VIII SA/Wa 200/25

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Leszek Kobylski, Sędziowie Sędzia WSA Justyna Mazur (sprawozdawca), Sędzia WSA Cezary Kosterna, po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w Radomiu w trybie uproszczonym w dniu 14 maja 2025 r. sprawy ze skargi L. Ł. na postanowienie Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego z 16 stycznia 2025 r., nr [...] w przedmiocie stwierdzenia niedopuszczalności odwołania oddala skargę.

Zaskarżonym postanowieniem z 16 stycznia 2025 r. znak [...], działając na podstawie art. 89 pkt 1 i art. 93 ust. 1 ustawy z dnia 23 lipca 2003 r. o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami (t. j. Dz.U. 2024 r., poz. 1292; dalej: "ustawa o ochronie zabytków") oraz art. 17 pkt 2 i art. 134 Kodeksu postępowania administracyjnego (t.j. Dz. U. z 2024 r., poz. 572; dalej: "k.p.a.") Minister Kultury i Dziedzictwa Narodowego (dalej: "organ", "MKiDN") stwierdził niedopuszczalność odwołania L. Ł. (dalej: "skarżący" lub "strona") od decyzji nr [...] M. Wojewódzkiego Konserwatora Zabytków (dalej: "MWKZ") z 5.12.2024 r., znak: [...] odmawiającej Parafii Rzymskokatolickiej pw. [...] w R. (dalej: "Parafia") zezwolenia na usunięcie drzewa gatunku świerk pospolity o obwodzie pnia 181 cm rosnącego na terenie cmentarza parafialnego przy ul. L. w R. (dz. nr [...]). Postanowienie zostało wydane w następującym stanie faktycznym i prawnym: MWKZ, oznaczoną na wstępie decyzją z 5.12.2024 r. odmówił Parafii zezwolenia na usunięcie drzewa gatunku świerk pospolity o obwodzie pnia 181 cm rosnącego na terenie cmentarza parafialnego przy ul. L. w R. (dz. nr [...], kwatera [...]). Parafia jest właścicielem powyższej działki, co wynika z treści księgi wieczystej o stosownym numerze prowadzonej przez Sąd Rejonowy w R. nr [...]. Skarżący, będący dysponentem grobu na powyższym cmentarzu, wniósł odwołanie od ww. decyzji. Pismo zostało nadane w placówce pocztowej 27.12.2024 r. Organ powołując następnie treść art. 129 § 2 k.p.a. wskazał, że zaskarżona decyzja została doręczona jedynej stronie tego postępowania, tj. Parafii w dniu 6.12.2024 r., o czym świadczy poświadczenie odbioru osobistego (w aktach sprawy). Ostatnim dniem na wniesienie odwołania od tej decyzji był zatem 20.12.2024 r. Zgodnie z art. 57 § 5 pkt 2 k.p.a., termin uważa się za zachowany, jeżeli przed jego upływem pismo zostało nadane w polskiej placówce pocztowej operatora wyznaczonego w rozumieniu ustawy z dnia 23 listopada 2012 r. - Prawo pocztowe albo placówce pocztowej operatora świadczącego pocztowe usługi powszechne w innym państwie członkowskim Unii Europejskiej, Konfederacji Szwajcarskiej albo państwie członkowskim Europejskiego Porozumienia o Wolnym Handlu (EFTA) - stronie umowy o Europejskim Obszarze Gospodarczym. W związku z brakiem odwołania wniesionego w ustawowym terminie przez stronę postępowania powyższa decyzja stała się ostateczna z dniem 21.12.2024 r. Zdaniem organu, odwołujący się w niniejszej sprawie skarżący nie został uznany za stronę postępowania w sprawie udzielenia zezwolenia na usunięcie drzewa z cmentarza parafialnego przy ul. L. w R. i nie został uwzględniony w rozdzielniku decyzji wydanej w tym postępowaniu. Kopia zaskarżonej decyzji została skarżącemu przesłana jedynie w celach informacyjnych przy piśmie z 11.12.2024 r. zawiadamiającym o sposobie załatwienia sprawy z wniosku Parafii. Tym samym, w ocenie MKiDN odwołanie strony zostało złożone w stosunku do decyzji, która stała się ostateczna, co czyni je niedopuszczalnym. Okoliczność ta stanowi przesłankę przedmiotową do stwierdzenia niedopuszczalności odwołania na podstawie art. 134 k.p.a. Zgodnie z przepisem art. 134 k.p.a. organ odwoławczy stwierdza w drodze postanowienia niedopuszczalność odwołania oraz uchybienie terminu do wniesienia odwołania. Postanowienie w tej sprawie jest ostateczne. Stwierdzenie niedopuszczalności odwołania jest właściwym sposobem zakończenia postępowania, w sytuacji gdy odwołanie podmiotu nie uznanego za stronę zostało wystosowane po upływie terminu na wniesienie tego środka zaskarżenia przez strony postępowania (por. wyrok WSA w Łodzi z 13 stycznia 2017 r., sygn. akt II SA/Łd 565/16). W myśl art. 16 § 1 k.p.a, decyzje, od których nie służy odwołanie w administracyjnym toku instancji lub wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy, są ostateczne. Uchylenie lub zmiana takich decyzji, stwierdzenie ich nieważności oraz wznowienie postępowania może nastąpić tylko w przypadkach przewidzianych w Kodeksie postępowania administracyjnego lub ustawach szczególnych. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skarżący zaskarżonemu postanowieniu zarzucił naruszenie art. 28 k.p.a., gdyż nie uznano go za stronę postępowania, z czym się nie zgadza oraz, że nie dotrzymał terminu do wniesienia odwołania do MKiDN od decyzji MWKZ z 5 grudnia 2024r. nr [...], bo termin ten został zachowany. Wyjaśnił, że składając wniosek o wycięcie drzewa, którego korzenie rozsadzają nagrobek należący do jego rodziny musiał to zrobić za pośrednictwem Parafii, do której należy Cmentarz Rzymskokatolicki w R. ul. L. [...]. Podniósł, iż jest właścicielem nagrobka, którego budowę opłacił, wnosi wszelkie opłaty do kancelarii cmentarza. Wypełnia więc wszystkie swoje obowiązki wobec wymogów cmentarza i miejsca pochówku członków jego rodziny od lat. Dodał, iż grób rodzinny na tym cmentarzu i w tym miejscu istnieje od ponad 80 lat. Ma on znaczenie emocjonalne, jest miejscem pamięci o najbliższych, która jest pielęgnowana, a w obecnej sytuacji jest on zagrożony. W uzasadnieniu postanowienia nie podano dlaczego i na jakiej podstawie nie uznano skarżącego za stronę postępowania skoro sprawa dotyczy jego interesu prawnego i jest on zagrożony. Dodał, iż uważa, że powinien być stroną postępowania. Sądził, że tak jest. Otrzymał negatywną decyzję, która bezpośrednio dotyczyła jego interesu prawnego. Stwierdził również, że dotrzymał 14-dniowego terminu na wniesienie odwołania. Pismo od Wojewódzkiego Konserwatora Zabytków Delegatura w R. z 11 grudnia 2024r. znak: [...] razem z decyzją tego organu z 5 grudnia 2024r. znak: [...]otrzymał 16 grudnia 2024r. Z wielkim wysiłkiem w okresie przedświątecznym właśnie z troską o dotrzymanie terminu sporządzone zostało odwołanie do Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego z dn. 19 grudnia 2024r., które zostało nadane na poczcie 27 grudnia 2024r. Wymagany termin został zatem dotrzymany. W związku z powyższym skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonego postanowienia w całości, uznanie jego interesu prawnego i uznanie za stronę postępowania oraz uwzględnienie zachowania terminu odwołania, tym samym umożliwienie MKiDN rozstrzygnięcie sprawy oraz o zwrot kosztów postępowania. W odpowiedzi na skargę, MKiDN podtrzymał swoje stanowisko zawarte w zaskarżonym postanowieniu i wniósł o oddalenie skargi. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Stosownie do treści art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j. Dz. U. z 2024 r., poz. 1267) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem (legalności), jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Sądy administracyjne, kierując się kryterium legalności, dokonują oceny zgodności treści zaskarżonego aktu z normami prawnymi - proceduralnymi i materialnymi - przy czym ocena ta jest dokonywana według stanu prawnego obowiązującego w dniu wydania zaskarżonego aktu i na podstawie ustalonego przez organy stanu faktycznego. W związku z tym, aby wyeliminować z obrotu prawnego akt wydany przez organ administracyjny konieczne jest stwierdzenie, że doszło w nim do naruszenia bądź przepisu prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy, bądź przepisu postępowania w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy, albo przepisu prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania (art. 145 § 1 pkt. 1 lit. a) – c) ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2024 r., poz. 935 ze zm.; dalej "p.p.s.a."). Przy czym, zgodnie z art. 134 § 1 p.p.s.a., Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy i nie jest związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, z zastrzeżeniem art. 57a, który w niniejszej sprawie nie ma zastosowania. W wyniku przeprowadzonej kontroli legalności zaskarżonego postanowienia Sąd stwierdził, że zaskarżone postanowienie odpowiada prawu. Na wstępie zauważyć należy, że z wnioskiem o zgodę na wycinkę drzewa (gat. świerk pospolity o obwodzie pnia na wysokości 1,3 m wynoszącego 181 cm) rosnącego na terenie cmentarza parafialnego przy ul. L. w R. (dz. nr [...]) wystąpiła Parafia, która jest właścicielem powyższej działki. Przedmiotem sprawy administracyjnej jest zatem wycinka drzewa, które to postępowanie regulowane jest przez przepisy ustawy z 16 kwietnia 2004 r. o ochronie przyrody (t.j. Dz. U. z 2024 r., poz. 1478; dalej: "ustawa o ochronie przyrody"). To bowiem ten akt prawny w art. 83 – 86 normuje postępowanie w przedmiocie zezwolenia na wycinkę drzewa. Przepisy te w art. 83 ust. 1 pkt 1-2 ustawy o ochronie przyrody całościowo regulują kto może wystąpić z wnioskiem o zezwolenie na usunięcie drzewa. Stroną postępowania w przedmiocie usunięcia drzew i krzewów jest posiadacz nieruchomości, a jeśli nie jest on jednocześnie właścicielem – to także jej właściciel. Tym samym podmiotami uprawnionymi do złożenia wniosku w tej kategorii spraw są wyłącznie posiadacze nieruchomości a w sytuacji, gdy posiadacz nieruchomości nie jest jednocześnie jej właścicielem, stroną jest także jej właściciel, gdyż przysługuje mu interes prawny w rozumieniu art. 28 k.p.a. Wobec tego, iż właścicielem nieruchomości, z której terenu miałoby być usunięte objęte wnioskiem w niniejszej sprawie drzewo jest Parafia, jedynym podmiotem, który mógł wystąpić z wnioskiem o pozwolenie na usunięcie drzewa, a tym samym być stroną takiego postępowania i adresatem wydanej na jego zakończenie decyzji administracyjnej jest Parafia. Brak jest jakichkolwiek podstaw do wywodzenia interesu prawnego z prawa do grobu. Skarżącemu przysługuje jedynie interes faktyczny, który nie podlega szczególnej ochronie w ramach administracyjnego postępowania jurysdykcyjnego. Tym samym, organ wydając zaskarżone postanowienie nie naruszył art. 28 k.p.a., zgodnie z którym stroną jest każdy, czyjego interesu prawnego lub obowiązku dotyczy postępowanie albo kto żąda czynności organu ze względu na swój interes prawny lub obowiązek. MKiDN słusznie przyjął, że skarżący nie był stroną postępowania administracyjnego, co wynika wykazu osób otrzymujących decyzję. Decyzja MWKZ z 5.12.2024 r. została doręczona jedynej stronie tego postępowania, tj. Parafii w dniu 6.12.2024 r. Zatem ostatnim dniem na wniesienie odwołania od tej decyzji był 20.12.2024 r. (art. 129 § 2 k.p.a.). Tym samym pismo skarżącego z 19.12.2024 r. (nadane w placówce pocztowej 27.12.2024r.) zatytułowane jako odwołanie zostało złożone w stosunku do decyzji, która z dniem 21 grudnia 2024 r. stała się ostateczna. Zgodnie z treścią art. 129 § 2 k.p.a. odwołanie wnosi się w terminie czternastu dni od dnia doręczenia decyzji stronie. W tym też terminie, otwartym do wniesienia odwołania dla stron postępowania, wnieść mogą również odwołanie inne podmioty, które powołując się na swój interes prawny mienią się być także stronami takiego postępowania. Decyzje, od których nie służy odwołanie w administracyjnym toku instancji lub wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy, są ostateczne. Uchylenie lub zmiana takich decyzji, stwierdzenie ich nieważności oraz wznowienie postępowania może nastąpić tylko w przypadkach przewidzianych w kodeksie lub ustawach szczególnych (art. 16 k.p.a.). Po upływie terminu do wniesienia odwołania, a więc kiedy decyzja organu I instancji stała się ostateczna osobom, które nie brały udziału w postępowaniu administracyjnym bez własnej winy, a uważają, że powinny być stronami takiego postępowania ze względu na przysługujący im interes prawny, pozostaje złożyć wniosek o wznowienie postępowania na podstawie art. 145 § 1 pkt 4 k.p.a. Natomiast jak wynika z brzmienia art. 134 k.p.a. organ odwoławczy stwierdza w drodze postanowienia niedopuszczalność odwołania oraz uchybienie terminu do wniesienia odwołania. Tym samym stwierdzenie niedopuszczalności odwołania na podstawie art. 134 k.p.a. jest właściwym sposobem załatwienia sprawy, w sytuacji gdy odwołanie podmiotu, który nie był stroną w postępowaniu administracyjnym wniesione zostało po upływie terminu do wniesienie tego środka zaskarżenia przez strony postępowania (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 19 stycznia 2023r. sygn. akt III OSK 5627/21, dostępny w Internecie). Z tych względów wbrew twierdzeniom skargi zaskarżone postanowienie odpowiada prawu. Z uwagi na powyższe, rozpoznając sprawę w trybie uproszczonym na posiedzeniu niejawnym, o którym mowa w art. 119 pkt 3 p.p.s.a. i art. 120 p.p.s.a. Sąd nie dopatrując się podstaw do uwzględnienia skargi, na podstawie art. 151 p.p.s.a. oddalił skargę, orzekając jak w sentencji wyroku.