I CSK 1439/24

I CSK 1439/24 POSTANOWIENIE Sąd Najwyższy w Izbie Cywilnej w składzie: SSN Dariusz Dończyk 28 maja 2026 r. na posiedzeniu niejawnym 28 maja 2026 r. w Warszawie w sprawie z wniosku A.S. z udziałem O.S. o podział majątku wspólnego, na skutek skargi kasacyjnej A.S. od postanowienia Sądu Okręgowego Warszawa - Praga w Warszawie z 19 września 2023 r., IV Ca 2348/21, 1. odmawia przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania; 2. pozostawia rozstrzygnięcie o kosztach postępowania kasacyjnego w orzeczeniu kończącym postępowanie w sprawie. (A.G.) UZASADNIENIE Określone w art. 3984 § 2 k.p.c. w zw. z art. 13 § 2 k.p.c. wymaganie uzasadnienia w skardze kasacyjnej wniosku o przyjęcie jej do rozpoznania zostaje spełnione, jeśli skarżący wykaże, że w sprawie występuje istotne zagadnienie prawne, istnieje potrzeba wykładni przepisów prawnych budzących poważne wątpliwości lub wywołujących rozbieżności w orzecznictwie sądów, zachodzi nieważność postępowania lub skarga kasacyjna jest oczywiście uzasadniona. Cel wymagania przewidzianego w art. 3984 § 2 k.p.c. może być zatem osiągnięty jedynie przez powołanie i uzasadnienie istnienia przesłanek o charakterze publicznoprawnym, które – zgodnie z art. 3989 § 1 k.p.c. w zw. z art. 13 § 2 k.p.c. – będą mogły stanowić podstawę oceny skargi kasacyjnej pod kątem przyjęcia jej do I CSK 1439/24 2 rozpoznania. Na tych jedynie przesłankach Sąd Najwyższy może oprzeć rozstrzygnięcie w kwestii przyjęcia bądź odmowy przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania. W skardze kasacyjnej wniesionej od postanowienia Sądu Okręgowego Warszawa-Praga w Warszawie z 19 września 2023 r. (sygn. akt IV Ca 2348/21) pełnomocnik wnioskodawczyni A.S. oparł wniosek o jej przyjęcie do rozpoznania na przesłankach określonych w art. 3989 § 1 pkt 1, 2 i 4 k.p.c. Wskazał występowanie istotnego zagadnienia prawnego, ujmując je w trzech odrębnych punktach, podniósł potrzebę wykładni art. 245 k.p.c. oraz argumentował, że skarga jest oczywiście uzasadniona. Sąd Najwyższy zważył, co następuje: Odnośnie do pierwszej przesłanki, zgodnie z ugruntowanym w orzecznictwie Sądu Najwyższego poglądem, za istotne zagadnienie prawne w rozumieniu art. 3989 § 1 pkt 1 k.p.c. uznaje się zagadnienie nowe i dotychczas niewyjaśnione. Zagadnienie to musi mieć charakter istotny i być zagadnieniem ściśle jurydycznym, tj. dającym się przedstawić w sposób syntetyczny i oderwany od kontrowersji dotyczących ustaleń faktycznych lub oceny dowodów (zob. postanowienie Sądu Najwyższego z 22 grudnia 2008 r., III CSK 285/08). Chodzi przy tym o zagadnienie o charakterze abstrakcyjnym, którego wyjaśnienie przyczyni się do rozwoju jurysprudencji, a jego rozstrzygnięcie będzie miało znaczenie nie tylko dla oceny konkretnej, jednostkowej sprawy, ale także dla innych podobnych spraw. Z tej przyczyny przyjęcie do rozpoznania skargi kasacyjnej z powołaniem się na występowanie w sprawie istotnego zagadnienia prawnego (art. 3989 § 1 pkt 1 k.p.c.) wymaga wykazania przez skarżącego, że w sprawie występuje zagadnienie nowe, nierozwiązane dotychczas w orzecznictwie, którego wyjaśnienie może przyczynić się do rozwoju prawa. Zaznaczyć należy, że dla skutecznego powołania przesłanki przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania z art. 3989 § 1 pkt 1 k.p.c. – zgodnie z utrwalonym orzecznictwem Sądu Najwyższego – konieczne jest nie tylko wyartykułowanie problemu prawnego (zagadnienia prawnego), ale również niezbędne jest wywiedzenie analizy jurydycznej wskazującej na występujące rozbieżności interpretacyjne co do jego rozstrzygnięcia (por. np. postanowienia I CSK 1439/24 3 Sądu Najwyższego z 23 maja 2018 r., I CSK 33/18, z 15 czerwca 2016 r., V CSK 4/16, oraz z 21 czerwca 2016 r., V CSK 21/16). Powyższego wymogu skarżąca nie spełniła w odniesieniu do żadnego z trzech przedstawionych zagadnień prawnych. Pierwsze z zagadnień prawnych przedstawionych przez skarżącą dotyczy wykładni użytego w art. 231 § 1 k.c. pojęcia „wartości zajętej na ten cel działki” w sytuacji realizowania przez samoistnego posiadacza roszczenia odnoszącego się do lokalu stanowiącego przedmiot odrębnej własności. Skarżąca przedstawia w tym zakresie trzy możliwe sposoby rozumienia wskazanego pojęcia, a mianowicie jako: (i) całość udziału we współwłasności nieruchomości wspólnej związanego z własnością lokalu, (ii) część gruntu zajętą przez budynek (lokal), bądź (iii) wydzieloną część gruntu niezbędną do korzystania z tego lokalu. Z uzasadnienia wniosku wynika przy tym, że skarżąca opowiada się faktycznie za ostatnim z wymienionych rozwiązań, mimo odmiennego oznaczenia przyjętego w treści wywodu. Kwestia przedstawiona w zagadnieniu prawnym nie ma jednak charakteru istotnego zagadnienia prawnego w rozumieniu art. 3989 § 1 pkt 1 k.p.c., została bowiem już rozstrzygnięta przez Sąd Najwyższy w postanowieniu z 27 maja 2021 r., I CSKP 120/21, wydanym w niniejszej sprawie. W orzeczeniu tym Sąd Najwyższy wyjaśnił sposób rozumienia pojęcia „zajętej na ten cel działki” na gruncie art. 231 § 1 k.c. w sytuacji, w której przedmiotem roszczenia jest udział w prawie własności lokalu stanowiącego odrębną nieruchomość, wskazując, że przy ocenie spełnienia przesłanek tego przepisu należy uwzględniać udział w nieruchomości wspólnej związany z własnością lokalu. Sąd Okręgowy, ponownie rozpoznając sprawę, pozostawał związany przedstawioną przez Sąd Najwyższy oceną prawną oraz wskazaniami co do dalszego postępowania (art. 39820 k.p.c.) i uwzględnił je przy wydaniu zaskarżonego orzeczenia. W konsekwencji skarżąca nie przedstawia zagadnienia prawnego, które nie doczekało się dotychczas rozstrzygnięcia w orzecznictwie Sądu Najwyższego lub wymagałoby ponownej zasadniczej wykładni ustawy, lecz podejmuje polemikę ze stanowiskiem wyrażonym już uprzednio przez Sąd Najwyższy w tej samej sprawie. Tego rodzaju argumentacja nie uzasadnia przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania na podstawie art. 3989 § 1 pkt 1 k.p.c. Na marginesie można dodać, że stanowisko przyjęte w postanowieniu Sądu I CSK 1439/24 4 Najwyższego z 27 maja 2021 r., I CSKP 120/21, zostało następnie zaaprobowane w piśmiennictwie (zob. G. Wolak, Zastosowanie art. 231 § 1 k.c. do budowy części budynku. Glosa do postanowienia Sądu Najwyższego z 27 maja 2021 r., I CSKP 120/21, NPN 2022, nr 3-4, s. 51-74), co dodatkowo podważa twierdzenie skarżącej o braku wypowiedzi doktryny odnoszących się do przedstawionego problemu. Drugie z przedstawionych przez skarżącą zagadnień prawnych dotyczy określenia chwili miarodajnej dla ustalenia wartości budynku lub innego urządzenia oraz wartości zajętej na ten cel działki na potrzeby oceny spełnienia przesłanki przewidzianej w art. 231 § 1 k.c. Skarżąca upatruje istotnego zagadnienia prawnego w konieczności rozstrzygnięcia czy wartości te powinny być ustalane według stanu istniejącego w chwili orzekania, czy też według stanu z chwili dokonania nakładów. Tak przedstawione zagadnienie nie odpowiada wymaganiom stawianym istotnemu zagadnieniu prawnemu w rozumieniu art. 3989 § 1 pkt 1 k.p.c. W uzasadnieniu wniosku o przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania nie wykazano bowiem występowania rzeczywistych wątpliwości interpretacyjnych ani rozbieżności w orzecznictwie odnoszących się do przedstawionego problemu. Przeciwnie, sama skarżąca wskazuje, że zarówno w orzecznictwie, jak i w piśmiennictwie przyjmowany jest pogląd, zgodnie z którym ocena przesłanek przewidzianych w art. 231 § 1 k.c. dokonywana jest według stanu istniejącego w chwili orzekania. Jednocześnie nie powołuje żadnych orzeczeń ani wypowiedzi doktryny prezentujących odmienny kierunek wykładni. Już z tej przyczyny nie sposób uznać, że przedstawione zagadnienie dotyczy problemu niewyjaśnionego lub wywołującego rozbieżności wymagające wypowiedzi Sądu Najwyższego. Argumentacja przedstawiona na uzasadnienie wniosku o przyjęcie skargi do rozpoznania w zakresie tej przesłanki, poza tym, że mieści się na niespełna dwóch stronach, sprowadza się w istocie do zakwestionowania trafności przyjmowanego w judykaturze sposobu wykładni art. 231 § 1 k.c. oraz wykazania potrzeby jego odmiennego ujęcia ze względów funkcjonalnych. Nie stanowi to jednak wykazania istnienia zagadnienia prawnego o charakterze nowym lub niewyjaśnionym, którego rozstrzygnięcie byłoby niezbędne dla rozwoju prawa lub zapewnienia jednolitości orzecznictwa. Należy przy tym zauważyć, że Sąd Okręgowy, ponownie rozpoznając sprawę, dokonał oceny przesłanek z art. 231 § 1 k.c. w oparciu o aktualną opinię I CSK 1439/24 5 biegłego sporządzoną dla potrzeb rozstrzygnięcia sprawy, przyjmując za podstawę wartości ustalone według stanu istniejącego w chwili orzekania. Skarżąca nie wykazała, aby przyjęcie takiego sposobu oceny pozostawało w sprzeczności z utrwalonym orzecznictwem lub wynikało z nierozstrzygniętych wątpliwości interpretacyjnych. W konsekwencji również drugie z przedstawionych zagadnień nie uzasadnia przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania na podstawie art. 3989 § 1 pkt 1 k.p.c. W odniesieniu do trzeciego z przedstawionych przez skarżącą zagadnień prawnych, skarżąca upatruje konieczności rozstrzygnięcia, czy z uwagi na względy ekonomiki procesowej dopuszczalne jest powołanie przez sąd w charakterze biegłego osoby, która uprzednio sporządziła w sprawie opinię prywatną na zlecenie strony, jeżeli fachowość i rzetelność tej opinii nie budzi wątpliwości. Również to zagadnienie nie odpowiada wskazanym wymaganiom dla istotnego zagadnienia prawnego w rozumieniu art. 3989 § 1 pkt 1 k.p.c. Skarżąca nie wykazała bowiem występowania rozbieżności w orzecznictwie ani poważnych wątpliwości interpretacyjnych dotyczących wykładni art. 278 § 1 k.p.c. Przeciwnie, sama wskazuje, że zgodnie z dominującym stanowiskiem judykatury i piśmiennictwa opinia prywatna nie stanowi dowodu z opinii biegłego i nie może go zastępować. Także w odniesieniu do tego zagadnienia skarżąca nie powołuje żadnych orzeczeń ani wypowiedzi doktryny prezentujących odmienny kierunek wykładni. Przedstawiona argumentacja zmierza w istocie do wykazania potrzeby szerszego wykorzystywania opinii prywatnych w postępowaniu cywilnym ze względów ekonomiki procesowej oraz sprawności postępowania w związku z niedoborem biegłych sądowych. Wywód ten ma charakter postulatywny i sprowadza się do przedstawienia pożądanego przez skarżącą modelu postępowania dowodowego, nie zaś do wykazania istnienia niewyjaśnionego problemu prawnego wymagającego wypowiedzi Sądu Najwyższego. Niezależnie od powyższego należy zauważyć, że przedstawione zagadnienie nie pozostaje w bezpośrednim związku z podstawą rozstrzygnięcia zaskarżonego postanowienia. Sąd Okręgowy nie oparł bowiem swego rozstrzygnięcia na założeniu, iż osoba, która sporządziła opinię prywatną, nie może zostać powołana w charakterze biegłego. Dokonał natomiast oceny konkretnej opinii znajdującej się w aktach sprawy, uznając ją za nieprzydatną I CSK 1439/24 6 dla rozstrzygnięcia z uwagi na stwierdzone mankamenty merytoryczne. Tym samym przedstawione przez skarżącą zagadnienie abstrahuje od rzeczywistych motywów zaskarżonego orzeczenia. W konsekwencji również trzecie z przedstawionych zagadnień nie uzasadnia przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania na podstawie art. 3989 § 1 pkt 1 k.p.c. Nie zachodzi również przesłanka przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania przewidziana w art. 3989 § 1 pkt 2 k.p.c. Wskazać należy, że przesłanka ta może być spełniona zarówno w razie potrzeby wykładni przepisów prawa budzących poważne wątpliwości, jak i w sytuacji występowania rozbieżności w orzecznictwie dotyczących wykładni tych przepisów. Z uzasadnienia wniosku o przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania wynika, że skarżąca odwołuje się wprawdzie do obu postaci tej przesłanki, jednak zasadnicza część jej argumentacji koncentruje się na twierdzeniu o występowaniu rozbieżności w orzecznictwie dotyczącym wykładni art. 245 k.p.c. i statusu procesowego opinii prywatnych. W orzecznictwie Sądu Najwyższego wyjaśniono, że oparcie wniosku o przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania na tym, że istnieje potrzeba wykładni przepisów prawnych budzących poważne wątpliwości lub wywołujących rozbieżności w orzecznictwie sądów, wymaga wykazania, iż określony przepis prawa, nie doczekał się wykładni albo że niejednolita wykładnia wywołuje wyraźnie wskazane przez skarżącego rozbieżności w orzecznictwie w odniesieniu do identycznych lub podobnych stanów faktycznych. Rozbieżności te powinny zostać wyraźnie wskazane przez skarżącego poprzez przytoczenie konkretnych orzeczeń wraz z ich danymi identyfikującymi. Przez rozbieżności w orzecznictwie, uzasadniające przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania, należy rozumieć istnienie zróżnicowanych albo sprzecznych rozstrzygnięć w sprawach o takich samych lub bardzo podobnych stanach faktycznych, w których zastosowanie znajdują te same przepisy prawa, wyłożone lub zastosowane w sposób prowadzący do wydania odmiennych orzeczeń albo innych decyzji procesowych (por. postanowienie Sądu Najwyższego z 17 czerwca 2015 r., III CSK 59/15). Dla wykazania tej przesłanki konieczne jest wskazanie rzeczywistych i aktualnych rozbieżności w wykładni określonego przepisu prawa, znajdujących odzwierciedlenie w przytoczonym orzecznictwie sądowym, wraz przedstawieniem pogłębionej argumentacji prawnej, oraz wykazanie, że I CSK 1439/24 7 rozbieżności te utrzymują się nadal w chwili orzekania o przyjęciu skargi kasacyjnej do rozpoznania (por. postanowienia Sądu Najwyższego z 21 września 2006 r., IV CSK 268/06, z 18 lipca 2024 r., I CSK 1225/23, z 11 czerwca 2019 r., V CSK 613/18, z 8 lipca 2009 r., I CSK 111/09 i powołane tam orzecznictwo). Obowiązek przedstawienia takiej argumentacji obciąża skarżącego. Nie można natomiast mówić o rozbieżności w orzecznictwie w sytuacji, w której występujące wcześniejsze różnice interpretacyjne zostały usunięte wskutek ukształtowania się jednolitej i utrwalonej linii orzeczniczej (por. postanowienie Sądu Najwyższego z 17 czerwca 2015 r., III CSK 59/15). Skarżąca nie sprostała temu obowiązkowi. Skarżąca upatruje potrzeby wykładni art. 245 k.p.c. w zakresie statusu procesowego opinii prywatnej, wskazując na występującą w orzecznictwie rozbieżność co do tego, czy opinia taka stanowi jedynie formę przedstawienia stanowiska strony, czy też jest pełnoprawnym dowodem stanowiącym część materiału dowodowego i służącym ustalaniu istotnych okoliczności sprawy, w tym ocenie innych dowodów. Uzasadnienie wniosku o przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania nie wykazuje jednak występowania rozbieżności w orzecznictwie ani poważnych wątpliwości interpretacyjnych dotyczących wykładni art. 245 k.p.c. Analiza przywołanych przez skarżącą orzeczeń prowadzi bowiem do wniosku, że zasadniczo jednolicie przyjmują one, iż opinia sporządzona na zlecenie strony nie stanowi dowodu z opinii biegłego w rozumieniu art. 278 k.p.c. Część z nich wskazuje dodatkowo, że dokument taki może podlegać ocenie jako dokument prywatny, stanowiąc element materiału procesowego. Nie oznacza to jednak występowania konkurencyjnych kierunków wykładni art. 245 k.p.c. ani przyjęcia poglądu, że opinia prywatna może zostać zrównana z dowodem z opinii biegłego przeprowadzanym na podstawie art. 278 k.p.c. Nie sposób zatem podzielić stanowiska skarżącej, że przytoczone orzecznictwo ujawnia utrzymujące się rozbieżności wymagające wypowiedzi Sądu Najwyższego w celu ujednolicenia wykładni art. 245 k.p.c. Przeciwnie, potwierdza ono utrwalone stanowisko, zgodnie z którym opinia prywatna nie zastępuje dowodu z opinii biegłego, może natomiast funkcjonować w postępowaniu jako dokument prywatny podlegający ocenie na zasadach ogólnych. Pogląd ten znajduje potwierdzenie także w nowszym orzecznictwie Sądu Najwyższego. W postanowieniu z 1 grudnia 2017 r., I CSK I CSK 1439/24 8 214/17, wskazano, że w postępowaniu cywilnym opinie sporządzane na zlecenie stron są traktowane jako część ich argumentacji popartej wiedzą specjalną, a jeżeli zostały złożone z intencją uznania ich za dowód w sprawie, mają moc dokumentu prywatnego. Orzeczenie to potwierdza zatem utrwaloną linię orzeczniczą, a nie istnienie rozbieżnych kierunków wykładni art. 245 k.p.c. (por. też powołane w nim orzecznictwo). Niezależnie od powyższego należy zauważyć, że argumentacja skarżącej, przedstawiona na uzasadnienie potrzeby wykładni art. 245 k.p.c., w istocie nie zmierza do wykazania występowania rozbieżności w orzecznictwie ani wątpliwości interpretacyjnych dotyczących tego przepisu, lecz do zakwestionowania sposobu oceny materiału dowodowego zgromadzonego w sprawie. Skarżąca wiąże bowiem potrzebę wykładni art. 245 k.p.c. z zarzucanym Sądowi Okręgowemu pominięciem przedłożonych przez nią operatów szacunkowych oraz brakiem odniesienia się do nich w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia. Argumentacja ta zmierza jednak w istocie do zakwestionowania sposobu wykorzystania i oceny materiału dowodowego zgromadzonego w sprawie, podczas gdy postępowanie kasacyjne nie służy kontroli ustaleń faktycznych ani oceny materiału dowodowego (art. 3983 § 3 oraz art. 39813 § 2 k.p.c.). W konsekwencji skarżąca nie wykazała istnienia potrzeby wykładni przepisów prawnych w rozumieniu art. 3989 § 1 pkt 2 k.p.c. Nie było również podstaw do przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania z powołaniem się na art. 3989 § 1 pkt 4 k.p.c. W tym względzie wskazać należy, że wyróżniona w tym przepisie przesłanka przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania zachodzi wtedy, gdy zasadność zarzutów podniesionych w skardze kasacyjnej wynika prima facie, bez głębszej analizy prawnej. Dotyczy to więc jedynie uchybień przepisom prawa materialnego albo procesowego, zarzucanym sądowi drugiej instancji w skardze kasacyjnej, o charakterze elementarnym polegających w szczególności na oparciu rozstrzygnięcia na wykładni przepisu oczywiście sprzecznej z jednolitą i ugruntowaną jego wykładnią przyjmowaną w orzecznictwie i nauce prawa, na zastosowaniu przepisu, który już nie obowiązywał względnie na oczywiście błędnym zastosowaniu określonego przepisu w ustalonym stanie faktycznym. Do wykazania oczywistej zasadności skargi powinno wystarczyć jedno konkretne twierdzenie, jedna stanowcza, przekonująca od razu teza, wskazująca I CSK 1439/24 9 racje podważające rozstrzygnięcie poddane krytyce i zaskarżeniu. Na tym właśnie polega „oczywista” zasadność środka zaskarżenia w rozumieniu przyjętym w art. 3989 § 1 pkt 4 k.p.c. (zob. postanowienie Sądu Najwyższego z 17 grudnia 2019 r., IV CSK 307/19). O przyjęciu skargi kasacyjnej do rozpoznania nie decyduje przy tym samo oczywiste naruszenie konkretnego przepisu prawa materialnego lub procesowego przez sąd, który wydał zaskarżone orzeczenie, lecz sytuacja, w której naruszenie to spowodowało wydanie oczywiście nieprawidłowego orzeczenia. Sam zarzut naruszenia (nawet oczywistego) określonego przepisu (przepisów) nie prowadzi zatem wprost do oceny, że skarga kasacyjna jest oczywiście uzasadniona (por. orzecznictwo przytoczone w motywach postanowienia Sądu Najwyższego z 6 listopada 2012 r., III SK 16/12). Tych wymogów nie spełniła skarżąca, która uzasadniając wniosek o przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania twierdziła, że jest ona oczywiście uzasadniona, ponieważ zaskarżone postanowienie zapadło z oczywistym i rażącym naruszeniem art. 156 ust. 3 i 4 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (dalej też „u.g.n.”). Według skarżącej uchybienie to polegało na oparciu rozstrzygnięcia na wycenie lokalu nr […] położonego w budynku przy ul. […] w W. oraz nieruchomości gruntowej położonej pod tym adresem, zawartej w operacie szacunkowym sporządzonym przez rzeczoznawcę majątkowego W.B. w dniu 12 lipca 2022 r., mimo że przed wydaniem zaskarżonego postanowienia 19 września 2023 r. nie doszło do potwierdzenia jego aktualności, zgodnie z art. 156 ust. 4 powołanej ustawy. Argumentacja ta, rozwinięta następnie poprzez odwołanie się do treści art. 156 ust. 3 i 4 u.g.n. oraz orzecznictwa Sądu Najwyższego dotyczącego obowiązku aktualizacji operatu szacunkowego, nie prowadzi jednak do wykazania przesłanki określonej w art. 3989 § 1 pkt 4 k.p.c. Nawet przy założeniu trafności stanowiska skarżącej, że przed wydaniem zaskarżonego postanowienia nie doszło do potwierdzenia aktualności wskazanego operatu szacunkowego w sposób odpowiadający wymaganiom art. 156 ust. 4 u.g.n., okoliczność ta sama przez się nie prowadzi jeszcze do przyjęcia, że skarga kasacyjna jest oczywiście uzasadniona. W orzecznictwie Sądu Najwyższego przyjmuje się bowiem, że wykorzystanie przez sąd operatu szacunkowego po upływie okresu określonego w art. 156 ust. 3 u.g.n., tj. po upływie 12 miesięcy od daty jego sporządzenia, nawet I CSK 1439/24 10 przy braku potwierdzenia jego aktualności, nie przesądza jeszcze o wadliwości orzeczenia opartego na tym operacie ani o oczywistej zasadności skargi kasacyjnej. Wykorzystanie opinii biegłego mimo braku wymaganej art. 156 ust. 4 u.g.n. klauzuli aktualizacyjnej nie stanowi samo przez się podstawy do uchylenia orzeczenia. Konieczne jest bowiem wykazanie, że uchybienie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy (art. 3983 § 1 pkt 2 k.p.c.), a więc że było tego rodzaju lub wystąpiło w takim natężeniu, iż ukształtowało lub mogło ukształtować treść zaskarżonego orzeczenia, a tym samym miało bezpośrednie przełożenie na prawidłowość rozstrzygnięcia zawartego w zaskarżonym postanowieniu (por. m.in. postanowienia Sądu Najwyższego z 20 grudnia 2018 r., III CSK 164/18 oraz z 8 grudnia 2022 r., I CSK 2263/22). Oznacza to, że nie jest wystarczające samo wykazanie naruszenia art. 156 ust. 3 i 4 u.g.n. Konieczne jest również wykazanie, że uchybienie to mogło mieć istotny wpływ na treść zaskarżonego orzeczenia. Wymóg ten zachowuje aktualność także przy wykazywaniu przesłanki określonej w art. 3989 § 1 pkt 4 k.p.c., skoro o oczywistej zasadności skargi kasacyjnej nie przesądza samo stwierdzenie uchybienia, lecz jego wpływ na prawidłowość rozstrzygnięcia. Skarżąca ograniczyła się do wskazania zarzucanego uchybienia oraz do ogólnego twierdzenia, że na rynku warszawskim ceny mieszkań i nieruchomości mogą ulegać znaczącym zmianom nawet w okresie kilku miesięcy. Nie przedstawiła jednak żadnych konkretnych okoliczności ani argumentów pozwalających przyjąć, że pomiędzy upływem okresu, o którym mowa w art. 156 ust. 3 u.g.n., a datą wydania zaskarżonego postanowienia nastąpiły takie zmiany uwarunkowań prawnych lub rynkowych, które mogłyby prowadzić do odmiennej oceny przesłanek zastosowania art. 231 § 1 k.c. W szczególności nie wykazała, aby ewentualne potwierdzenie aktualności operatu albo sporządzenie nowej wyceny mogło prowadzić do ustalenia relacji pomiędzy wartością lokalu a wartością gruntu odmiennej od przyjętej przez Sąd Okręgowy. Tymczasem podstawą zaskarżonego rozstrzygnięcia było ustalenie, że nie została spełniona przesłanka przewidziana w art. 231 § 1 k.c., ponieważ wartość gruntu przewyższała wartość lokalu. Sam wzrost cen nieruchomości nie oznacza jeszcze, że zmianie uległa także relacja pomiędzy wartością gruntu i wartością lokalu, skoro wzrostowi mogły podlegać oba te składniki. Skarżąca nie twierdziła nawet, że w spornym okresie I CSK 1439/24 11 nastąpiły takie zmiany rynkowe, które mogłyby doprowadzić do zasadniczego zmniejszenia lub odwrócenia ustalonej przez Sąd Okręgowy dysproporcji wartości. Argumentacja przedstawiona na uzasadnienie omawianej przesłanki ogranicza się w istocie do ogólnych uwag o zmienności rynku nieruchomości, ma zatem charakter wyłącznie hipotetyczny. Skarżąca podjęła próbę wykazania zarzucanego naruszenia art. 156 ust. 3 i 4 u.g.n., polegającego na wykorzystaniu przez Sąd drugiej instancji operatu szacunkowego po upływie terminu wskazanego w ustawie, nie wykazując jednak, aby uchybienie to mogło skutkować wydaniem oczywiście wadliwego orzeczenia. Tym samym nie wykazała, że zachodzi przesłanka przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania określona w art. 3989 § 1 pkt 4 k.p.c. Trzeba również wskazać, że nie zachodzi nieważność postępowania, którą Sąd Najwyższy bierze pod rozwagę – w granicach zaskarżenia – z urzędu (art. 39813 § 1 w zw. z art. 13 § 2 k.p.c.). Z przytoczonych względów należało odmówić przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania (art. 3989 § 2 w zw. z art. 13 § 2 k.p.c.). Z uwagi na to, że skarga kasacyjna została wniesiona od postanowienia Sądu Okręgowego rozstrzygającego apelację od postanowienia wstępnego i częściowego Sądu Rejonowego, rozstrzygnięcie o kosztach postępowania kasacyjnego pozostawiono do orzeczenia kończącego postępowanie w sprawie, z uwzględnieniem jego ostatecznego wyniku. (A.G.) [SOP]