Wróć do: Orzeczenia NSA

Sygnatura

VIII SA/Wa 422/24

Wyrok WSA w Warszawie z 25 lipca 2024 r., VIII SA/Wa 422/24 – rodzina zastępcza

Wynik

Oddalono skargę

Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia
25 lipca 2024
Prawomocne
tak

Treść rozstrzygnięcia

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Marek Wroczyński, Sędziowie Sędzia WSA Cezary Kosterna, Sędzia WSA Renata Nawrot (sprawozdawca), , Protokolant starszy specjalista Ilona Obara, , po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 25 lipca 2024 r. w Radomiu sprawy ze skargi T. K. na czynność Starosty Powiatu [...] z dnia 4 kwietnia 2024 r. nr [...] w przedmiocie wstępnej akceptacji kandydatów na rodzinę zastępczą zawodową oddala skargę.

Analiza z kontekstem sprawy

Co to orzeczenie oznacza dla Twojej sprawy?

Zapytaj o skutki rozstrzygnięcia, podstawę prawną albo argumenty do wykorzystania. AnyLawyer rozpocznie od tej konkretnej sprawy.

Zapytaj AnyLawyer o to orzeczenie

Uzasadnienie

T. K. (dalej "wnioskodawca", "skarżący") pismem z 20 czerwca 2023 r. zwrócił się do Powiatowego Centrum Pomocy Rodzinie w Z. o przekształcenie rodziny zastępczej niezawodowej na rodzinę zastępczą zawodową i skierowanie go na dodatkowe szkolenie dokształcające. Pismem z dnia 31 sierpnia 2023 r. – Zaświadczenie o wstępnej kwalifikacji nr 3, Powiatowe Centrum Pomocy Rodzinie w Z. (organ – Starosta Powiatu Z.) poinformowało wnioskodawcę, że nie uzyskał wstępnej kwalifikacji do pełnienia funkcji rodziny zastępczej zawodowej. W uzasadnieniu pisma wskazano, że zgodnie z art. 43 ust. 3 ustawy z dnia 9 czerwca 2011 r. o wspieraniu rodziny i systemie pieczy zastępczej (t.j. Dz.U. z 2022 r. poz. 447 ze zm., dalej "ustawa o wspieraniu rodziny", "ustawa") wskazuje się obszary wymagające poprawy tj.: Złożenie wniosku do Powiatowego Zespołu Do Spraw Orzekania o Niepełnosprawności w R. w celu potwierdzenia niepełnosprawności dla podopiecznego D. Z., co w przyszłości umożliwi korzystanie z systemu środowiskowego wsparcia i świadczeń finansowych. Posiadanie stałego źródła dochodu wnioskodawcy zgodnie z art. 42 ust. 3 ustawy o wspieraniu rodziny Uregulowanie zobowiązań finansowych w tym zajęć komorniczych łącznie na kwotę 30 694,89 zł, co zostało potwierdzone pismem Naczelnika Urzędu skarbowego w Z. w dniu 10.08.2023 r. oraz zaległości w podatku rolnym na kwotę 1 213,55 zł, co zostało potwierdzone przez Urząd Gminy P. w dniu 22.08.2023 r. Dodatkowo podano, iż spełnienie ww. warunków da rękojmię należytego sprawowania pieczy zastępczej zgodnie z art. 42 Ustawy z dnia 9 czerwca 2011 r. o wspieraniu rodziny i systemie pieczy zastępczej. T. K. złożył skargę na powyższą czynność - zaświadczenie o wstępnej kwalifikacji nr 3 z dnia 31 sierpnia 2023 r., wydane przez Starostę Powiatu Z. (Powiatowe Centrum Pomocy Rodzinie w Z.). Prawomocnym wyrokiem z dnia 18 stycznia 2024 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w sprawie sygn. akt VIII SA/Wa 711/23 – stwierdził bezskuteczność zaskarżonej czynności. Ponownie rozpoznając sprawę Powiatowe Centrum Pomocy Rodzinie w Z. (dalej PCPR, organ), wydał zaświadczenie o wstępnej kwalifikacji nr [...], stwierdzające, iż T. K. nie uzyskał wstępnej kwalifikacji do pełnienia funkcji rodziny zastępczej zawodowej. Organ przedstawił szczegółowe uzasadnienie, przypominając dotychczasowy przebieg sprawy skutkujący wydaniem zaświadczenia - Zaświadczenie o wstępnej kwalifikacji nr 3 z 31 sierpnia 2023 r. Organ wyjaśnił zatem, że działając na podstawie art. 43 ust. 6 ustawy o wspieraniu rodziny, w trakcie weryfikacji spełniania warunków przez wnioskodawcę – o których mowa w art. 42 ust. 1 i 2 ww. ustawy, zasięgnął opinii PCPR w K. jako organizatora rodzinnej pieczy zastępczej właściwej ze względu na miejsce zamieszkania kandydata do pełnienia funkcji rodziny zastępczej zawodowej co do spełnienia warunków określonych w art. 42 ust. 1 pkt 1 ustawy. W toku postępowania w sprawie rozpoznania wniosku PCPR w Z. ustaliło, że wnioskodawca pełni obecnie funkcję rodziny zastępczej niezawodowej. Ww. ukończył szkolenie dla kandydatów do sprawowania pieczy zastępczej prowadzone przez Mazowieckie Centrum Polityki Społecznej Wojewódzki Ośrodek Adopcyjny Oddział w R.. Zaświadczenie kwalifikacyjne wydane przez Powiatowe Centrum Pomocy Rodzinie w K. (z 14.08.2019 r.) utraciło ważność, bowiem zgodnie z art. 45 ust. 2 ustawy zaświadczenie kwalifikacyjne jest ważne 2 lata od dnia jego wydania. W tej sytuacji PCPR w Z., do którego z wnioskiem zwrócił się T. K., zobligowane było do przeprowadzenia kolejny raz wstępnej kwalifikacji kandydata, dokonując oceny spełnienia przez wnioskodawcę warunków, o których mowa w art. 42 ust. 1 i 2 ustawy. W dniu 07.08.2023 r. PCPR w Z. przeprowadziło rozmowę z dyrektorem PCPR K. jako organizatorem rodzinnej pieczy zastępczej i dokonało wizji lokalnej w miejscu zamieszkania wnioskodawcy, oceniając dotychczasowe funkcjonowanie rodziny zastępczej dla dzieci: D. Z., A. Z., Z. R.-Z. i N. J.. Organ ustalił nowe okoliczności działając w oparciu o art. 42 ust. 1 ustawy o wspieraniu rodziny, a mianowicie wnioskodawca poinformował organ o posiadaniu zobowiązań finansowych w tym zajęć komorniczych przemilczając ich wysokość. Jak ustalono łączna kwota zobowiązań T. K. to 30 694,89 zł (stan na dzień 04.10.2023 r. korespondencja Naczelnika Urzędu Skarbowego w Z.) natomiast na podstawie informacji z Urzędu Gminy P. z dn. 22.08.2023 r. ustalono, że wnioskodawca posiada zaległości w podatku rolnym na kwotę 789,55 zł i 3 tytuły wykonawcze w kwocie 424,00 zł (stan na dzień 22.08.2023 r.). Jednocześnie ustalono, że T. K. nie posiada stałego źródła dochodu, od 11.07.2019 r. do chwili obecnej jest zarejestrowany w Powiatowym Urzędzie Pracy w Z. jako osoba bezrobotna bez prawa do zasiłku. Stwierdzono również, że z końcem poprzedniego roku występowały trudności wychowawcze z D. Z. czego następstwem była interwencja Policji, a w dalszej perspektywie nadzór kuratora. W trakcie przeprowadzonej wizji lokalnej w miejscu funkcjonowania rodziny zastępczej wskazano również inne obszary wymagające poprawy, o czym wnioskodawca został poinformowany. Wątpliwości dotyczą lokum gdzie obecnie mieszka rodzina zastępcza. Z informacji uzyskanych od T. K. wynikało, że wynajem piętra domu kosztuje go ponad 2000 zł. Na parterze zamieszkuje jego (była według oświadczenia) partnerka z czworgiem dzieci. W domu nie ma oddzielnych liczników na wodę, gaz, prąd i centralne ogrzewanie. W zaistniałych okolicznościach PCPR w Z. uznał, że możliwe jest, iż po ewentualnym przekształceniu rodziny wnioskodawcy na rodzinę zastępczą zawodową środki uzyskiwane z PCPR w Z. będą finansowały opłaty obydwu rodzinom. W dniu 28.12.2023 r. (po odmowie wydania zaświadczenia o uzyskaniu wstępnej kwalifikacji, zawierającej obszary wymagające poprawy) wnioskodawca dostarczył po interwencji organu orzeczenie o niepełnosprawności podopiecznego D. z dnia 02.12.2023 r., który od urodzenia cierpi na padaczkę. Niedopełnienie tego obowiązku przez wiele lat działało niekorzystnie na potrzeby podopiecznego, pozbawiając go dodatkowych środków finansowych, możliwości korzystania ze środków PFRON, należnych mu ulg i uprawnień, a rodzinę zastępczą zwiększonych świadczeń. Również w dniu 28.12.2023 r. dostarczona została decyzja Burmistrza Gminy K. z dn. 08.12.2023 r. przyznającą zasiłek pielęgnacyjny dla D. Z.. Organ ustalił, że pod opieka wnioskodawcy pozostaje niepełnosprawna Z. R.-Z. ur. 28.03.2014 r., która posiada orzeczenie o niepełnosprawności, ostatnie wydane w dniu 02.06.2023 r., pierwsze 31.03.2021 r., na podstawie, którego T. K. jest uprawniony do nabycia świadczeń dla wychowanki. Również na rzecz Z. R.-Z. został przyznany zasiłek pielęgnacyjny. Organ określił następnie ramy prawne wydanego zaświadczenia, wyjaśniając, iż w myśl art. 42 ust. 1 pkt 1 ustawy o wspieraniu rodziny, pełnienie funkcji rodziny zastępczej oraz prowadzenie rodzinnego domu dziecka może być powierzone osobom, które dają rękojmię należytego sprawowania pieczy zastępczej. Ponadto według art. 42 ust. 3 w/w ustawy, w przypadku rodziny zastępczej niezawodowej co najmniej jedna osoba tworząca tę rodzinę musi posiadać stale źródło dochodów. Ponowne wizyta pracowników organu w miejscu zamieszkania wnioskodawcy i dzieci – rodziny zastępczej, doprowadziła do ustaleń: braku przedstawienia przez T. K. aktualnej umowy najmu, nie okazano także poprzedniej umowy najmu. Skarżący stwierdził, że za prąd, wodę i gaz płaci 200,00 zł, nadto, że do tej pory nie założono odrębnych liczników dla lokatorów parteru domu. Z informacji udzielonej przez wnioskodawcę wynika, iż piec w całym domu jest wspólny, a lokatorzy zakupili własny opał. Organ ustalił, że T. K. nie korzysta z finansowej i rzeczowej pomocy Centrum Usług Społecznych w K.. Jednocześnie w trakcie trwającego postępowania wnioskodawca przesłał do PCPR fotografie dokumentów w postaci Informacji Gminy K. o przyznaniu jednorazowo w 2022 r. dodatku węglowego w wysokości 3000 zł oraz umowy najmu lokalu mieszkalnego z 01.07.2019 r., z której wynika, że została ona zawarta na okres jednego roku, a następnie co roku przedłużana, po raz ostatni do 31 grudnia 2023 r. co wynika z odręcznych adnotacji naniesionych na ostatniej stronie umowy. W umowie wskazano, że dotyczy lokalu mieszkalnego przy ul. B. S. [...] w K., o powierzchni 40 m², składającego się z trzech pokoi przedpokoju, kuchni, łazienki + toalety, balkonu oraz piwnicy. Czynsz najmu został określony na kwotę 1800,00 zł miesięcznie do 1 dnia każdego miesiąca z góry. W umowie wnioskodawca zobowiązany został do dokonywania wszelkich opłat związanych z eksploatacją mieszkania (woda, energia elektryczna, wywóz odpadów itp.), nie ma informacji, o podniesieniu czynszu najmu do kwoty 2000,00 zł. W dniu 8 marca 2024 r. wnioskodawca przesłał dodatkowo fotokopie następujących dokumentów: m.in. aneks do umowy najmu lokalu mieszkalnego zawartej 01.07.2019 r., powierzchnia użytkowa lokalu została określona na 70 m², aneks do przedłużonej umowy, umowę najmu mieszkania z 6 marca 2024 r., w której czynsz najmu lokalu określono na kwotę 2000 zł, w czynszu zawarte zostały opłaty za wodę, gaz, prąd, telewizję i Internet, najemca zobowiązany został na własny koszt opłacać wywóz odpadów oraz dokonywać zakupu opału. Organ wyjaśnił, że w dniu 14.03.2024 r. T. K. zwrócił się z prośbą o przyznanie środków finansowych na utrzymanie lokalu mieszkalnego w wysokości 2000,00 zł i 95,00 zł za wywóz odpadów, zaś organ wyraził zgodę na powyższe finansowanie. Jednakże PCPR uznał, że przedłożone przez wnioskodawcę dokumenty (fotokopie) budzą poważne wątpliwości, mają charakter prywatnych i dowodzą jedynie, że osoby, które się pod nimi podpisały złożyły oświadczenie o takiej a nie innej treści. Zauważono, iż początkowo wnioskodawca twierdził, że koszt najmu przekracza 2000,00 zł, a także, że obciążony jest opłatami za prąd, wodę, gaz itp. Powyższe korelowało z pierwotnym brzmieniem umowy najmu mieszkania z lipca 2019 r. Przesłane fotokopie dokumentów przeczyły dotychczasowym twierdzeniom skarżącego, co do wysokości czynszu oraz opłat za media (wodę gaz, itp.). Zdaniem organu sytuacja majątkowa i mieszkaniowa wnioskodawcy jest niejasna i niepoparta wiarygodnymi dowodami. Wnioskodawca pomimo przysługującego mu prawa do nieruchomości mieszkalnej w miejscowości Z. S., gm. P., wyprowadził się do K., gdzie aktualnie wynajmuje w/w lokal mieszkalny. W lokalu tym mieszka z dziećmi oraz z byłą partnerką i jej dziećmi, bez podziału mediów na poszczególne rodziny. Powoduje to ryzyko, iż środki uzyskiwane przez wnioskodawcę z tytułu pełnienia funkcji rodziny zastępczej niezawodowej przeznaczane są w części na zaspokojenie potrzeb drugiej zamieszkującej w lokalu rodziny. W ocenie organu stwierdzone okoliczności, pomimo dostrzeganych pozytywnych zmian w postępowaniu T. K. (uzyskanie orzeczenia o niepełnosprawności na rzecz D., zadbane mieszkanie) nie pozwalają jednak na uznanie, że daje on rękojmię należytego sprawowania pieczy zastępczej. T. K. jest osobą stanu wolnego, posiada majątek w postaci domu mieszkalnego w miejscowości Z. S. w gminie P.. Pomimo tego, że nie jest rodziną zastępczą spokrewnioną w rozumieniu art. 41 ust. 2 ustawy wspieraniu rodziny, nie pracuje zawodowo oraz zasadniczo nie stara się o znalezienie stałego źródła dochodu - nie spełnia więc warunku, o którym mowa w art. 42 ust. 3 w/w ustawy. PCPR uznał, iż unikanie zatrudnienia przez wnioskodawcę, wątpliwości związane z opłatami za korzystaniem z wynajmu mieszkania, zaniechania w zakresie uzyskania możliwych do otrzymania świadczeń, nie pozwalają na uznanie, że daje on rękojmię należytego sprawowania pieczy zastępczej. W szczególności dotyczy to zdolności wnioskodawcy do przygotowania dzieci do samodzielnego i odpowiedzialnego życia, pokonywania trudności zgodnie z zasadami etyki, a także do zaspokajania potrzeb emocjonalnych dzieci w okresie dorastania. Organ wskazał, że PCPR w Z. jako obowiązany do ponoszenia wydatków na opiekę, wychowanie umieszczonych w tej rodzinie zastępczej dzieci ma obowiązek mając na uwadze ich dobro wykazania się szczególną starannością podczas przeprowadzania wstępnej kwalifikacji wszystkich kandydatów na rodziny zastępcze zawodowe. Przywołane okoliczności jednoznacznie wskazują na obszary wymagające poprawy ze strony wnioskodawcy. Podsumowując wskazano, iż dotychczasowe funkcjonowanie rodziny zastępczej niezawodowej w osobie Pana T. K. było nadzorowane przez organizatora rodzinnej pieczy zastępczej - PCPR K. i oceniane było prawidłowo. W ocenie organizatora zobowiązanego do finansowania ww. rodziny - PCPR Z., do którego zwrócił się z wnioskiem zainteresowany o ustanowienie go zawodową rodziną zastępczą, wskazał obszary wymagające poprawy, tak aby przyszła rodzina zastępcza zawodowa dawała rękojmię należytego sprawowania pieczy. Powyższe zostało potwierdzone niniejszym zaświadczeniem o wstępnej kwalifikacji, stwierdzającym, iż T. K. nie uzyskał wstępnej kwalifikacji do pełnienia funkcji rodziny zastępczej zawodowej. Końcowo organ odniósł się do właściwości PCPR w Z., wskazując obszary wymagające poprawy: 1. Posiadanie stałego źródła dochodu wnioskodawcy zgodnie z art. 42 ust. 3 ww. ustawy. 2. Uregulowanie zobowiązań finansowych w tym zajęć komorniczych łącznie na kwotę 30 694,89 zł, co zostało potwierdzone pismem Naczelnika Urzędu skarbowego w Z. w dniu 10.08.2023 r. oraz zaległości w podatku rolnym na kwotę 1 213,55 zł, co zostało potwierdzone przez Urząd Gminy P. w dniu 22.08.2023 roku. 3. Wyodrębnienie olicznikowania mediów umożliwiające jasne określenie kosztów finansowania mediów, z których korzysta rodzina T. K.. W ocenie PCPR w Z., spełnienie ww. warunków przez kandydata da rękojmię należytego sprawowania pieczy zastępczej zgodnie z art. 42 ustawy z dnia 9 czerwca 2011 r. o wspieraniu rodziny i systemie pieczy zastępczej. W skardze, zaskarżając akt w całości, skarżący zarzucił naruszenie: a)art. 43 ust. 1 i 3 w zw. z art 42 ust. 1 i 2 ustawy o wspieraniu rodziny - poprzez wydanie przez PCPR w Z. w stosunku do wnioskodawcy negatywnego rozstrzygnięcia w zakresie wstępnej kwalifikacji do pełnienia funkcji rodziny zastępczej zawodowej, w sytuacji gdy spełnia warunki wymienione w art 42 ust. 1 i 2 ustawy, co potwierdza m.in. fakt, iż jednocześnie, tj. w okresie trwania kwalifikacji wstępnej, uzyskał pozytywną opinię dotyczącą zasadności dalszego pobytu w pieczy zastępczej małoletnich D. Z., A. Z., Z. R. -Z. oraz N. J. i to również ze strony koordynatora pieczy zastępczej z PCPR w Z., b) art. 42 ust. 3 ustawy poprzez wskazanie jako jednej z podstaw dokonania negatywnej wstępnej kwalifikacji do pełnienia funkcji rodziny zastępczej zawodowej okoliczności, iż wnioskodawca nie podjął zatrudnienia, w sytuacji gdy wymóg posiadania stałego źródła dochodu dotyczy jedynie niezawodowej rodziny zastępczej, c) art. 45 ust. 2 ustawy poprzez przyjęcie, że jego zaświadczenie kwalifikacyjne z 2019 r. straciło ważność w sytuacji, gdy zaświadczenie wydane na podstawie przepisów dotychczasowych (sprzed nowelizacji) w związku z zasadą praw nabytych pozostaje w mocy bezterminowo, d) art. 107 § 3 k.p.a. w zw. z art. 8 i 11 k.p.a. polegające na braku wskazania w uzasadnieniu skarżonego aktu, jaka była opinia organizatora rodzinnej pieczy zastępczej właściwego ze względu na moje miejsce zamieszkania, tj. PCPR w K., a także niewyjaśnienia, jaki wpływ na rękojmię należytego sprawowania przeze pieczy zastępczej ma fakt posiadania zadłużania powstałego przed objęciem funkcji rodziny zastępczej, w sytuacji gdy jednocześnie nie stwierdzono, iż dzieci znajdujące się pod moją opieką mają nienależyte warunki bytowe, e) art. 7 k.p.a., w zw. z art 77 i 80 k.p.a. poprzez nieuprawnione twierdzenie, iż wnioskodawca mógłby znaleźć stałą pracę, w sytuacji gdy ma pod wyłączną opieką czwórkę małoletnich dzieci, w tym dwoje niepełnosprawnych, przy czym jedno z nich, tj. Z. R.-Z., ma orzeczenie o niepełnosprawności, z którego wynika, że wymaga ona stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji (pkt 7) oraz wymaga stałego współudziału na co dzień opiekuna w procesie leczenia, rehabilitacji i edukacji (pkt 8), w związku z czym nie ma on obiektywnie możliwości uzyskania stałego zatrudnienia, f) art. 7 k.p.a., w zw. z art 77 i 80 k.p.a. poprzez pominięcie okoliczności, iż w okresie trwania kwalifikacji wstępnej uzyskał pozytywną opinię dotyczącą zasadności dalszego pobytu w pieczy zastępczej małoletnich D. Z., A. Z., Z. R.-Z. oraz N. J. i to również ze strony koordynatora pieczy zastępczej z PCPR w Z., g) art. 7 k.p.a., w zw. z art 77 i 80 k.p.a. poprzez wskazanie jako obszar do poprawy wyodrębnienie olicznikowania mediów umożliwiające jasne określenie kosztów finansowania mediów, z których korzysta moja rodzina, w sytuacji gdy zgodnie z umową najmu media są wliczone w stawkę czynszu. Skarżący wniósł o: 1. stwierdzenie bezskuteczności zaskarżonej czynności, 2. na podstawie art. 200 i art. 205 § 2 p.p.s.a. o zasądzenie od organu na jego rzecz kosztów postępowania według norm przepisanych. W odpowiedzi na skargę PCPR w Z. wniósł o oddalenie skargi i odniósł się do postawionych zarzutów. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje. Zaskarżona czynność Starosty Powiatu Z. (Dyrektora PCPR w Z.) stanowi czynność z zakresu administracji publicznej, dotyczącą uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa, która podlega kontroli sądu administracyjnego na podstawie art. 3 § 2 pkt 4 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2019 r. poz. 2325, dalej: p.p.s.a.), co znajduje potwierdzenie w orzecznictwie sądów administracyjnych. Przeprowadzona przez Sąd kontrola legalności zaskarżonej czynności wykazała, że nie narusza ona prawa. Tym samym, skarga nie zasługuje na uwzględnienie. Przedmiotem kontroli sądu w niniejszej sprawie jest czynność Starosty Powiatu Z. z dnia 4 kwietnia 2024 r. odmawiająca skarżącemu wstępnej kwalifikacji do pełnienia funkcji rodziny zastępczej zawodowej (vide: zaświadczenie o wstępnej kwalifikacji Nr [...]). Materialnoprawną podstawę zaskarżonej czynności stanowił art. 43 ustawy o wspieraniu rodziny, w myśl którego kandydat do pełnienia funkcji rodziny zastępczej zawodowej, rodziny zastępczej niezawodowej lub prowadzenia rodzinnego domu dziecka może odbyć szkolenie, o którym mowa w art. 44 ust. 1, po otrzymaniu od organizatora rodzinnej pieczy zastępczej wstępnej akceptacji dokonanej na podstawie oceny spełniania warunków, o których mowa w art. 42 ust. 1 i 2. Wstępna akceptacja, o jakiej mowa w tym przepisie, stanowi warunek dopuszczenia kandydata do pełnienia funkcji rodziny zastępczej zawodowej, rodziny zastępczej niezawodowej lub prowadzenia rodzinnego domu dziecka – do odbycia szkolenia organizowanego przez organizatora rodzinnej pieczy zastępczej lub prowadzone przez ośrodek adopcyjny. Szkolenie to ma charakter obligatoryjny, warunkujący w przyszłości możliwość pełnienia opisanych wyżej funkcji. W literaturze przedmiotu podnosi się, że dopiero po uprzednim zaakceptowaniu kandydatury danej osoby uprawnione jest podejmowanie dalszych działań, w tym kierowanie do odbycia przewidzianego ustawą szkolenia. Za takim stanowiskiem przemawia treść art. 44 ust. 1 ustawy, w myśl którego kandydaci do pełnienia funkcji rodziny zastępczej zawodowej, rodziny zastępczej niezawodowej lub do prowadzenia rodzinnego domu dziecka są obowiązani posiadać świadectwo ukończenia szkolenia organizowanego przez organizatora rodzinnej pieczy zastępczej lub prowadzonego przez ośrodek adopcyjny (zob. S. Nitecki, Komentarz do art. 43, [w:] S. Nitecki, A. Wilk, Ustawa o wspieraniu rodziny i systemie pieczy zastępczej. Komentarz, Warszawa 2016, SIP Lex, t. 2). Art. 42 ustawy w ustępie 1 stanowi: Pełnienie funkcji rodziny zastępczej oraz prowadzenie rodzinnego domu dziecka może być powierzone osobom, które: 1) dają rękojmię należytego sprawowania pieczy zastępczej; 2) nie są i nie były pozbawione władzy rodzicielskiej, oraz władza rodzicielska nie jest im ograniczona ani zawieszona; 3) wypełniają obowiązek alimentacyjny - w przypadku gdy taki obowiązek w stosunku do nich wynika z tytułu egzekucyjnego; 4) nie są ograniczone w zdolności do czynności prawnych; 5) są zdolne do sprawowania właściwej opieki nad dzieckiem, co zostało potwierdzone: a) zaświadczeniem lekarskim o stanie zdrowia wystawionym przez lekarza podstawowej opieki zdrowotnej, w rozumieniu przepisów ustawy z dnia 27 października 2017 r. o podstawowej opiece zdrowotnej (Dz. U. z 2020 r. poz. 172), oraz; b) opinią o posiadaniu predyspozycji i motywacji do pełnienia funkcji rodziny zastępczej lub prowadzenia rodzinnego domu dziecka wystawioną przez psychologa, który posiada co najmniej wykształcenie wyższe magisterskie na kierunku psychologia oraz 2-letnie doświadczenie w poradnictwie rodzinnym; 6) przebywają na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej, z tym że w przypadku cudzoziemców ich pobyt jest legalny; 7) zapewnią odpowiednie warunki bytowe i mieszkaniowe umożliwiające dziecku zaspokajanie jego indywidualnych potrzeb, w tym: a) rozwoju emocjonalnego, fizycznego i społecznego, b) właściwej edukacji i rozwoju zainteresowań, c) wypoczynku i organizacji czasu wolnego. Zgodnie z ust. 2 pełnienie funkcji rodziny zastępczej niezawodowej lub zawodowej oraz prowadzenie rodzinnego domu dziecka może być powierzone osobom, które nie były skazane prawomocnym wyrokiem za umyślne przestępstwo. Stosownie zaś do art. 42 ust. 7 ustawy o wspieraniu rodziny okoliczności, o których mowa w ust. 1-3 ustala się na podstawie przeprowadzonej przez organizatora rodzinnej pieczy zastępczej analizy sytuacji osobistej, rodzinnej i majątkowej. Stosownie do art. 43 ustawy o wspieraniu rodziny, kandydat do pełnienia funkcji rodziny zastępczej zawodowej, rodziny zastępczej niezawodowej lub prowadzenia rodzinnego domu dziecka może odbyć szkolenie, o którym mowa w art. 44 ust. 1, po otrzymaniu od organizatora rodzinnej pieczy zastępczej wstępnej akceptacji dokonanej na podstawie oceny spełniania warunków, o których mowa w art. 42 ust. 1 i 2. Z kolei w myśl art. 44 ust. 1 ustawy kandydaci do pełnienia funkcji rodziny zastępczej zawodowej, rodziny zastępczej niezawodowej lub do prowadzenia rodzinnego domu dziecka są obowiązani posiadać świadectwo ukończenia szkolenia organizowanego przez organizatora rodzinnej pieczy zastępczej lub prowadzonego przez ośrodek adopcyjny. Istota powyższego unormowania sprowadza się do tego, że kandydat do pełnienia funkcji rodziny zastępczej zawodowej, rodziny zastępczej niezawodowej lub prowadzenia rodzinnego domu dziecka obowiązany jest posiadać świadectwo ukończenia szkolenia organizowanego przez organizatora rodzinnej pieczy zastępczej lub prowadzonego przez ośrodek adopcyjny, które z kolei może odbyć po otrzymaniu od organizatora rodzinnej pieczy zastępczej tzw. wstępnej akceptacji do odbycia takiego szkolenia. Innymi słowy "wstępna akceptacja" do odbycia szkolenia organizowanego przez organizatora rodzinnej pieczy zastępczej, o jakiej mowa w art. 43 ustawy, stanowi zatem – konieczny - warunek dopuszczenia kandydata do pełnienia funkcji rodziny zastępczej zawodowej, rodziny zastępczej niezawodowej lub prowadzenia rodzinnego domu dziecka. Szkolenie to ma bowiem charakter obligatoryjny, warunkujący w przyszłości możliwość pełnienia opisanych wyżej funkcji. Jak wskazano powyżej z art. 43 powoływanej ustawy wynika, że podstawą skierowania kandydata do odbycia takiego szkolenia jest otrzymanie od organizatora rodzinnej pieczy zastępczej "wstępnej akceptacji", warunkowanej spełnieniem wymogów określonych w art. 42 ust. 1 i 2 ustawy. Pierwszy etap procedury kwalifikacyjnej rozpoczyna zatem ocena spełnienia przez kandydata warunków wymienionych w art. 42 ust. 1 i 2 ustawy, która możliwa jest dopiero po przeprowadzeniu analizy sytuacji osobistej, rodzinnej i majątkowej, w rezultacie ocena powinna zawierać wnioski z przeprowadzonej analizy (K. Tryniszewska, Ustawa o wspieraniu rodziny i systemie pieczy zastępczej. Komentarz, wyd. II, Lex 2015). W doktrynie przyjmuje się, że wymóg ten odgrywa w omawianej ustawie istotną rolę, przy czym jego treść nie jest jednoznacznie określona, ponieważ ustawodawca wykorzystał w tym unormowaniu pojęcie niedookreślone "rękojmia", oznaczające poręczenie, zagwarantowanie czegoś, zapewnienie o czymś. Jak się wydaje, ustawodawca w analizowanym przepisie tego pojęcia użył w tym znaczeniu i miał na myśli to, że osoby chcące pełnić funkcję rodzinnej pieczy zastępczej zagwarantują należyte jej sprawowanie. Należy więc przez to rozumieć zdolność do ponoszenia odpowiedzialności za dziecko i zabezpieczenia jego interesów. Kierując się dodatkowo wykładnią systemową, należy uznać, że gwarancje należytego sprawowania pieczy zastępczej nie mogą obejmować tych elementów, które zostały wymienione w omawianym przepisie, a zatem muszą odnosić się do innych zagadnień. Jednocześnie spełnienie przez kandydatów pozostałych wymogów przewidzianych przez ustawę nie oznacza automatycznie spełnienia warunku wskazanego w pkt 1 ust. 1 art. 42 ustawy o wspieraniu rodziny, gdyż warunek ten jest odrębnym (dodatkowym) wymogiem, a nie sumą pozostałych warunków kwalifikacyjnych wymienionych w art. 42 ustawy. Ustalenie spełniania omawianego wymogu "należytej rękojmi" należy do kompetencji organizatora rodzinnej pieczy zastępczej, który dokonuje tego na podstawie analizy sytuacji osobistej, rodzinnej i majątkowej. W rozpoznawanej sprawie organ zakwestionował spełnienie przez skarżącego warunku rękojmi należytego sprawowania pieczy zastępczej. Dodać należy, że rozstrzygnięcie powinno wskazywać jakie są przyczyny, powody odmowy niespełnienia omawianego wymogu. Należy wskazać argumenty, które skłoniły organ do uznania, że kandydat nie daje gwarancji należytego wykonywania funkcji rodziny zastępczej. Z taka sytuacją mamy do czynienia w rozpoznawanej sprawie, bowiem PCPR w Z. szczegółowo wyjaśnił przyczyny i wątpliwości skutkujące nie uzyskaniem wstępnej kwalifikacji do pełnienia funkcji rodziny zastępczej zawodowej przez skarżącego. Z akt sprawy wynika, że skarżący sprawuje opiekę i jest rodziną zastępczą niezawodową od 15 kwietnia 2019 r. dla D. Z., A. Z., Z. R. -Z. oraz N. J.. Ponadto w 2019 r. otrzymał zaświadczenie kwalifikacyjne Nr 4/2019 wydane przez Dyrektora Powiatowego Centrum Pomocy Rodzinie w K. stwierdzające, iż spełnia warunki do pełnienia funkcji rodziny zastępczej niezawodowej o których mowa w art. 42 ustawy o wspieraniu rodziny. Zważyć należy, że w kontrolowanej sprawie organ uzupełnił postępowanie, po uprzednim rozstrzygnięciu Sądu (w sprawie VIII SA/Wa 711/23) i dokonał pełnej weryfikacji w tym zakresie złożonego wniosku, wskazując obszary wymagające poprawy. W szczególności PCPR w Z. dostrzegł pozytywne zmiany w postępowaniu skarżącego w zakresie uzyskania orzeczenia o niepełnosprawności na rzecz D., uzyskania na jego rzecz zasiłku pielęgnacyjnego oraz uzyskania na rzecz małoletniej Z. R.-Z. orzeczenia o niepełnosprawności, a także zasiłku pielęgnacyjnego. Przeprowadzona wizja lokalna miejsca zamieszkania wnioskodawcy z dziećmi pozwoliła ustalić dbałość skarżącego o mieszkanie. Jednakże uzupełniające postępowanie i pogłębiona analiza organu doprowadziła do stwierdzenia, że występują także negatywne przesłanki wynikające z art. 42 ust. 3 ustawy o wspieraniu rodziny, a mianowicie skarżący w dalszym ciągu nie pracuje zawodowo. Skarżący nie przedstawił również jakichkolwiek dowodów świadczących o tym, że czyni starania w kierunku podjęcia pracy zawodowej. W tym miejscu stwierdzić należy, że zasadne jest stanowisko organu, podnoszącego, iż zgodnie z art. 42 ust. 3 ustawy o wspieraniu rodziny, "w przypadku rodziny zastępczej niezawodowej co najmniej jedna osoba tworząca tę rodzinę musi posiadać stałe źródło dochodu". Jednocześnie trafnie wskazuje organ, iż niezasadny jest zarzut skarżącego naruszenia art. 42 ust. 3 ustawy, bowiem w sytuacji utraty ważności dotychczasowej pozytywnej kwalifikacji wstępnej (art. 43 ust. 1 ustawy) oraz pełnieniem przez wnioskodawcę funkcji rodziny zastępczej niezawodowej, cały czas aktualna jest przesłanka wynikająca z art. 42 ust. 3 ustawy, w postaci stałego źródła dochodów, którego znalezienia skarżący nie przedstawił. Nie argumentował także okoliczności, że poszukiwał pracy, w tym zakresie brak było reakcji ze strony wnioskującej. Organ wyraźnie zaznaczył, iż wnioskodawca nie ma obowiązku podjąć zatrudnienia w pełnym wymiarze czasu pracy, ale zgodnie z obowiązującymi przepisami ustawy powinien posiadać stałe źródło dochodów. Sąd zgadza się ze stanowiskiem organu, że zaświadczenie skarżącego w zakresie pozytywnej wstępnej kwalifikacji do pełnienia funkcji rodziny niezawodowej nie było bezterminowe. Z treści art. 45 ust. 2 ustawy o wspieraniu rodziny wynika, że "zaświadczenie kwalifikacyjne jest ważne 2 lata od dnia jego wydania i stanowi podstawę wpisu do wykazu ....". Nie ma więc racji skarżący, że jest to dokument bezterminowy. Odnosząc się do zarzutów skargi, stwierdzić należy, że nie zasługują one na uwzględnienie. W kontrolowanej sprawie organ prawidłowo wyjaśnił i uzasadnił okoliczności związane z wydanym aktem, nie naruszając przy tym prawa materialnego. W sprawie niniejszej nie była sporna opinia koordynatora pieczy zastępczej z PCPR w Z., która była pozytywna dla skarżącego. W szczególności wbrew zarzutom skargi podnieść należy zasadność wątpliwości organu odnoszące się do kwestii najmu lokalu i ponoszonych z opłat. Stanowisko skarżącego w tym zakresie ulegało zmianie, co mogło budzić wątpliwości organu na jego niekorzyść. Skarżący powinien mieć na uwadze, że otrzymuje środki finansowe na utrzymanie dzieci objętych opieką, a nie są to środki na utrzymanie innej rodziny (byłej partnerki skarżącego i jej dzieci). W tym zakresie wydatkowanie środków finansowych musi być transparentne. Nie zostało także przez wnioskodawcę w żaden sposób wyjaśnione dlaczego w wynajmowanym domu nie dążył do zamontowania oddzielnych liczników. Do chwili obecnej nie jest jasna kwestia opłacania mediów, zwłaszcza, że jako czynsz wskazywana jest podobna kwota około 2000 zł, przy czym raz skarżący podawał, że media opłacał oddzielnie, a następnie że było to w czynszu (woda, światło, gaz, itp., Internet). Skarżący nie wykazał w organie dlaczego odstąpił od zamieszkiwania we własnej nieruchomości w miejscowości Z. S. gm. P.. Okoliczności i wyjaśnienia w tym zakresie nakreślił dopiero w skardze. Wreszcie zasadnie PCPR w Z. wskazał obszary wymagające poprawy w tym uregulowanie zobowiązań finansowych z tytułu zajęć komorniczych i zaległości w podatku rolnym. Te same okoliczności były podnoszone uprzednio w zaświadczeniu Nr [...] z 31 sierpnia 2023 r. i jak wynika ze stanowiska organu, skarżący w tym zakresie nie podjął żadnych skutecznych działań. Wbrew zarzutom skargi materiał zgromadzony w sprawie został oceniony przez organ zgodnie z zasadami logiki i doświadczenia życiowego. Sugestie skarżącego nie mają znaczenia. Okoliczność dlaczego skarżący nie może mieszkać w domu w Z. powinna zostać wyjaśniona w dokumentacji dla organu a nie dla Sądu, bowiem Sąd nie prowadzi postepowania dowodowego w sprawie. Okoliczność podnoszona w uzasadnieniu skargi dotycząca wpływu zadłużenia skarżącego na zakres sprawowanej funkcji rodziny zastępczej wskazuje na to, że skarżący nie rozumie pojęcia wynikającego z art. 42 ust. 1 ustawy, a mianowicie dawania rękojmi należytego sprawowania pieczy zastępczej. Sąd nie stwierdził, aby w sprawie doszło do naruszenia przepisów postępowania podnoszonych w skardze. W tym stanie rzeczy wobec braku podstaw do kwestionowania zgodności z prawem zaskarżonej decyzji, na podstawie art. 151 p.p.s.a., skargę należało oddalić.

Informacje o sprawie

Data wpływu
6 czerwca 2024
Skarżony organ
Dyrektor Ośrodka Pomocy Społecznej~Starosta
Sędziowie
Cezary Kosterna Marek Wroczyński /przewodniczący/ Renata Nawrot /sprawozdawca/

Powołane przepisy

Powiązane dokumenty

Źródło urzędowe: Naczelny Sąd Administracyjny