Sygnatura

I CSK 1199/26

postanowienie SN I CSK 1199/26

Izba: Izba Cywilna
Data orzeczenia: 25 sierpnia 2026

Treść rozstrzygnięcia

<!DOCTYPE html> I CSK 1199/26 POSTANOWIENIE Sąd Najwyższy w Izbie Cywilnej w składzie: SSN Ewa Stefańska 25 sierpnia 2026 r. na posiedzeniu niejawnym 25 sierpnia 2026 r. w Warszawie w sprawie z powództwa K.B. i R.B. przeciwko Bank spółce akcyjnej w W. o ustalenie ewentualnie o zapłatę, na skutek skargi kasacyjnej Bank spółki akcyjnej w W. od wyroku Sądu Apelacyjnego w Warszawie z 10 października 2025 r., V ACa 854/23, 1. odmawia przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania; 2. zasądza od pozwanego na rzecz powodów po 2700 zł (dwa tysiące siedemset złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego, wraz z odsetkami w wysokości odsetek ustawowych za opóźnienie od dnia następnego po upływie tygodnia od dnia doręczenia zobowiązanemu odpisu postanowienia do dnia zapłaty. (M.T.) UZASADNIENIE Pozwany wniósł skargę kasacyjną od wyroku Sądu Apelacyjnego w Warszawie z 10 października 2025 r., V ACa 854/23, zaskarżając go w całości. Powodowie wnieśli o odmowę przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania oraz o zasądzenie na ich rzecz kosztów postępowania kasacyjnego. Sąd Najwyższy zważył, co następuje: I CSK 1199/26 2 Zgodnie z art. 3989 § 1 k.p.c. Sąd Najwyższy przyjmuje skargę kasacyjną do rozpoznania, jeżeli w sprawie występuje istotne zagadnienie prawne, istnieje potrzeba wykładni przepisów prawnych budzących poważne wątpliwości lub wywołujących rozbieżności w orzecznictwie sądów, zachodzi nieważność postępowania lub skarga kasacyjna jest oczywiście uzasadniona. Tylko na tych przesłankach Sąd Najwyższy może oprzeć rozstrzygnięcie o przyjęciu lub odmowie przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania. Dopuszczenie i rozpoznanie skargi kasacyjnej ustrojowo i procesowo jest uzasadnione jedynie w tych sprawach, w których mogą być zrealizowane jej funkcje publicznoprawne. Zatem nie w każdej sprawie, skarga kasacyjna może być przyjęta do rozpoznania. Sąd Najwyższy nie jest trzecią instancją sądową i nie rozpoznaje sprawy, a jedynie skargę, będącą szczególnym środkiem zaskarżenia. W judykaturze Sądu Najwyższego, odwołującej się do orzecznictwa Europejskiego Trybunału Praw Człowieka w Strasburgu, jeszcze w okresie obowiązywania kasacji zostało utrwalone stanowisko, że ograniczenie dostępności i dopuszczalności kasacji nie jest sprzeczne z Konstytucją RP, ani z wiążącymi Polskę postanowieniami konwencji międzynarodowych (zob. uzasadnienie uchwały składu 7 sędziów SN z 17 stycznia 2001 r., III CZP 49/00, OSNC 2001, Nr 4, poz. 53). Podstawowym celem postępowania kasacyjnego jest ochrona interesu publicznego przez zapewnienie jednolitości wykładni oraz wkład Sądu Najwyższego w rozwój prawa i jurysprudencji (zob. postanowienie SN z 4 lutego 2000 r., II CZ 178/99, OSNC 2000, nr 7-8, poz. 147). Wniosek o przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania skarżący oparł na przesłankach uregulowanych w art. 3989 § 1 pkt 1 i 2 k.p.c. Przesłanka te nie została spełniona. Według ugruntowanego orzecznictwa Sądu Najwyższego, przedstawienie okoliczności uzasadniających rozpoznanie skargi kasacyjnej ze względu na przesłankę istotnego zagadnienia prawnego polega na sformułowaniu tego zagadnienia i wskazaniu argumentów, które prowadzą do rozbieżnych ocen. Musi przy tym chodzić o zagadnienie nowe, dotychczas nierozpatrywane w judykaturze, które zarazem ma znaczenie dla rozpoznania wniesionej skargi kasacyjnej oraz I CSK 1199/26 3 innych podobnych spraw (zob. postanowienia SN: z 10 maja 2001 r., II CZ 35/01, OSNC 2002, nr 1, poz.11, z 11 stycznia 2002, III CKN 570/01, OSNC 2002, nr 12, poz. 151, z 21 czerwca 2016 r., V CSK 21/16, z 15 czerwca 2016 r., V CSK 4/16). Istotne zagadnienie prawne skarżąca upatruje w konieczności rozstrzygnięcia: czy przy dokonywaniu oceny klauzul przeliczeniowych, tj. klauzul przewidujących stosowanie kursu kupna do wypłaty kredytu lub kursu sprzedaży do spłaty rat kapitałowo - odsetkowych, wynikającego z Tabeli kursowej Banku, z perspektywy abuzywności, należy uwzględnić, że: a. kredyt został spłacony zgodnie z umową, a zobowiązanie wynikające z umowy wygasło i w konsekwencji umowa o kredyt, która została spłacona w całości, powinna być wyłączona spod oceny skutków abuzywności postanowień umowy kredytu, zgodnie z art. 3851 §li§2 k.c. w związku z art. 6 ust. 1 Dyrektywy 93/13? b. zasada pewności prawa i zasada stabilizacji stosunków prawnych, mające swoje źródło w zasadzie demokratycznego państwa prawnego -opisanej w art. 2 Konstytucji RP, sprzeciwiają się uznaniu, że ochrona konsumenta wynikająca z art. 385 § 1 i § 2 k.c. jest nieograniczona w czasie i w konsekwencji, w sytuacji, gdy kredyt został już w całości spłacony a zobowiązanie wynikające z umowy kredytu wygasło, żądanie przez konsumenta ustalenia nieważności umowy kredytu (opierające się na twierdzeniu, że umowa kredytu jest nieważna na skutek eliminacji z umowy klauzul abuzywnych), może być uznane za nadużycie prawa w rozumieniu art. 5 k.c.? czy przy dokonywaniu oceny zawartych w umowie kredytu klauzul przeliczeniowych, tj. klauzul przewidujących stosowanie kursu kupna do wypłaty kredytu lub kursu sprzedaży do spłaty rat kapitałowo - odsetkowych, wynikającego z Tabeli kursowej Banku, których stosowanie jest dla kredytobiorcy jedynie dodatkową, fakultatywną i zależną od kredytobiorcy opcją, a podstawową walutą wypłaty i spłaty kredytu jest waluta kredytu, należy uwzględnić, że: - kredytobiorca w dniu zawarcia umowy kredytu był już stroną kredytu powiązanego, z walutą obcą, I CSK 1199/26 4 - kredytobiorca miał doświadczenie w zawieraniu i wykonywaniu umowy kredytu powiązanego z walutą obcą i miał świadomość w zakresie zmienności kursów walut, i w takiej sytuacji, zakres informacji przekazywanych kredytobiorcy przez bank przed zawarciem umowy kredytu, zawierającej fakultatywne klauzule przeliczeniowe, nie powinien być oceniany z perspektywy abuzywności i jej skutków zgodnie z art. 385(1) § 1 i § 2 k.c.? Z kolei oparcie wniosku o przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania na twierdzeniu, że istnieje potrzeba wykładni przepisów budzących poważne wątpliwości lub wywołujących rozbieżności w orzecznictwie sądów, wymaga wykazania, że określony przepis prawa, mimo, iż budzi poważne wątpliwości, nie doczekał się wykładni albo niejednolita wykładnia wywołuje wyraźnie wskazane przez skarżącego rozbieżności w orzecznictwie w odniesieniu do identycznych lub podobnych stanów faktycznych, które należy przytoczyć (zob. postanowienia SN: z 13 czerwca 2008 r., III CSK 104/08, z 26 czerwca 2015 r., III CSK 77/15, z 20 maja 2016 r., V CSK 692/15). Skarżący wskazał na potrzebę wykładni art. 3851 § 1 i § 2 k.c. w zw. z art. 6 ust. 1 Dyrektywy Rady 93/13, art. 3851 § 1 k.c. oraz art. 3 ust. 1 Dyrektywy Rady 93/13, art. 69 ust. 1 ustawy - Prawo bankowe. Problem przedstawiony przez skarżącego, na tle ustaleń faktycznych poczynionych w przedmiotowej sprawie, nie spełniają powyższych wymagań, ponieważ na obecnym etapie rozwoju orzecznictwa sądowego w sprawach dotyczących konsumenckich kredytów hipotecznych denominowanych lub indeksowanych do waluty obcej (w szczególności franka szwajcarskiego) nie ma już on przymiotu nowości. Jak wyjaśnił już Sąd Najwyższy, oceny czy postanowienie umowne jest niedozwolone (art. 3851 § 1 k.c.), dokonuje się według stanu z chwili zawarcia umowy (zob. uchwała siedmiu sędziów SN z 20 czerwca 2018 r., III CZP 29/17, OSNC 2019, nr 1, poz. 2). Mamy zatem do czynienia ze skutkiem ex tunc, co oznacza, że zdarzenia o charakterze następczym w stosunku do daty zawarcia umowy zawierającej klauzule abuzywne pozostają bez znaczenia dla takiego charakteru tych postanowień umownych (wyjątek stanowi wola konsumenta). Także I CSK 1199/26 5 we wcześniejszym orzecznictwie Sądu Najwyższego przyjmowano, że ocena ta nie obejmuje kwestii związanych z wykonywaniem umowy (zob. wyrok SN z 1 marca 2017 r., IV CSK 285/16). Niedozwolone postanowienie umowne (art. 3851 § 1 k.c.) jest od początku, z mocy samego prawa, dotknięte bezskutecznością na korzyść konsumenta, albowiem oceny czy postanowienie umowne jest niedozwolone, dokonuje się według stanu z chwili zawarcia umowy (art. 3852 k.c.; zob. uchwałę składu siedmiu sędziów SN z 20 czerwca 2018 r., III CZP 29/17). Od tego też momentu klauzule abuzywne nie są wiążące dla konsumenta, chyba że konsument wyrazi świadomą wolę na objęcie go takim postanowieniem umownym. Bez znaczenia pozostaje zatem podnoszona przez pozwanego okoliczność, że kredyt został spłacony. Wykonywanie umowy czy wręcz jej wykonanie nie eliminuje bowiem abuzywności postanowień umownych (zob. wyrok SN z 19 grudnia 2024 r., II CSKP 243/24). Nie można także przyjąć, że przedstawione przez skarżącego zagadnienie dotyczące możliwości stosowania art. 5 k.c. uwzględniało przyjęcie skargi kasacyjnej. Pytanie skarżącego zostało skonstruowane na założeniu, że dochodzenie przez konsumenta ochrony po całkowitej spłacie kredytu może stanowić nadużycie prawa podmiotowego. Tymczasem sama okoliczność, że konsument wykonał umowę, nie może prowadzić do wniosku, że późniejsze powołanie się przez niego na ochronę wynikającą z przepisów o niedozwolonych postanowieniach umownych stanowi korzystanie z prawa sprzecznie z jego społeczno- gospodarczym przeznaczeniem lub zasadami współżycia społecznego. Okoliczność, że kredytobiorca w dniu zawarcia umowy kredytu był już stroną kredytu powiązanego z walutą obcą, kredytobiorca miał doświadczenie w zawieraniu i wykonywaniu umowy kredytu powiązanego z walutą obcą i miał świadomość w zakresie zmienności kursów również nie tworzy nowego problemu prawnego, wymagającego rozstrzygnięcia przez Sąd Najwyższy. Okoliczność ta również była omawiana przez Sąd Najwyższy i Trybunał Sprawiedliwości (zob. wyrok z 3 września 2015 r., C-110/114). Skarżąca nie zdołała również wykazać, że przyjęcie skargi do rozpoznania uzasadnione jest potrzebą wykładni wskazanych przez nią przepisów prawnych. I CSK 1199/26 6 Nie istnieje bowiem potrzeba wykładni przepisów prawa, jeżeli Sąd Najwyższy co do podnoszonych kwestii wyraził już swój pogląd we wcześniejszym orzecznictwie, a nie zachodzą okoliczności uzasadniające zmianę przyjętego stanowiska (zob. postanowienia SN: z 23 kwietnia 2015 r., I CSK 691/14; z 30 listopada 2023 r., I CSK 6472/22). Tymczasem przepisy przywołane przez pozwaną zostały już wielokrotnie omówione przez Sąd Najwyższy i Trybunał Sprawiedliwości Unii Europejskiej w licznych orzeczeniach. Istotne znaczenie ma w szczególności uchwała pełnego składu Izby Cywilnej Sądu Najwyższego z 25 kwietnia 2024 r., III CZP 25/22, która z chwilą jej podjęcia uzyskała moc zasady prawnej zgodnie z art. 87 § 1 zd. 1 ustawy z dnia 8 grudnia 2017 r. o Sądzie Najwyższym (tekst jedn.: Dz.U. z 2024 r., poz. 622), i jako taka wiąże inne składy Sądu Najwyższego. Zgodnie z tą uchwałą w razie uznania, że postanowienie umowy kredytu indeksowanego lub denominowanego odnoszące się do sposobu określania kursu waluty obcej stanowi niedozwolone postanowienie umowne i nie jest wiążące, w obowiązującym stanie prawnym nie można przyjąć, że miejsce tego postanowienia zajmuje inny sposób określenia kursu waluty obcej wynikający z przepisów prawa lub zwyczajów. W uchwale przesądzono również, że w razie niemożliwości ustalenia wiążącego strony kursu waluty obcej w umowie kredytu indeksowanego lub denominowanego umowa nie wiąże także w pozostałym zakresie. W odniesieniu do kwestii związanej z zapewnieniem kredytobiorcy w samej umowie kredytu możliwości dokonywania spłat w walucie obcej, Sąd Najwyższy wyjaśnił, że samo zapewnienie kredytobiorcy możliwości spłaty rat kredytu w walucie obcej nie uchyla abuzywności postanowienia dotyczącego spłaty rat kredytu w walucie krajowej, w wysokości zależnej od kursu waluty obcej określanego swobodnie przez bank (wyrok SN z 25 października 2023 r., II CSKP 820/23). W podobny sposób wypowiedział się TSUE wskazując, że włączenie do umowy zawartej z konsumentem dwóch alternatywnych warunków dotyczących wykonania tego samego obowiązku ciążącego na konsumencie, z których jeden jest nieuczciwy, a drugi zgodny z prawem, pozwala danemu przedsiębiorcy na spekulowanie, że poprzez brak informacji, nieuwagę lub niezrozumienie konsument wykona dane zobowiązanie zgodnie z warunkiem, który powoduje znaczącą I CSK 1199/26 7 nierównowagę praw i obowiązków stron ze szkodą dla konsumenta. W związku z tym taki mechanizm umowny może sam w sobie mieć nieuczciwy charakter (wyrok TSUE z 21 września 2023 r., C-139/22, ECLI:EU:C:2023:692, pkt 55). Z tych względów, na podstawie art. 3989 § 2 k.p.c., Sąd Najwyższy orzekł, jak w sentencji. O kosztach postępowania kasacyjnego orzeczono na podstawie art. 98 § 1, 11 i 3 w zw. z art. 39821 w zw. z art. 391 § 1 k.p.c. przy uwzględnieniu § 2 pkt 7 w zw. z § 10 ust. 4 pkt 2 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych (M.T.) [SOP]

Analiza z kontekstem sprawy

Co to orzeczenie oznacza dla Twojej sprawy?

Zapytaj o skutki rozstrzygnięcia, podstawę prawną albo argumenty do wykorzystania. AnyLawyer rozpocznie od tej konkretnej sprawy.

Zapytaj AnyLawyer o to orzeczenie

Informacje o sprawie

Typ dokumentu: postanowienie SN
Jednostka: Izba Cywilna Wydział I
Sędziowie: SSN Ewa Stefańska

Powiązane dokumenty

Źródło urzędowe: Sąd Najwyższy