I CSK 1375/25

I CSK 1375/25 POSTANOWIENIE Sąd Najwyższy w Izbie Cywilnej w składzie: SSN Dariusz Dończyk 28 maja 2026 r. na posiedzeniu niejawnym 28 maja 2026 r. w Warszawie w sprawie z powództwa A.J. i B.J. przeciwko Bankowi spółce akcyjnej w W. o ustalenie i zapłatę, na skutek skargi kasacyjnej Banku spółki akcyjnej w W, od wyroku Sądu Apelacyjnego w Szczecinie z 19 grudnia 2024 r., I ACa 416/23, 1. odmawia przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania; 2. obciąża pozwanego kosztami postępowania kasacyjnego, pozostawiając ich wyliczenie referendarzowi sądowemu. (A.G.) UZASADNIENIE Określone w art. 3984 § 2 k.p.c. wymaganie uzasadnienia w skardze kasacyjnej wniosku o przyjęcie jej do rozpoznania zostaje spełnione, jeśli skarżący wykaże, że w sprawie występuje istotne zagadnienie prawne, istnieje potrzeba wykładni przepisów prawnych budzących poważne wątpliwości lub wywołujących rozbieżności w orzecznictwie sądów, zachodzi nieważność postępowania lub skarga kasacyjna jest oczywiście uzasadniona. Cel wymagania przewidzianego w art. 3984 § 2 k.p.c. może być zatem osiągnięty jedynie przez powołanie i uzasadnienie istnienia przesłanek o charakterze publicznoprawnym, które – zgodnie z art. 3989 § 1 k.p.c. – będą mogły stanowić podstawę oceny skargi kasacyjnej pod kątem przyjęcia jej do rozpoznania. Na tych jedynie przesłankach I CSK 1375/25 2 Sąd Najwyższy może oprzeć rozstrzygnięcie w kwestii przyjęcia bądź odmowy przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania. W skardze kasacyjnej wniesionej od wyroku Sądu Apelacyjnego w Szczecinie z 19 grudnia 2024 r. (sygn. akt I ACa 416/23), pozwany Bank spółka akcyjna w W., działający od dnia 24 kwietnia 2026 r. pod firmą B. spółka akcyjna (zmiana firmy ujawniona w KRS), oparł wniosek o przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania na przesłankach określonych w art. 3989 § 1 pkt 1 i 4 k.p.c., przy czym w pierwszej kolejności powołał się na oczywistą zasadność skargi kasacyjnej, a następnie na występowanie istotnych zagadnień prawnych, wyodrębniając w ramach każdej z tych przesłanek po dwa odrębne punkty argumentacji. Sąd Najwyższy zważył, co następuje: Nie zachodzi przesłanka przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania określona w art. 3989 § 1 pkt 4 k.p.c. Jak przyjmuje się w utrwalonym orzecznictwie Sądu Najwyższego, oczywista zasadność skargi kasacyjnej występuje wówczas, gdy trafność podniesionych w niej zarzutów jest dostrzegalna prima facie, bez potrzeby przeprowadzania pogłębionej analizy prawnej. Chodzi przy tym o przypadki kwalifikowanego naruszenia prawa, prowadzącego do wydania oczywiście błędnego orzeczenia. Dotyczy to więc jedynie uchybień przepisom prawa materialnego albo procesowego, zarzucanym sądowi drugiej instancji w skardze kasacyjnej, o charakterze elementarnym polegających w szczególności na oparciu rozstrzygnięcia na wykładni przepisu oczywiście sprzecznej z jednolitą i ugruntowaną jego wykładnią przyjmowaną w orzecznictwie i nauce prawa, na zastosowaniu przepisu, który już nie obowiązywał względnie na oczywiście błędnym zastosowaniu określonego przepisu w ustalonym stanie faktycznym. Do wykazania oczywistej zasadności skargi powinno wystarczyć jedno konkretne twierdzenie, jedna stanowcza, przekonująca od razu teza, wskazująca racje podważające rozstrzygnięcie poddane krytyce i zaskarżeniu. Na tym właśnie polega „oczywista” zasadność środka zaskarżenia w rozumieniu przyjętym w art. 3989 § 1 pkt 4 k.p.c. (zob. postanowienie Sądu Najwyższego z 17 grudnia 2019 r., IV CSK 307/19). O przyjęciu skargi kasacyjnej do rozpoznania nie decyduje przy tym samo oczywiste naruszenie konkretnego przepisu prawa materialnego lub I CSK 1375/25 3 procesowego przez sąd, który wydał zaskarżone orzeczenie, lecz sytuacja, w której naruszenie to spowodowało wydanie oczywiście nieprawidłowego orzeczenia. Sam zarzut naruszenia (nawet oczywistego) określonego przepisu (przepisów) nie prowadzi zatem wprost do oceny, że skarga kasacyjna jest oczywiście uzasadniona (por. orzecznictwo przytoczone w motywach postanowienia Sądu Najwyższego z 6 listopada 2012 r., III SK 16/12). Należy przy tym pamiętać, że – jako nadzwyczajny środek zaskarżenia – skarga kasacyjna nie może opierać się na zarzutach dotyczących ustaleń faktycznych i oceny dowodów, a Sąd Najwyższy jest związany ustaleniami faktycznymi przyjętymi za podstawę zaskarżonego orzeczenia (art. 3983 § 3 i art. 39813 § 2 k.p.c.). Odnosząc powyższe uwagi do argumentacji przedstawionej przez pozwanego na poparcie przesłanki określonej w art. 3989 § 1 pkt 4 k.p.c., należy stwierdzić, że nie wykazał on, aby zaskarżony wyrok był dotknięty kwalifikowaną wadliwością pozwalającą uznać skargę kasacyjną za oczywiście uzasadnioną. W pierwszym z wyodrębnionych punktów skarżący upatrywał oczywistej zasadności skargi kasacyjnej w błędnym przyjęciu przez Sąd Apelacyjny, że powodom przysługiwał status konsumentów. Przedstawiona na poparcie tego twierdzenia argumentacja nie daje jednak podstaw do przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania na podstawie art. 3989 § 1 pkt 4 k.p.c. W orzecznictwie Sądu Najwyższego oraz Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej (dalej też „TSUE”) utrwalone jest stanowisko, zgodnie z którym o statusie konsumenta nie decyduje sam fakt prowadzenia działalności gospodarczej, lecz cel i charakter konkretnej czynności prawnej oceniane w chwili jej dokonania. Ocena ta wymaga uwzględnienia wszystkich okoliczności danej sprawy, w szczególności rodzaju czynności, jej przedmiotu oraz związku z działalnością gospodarczą lub zawodową strony. Status konsumenta nie podlega zatem ocenie in abstracto, lecz w relacji do konkretnej czynności prawnej (por. wyroki Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej: z 3 lipca 1997 r., C-269/95, Benincasa, ECLI:EU:C:1997:33, pkt 16; z 20 stycznia 2005 r., C-464/01, Gruber, ECLI:EU:C:2005:32, pkt 36; z 25 stycznia 2018 r., C-498/16, Schrems, ECLI:EU:C:2018:37, pkt 29; wyroki Sądu Najwyższego: z 13 czerwca 2012 r., II CSK 515/11, z 3 października 2014 r., V CSK 630/13, OSNC 2015, nr 7-8, poz. 96, z 27 maja 2022 r., II CSKP 314/22, I CSK 1375/25 4 OSNC-ZD 2022, nr 4, poz. 50, z 28 lutego 2025 r., II CSKP 1323/24 i z 28 marca 2025 r., II CSKP 2082/22 oraz postanowienia Sądu Najwyższego z 21 stycznia 2025 r., I CSK 545/24 i z 4 marca 2025 r., I CSK 1715/24). Zgodnie z jednolitą linią orzeczniczą Sądu Najwyższego, status konsumenta (w znaczeniu art. 221 k.c.) determinowany jest celem czynności prawnej oraz jej związkiem z działalnością zawodową lub gospodarczą, ocenianym na chwilę zawarcia umowy (zob. m.in. uchwałę składu siedmiu sędziów Sądu Najwyższego z 20 czerwca 2018 r., III CZP 29/17, OSNC 2019, nr 1, poz. 2, wyroki Sądu Najwyższego: z 1 marca 2017 r., IV CSK 285/16, z 14 marca 2025 r., II CSKP 165/23, z 28 lutego 2025 r., II CSKP 1323/24, z 31 stycznia 2025 r., II CSKP 1791/22 oraz postanowienia Sądu Najwyższego: z 4 marca 2025 r., I CSK 1715/24, z 23 kwietnia 2025 r., I CSK 2129/24, z 25 kwietnia 2025 r., I CSK 1464/24, z 28 listopada 2024 r., I CSK 2866/23, z 21 kwietnia 2023 r., I CSK 5082/22 i z 29 maja 2025 r., I CSK 1025/24 i powołane tam orzecznictwo, a także wyroki Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej: z 8 czerwca 2023 r., C-570/21, I.S. i K.S./YYY S.A., ECLI:EU:C:2023:456; z 16 marca 2023 r., C-6/22, M.B.,U.B., M.B. przeciwko X S.A., ECLI:EU:C:2023:216 i z 23 listopada 2023 r., C-321/22, ZL, KU, KM przeciwko Provident Polska S.A., ECLI:EU:C:2023:911). Z orzecznictwa tego wynika, że status konsumenta nie podlega ocenie in abstracto, lecz w relacji do konkretnej czynności prawnej. Okoliczność, że osoba fizyczna prowadzi działalność gospodarczą lub zawodową nie pozbawia jej per se atrybutu konsumenta; osoba taka może bowiem korzystać ze statusu konsumenta, jeżeli dokonywana przez nią czynność nie jest bezpośrednio związana z jej działalnością gospodarczą lub zawodową (zob. np. wyroki Sądu Najwyższego z 27 maja 2022 r., II CSKP 314/22, poz. 50 i z 28 marca 2025 r., II CSKP 2082/22, por. też postanowienie Sądu Najwyższego z 29 maja 2025 r., I CSK 1025/24). Zaskarżony wyrok nie pozostaje w oczywistej sprzeczności z tym dorobkiem orzeczniczym. Sąd Apelacyjny odwołał się do wskazanych kryteriów i przeprowadził ocenę statusu powodów przy uwzględnieniu całokształtu okoliczności sprawy. Za podstawę rozstrzygnięcia przyjął ustalenia, zgodnie z którymi powodowie zawarli 8 sierpnia 2008 r. umowę kredytu mieszkaniowego przeznaczonego na sfinansowanie remontu domu w S., przy czym w samej umowie wskazano cel mieszkaniowy (konsumpcyjny). Ustalono I CSK 1375/25 5 ponadto, że powodowie stale zamieszkiwali i nadal zamieszkują tę nieruchomość. Jednocześnie Sąd Apelacyjny nie pominął okoliczności prowadzenia przez powodów działalności gospodarczej oraz wskazywania adresu nieruchomości jako miejsca jej wykonywania, uznał jednak, że okoliczność ta nie zmienia dominującego mieszkaniowego celu spornej umowy. Na tle tych ustaleń Sąd Apelacyjny nawiązał również do orzecznictwa TSUE dotyczącego umów realizujących równocześnie cele prywatne i gospodarcze, wskazując, że także w takim przypadku status konsumenta może zostać zachowany, jeżeli cel gospodarczy nie ma charakteru dominującego w ogólnym kontekście umowy (por. wyrok TSUE z 8 czerwca 2023 r., C-570/21). W istocie rzeczy skarżący nie wykazuje oczywiście błędnej wykładni art. 221 k.c., lecz kwestionuje ocenę znaczenia poszczególnych okoliczności faktycznych przyjętych za podstawę zaskarżonego wyroku. Tym samym jego argumentacja stanowi polemikę z dokonaną przez Sąd Apelacyjny subsumpcją ustalonego stanu faktycznego, nie zaś wykazanie kwalifikowanego naruszenia prawa dostrzegalnego prima facie. O ile zaś zmierza ona do podważenia samych ustaleń faktycznych lub oceny dowodów, pozostaje bezskuteczna w postępowaniu kasacyjnym z uwagi na przepis art. 3983 § 3 k.p.c. Sąd Najwyższy jest bowiem związany ustaleniami faktycznymi stanowiącymi podstawę zaskarżonego orzeczenia (art. 39813 § 2 k.p.c.). Nie zmienia tej oceny odwołanie się przez skarżącego do wyroku TSUE z 20 stycznia 2005 r., C-464/01, Gruber/Bay Wa AG, ECLI:EU:C:2005:32. Również w świetle tego orzeczenia ocena statusu konsumenta wymaga uwzględnienia całokształtu okoliczności konkretnej sprawy. Skarżący nie wskazuje zaś na oczywiście błędną wykładnię art. 221 k.c. przyjętą przez Sąd Apelacyjny, lecz przedstawia własną ocenę znaczenia ustalonych okoliczności faktycznych, w szczególności prowadzenia przez powodów działalności gospodarczej i wskazywania adresu kredytowanej nieruchomości jako miejsca jej wykonywania oraz własny wynik subsumcji. Skarżący pomija przy tym, że według ustaleń stanowiących podstawę zaskarżonego wyroku, wiążących Sąd Najwyższy w postępowaniu kasacyjnym, umowa została zawarta jako umowa kredytu mieszkaniowego w celu sfinansowania remontu domu mieszkalnego, a powodowie nieprzerwanie wykorzystują nieruchomość przede wszystkim dla zaspokajania potrzeb mieszkaniowych swojej rodziny. Sam fakt równoczesnego prowadzenia I CSK 1375/25 6 działalności gospodarczej pod tym adresem nie został przez Sąd Apelacyjny pominięty, lecz oceniony jako niedający podstaw do uznania gospodarczego celu umowy za dominujący. Powoływane przez skarżącego orzeczenia nie prowadzą do wykazania oczywistej wadliwości zaskarżonego wyroku. Przeciwnie, potwierdzają konieczność każdorazowej oceny całokształtu okoliczności konkretnej sprawy, której Sąd Apelacyjny dokonał. Skarżący nie wykazuje zatem oczywistego naruszenia art. 221 k.c., lecz prezentuje konkurencyjną ocenę znaczenia ustalonych okoliczności faktycznych oraz odmienny wynik subsumcji. Tego rodzaju polemika z oceną prawną dokonaną przez sądy meriti nie uzasadnia przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania na podstawie art. 3989 § 1 pkt 4 k.p.c. Nie uzasadnia przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania na podstawie art. 3989 § 1 pkt 4 k.p.c. również drugi argument skarżącego, odnoszący się do daty początkowej naliczania odsetek ustawowych za opóźnienie. Niezależnie od występujących rozbieżności co do daty, od której według skarżącego powinny być naliczane odsetki (wskazano w części wstępnej „23.03.2022 r.”, w uzasadnieniu wniosku o przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania „23.3.2025 r.”) istota przedstawionej argumentacji sprowadza się do twierdzenia, że roszczenie powodów o zwrot świadczeń spełnionych w wykonaniu nieważnej umowy mogło stać się wymagalne dopiero z chwilą złożenia przez nich, po odpowiednim pouczeniu przez sąd, oświadczenia o odmowie związania niedozwolonymi postanowieniami umownymi oraz o akceptacji skutków nieważności umowy. Argumentacja ta nie wykazuje oczywistej zasadności skargi kasacyjnej. Sąd Apelacyjny nie pominął bowiem podnoszonego przez pozwanego zagadnienia, lecz odniósł się do niego wprost. Odwołując się między innymi do uchwały składu siedmiu sędziów Sądu Najwyższego z 7 maja 2021 r., III CZP 6/21, wyjaśnił, że niedozwolone postanowienie umowne jest dotknięte bezskutecznością na korzyść konsumenta od początku, z mocy prawa, zaś orzeczenie sądowe stwierdzające abuzywność ma charakter deklaratoryjny. Jednocześnie uznał za błędny pogląd, zgodnie z którym odsetki za opóźnienie mogłyby być naliczane dopiero od chwili złożenia przez kredytobiorcę dodatkowego oświadczenia o skutkach nieważności umowy. Sąd Apelacyjny wskazał przy tym, że stanowisko takie pozostaje w sprzeczności z art. 455 k.c., regulującym zasady wymagalności zobowiązań I CSK 1375/25 7 bezterminowych. Podkreślił również, iż obowiązek zapewnienia konsumentowi odpowiedniej informacji procesowej pozostaje bez wpływu na oznaczenie terminu wymagalności roszczenia o zwrot nienależnego świadczenia oraz moment popadnięcia dłużnika w opóźnienie, powołując się w tym zakresie na wyrok Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej z 7 grudnia 2023 r., C-140/22, mBank, ECLI:EU:C:2023:965. Kierunek ten znajduje również odzwierciedlenie w najnowszym orzecznictwie Sądu Najwyższego. W wyroku z 3 grudnia 2024 r., II CSKP 1803/22, wskazano, że już samo wystąpienie przez konsumenta z żądaniem restytucyjnym opartym na trwałej bezskuteczności umowy stanowi wyraz braku woli związania niedozwolonym postanowieniem umownym, bez potrzeby składania dodatkowych oświadczeń procesowych. Następnie w wyrokach z 14 lutego 2025 r., II CSKP 1996/22 i z 11 marca 2025 r., II CSKP 617/23, potwierdzono, że roszczenie konsumenta o zwrot świadczeń spełnionych na podstawie nieważnej umowy staje się wymagalne po skutecznym wezwaniu przedsiębiorcy do zapłaty, zaś brak odrębnego oświadczenia konsumenta o skutkach nieważności umowy nie wpływa na początek biegu odsetek ustawowych za opóźnienie (por. też wyrok Sądu Najwyższego z 2 lutego 2026 r., II CSKP 1031/23). W istocie zatem skarżący nie wskazuje na oczywiste naruszenie art. 481 § 1 k.c., lecz prezentuje własną interpretację skutków powołanej uchwały III CZP 6/21 oraz koncepcji tzw. trwałej bezskuteczności umowy. Ocena trafności tej argumentacji wymagałaby jednak analizy relacji pomiędzy tezami wyprowadzanymi z powołanej uchwały III CZP 6/21, późniejszym orzecznictwem Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej, w szczególności wyrokami z 7 grudnia 2023 r., C-140/22 oraz z 14 grudnia 2023 r., C- 28/22, a także ukształtowaną na ich tle późniejszą linią orzeczniczą Sądu Najwyższego dotyczącą wymagalności roszczeń restytucyjnych i początku biegu odsetek ustawowych za opóźnienie. Już sama potrzeba przeprowadzenia takiej wielopłaszczyznowej analizy wyklucza możliwość uznania, że zarzucane uchybienie ma charakter oczywisty i dostrzegalny prima facie. Taki sposób oceny odpowiada również stanowisku zajętemu przez Sąd Najwyższy m.in. w postanowieniach z 29 maja 2025 r., I CSK 873/24 oraz z 26 lutego 2026 r., I CSK 483/25, w których wskazano, że argumentacja odwołująca się do uzależnienia wymagalności roszczeń restytucyjnych oraz początku biegu odsetek od złożenia I CSK 1375/25 8 przez konsumenta dodatkowego oświadczenia o skutkach nieważności umowy nie uzasadnia przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania na podstawie art. 3989 § 1 pkt 4 k.p.c. Podkreślono również, że w świetle wyroków TSUE z 7 grudnia 2023 r., C-140/22, oraz z 14 grudnia 2023 r., C-28/22, nie znajduje już oparcia argumentacja uzależniająca wymagalność roszczeń restytucyjnych od złożenia przez konsumenta takiego oświadczenia. W konsekwencji żadna z okoliczności powołanych przez skarżącego nie uzasadnia przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania na podstawie art. 3989 § 1 pkt 4 k.p.c. Nie zachodzi również przesłanka przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania określona w art. 3989 § 1 pkt 1 k.p.c. Zgodnie z ugruntowanym w orzecznictwie Sądu Najwyższego poglądem, za istotne zagadnienie prawne w rozumieniu tego przepisu uznaje się zagadnienie nowe i dotychczas niewyjaśnione. Zagadnienie to musi mieć charakter istotny i być zagadnieniem ściśle jurydycznym, tj. dającym się przedstawić w sposób syntetyczny i oderwany od kontrowersji dotyczących ustaleń faktycznych lub oceny dowodów (zob. postanowienie Sądu Najwyższego z 22 grudnia 2008 r., III CSK 285/08). Chodzi przy tym o zagadnienie o charakterze abstrakcyjnym, którego wyjaśnienie przyczyni się do rozwoju jurysprudencji, a jego rozstrzygnięcie będzie miało znaczenie nie tylko dla oceny konkretnej, jednostkowej sprawy, ale także dla innych podobnych spraw. Z tej przyczyny przyjęcie do rozpoznania skargi kasacyjnej z powołaniem się na występowanie w sprawie istotnego zagadnienia prawnego (art. 3989 § 1 pkt 1 k.p.c.) wymaga wykazania przez skarżącego, że w sprawie występuje zagadnienie nowe, nierozwiązane dotychczas w orzecznictwie, którego wyjaśnienie może przyczynić się do rozwoju prawa. Zaznaczyć należy, że dla skutecznego powołania przesłanki przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania z art. 3989 § 1 pkt 1 k.p.c. – zgodnie z utrwalonym orzecznictwem Sądu Najwyższego – konieczne jest nie tylko wyartykułowanie problemu prawnego (zagadnienia prawnego), ale również niezbędne jest wywiedzenie analizy jurydycznej wskazującej na występujące rozbieżności interpretacyjne co do jego rozstrzygnięcia (por. np. postanowienia Sądu Najwyższego z 23 maja 2018 r., I CSK 33/18, z 15 czerwca 2016 r., V CSK 4/16, oraz z 21 czerwca 2016 r., V CSK 21/16). Wymaga podkreślenia, że problematyka I CSK 1375/25 9 objęta zagadnieniem prawnym musi pozostawać niewyjaśniona w chwili orzekania przez Sąd Najwyższy na etapie przedsądu. W odniesieniu do przesłanki z art. 3989 § 1 pkt 1 k.p.c. skarżący sformułował dwa zagadnienia prawne wywołujące, w jego ocenie, w orzecznictwie rozbieżne oceny prawne. Pierwsze - oparte o dyspozycję art. 481 § 1 i 2 k.p.c. (prawidłowo powinno być k.c.) w zw. z art. 5 k.c. oraz w zw. z art. 410 § 1 k.c. w zw. z art. 405 k.c. w zw. z art 3851 § 1 i 2 k.c. - polegające na konieczności rozstrzygnięcia, czy zasadnym jest uwzględnienie roszczenia odsetkowego od kwot wyrażonych w walucie CHF, podczas gdy z istoty swej odsetki ustawowe za opóźnienie w spełnieniu świadczenia pieniężnego pełnią funkcję waloryzacyjną, a w przypadku świadczeń w walucie obcej funkcję waloryzacyjną odsetek spełnia już samo wyrażenie świadczenia w walucie CHF. Drugie - oparte o dyspozycję art. 358 § 2 k.c. w zw. z art. 3851 § 1 i 2 k.c. - polegające na konieczności rozstrzygnięcia, czy sąd orzekający może zastąpić postanowienie abuzywne, kursem rynkowym (obiektywnym kursem średnim NBP) lub zastosować przepis dyspozytywny z art 358 § 2 k.c., z uwagi na fakt, iż przepis ten stanowi normę prawną, która może znaleźć zastosowanie w sprawie, a sąd winien podjąć wszelkie działania prowadzące do przywrócenia równowagi kontraktowej stron - vide np. zdania odrębne sędziów Sądu Najwyższego: Joanny Misztal Koneckiej, Marcina Krajewskiego, Krzysztofa Wesołowskiego, Dariusza Pawłyszcze, Beaty Janiszewskiej i Kamila Zaradkiewicza złożone do pkt 2 uchwały pełnego składu Izby Cywilnej Sądu Najwyższego z 25 kwietnia 2024 r. (sygn. akt III CZP 25/22), zdanie odrębne sędziego Sądu Najwyższego Władysława Pawlaka, złożone do wyroku Sądu Najwyższego z 20 czerwca 2022 r. w sprawie o sygn. II CSKP 701/22, 3 wyroki Sądu Najwyższego z 19 września 2023 r. (sygn. akt: II CSKP 1627/22, II CSKP 1110/22, II CSKP 1495/22). Pierwsze z przedstawionych przez skarżącego zagadnień prawnych dotyczyło dopuszczalności zasądzenia odsetek ustawowych za opóźnienie od świadczeń wyrażonych w walucie CHF, przy założeniu, że waloryzacyjna funkcja świadczenia wyrażonego w walucie obcej wyłącza zasadność stosowania odsetek ustawowych za opóźnienie przewidzianych w art. 481 § 1 i 2 k.c. Przedstawione zagadnienie nie ma jednak cech istotnego zagadnienia prawnego w rozumieniu art. I CSK 1375/25 10 3989 § 1 pkt 1 k.p.c. Skarżący nie wykazał bowiem, aby dotyczyło ono problemu prawnego pozostającego niewyjaśnionym w orzecznictwie Sądu Najwyższego lub wywołującego rzeczywiste rozbieżności interpretacyjne wymagające ponownej wypowiedzi tego Sądu. Już sposób uzasadnienia przedstawionego zagadnienia wskazuje, że skarżący nie wykazał istnienia takich rozbieżności. Na poparcie swojego stanowiska powołał on bowiem zasadniczo wyrok Sądu Okręgowego w Krakowie z 18 listopada 2024 r., I C 1835/24, prezentujące odmienną ocenę prawną kwestii odsetek od świadczeń wyrażonych w walucie CHF. Samo istnienie jednostkowego rozstrzygnięcia nie świadczy jednak o występowaniu utrwalonych rozbieżności orzeczniczych uzasadniających wypowiedź Sądu Najwyższego. Nie bez znaczenia pozostaje przy tym, że powołane przez skarżącego orzeczenie nie stanowi wyrazu odmiennego kierunku wykładni, lecz nawiązuje do uchwały połączonych Izb Sądu Najwyższego z 12 czerwca 1981 r., V PZP 3/81 (OSNCP 1982, nr 7, poz. 92), w której przyjęto, że odsetki za opóźnienie od sumy pieniężnej wyrażonej w walucie obcej przysługują wierzycielowi w tej samej walucie, chyba że przepis szczególny stanowi inaczej. Tym samym powołane rozstrzygnięcie nie może być traktowane jako przejaw ukształtowania się odmiennej linii orzeczniczej. Nie sposób zatem na jego podstawie wywodzić istnienia rozbieżności wymagających rozstrzygnięcia w postępowaniu kasacyjnym. Niezależnie od powyższego, zagadnienie objęte pytaniem skarżącego nie może być uznane za niewyjaśnione w chwili orzekania przez Sąd Najwyższy. W aktualnym orzecznictwie Sądu Najwyższego jednolicie przyjmuje się, że art. 481 § 1 i 2 k.c. znajduje zastosowanie również do świadczeń pieniężnych wyrażonych w walutach obcych. Podkreśla się przy tym, że przepis ten nie różnicuje sytuacji wierzyciela w zależności od waluty, w której wyrażone zostało świadczenie główne (lege non distinguente nec nostrum est distinguere), a odsetki ustawowe za opóźnienie mogą zostać zasądzone również od świadczeń wyrażonych w CHF, zgodnie z zasadą accessorium sequitur principale (por. powołaną uchwałę połączonych Izb Sądu Najwyższego z 12 czerwca 1981 r., V PZP 3/81, wyrok Sądu Najwyższego z 9 października 2008 r., V CSK 63/08, OSNC 2009, nr 10, poz. 143, a także postanowienia Sądu Najwyższego: z 29 maja 2025 r., I CSK 126/24, z 22 lipca 2025 r., I CSK 964/25, z 31 lipca 2025 r., I CSK 1365/24, z 25 listopada 2025 r., I I CSK 1375/25 11 CSK 1771/25 i z 22 stycznia 2026 r., I CSK 2388/24). W konsekwencji nie można uznać, aby problematyka objęta przedstawionym przez skarżącego zagadnieniem pozostawała obecnie niewyjaśniona. W rzeczywistości argumentacja skarżącego w uzasadnieniu wniosku o przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania nie zmierza do wykazania istnienia nowego lub niewyjaśnionego problemu normatywnego, lecz stanowi polemikę z utrwalonym kierunkiem wykładni art. 481 § 1 i 2 k.c. oraz odwołuje się przede wszystkim do ekonomicznej oceny skutków obowiązującej regulacji. Argumenty dotyczące waloryzacyjnej funkcji waluty obcej, wysokości oprocentowania lokat walutowych czy nadmiernego uprzywilejowania wierzyciela odnoszą się do oceny obowiązujących rozwiązań ustawowych, nie zaś do niewyjaśnionej treści normy prawnej. Z tych względów należało uznać, że skarżący nie wykazał występowania pierwszego przedstawionego istotnego zagadnienia prawnego. Drugie z przedstawionych przez skarżącego zagadnień prawnych dotyczy możliwości zastąpienia postanowienia abuzywnego określającego sposób ustalania kursu waluty obcej obiektywnym miernikiem kursowym, w szczególności średnim kursem Narodowego Banku Polskiego, względnie zastosowania art. 358 § 2 k.c. celem utrzymania umowy kredytu w pozostałym zakresie po wyeliminowaniu niedozwolonych postanowień umownych. Zagadnienie to również nie uzasadnia przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania na podstawie art. 3989 § 1 pkt 1 k.p.c. Problematyka skutków eliminacji postanowień abuzywnych z umów kredytów indeksowanych i denominowanych do waluty obcej oraz dopuszczalności uzupełniania powstałej w ten sposób luki była już wielokrotnie przedmiotem licznych wypowiedzi orzeczniczych zarówno Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej, jak i Sądu Najwyższego. Odnosiły się do niej między innymi wyroki TSUE z 30 kwietnia 2014 r., C-26/13, ECLI:EU:C:2014:282, z 3 października 2019 r., C-260/18, ECLI:EU:C:2019:819 oraz z 29 kwietnia 2021 r., C-19/20, ECLI:EU:C:2021:341. Należy zauważyć, że z treści samego uzasadnienia wniosku o przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania wynika, że wskazane przez skarżącego zagadnienie było wielokrotnie przedmiotem rozważań judykatury. Skarżący nie wykazuje bowiem braku wypowiedzi orzeczniczych odnoszących się do przedstawionego problemu, lecz prezentuje argumenty przemawiające za I CSK 1375/25 12 przyjęciem określonej koncepcji skutków abuzywności klauzul przeliczeniowych i przeciwstawia ją stanowisku przyjętemu przez Sąd Apelacyjny. W istocie argumentacja skarżącego zmierza do wykazania trafności poglądu, zgodnie z którym po wyeliminowaniu postanowienia abuzywnego możliwe jest dalsze obowiązywanie umowy przy zastosowaniu obiektywnego miernika kursowego. Skarżący wiąże przy tym wynikający z art. 6 ust. 1 dyrektywy 93/13 postulat przywrócenia równowagi kontraktowej stron z koniecznością utrzymania umowy w mocy oraz zastąpienia niedozwolonego mechanizmu ustalania kursu waluty innym obiektywnym miernikiem. Argumentacja ta stanowi jednak polemikę z oceną prawną przyjętą w sprawie oraz z kierunkiem wykładni prezentowanym w dotychczasowym orzecznictwie, nie zaś wykazanie potrzeby rozstrzygnięcia zagadnienia prawnego budzącego nadal poważne wątpliwości interpretacyjne albo wymagającego wypowiedzi Sądu Najwyższego dla zapewnienia jednolitości orzecznictwa. Powoływane przez skarżącego wyroki Sądu Najwyższego z 19 września 2023 r. oraz zdania odrębne zgłoszone do innych orzeczeń nie prowadzą do odmiennej oceny. Samo istnienie pojedynczych wypowiedzi prezentujących odmienny pogląd prawny, a tym bardziej poglądów wyrażonych w zdaniach odrębnych, nie jest wystarczające do wykazania istnienia aktualnych rozbieżności orzeczniczych uzasadniających przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania. Skarżący nie wykazał bowiem, aby przedstawiona przez niego problematyka pozostawała nadal niewyjaśniona albo wymagała ponownej wypowiedzi Sądu Najwyższego dla zapewnienia jednolitości orzecznictwa. Argumentacja skarżącego opiera się przede wszystkim na odwołaniu do części wcześniejszego orzecznictwa Sądu Najwyższego oraz do zdań odrębnych zgłoszonych do późniejszych rozstrzygnięć. Nie zawiera natomiast przekonującego wywodu uzasadniającego potrzebę odstąpienia od kierunku wykładni przyjmowanego obecnie w orzecznictwie ani argumentów przemawiających za jego zmianą. Tymczasem w sytuacji, w której określony problem prawny był już przedmiotem licznych wypowiedzi judykatury, samo wskazanie poglądów odmiennych nie jest wystarczające do wykazania istnienia istotnego zagadnienia prawnego w rozumieniu art. 3989 § 1 pkt 1 k.p.c. (por. m.in. uzasadnienie postanowienia Sądu Najwyższego z 13 maja 2024 r., I CSK 585/23). Wobec powielania przez I CSK 1375/25 13 skarżącego argumentacji podnoszonej już w innych sprawach kredytów powiązanych z walutą obcą należy zauważyć, że analogiczne twierdzenia były już przedmiotem oceny Sądu Najwyższego na etapie tzw. przedsądu. W wydanych w tym zakresie postanowieniach odmawiano przyjęcia do rozpoznania skarg kasacyjnych opartych na tożsamej argumentacji dotyczącej możliwości zastąpienia postanowienia abuzywnego średnim kursem NBP lub zastosowania art. 358 § 2 k.c. po wyeliminowaniu klauzuli przeliczeniowej (por. postanowienia Sądu Najwyższego z 22 maja 2024 r., I CSK 1775/23, z 26 lutego 2026 r., I CSK 408/25 i I CSK 1036/25 oraz z 30 grudnia 2025 r., I CSK 3789/24 wraz powołanym tam orzecznictwem). Skarżący nie wykazał tym samym, aby od rozstrzygnięcia przedstawionych zagadnień zależał rozwój prawa albo usunięcie istniejących rozbieżności orzeczniczych. W konsekwencji przesłanka przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania przewidziana w art. 3989 § 1 pkt 1 k.p.c. nie została spełniona. W konsekwencji żadne z przedstawionych przez skarżącego zagadnień nie może zostać uznane za istotne zagadnienie prawne w rozumieniu art. 3989 § 1 pkt 1 k.p.c. Skarżący nie wykazał bowiem, aby zagadnienia te pozostawały nadal niewyjaśnione w orzecznictwie lub wymagały ponownej wypowiedzi Sądu Najwyższego dla zapewnienia jednolitości wykładni prawa. Wskazać należy, że w sprawie nie zachodzi też nieważność postępowania, którą Sąd Najwyższy bierze pod rozwagę – w granicach zaskarżenia – z urzędu (art. 39813 § 1 w zw. z art. 13 § 2 k.p.c.). Z przytoczonych względów – wobec niewykazania żadnej z powołanych przesłanek – należało odmówić przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania (art. 3989 § 2 k.p.c.). O kosztach postępowania kasacyjnego – na stosowany wniosek zawarty w odpowiedzi na skargę kasacyjną – orzeczono na podstawie art. 108 § 1 k.p.c. obciążając nimi na podstawie art. 98 § 1 w zw. z art. 391 § 1 i art. 39821 k.p.c. pozwanego, który przegrał sprawę w postępowaniu kasacyjnym. (A.G.) [SOP] I CSK 1375/25 14