I CSK 1082/25

I CSK 1082/25 POSTANOWIENIE Sąd Najwyższy w Izbie Cywilnej w składzie: SSN Tomasz Szczurowski 22 września 2026 r. na posiedzeniu niejawnym 22 września 2026 r. w Warszawie w sprawie z powództwa W.L. przeciwko D.P. i T.G. o zapłatę, na skutek skargi kasacyjnej W.L. od wyroku Sądu Apelacyjnego w Warszawie z 21 maja 2024 r., V ACa 1489/22, odmawia przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania. UZASADNIENIE Wyrokiem z 23 marca 2022 r., Sąd Okręgowy w Warszawie, zasądził od pozwanego D.P. na rzecz powoda W.L. kwotę 24 603,68 zł wraz z ustawowymi odsetkami za opóźnienie od dnia 20 lutego 2020 r. do dnia zapłaty (pkt I); oddalił powództwo w pozostałym zakresie (pkt II) oraz rozstrzygnął o kosztach postępowania przed Sądem pierwszej instancji (pkt III). Po rozpoznaniu apelacji powoda od powyższego wyroku, Sąd Apelacyjny w Warszawie, wyrokiem z 21 maja 2024 r. zmienił częściowo zaskarżony wyrok: w punkcie pierwszym w ten sposób, że zasądził od D.P. na rzecz W.L. dalszą kwotę 5 000 zł wraz z ustawowymi odsetkami za opóźnienie od dnia 20 lutego 2020 r. do dnia zapłaty; w punkcie trzecim, w ten sposób, iż obciążył W.L. kosztami procesu I CSK 1082/25 2 w stosunku do D.P. w 73,40%, a D.P. w pozostałej części. W punkcie drugim wyroku, oddalił apelację w pozostałym zakresie. Rozstrzygnął także o kosztach postępowania apelacyjnego (pkt III). Powód wniósł skargę kasacyjną od wyroku Sądu Apelacyjnego w Warszawie, zaskarżając wyrok w części tj. w zakresie punktu II oddalającego apelację oraz rozstrzygającego o kosztach procesu. Skargę kasacyjną oparł na podstawach naruszenia przepisów postępowania, których naruszenie mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy tj.: (-) art. 244 § 1 k.p.c. w związku z art. 245 k.p.c. w związku z art. 253 k.p.c. przez bezzasadne przypisanie dowodom o charakterze dokumentu prywatnego waloru wiarygodności właściwego dla dokumentu urzędowego; (-) art. 254 § 21 k.p.c. przez zaniechanie zbadania prawdziwości przedkładanych przez pozwanego T.G. dokumentów prywatnych, a w szczególności wezwania wystawcy dokumentu w postaci faktury na sporny zegarek na cyfrowym nośniku danych pozwalającym na weryfikację i identyfikację tegoż dokumentu; (-) art. 2352 § 1 pkt 2 k.p.c. przez bezzasadne uznanie, że przeprowadzenie dowodu (m.in.) w postaci zasięgnięcia informacji z Urzędu Celnego na fakt braku zawezwania pozwanego do uiszczenia opłaty celnej w kwocie 23 000 zł tytułem należności publicznoprawnej z tytułu rzekomego zakupu spornego zegarka, zmierza jedynie do bezzasadnego wydłużenia czasu trwania postępowania, podczas gdy okoliczność ta miała istotne znaczenie dla wydania sprawiedliwego orzeczenia, bowiem stanowiła okoliczność potwierdzającą wersję prezentowaną przez powoda, a w konsekwencji uchybienie to doprowadziło do pozbawienia powoda możliwości dochodzenia swych twierdzeń na zasadzie równości stron. Ponadto skarżący podniósł zarzut naruszenia art. 6 k.c. przez nieprawidłowe określenie ciężaru dowodu i jego przeniesienie na powoda. Mając na uwadze powyższe zarzuty, skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonego wyroku w zaskarżonym zakresie i przekazanie sprawy Sądowi Apelacyjnemu w Warszawie do ponownego rozpoznania wraz z pozostawieniem I CSK 1082/25 3 temu sądowi rozstrzygnięcia o kosztach postępowania wywołanych wniesieniem skargi kasacyjnej w tym o kosztach zastępstwa procesowego. Ponadto wniósł o zasądzenie od pozwanego na swoją rzecz kosztów postępowania wywołanego wniesieniem skargi kasacyjnej, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych. Wnosząc o przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania, skarżący powołał się na jej oczywistą zasadność. Wskazał, że sądy bezpodstawnie nadały wydrukom faktur i korespondencji elektronicznej przedstawionym przez pozwanego walor dokumentów urzędowych, mimo zakwestionowania ich autentyczności i nieweryfikowania ich pochodzenia. Zarzucił również pominięcie istotnych dowodów oraz zaniechanie czynności pozwalających sprawdzić twierdzenia pozwanego dotyczące nabycia zegarka, jego transportu i należności celnych. Według skarżącego uchybienia te doprowadziły do nieprawidłowego obciążenia go ciężarem wykazania własności zegarka. Pozwany nie wniósł odpowiedzi na skargę kasacyjną. Sąd Najwyższy zważył, co następuje: Skarga kasacyjna nie kwalifikuje się do przyjęcia do rozpoznania. Sąd Najwyższy przyjmuje skargę kasacyjną do rozpoznania, jeżeli w sprawie występuje istotne zagadnienie prawne, istnieje potrzeba wykładni przepisów prawnych budzących poważne wątpliwości lub wywołujących rozbieżności w orzecznictwie sądów, zachodzi nieważność postępowania lub skarga kasacyjna jest oczywiście uzasadniona (art. 3989 § 1 k.p.c.). Skarga kasacyjna stanowi nadzwyczajny środek zaskarżenia prawomocnych orzeczeń, którego celem jest ochrona interesu publicznego przez zapewnienie rozwoju prawa, jednolitości orzecznictwa, usunięcie z obrotu prawnego orzeczeń wydanych w postępowaniu dotkniętym nieważnością lub oczywiście wadliwych. Ograniczenie przesłanek do czterech ma zapewnić, że przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania nastąpi jedynie w tych sprawach, w których mogą być zrealizowane te funkcje, a skarga kasacyjna nie stanie się instrumentem wykorzystywanym w każdej sprawie. I CSK 1082/25 4 Wskazana w art. 3989 § 1 pkt 4 k.p.c. przesłanka w postaci oczywistej zasadności skargi kasacyjnej zachodzi wówczas, gdy zasadność zarzutów podniesionych w skardze jest dostrzegalna prima facie, bez głębszej analizy prawnej. Dotyczy to więc jedynie uchybień przepisom prawa materialnego albo procesowego o charakterze elementarnym, polegających w szczególności na oparciu rozstrzygnięcia na wykładni przepisu oczywiście sprzecznej z jednolitą i ugruntowaną jego wykładnią przyjmowaną w orzecznictwie oraz nauce prawa, na zastosowaniu przepisu, który już nie obowiązywał, względnie na oczywiście błędnym zastosowaniu określonego przepisu w ustalonym stanie faktycznym. Do wykazania oczywistej zasadności skargi powinno wystarczyć jedno konkretne twierdzenie, jedna stanowcza, przekonująca od razu teza, wskazująca racje podważające rozstrzygnięcie poddane krytyce i zaskarżeniu (zob. postanowienia SN: z 29 listopada 2022 r., I CSK 4912/22, LEX nr 3519094; z 30 listopada 2022 r., I CSK 2735/22, LEX nr 355954; z 20 października 2023 r., I CSK 1612/23, LEX nr 3632291; z 26 października 2023 r., I CSK 76/23, LEX nr 3621070 i z 31 października 2023 r., I CSK 4805/22, LEX nr 3621674). W ocenie Sądu Najwyższego przedmiotowej skargi kasacyjnej nie można uznać za oczywiście uzasadnioną. Skarżący upatruje jej przede wszystkim w wadliwym potraktowaniu wydruków faktur i korespondencji elektronicznej przedstawionych przez pozwanego T.G., zaniechaniu ich należytej weryfikacji oraz nieprawidłowym rozłożeniu ciężaru dowodu. Argumentację tę uzupełnia powołaniem się na domniemanie wynikające z art. 341 k.c. Z uzasadnienia zaskarżonego wyroku nie wynika jednak, aby Sąd Apelacyjny nadał fakturom i korespondencji elektronicznej charakter dokumentów urzędowych albo przyjął, że korzystają one z właściwego takim dokumentom domniemania zgodności z prawdą tego, co zostało urzędowo zaświadczone. Sąd ten rozważał rozbieżności między przedstawionymi fakturami, zestawiał ich treść z korespondencją ze sprzedawcą, wyjaśnieniami stron, potwierdzeniem przelewu oraz fotografiami zegarka. Dostrzegał przy tym wątpliwości dotyczące materiału przedstawionego przez pozwanego. Przypisanie określonym dowodom I CSK 1082/25 5 wiarygodności nie jest samo przez się równoznaczne z przyznaniem im mocy dokumentu urzędowego. Uzasadnienie wniosku nie zawiera dostatecznego wyjaśnienia, dlaczego przy takim sposobie argumentacji Sądu Apelacyjnego miałoby dojść do oczywiście błędnego zastosowania reguł właściwych dokumentom urzędowym. Ogólne rozważania o różnicach między dokumentem prywatnym, dokumentem elektronicznym i jego wydrukiem nie zastępują wykazania, że konkretne uchybienie w tym zakresie przesądziło o oczywistej wadliwości zaskarżonego rozstrzygnięcia. Należy przy tym odróżnić kwestionowanie procesowych reguł przeprowadzania dowodów i rozkładu ciężaru dowodu od żądania ponownej oceny wiarygodności materiału dowodowego. Pierwsza z tych kategorii nie jest wyłączona z kontroli kasacyjnej jedynie dlatego, że dotyczy postępowania dowodowego. Natomiast argumentacja zmierzająca do zastąpienia oceny dowodów dokonanej przez sąd własną oceną skarżącego nie może uzasadniać przyjęcia skargi. Zakaz wynikający z art. 398³ § 3 k.p.c. odnosi się również do uzasadnienia wniosku o przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania, co wyjaśniono m.in. w postanowieniu SN z 21 grudnia 2021 r., IV CSK 559/21 (LEX nr 3314810). Dla oceny przedstawionego wniosku istotne jest także to, że oddalenie roszczenia nie zostało oparte wyłącznie na dokumentach przedstawionych przez pozwanego. Powód dochodził naprawienia szkody określonej jako utrata równowartości zegarka stanowiącego — według jego twierdzeń — jego własność. Sąd Apelacyjny wskazał na niewykazanie nabycia tego prawa przez powoda. Odniósł się w szczególności do rozbieżności w jego relacji o sposobie nabycia zegarka, zaprzeczenia tej transakcji przez osobę wskazywaną jako zbywca oraz korespondencji, w której powód przedstawiał odmienny tytuł posiadania rzeczy. Rozważania dotyczące dowodów zaoferowanych przez pozwanego stanowiły dalszy element uzasadnienia. Godzi się podkreślić, że nie można przyjąć jako ogólnej reguły, iż utrata posiadania pozbawia poprzedniego posiadacza możliwości skorzystania z domniemania zgodności posiadania ze stanem prawnym. W postanowieniu z 6 lipca 2011 r., I CSK 281/11 (OSNC-ZD 2012/2/46), Sąd Najwyższy wyjaśnił, że I CSK 1082/25 6 art. 341 zdanie drugie k.c. umożliwia poprzedniemu posiadaczowi powołanie się na domniemanie za okres jego posiadania. Jednocześnie wskazał, że domniemanie na rzecz poprzedniego posiadacza nie służy zwalczaniu domniemania przysługującego posiadaczowi aktualnemu. Samo wskazanie tej kwestii nie przesądza jednak o oczywistej zasadności rozpoznawanej skargi. Domniemanie z art. 341 k.c. jest wzruszalne. Wniosek powinien zatem wykazywać znaczenie zarzucanego uchybienia w zestawieniu z całokształtem motywów zaskarżonego wyroku, w tym z ustaleniami dotyczącymi nabycia zegarka przez pozwanego i okoliczności jego utraty. Skarżący ograniczył się w tej części do ogólnego przedstawienia skutków posiadania, nie wykazując dostatecznie, dlaczego uwzględnienie domniemania prowadziłoby — wobec pozostałych ustaleń stanowiących podstawę wyroku — do stwierdzenia oczywistej nieprawidłowości rozstrzygnięcia. Ocena ta nie oznacza aprobaty wszystkich wypowiedzi Sądu Apelacyjnego dotyczących zakresu działania art. 341 k.c. Nie wykazano również, aby zarzucane zaniechania dowodowe świadczyły o oczywistej zasadności skargi. Konieczne byłoby przedstawienie związku między konkretną pominiętą czynnością dowodową a rozstrzygnięciem, z uwzględnieniem rzeczywistego przebiegu postępowania apelacyjnego. Tymczasem Sąd Apelacyjny uzupełnił materiał o dokumenty z postępowania karnego, odniósł się do rozbieżności dotyczących transportu zegarka oraz wyjaśnił znaczenie okoliczności związanych z należnościami celnymi. Samo przekonanie skarżącego, że materiał należało uzupełnić lub odmiennie ocenić, nie spełnia wymagań art. 398⁹ § 1 pkt 4 k.p.c. Trzeba też dodać, że nawet sam fakt naruszenia przepisów prawa materialnego czy procesowego nie oznacza oczywistej zasadności skargi kasacyjnej, skarżący musi bowiem jeszcze wykazać, że prowadziło to do orzeczenie oczywiście nieprawidłowego, któremu to ciężarowi skarżący również nie podołał. Ponadto wobec D.P. Sąd Apelacyjny wskazał niezależną przyczynę oddalenia roszczenia odszkodowawczego: niewykazanie okoliczności uzasadniających przypisanie mu odpowiedzialności na podstawie art. 422 k.c., nawet przy założeniu, że zegarek stanowił własność powoda. Uzasadnienie I CSK 1082/25 7 wniosku o przyjęcie skargi nie przedstawia wywodu wykazującego oczywistą wadliwość tej samodzielnej przyczyny rozstrzygnięcia. Przedstawione okoliczności nie uzasadniają zatem przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania na podstawie art. 398⁹ § 1 pkt 4 k.p.c. Z tych względów Sąd Najwyższy, na podstawie art. 398⁹ § 1 pkt 4 w zw. z art. 398⁹ § 2 k.p.c., odmówił przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania. [a.ł] SSN Tomasz Szczurowski