I CSK 1044/25

I CSK 1044/25 POSTANOWIENIE Sąd Najwyższy w Izbie Cywilnej w składzie: SSN Monika Koba 16 lipca 2026 r. na posiedzeniu niejawnym 16 lipca 2026 r. w Warszawie w sprawie z powództwa Gminy […] przeciwko P. spółce akcyjnej w W. o wydanie nieruchomości, na skutek skargi kasacyjnej P. spółki akcyjnej w W. od wyroku Sądu Apelacyjnego w Krakowie z 9 października 2024 r., I ACa 262/22, odmawia przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania. UZASADNIENIE Wyrokiem z 9 października 2024 r. Sąd Apelacyjny w Krakowie oddalił apelację pozwanego P. spółki akcyjnej w W. od wyroku Sądu Okręgowego w Krakowie z 13 grudnia 2021 r., w którym Sąd ten nakazał pozwanemu aby wydał powódce Gminie […] nieruchomość gruntową składającą się z działki oznaczonej numerem geodezyjnym […], o pow. 11,8587 ha, położoną w […] - obręb […], zabudowaną infrastrukturą kolejową, objętą księgą wieczystą nr […] i orzekł o kosztach procesu. U podstaw uwzględnienia powództwa i oddalenia apelacji pozwanego legło stwierdzenie, że powódka jest właścicielem nieruchomości objętej pozwem zabudowanej infrastrukturą kolejową, a pozwany nie udowodnił by dysponował I CSK 1044/25 2 skutecznym wobec właściciela uprawnieniem do władania nieruchomością ( art. 222 § 1 k.c.). Orzeczenie to zostało zaskarżone skargą kasacyjną przez pozwanego P. spółkę akcyjną w W.. Skarżący we wniosku o przyjęcie skargi do rozpoznania powołał się na przesłanki z art. 3989 § 1 pkt 1 i 2 k.p.c. Zdaniem skarżącego w sprawie występuje istotne zagadnienie prawne wymagające odpowiedzi na pytanie: „czy przepis szczególny tj. art. 17 ust. 6 ustawy z dnia 8 września 2000 r. o komercjalizacji, restrukturyzacji i prywatyzacji przedsiębiorstwa państwowego „P.” (Dz.U. z 2021 r., poz. 146 – „ustawa z 8 września 2000 r.”), po pierwsze kreuje po stronie pozwanej zarówno prawo, jaki i obowiązek zawarcia przewidzianej w tym przepisie umowy z zarządcą infrastruktury kolejowej P. S.A., a po drugie stanowi skuteczne względem właściciela uprawnienie do władania rzeczą w rozumieniu art. 222 § 1 k.c.?”. W ocenie skarżącego istnieje także potrzeba dokonania wykładni przepisów prawnych budzących poważne wątpliwości. Do tej pory wykładni przepisów kolejowych oraz ich wpływu na regulacje kodeksu cywilnego w kontekście ograniczenia prawa własności nie dokonywał bowiem Sąd Najwyższy ani sądy powszechne. Sąd Najwyższy zważył, co następuje: Skarga kasacyjna jest nadzwyczajnym środkiem zaskarżenia, którego rozpoznanie przez Sąd Najwyższy musi być uzasadnione względami o szczególnej doniosłości, wykraczającymi poza indywidualny interes skarżącego, a mającymi swoje źródło w interesie publicznym. Zgodnie z art. 3989 § 1 k.p.c. Sąd Najwyższy przyjmuje skargę kasacyjną do rozpoznania, jeżeli w sprawie występuje istotne zagadnienie prawne, potrzeba wykładni przepisów prawnych budzących poważne wątpliwości lub wywołujących rozbieżności w orzecznictwie sądów, zachodzi nieważność postępowania lub skarga kasacyjna jest oczywiście uzasadniona. Sąd Najwyższy w ramach przedsądu bada tylko wskazane w skardze kasacyjnej okoliczności uzasadniające jej przyjęcie do rozpoznania, a nie podstawy kasacyjne i ich uzasadnienie. Cel wymagania określonego w art. 3984 § 2 k.p.c. może być I CSK 1044/25 3 osiągnięty tylko przez powołanie i uzasadnienie istnienia przesłanek o charakterze publicznoprawnym, które będą mogły stanowić podstawę oceny skargi kasacyjnej pod kątem przyjęcia jej do rozpoznania. Sąd Najwyższy nie jest trzecią instancją sądową i nie jest jego rolą usuwanie błędów w zakresie wykładni i stosowania prawa w każdej indywidualnej sprawie. W judykaturze Sądu Najwyższego utrwalił się pogląd, że wskazanie przyczyny określonej w art. 3989 § 1 pkt 1 k.p.c. nakłada na skarżącego obowiązek przedstawienia zagadnienia o charakterze abstrakcyjnym wraz z argumentami prowadzącymi do rozbieżnych ocen prawnych, wykazania, że nie zostało ono rozstrzygnięte w dotychczasowym orzecznictwie, a wyjaśnienie go ma znaczenie nie tylko dla rozstrzygnięcia tej konkretnej sprawy, ale także innych podobnych spraw, przyczyniając się do rozwoju prawa. Zagadnienie nie może mieć charakteru kazuistycznego i służyć uzyskaniu przez skarżącego odpowiedzi odnośnie do kwalifikacji prawnej szczegółowych elementów podstawy faktycznej zaskarżonego orzeczenia (zob. m.in. postanowienia Sądu Najwyższego z 10 maja 2001 r., II CZ 35/01, OSNC 2002, nr 1, poz. 11 i z 11 stycznia 2002 r., III CKN 570/01, OSNC 2002, nr 12, poz. 151). Oparcie natomiast wniosku o przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania na tym, że istnieje potrzeba wykładni przepisów prawa budzących poważne wątpliwości lub wywołujących rozbieżności w orzecznictwie sądów wymaga wykazania, że określony przepis prawa, mimo że budzi poważne wątpliwości, nie doczekał się wykładni albo niejednolita wykładnia wywołuje wyraźnie wskazane przez skarżącego rozbieżności w orzecznictwie w odniesieniu do identycznych lub podobnych stanów faktycznych, które należy przytoczyć. Ponadto ze względu na publiczne cele jakie ma do spełnienia rozpoznanie przez Sąd Najwyższy skargi kasacyjnej, skarżący powinien także wykazać celowość dokonania wykładni przepisu przez Sąd Najwyższy ze względu na potrzeby praktyki sądowej. Wniosek o przyjęcie skargi do rozpoznania nie spełnia tych wymogów. Argumentacja skarżącego jest ogólnikowa, jednostronna i ogranicza się do przedstawienia własnego poglądu w opozycji do stanowiska prawnego Sądu drugiej instancji. Wniosek oparty na wątpliwościach wykładniczych jest ogólnikowy i nie I CSK 1044/25 4 precyzuje nawet jakie przepisy miałyby zostać przez Sąd Najwyższy poddane analizie we wskazywanych przez skarżącego kontekstach. Nie wykazuje zatem, że w sprawie ujawniło się zagadnienie wykładnicze o problemowym czy precedensowym charakterze, którego wyjaśnienie wymagałoby zaangażowania Sądu Najwyższego i sprzyjało rozwojowi prawa. Ponadto silnie kazuistyczny sposób jego ujęcia wskazuje, że jest ono osadzone w szczególnych okolicznościach konkretnej sprawy i jest pytaniem w tej właśnie sprawie. W takim ujęciu sprowadza się do kwestionowania prawidłowości stosowania przez Sąd Apelacyjny prawa materialnego przytoczonego w podstawach skargi. Skarżący nie wykazał zatem by jednostkowy problem na który wskazuje miał szersze znaczenie a zatem uzasadniał celowość dokonania wykładni przepisu przez Sąd Najwyższy ze względu na potrzeby praktyki sądowej. Dostrzeżenia także wymaga, że art. 17 ust. 6 ustawy z 8 września 2000 r. nie może być skutecznym wobec właściciela, w rozumieniu art. 222 § 1 k.c., uprawnieniem do władania nieruchomością objętą sporem. Dotyczy on bowiem wyłącznie gruntów wchodzących w skład linii kolejowych, które nie mogą być wniesione w formie wkładu niepieniężnego (art. 17 ust. 1 ustawy) z uwagi na nieuregulowany stan prawny. Tylko takie grunty mogą być zatem oddane P. SA przez PKP SA do nieodpłatnego korzystania na podstawie umowy. Z wiążącej Sąd Najwyższy podstawy faktycznej zaskarżonego orzeczenia (art. 3983 § 3 i 39813 § 2 k.p.c.) wynika natomiast, że właścicielem nieruchomości objętej sporem jest Gmina […], a próba uzyskania przez skarżącą prawa użytkowania wieczystego tej nieruchomości oraz prawa własności budynków i urządzeń trwale z gruntem związanych nie zakończyła się pomyślnie. Decyzją z 15 maja 2019 r. Burmistrz Miasta […] odmówił bowiem uwzględnienia wniosku skarżącej, a decyzją 3 września 2019 r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze utrzymało tę decyzję w mocy. Wojewódzki Sąd Administracyjny wyrokiem z 15 stycznia 2020 r. (II SA/Kr 1319/19) oddalił skargę pozwanej na powyższą decyzję. Skarżąca skorzystała z możliwości złożenia skargi kasacyjnej do Naczelnego Sądu Administracyjnego, jednak Sąd ten wyrokiem z 6 grudnia 2023 r. (I OSK 1554/20) skargę oddalił. Oznacza to, że na drodze administracyjnej ostatecznie przesądzono, iż starania pozwanej o uzyskanie tytułu prawnego do nieruchomości objętej sporem I CSK 1044/25 5 zakończyły się nieskutecznie. Podnoszenie zatem w uzasadnieniu podstaw skargi, że postępowanie administracyjne związane z regulacją stanu prawnego nieruchomości nie zostało zakończone a stan gruntu nadal jest nieuregulowany nie znajduje potwierdzenia w stanie faktycznym sprawy. Brak tytułu prawnego pozwanego do nieruchomości objętej sporem nie oznacza oczywiście, że właściciel (Gmina […]) nie będzie musiał uwzględnić w swych działaniach szczególnego statusu nieruchomości, jej przeznaczenia i ograniczeń z tym związanych. Kwestia ta nie jest jednak bezpośrednio związana z wynikiem niniejszej sprawy (nieruchomość znajduje się obecnie w dyspozycji P. SA na podstawie umowy z pozwanym), a w podstawach skargi, którymi Sąd Najwyższy w postępowaniu kasacyjnym jest związany i nie może wykraczać poza te granice ( art. 39813 § 1 k.p.c.), ograniczono się wyłącznie do zgłoszenia zarzutu naruszenia art. 222 § 1 k.c. w zw. z art. 17 ust. 6 ustawy z 8 września 2000 r. Z tych względów na podstawie art. 3989 § 2 k.p.c. Sąd Najwyższy odmówił przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania. (M.M.) [R.G.]