia stanu faktycznego i prawnego sprawy. Jego zdaniem organ pierwszej instancji zgromadził ostatecznie wyczerpujący i spójny materiał dowodowy potwierdzający, że działka nr [...]nie utraciła charakteru leśnego, co więcej - dokonał ustaleń, które jasno dowodzą, że nie można jej uznać za grunt zadrzewiony i zakrzewiony. Nie spełnia on określonego przepisami kryterium obszarowego oraz nie stanowi jednej z wymienionej w definicji specjalnej formy zagospodarowania terenu, aby można było oznaczyć ten grunt jako Lz. Dlatego też rozstrzygnięcie zgodne z żądaniem strony było niemożliwe. Organ wspomniał ponadto, że sprawa mogła być rozpoznana w jednym postępowaniu prowadzonym w zakresie dwóch działek, natomiast rozdzielenie ich na dwa postępowania nie stanowi błędu, który uzasadniałby uchylenie zaskarżonej decyzji. W drugiej sprawie również były podejmowane działania zmierzające do jej załatwienia i finalnie została wydana decyzja administracyjna. Przepisy prawa administracyjnego dopuszczają również wydawanie decyzji częściowych, w sytuacji gdy pozwala na to charakter sprawy. Nawet jeśli w sprawach gromadzony był tożsamy materiał dowodowy to możliwym było rozdzielenie spraw ze względu na przedmiot, a więc poszczególne działki ewidencyjne. MWINGiK nie dostrzegł w działaniach organu pierwszej instancji naruszeń przepisów, które mogłyby skutkować uchyleniem decyzji, a zaskarżona decyzja jest zgodna z przepisami prawa procesowego i materialnego. G.S. w piśmie z 18 sierpnia 2024 r. złożyła skargę od opisanej decyzji wnosząc o jej uchylenie w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia Mazowieckiemu Wojewódzkiemu Inspektorowi Nadzoru Geodezyjnego i Kartograficznego. Zaskarżonej decyzji zarzuciła: I. naruszenie przepisów prawa materialnego, tj.: 1. art. 20 ust. 3a p.g.i.k. w zw. z art. 20 ust. 2 ustawy o lasach (Dz.U. z 2024 r. poz. 530, dalej jako ustawa o lasach) poprzez błędną wykładnię polegającą na przyjęciu, że dane odnośnie rodzaju użytku zawarte w ewidencji gruntów i budynków są niezmienne i stanowią podstawę wpisu lub utrzymywania użytku gruntowego "Ls" w ewidencji gruntów i budynków, nawet wówczas, gdy dla danego terenu nie obowiązuje już plan urządzania lasu, który wygasł wskutek wyekspirowania terminu jego obowiązywania, bądź nastąpiło wyłączenie działek z uproszczonego planu urządzania lasu; 2. art. 3 ustawy o lasach poprzez błędną wykładnię, że definicja pojęcia lasu tam zawarta jest bezwzględnie wiążąca dla ewidencji gruntów i budynków w zakresie ustalenia czy działka jest gruntem leśnym, podczas gdy przepis ten nie zawiera żadnego odniesienia do regulacji problematyki ewidencji gruntów i budynków, co nie pozwala na ustalenie jakichkolwiek wiążących relacji jakie zachodzą pomiędzy regulacją ustawy o lasach a p.g.i.k. 3. bezzasadne pominięcie, wbrew treści art. 2 pkt.8 i art. 20 ust. 3 p.g.i.k. że wpis do ewidencji gruntów, ma wyłącznie znaczenie informacyjne i charakter deklaratoryjny, a nadto, że spełnia jedynie funkcje rejestrujące stany prawne, ustalone w innym trybie przez kompetentne organy; II. naruszenie procedury administracyjnej poprzez: 1. bezzasadne przyjęcie, że działka ewidencyjna nr [...] spełnia kryteria legalnej definicji lasu (art. 3 ustawy o lasach), mimo, że nie występuje na niej roślinność leśna (uprawy leśne), runo leśne oraz podszyt (krzewy), 2. bezzasadne przyjęcie, że nieistniejący dokument: Inwentaryzacja stanu lasu jest podstawą do dokonania ustaleń faktycznych w zakresie uznania, że działka nr [...] jest działką leśną, podczas gdy winien on zostać pominięty. 3. dokonanie subsumpcji wbrew zgromadzonemu materiałowi dowodowemu, gdyż: - prawomocna decyzja Starosty [...]nr [...] z [...]kwietnia 2023 r. w sprawie wyłączenia działek ewidencyjnych nr: [...] i [...]w miejscowości [...]z uproszczonego planu urządzania lasu na lata 2018-2027 zatwierdzonego zarządzeniem Starosty nr [...]z [...]października 2018 r. doprowadziła do zmiany przeznaczenia nieruchomości gruntowych – działek ewidencyjnych nr [...] i nr [...]z leśnych na nieleśne, - opinia biegłego jest nieprzydatna dla poczynienia ustaleń faktycznych oraz dokonania rozstrzygnięcia w sprawie, z przyczyn szczegółowo omówionych w uzasadnieniu odwołania oraz niniejszej skardze. W obszernym uzasadnieniu skargi skarżąca powołała istotne w jej ocenie elementy stanu faktycznego sprawy oraz przytoczyła argumenty świadczące o zasadności zarzutów skargi. W ocenie skarżącej, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w dwóch wyrokach potwierdził, że działki ewidencyjne nr [...]i nr [...]niezgodnie z przepisami ustawy o lasach zostały objęte UPUL, a więc nie stanowią działek leśnych. Nadto decyzja Starosty [...]nr [...]z dnia [...] kwietnia 2023 r. w sprawie wyłączenia działek ewidencyjnych nr [...]i nr [...]zakończyła postępowanie w tej sprawie, jest prawomocna i stąd wystąpienie właścicielek działek o zmianę użytku. Nieistniejący dokument "Inwentaryzacja stanu lasu", na który powołuje się organ nie może stanowić podstawy do przyjęcia, że działka ewidencyjna nr [...]jest leśna. Skarżąca zwróciła uwagę, że wpis w ewidencji gruntów i budynków jest techniczno-deklaratoryjny, a ewidencja gruntów i budynków nie jest uprawniona do weryfikacji dokumentów, na podstawie których dokonuje zmian w ewidencji gruntów i budynków. Obecnie wpis ten jest sprzeczny z obowiązującymi przepisami. Zgodnie z przepisami p.g.i.k. oraz ustawy o lasach - ewidencja potwierdza stan nieruchomości określony bądź ustalony w oparciu o przepisy ustawy o lasach, a nie na odwrót. Ewidencja gruntów nie ustala sama ze swej istoty stanu faktycznego nieruchomości, w tym jej zaklasyfikowania jako las bądź też nie. Status leśny nieruchomości jest wynikiem ustaleń UPUL i zakreślonych zadań z zakresu gospodarki leśnej. Skargę od decyzji MWINGiK z 9 lipca 2024 r. złożyła również M.P. wnosząc o jej uchylenie w całości. Skarżąca oświadczyła, że przyłącza się do stanowiska G.S. prezentowanego w jej skardze. Skarga w tej sprawie została pierwotnie zarejestrowana pod sygnaturą akt VII SA/Wa 2406/24. W odpowiedziach na skargi MWINGiK wniósł o ich oddalenie podtrzymując swoje stanowisko zaprezentowane w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Postanowieniem z 21 listopada 2024 r. WSA w Warszawie, działając na podstawie art. 111 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2024 r., poz. 935 ze zm., dalej jako p.p.s.a.) połączył do wspólnego rozpoznania i rozstrzygnięcia sprawy oznaczone sygnaturami VII SA/Wa 2505/24 i VII SA/Wa 2506/24. G.S. w piśmie procesowym z dnia 12 grudnia 2024 r. podtrzymała swoje dotychczasowe stanowisko i poinformowała, że dla działki sąsiedniej została wydana decyzja o pozwoleniu na budowę, a także że na tej działce rozpoczęły się roboty budowlane. Na rozprawie w dniu 14 stycznia 2025 r. skarżąca G.S. złożyła uproszczony wypis z rejestru gruntów aktualny na dzień 8 stycznia 2025 r. dla działki o nr ewid. [...]. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje. Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2024 r., poz. 1267) sąd administracyjny sprawuje wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę pod względem zgodności z prawem zaskarżonego aktu administracyjnego. Oznacza to, że kontrola ta sprowadza się do zbadania, czy organ administracji wydając zaskarżony akt nie naruszył prawa w stopniu mogącym mieć wpływ na wynik sprawy. Ocena ta dokonywana jest, co do zasady, na podstawie materiału dowodowego zebranego w toku postępowania administracyjnego. Zaznaczyć należy, że zgodnie z art. 133 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2024 r., poz. 935 ze zm., dalej jako: p.p.s.a) sąd orzeka na podstawie akt sprawy. Stosownie zaś do art. 134 p.p.s.a., sąd badając legalność zaskarżonego aktu nie jest związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Rozpoznając sprawę w ramach wskazanych wyżej kryteriów Sąd uznał, że skargi nie zasługują na uwzględnienie, ponieważ zaskarżona decyzja nie narusza prawa w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Przedmiotem kontroli sądowej w rozpoznawanej sprawie była decyzja MWINGiK utrzymująca w mocy decyzję Starosty [...]. o odmowie zmiany danych (rodzaju użytku gruntowego) w ewidencji gruntów i budynków. Spór w niniejszej sprawie sprowadza się do rozstrzygnięcia, czy okoliczności wskazane przez skarżące stanowią podstawę do zmiany wpisanego w ewidencji gruntów oznaczenia rodzaju użytków gruntowego "Ls" należącej do nich działki, na "Lz". W ocenie skarżących wyłączenie przez Starostę [...]. decyzją nr [...].z [...].kwietnia 2023 r. działek nr ewid. [...]. i [...]. z uproszczonego planu urządzania lasu na lata 2018-2027, zatwierdzonego następnie zarządzeniem Starosty z [...]. października 2018 r. "doprowadziła do zmiany przeznaczenia nieruchomości gruntowych - działek ewidencyjnych nr [...]. i nr [...]. z leśnych na nieleśne". W ocenie skarżących sposób zagospodarowania ich działki nie odpowiada definicji lasu określonej w art. 3 pkt 1 ustawy o lasach. Skarżące wskazały ponadto, że zarówno działka [...].stanowiąca przedmiot niniejszego postępowania, jak też działka sąsiednia nr [...]. utraciły charakter leśny z uwagi na wydanie przez Starostę pozwolenia na budowę na działce [...].. W ocenie Sądu argumenty skarżących i ich zarzuty w odniesieniu do zaskarżonej decyzji nie posiadają usprawiedliwionych podstaw. Zawartość ewidencji gruntów i budynków, zasady jej prowadzenia, w tym tryb aktualizacji danych zostały określone przede wszystkim w rozdziale 4 p.g.i.k. Zgodnie z art. 20 ust. 1 pkt 1 tej ustawy ewidencja gruntów i budynków obejmuje informacje dotyczące: gruntów - ich położenia, granic, powierzchni, rodzajów użytków gruntowych oraz ich klas bonitacyjnych, oznaczenia ksiąg wieczystych lub zbiorów dokumentów, jeżeli zostały założone dla nieruchomości, w skład której wchodzą grunty oraz budynków - ich położenia, przeznaczenia, funkcji użytkowych i ogólnych danych technicznych, a także lokali - ich położenia, funkcji użytkowych oraz powierzchni użytkowej. Stosownie do art. 22 ust. 2 p.g.i.k. podmioty, o których mowa w art. 20 ust. 2 pkt 1, zgłaszają właściwemu staroście zmiany danych objętych ewidencją gruntów i budynków, w terminie 30 dni, licząc od dnia powstania tych zmian. Obowiązek ten nie dotyczy zmian danych objętych ewidencją gruntów i budynków, wynikających z aktów normatywnych, prawomocnych orzeczeń sądowych, decyzji administracyjnych, aktów notarialnych, materiałów zasobu, wpisów w innych rejestrach publicznych oraz dokumentacji architektoniczno-budowlanej przechowywanej przez organy administracji architektoniczno-budowlanej. Z kolei w art. 23 p.g.i.k. ustawodawca zobowiązał wymienione w nim podmioty publiczne (sądy, notariusze, organy administracji publicznej) do przekazywania organowi rejestrowemu odpisów dokumentów zawierających dane podlegające ujawnieniu w ewidencji. Organy ewidencyjne nie są uprawnione do merytorycznej weryfikacji dokumentów wymienionych w art. 23 ust. 1–4 p.g.i.k., na podstawie których dokonują zmian w ewidencji (tak: D. Felcenloben [w:] Prawo geodezyjne i kartograficzne. Komentarz, Warszawa 2024, art. 23.). Stosownie do art. 24 ust. 2a pkt 1 i pkt 2 p.g.i.k. informacje zawarte w ewidencji gruntów i budynków podlegają aktualizacji z urzędu, jeżeli zmiany tych informacji wynikają z przepisów prawa, dokumentów, o których mowa w art. 23 ust. 1-4, materiałów zasobu, wykrycia błędnych informacji lub na wniosek podmiotów, o których mowa w art. 20 ust. 2 pkt 1, lub władających gruntami na zasadach samoistnego posiadania. W myśl art. 24 ust. 2b pkt 1 i pkt 2 p.g.i.k. aktualizacja informacji zawartych w ewidencji gruntów i budynków następuje w drodze czynności materialno-technicznej na podstawie: przepisów prawa, wpisów w księgach wieczystych, prawomocnych orzeczeń sądu, a w przypadkach dotyczących europejskiego poświadczenia spadkowego - orzeczeń sądu, ostatecznych decyzji administracyjnych, aktów notarialnych, aktów poświadczenia dziedziczenia oraz europejskich poświadczeń spadkowych, zgłoszeń dotyczących zmiany sposobu użytkowania budynku lub jego części, o których mowa w art. 71 ust. 2 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. - Prawo budowlane, do których właściwy organ nie wniósł sprzeciwu, wpisów w innych rejestrach publicznych, dokumentacji geodezyjnej przyjętej do państwowego zasobu geodezyjnego i kartograficznego, z uwzględnieniem art. 20 ust. 2b lub w drodze decyzji administracyjnej - w pozostałych przypadkach. Określony w powołanym przepisie katalog podstaw do zmiany (aktualizacji) wpisu w ewidencji ma charakter zamknięty. Wpis w ewidencji ma charakter rejestrowy, czyli wtórny względem zdarzeń prawnych, z których wynikają zmiany danych podlegających ujawnieniu w ewidencji. Techniczny charakter ewidencji powoduje natomiast, że to nie ewidencja kształtuje określony stan prawny, lecz dopiero zmiana tego stanu w innym przewidzianym przez prawo trybie znajduje swoje odzwierciedlenie w ewidencji gruntów i budynków. Ewidencja pełni zatem jedynie funkcje rejestrujące stanów prawnych ustalonych w innym trybie i przez inne organy. Deklaratoryjny charakter wpisów oznacza, że nie kształtują one nowego stanu prawnego, a jedynie potwierdzają stan prawny wynikający z dokumentów. Organy prowadzące ewidencję gruntów i budynków nie mogą więc tworzyć stanu prawnego, lecz jedynie odzwierciadlają w prowadzonych ewidencjach stan prawny (por. wyrok NSA z 20 czerwca 2024 r., sygn. akt I OSK 150/23). Niezależnie zatem od tego czy postępowanie w sprawie zmiany wpisu w ewidencji następuje z urzędu, czy na wniosek strony organ rejestrowy musi dysponować jednym z dokumentów wymienionych w art. 24 ust. 2b p.g.i.k. z których w sposób wyraźny wynika, że dane działki, które są wpisane do ewidencji nie są aktualne i wymagają zmiany. Jak wynika z akt sprawy działka skarżących od lat dziewięćdziesiątych oznaczona jest w ewidencji gruntów jako grunt leśny ("Ls"). Stąd też mając na uwadze powołane wyżej przepisy zmiana w tym zakresie wymagałaby przedstawienia przez strony jednego z dokumentów wymienionych w art. 24 ust. 2b p.g.i.k., z których wynikałoby, że działka utraciła charakter leśny. Takich dokumentów skarżące nie przedstawiły. Wbrew ich twierdzeniom, ani z wyroku WSA w Warszawie z 27 maja 2022 r., sygn. akt: IV SA/Wa 558/22 ani z decyzji Starosty [...]. nr [...].z [...]. kwietnia 2023 r. w sprawie wyłączenia działek nr ewid. [...]. i [...].w miejscowości [...]. z uproszczonego planu urządzania lasu na lata 2018-2027 nie wynika zmiana charakteru działki skarżących. WSA w Warszawie wspomnianym wyrokiem uchylił decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Warszawie z 11 stycznia 2022 r. oraz poprzedzającą ją decyzję Starosty [...]. z [...]. maja 2021 r. w przedmiocie nie uznania uwag złożonych do zapisów w projekcie uproszczonego planu urządzenia lasu. Orzeczenie to nie rozstrzygało, czy działka skarżących stanowi działkę leśną, a jedynie, że organ sporządzający UPUL nie wziął pod uwagę wszystkich elementów określonych w ustawie o lasach uprawniający do sporządzenia takiego planu. W wyroku tym Sąd nie przesądził, czy działka skarżących utraciła charakter leśny. Wymieniona decyzja Starosty z [...]. kwietnia 2023 r. stanowiła zaś konsekwencję wspomnianego wyroku. Na skutek tej decyzji działka o nr ewid. [...]. nie została objęta uproszczonym planem urządzania lasu na lata 2018-2027, ale nie z tego powodu, że utraciła charakter leśny, jak twierdzą skarżące. Decyzja ta w żaden sposób nie dokonywała zmiany klasyfikacji użytku gruntowego. Stąd też, zdaniem Sądu dokumenty, na które powołały się skarżące nie mieszczą się w katalogu dokumentów określonych w powołanym art. 24 ust. 2b p.g.i.k., na podstawie których organ rejestrowy zobowiązany jest do dokonania zmiany w ewidencji. W ocenie Sądu niezasadny jest zarzut naruszenia przez organy art. 20 ust. 3a p.g.i.k. w zw. z art. 20 ust. 2 ustawy o lasach. Zgodnie z art. 20 ust. 3 p.g.i.k ewidencję gruntów i budynków, w części dotyczącej lasów, prowadzi się z uwzględnieniem przepisów o lasach. Z kolei w myśl art. 20 ust. 2 ustawy o lasach w ewidencji gruntów i budynków uwzględnia się ustalenia planów urządzenia lasu i uproszczonych planów urządzenia lasu dotyczące granic i powierzchni lasu. W orzecznictwie przyjmuje się, że ostatnio wymieniony przepis stanowi lex specialis w stosunku do uregulowań zawartych w p.g.i.k. Związanie organów ewidencji gruntów i budynków wynikającą z planu urządzenia lasu jego powierzchnią i granicami oznacza więc, że dopóki w planie urządzenia lasu nie zostanie dokonana zmiana, o jakiej mowa w art. 23 ust. 1 ustawy o lasach, dopóty organy prowadzące ewidencję gruntów i budynków nie są uprawnione do dokonywania w prowadzonej przez siebie ewidencji zmian powierzchni i granic lasu, które nie odpowiadałyby ustaleniom planu urządzenia lasu. Organ ewidencji gruntów i budynków nie może dokonywać zmian w danych ewidencyjnych dotyczących lasu, które byłyby niezgodne z ustaleniami planu urządzenia lasu. W takiej sytuacji zmiana danych odnoszących się do lasu, w pierwszej kolejności musi zostać wprowadzona przez właściwy organ do planu urządzenia lasu (por. wyroki NSA: z 6 września 2024 r., sygn. akt I OSK 881/23, z 16 kwietnia 2024 r., sygn. akt I OSK 397/21 i z 30 czerwca 2011 r. sygn. akt I OSK 1240/10). Nie oznacza to jednak, jak słusznie zauważył organ, że działki nie objęte uproszczonym planem urządzenia lasu, niejako automatycznie przestają stanowić użytki leśne. To nie sporządzenie planu, czy wydanie decyzji o inwentaryzacji stanu lasu determinuje charakter użytku, a wyłączenie konkretnej działki z planu nie oznacza obowiązku organu rejestracyjnego do dokonania stosownej zmiany w ewidencji. Sąd w składzie rozpoznającym niniejszą sprawę podziela stanowisko zaprezentowane w wyroku WSA w Warszawie z 22 stycznia 2025 r. (w sprawie działki o nr ewid. [...]. również należącej do skarżących), zgodnie z którym kwestionowanie prawidłowości już dokonanego wpisu klasyfikacyjnego użytku gruntowego z uwagi na niespełnianie przesłanek ustawowej definicji lasu, zawartej w art. 3 pkt 1 ustawy o lasach, nie jest podstawą do zmiany klasyfikacji w ewidencji. Przepis ten dotyczy bowiem aktualizacji danych, a nie zmiany użytego błędnego określenia – która to zmiana dokonywana być może w zupełnie innym trybie i w innym postępowaniu. Dla ustalenia, że dany grunt jest lasem w znaczeniu prawa administracyjnego, konieczne jest spełnienie nie tylko kryterium przestrzennego (zwarta powierzchnia co najmniej 0,10 ha) i kryterium przyrodniczego (pokrycie roślinnością leśną), lecz także kryterium przeznaczenia (do produkcji leśnej), bądź jednej z pozostałych przesłanek - grunt stanowiący rezerwat przyrody lub wchodzący w skład parku narodowego lub grunt wpisany do rejestru zabytków (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 23 kwietnia 2020 r., sygn. akt II OSK 1006/19, CBOSA). W orzecznictwie przyjmuje się ponadto, że nie ma decydującego znaczenia dla uznania gruntu za las spełnienie kryterium przyrodniczego, lecz kryterium przeznaczenia, co wprost wynika z przyjęcia przez prawodawcę, iż lasem jest zarówno grunt pokryty roślinnością leśną, jak i przejściowo jej pozbawiony, jeżeli jest przeznaczony do produkcji leśnej. O kwalifikacji prawnej gruntu nie rozstrzyga rodzaj znajdującej się na nim roślinności (czy nawet jej brak), ale przeznaczenie gruntu do produkcji leśnej (tak NSA w wyroku z 23 września 2020 r., sygn. akt II OSK 1386/20, podobnie w wyroku z 22 maja 2020 r., II OSK 3100/19). W tym miejscu wskazać należy, że w piśmie z dnia 8 marca 2024 r., Dyrektor Regionalnej Dyrekcji Lasów Państwowych stwierdził, że działki [...]., [...]. nie utraciły statusu gruntu leśnego. Z tego też powodu organ ten odmówił uzgodnienia projektu decyzji o warunkach zabudowy polegającej na budowie budynku mieszkalnego jednorodzinnego oraz budynku gospodarczego. Wpływu na zmianę charakteru działki o nr ewid. [...]. nie ma zmiana przeznaczania części sąsiedniej działki o nr ewid. [...]. ani wydanie pozwolenia na budowę na tej działce domu jednorodzinnego. Pozwolenie budowlane nie wprowadza bowiem żadnych zmian w sposobie użytkowania gruntu; zmiany te mogą natomiast wynikać z zakończenia budowy i legalnego rozpoczęcia użytkowania budynku. Tym niemniej, jeśli w wyniku wybudowania budynku mieszkalnego zmienia się sposób użytkowania nieruchomości, to taka okoliczność wynikać powinna ze stosownej dokumentacji geodezyjnej, przyjętej do państwowego zasobu geodezyjnego i kartograficznego. Zmiana w ewidencji odnośnie do charakteru części działki nr [...]. nie wpłynęła także na pozbawienie spornych gruntów charakteru leśnego. Zgodzić się należy z organem, że wyłączenie części gruntu leśnego z produkcji leśnej na działce stanowiącej po wyłączeniu zwarty z sąsiednimi obszarami kompleks, nie spowodowało, że działka ta przestała spełniać przesłanki określone w definicji lasu. Nie jest zasadny zarzut naruszenia przez organy art. 2 pkt.8 i art. 20 ust. 3 p.g.i.k. Wbrew temu co twierdzą skarżące organy w swoich decyzjach wyraźnie wskazały na wyłącznie informacyjny, deklaratoryjny i nieprawotwórczy charakter wpisów w ewidencji gruntów. Z tego właśnie powodu brak było możliwości w rozpoznawanej sprawie, do ustalania stanu faktycznego istniejącego na nieruchomości, której dotyczy wniosek o aktualizację. Podstawą zmiany wpisu w ewidencji gruntów i budynków w zakresie charakteru użytku z lasu (Ls) na grunt zadrzewiony i zakrzewiony (Lz) stanowić może orzeczenie wydane w odrębnym postępowaniu, w którym właściwy organ dokona niezbędnych ustaleń w tym przedmiocie (patrz art. 7 ust. 2 pkt 5 i art. 11 ustawy z 3 lutego 1995 r. o ochronie gruntów rolnych i leśnych - Dz.U. z 2024 r., poz. 82). W tym jednak kontekście należy stwierdzić, że organ pierwszej instancji bezpodstawnie (i zupełnie zbędnie) zastosował art. 84 § 1 k.p.a., dopuszczając dowód z opinii biegłego, albowiem jak wspomniano organy ewidencyjne nie ustalają stanu faktycznego, a za takie ustalenie poczytać należy opinię biegłego. Uchybienie to nie miało jednak, zdaniem Sądu, żadnego wpływu na wynik postępowania. W ocenie Sądu organy nie naruszyły żadnych innych przepisów postępowania w stopniu mającym istotny wpływ na wynik sprawy. Zdaniem Sądu organy prawidłowo zebrały a następnie rozpatrzyły cały materiał dowodowy, który był wystarczający do ustalenia stanu faktycznego i rozstrzygnięcia sprawy. Na podstawie prawidłowo ustalonego stanu faktycznego organy trafnie dokonały jego subsumpcji do mających zastosowanie w sprawie przepisów prawa materialnego. Uzasadnienie zaskarżonej decyzji spełnia wymogi określone w art. 107 § 3 k.p.a., zawiera bowiem wskazanie faktów, które organ uznał za udowodnione, dowodów, na których się oparł, oraz przyczyn, z powodu których innym dowodom odmówił wiarygodności i mocy dowodowej. Wskazany natomiast wyżej mankament uzasadnień decyzji organów obu instancji, w zakresie uwzględnienia opinii biegłego, w kontekście całokształtu zebranego w sprawie materiału dowodowego, jak wspomniano, nie miał żadnego wpływu na treść rozstrzygnięcia. Reasumując należy stwierdzić, że o ile skarżące jako współwłaścicielki nieruchomości oznaczonej jako działka o nr ewid. [...].- były uprawnione do złożenia wniosku o aktualizację wpisu w ewidencji gruntów, to nie przedstawiły żadnego z dokumentów, który, w świetle wyżej przywołanych przepisów p.g.i.k., mógł stanowić podstawę aktualizacji danych w ewidencji oraz wskazywałby na zmianę stanu faktycznego i prawnego nieruchomości. Wnosząc o aktualizację wpisu skarżące nie powołały się na takie zdarzenie prawne, które uzasadniałoby dokonanie w ewidencji wpisu o żądanej treści. Z tych powodów Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie działając na podstawie art. 151 p.p.s.a. w całości oddalił skargi obu skarżących.
Informacje o sprawie
- Data wpływu
- 30 września 2024
- Symbol z opisem
- 6120 Ewidencja gruntów i budynków
- Hasła tematyczne
- Geodezja i kartografia
- Skarżony organ
- Inspektor Nadzoru Geodezyjnego i Kartograficznego
- Sędziowie
- Szczepan Borowski /przewodniczący sprawozdawca/
Powołane przepisy
- Ustawa z dnia 17 maja 1989 r. - Prawo geodezyjne i kartograficzne (t. j.)
art. 2 pkt. 8, art 20 ust. 1 pkt 1, art 20 ust. 2 pkt. 1, art. 22 ust. 2 pkt. 1, art 23 ust. 1-4, art. 24 ust. 2a pkt. 1 i 2, art. 24 ust. 2a pkt. 1 i 2 · Dz.U. 2023 poz. 1752
Powiązane dokumenty
Sygnatura: I OZ 12/25 · 22 stycznia 2025
Postanowienie NSA z 22 stycznia 2025 r., I OZ 12/25 – ewidencja gruntów i budynków
Sygnatura: II SA/Ke 612/24 · 22 stycznia 2025
Wyrok WSA w Kielcach z 22 stycznia 2025 r., II SA/Ke 612/24 – ewidencja gruntów i budynków
Sygnatura: VII SA/Wa 2689/24 · 22 stycznia 2025
Wyrok WSA w Warszawie z 22 stycznia 2025 r., VII SA/Wa 2689/24 – ewidencja gruntów i budynków
Źródło urzędowe: Naczelny Sąd Administracyjny