I CSK 1576/25

I CSK 1576/25 POSTANOWIENIE Sąd Najwyższy w Izbie Cywilnej w składzie: SSN Monika Koba 31 lipca 2026 r. na posiedzeniu niejawnym 31 lipca 2026 r. w Warszawie w sprawie z powództwa P.B. przeciwko P.P. o zapłatę, na skutek skargi kasacyjnej P.P. od wyroku Sądu Okręgowego w Krakowie z 11 grudnia 2024 r., II Ca 181/22, 1. odmawia przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania; 2. zasądza od pozwanego na rzecz powoda kwotę 2717 (dwa tysiące siedemset siedemnaście) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego z odsetkami w wysokości odsetek ustawowych za opóźnienie za czas po upływie tygodnia od dnia doręczenia pozwanemu odpisu niniejszego postanowienia do dnia zapłaty. UZASADNIENIE Wyrokiem z 4 listopada 2021 r. Sąd Rejonowy w Oświęcimiu zasądził od pozwanego P.P. na rzecz powoda P.B. kwoty po 700 zł wraz z ustawowymi odsetkami za opóźnienie od dat szczegółowo wskazanych w sentencji (pkt 1); zasądził od pozwanego na rzecz powoda kwotę 11 000 zł wraz z ustawowymi I CSK 1576/25 2 odsetkami za opóźnienie od 7 października 2019 r. do dnia zapłaty (pkt 2); zasądził od pozwanego na rzecz powoda kwotę 22 500 zł wraz z ustawowymi odsetkami za opóźnienie od 14 września 2021 r. do dnia zapłaty (pkt 3); oddalił powództwo w pozostałym zakresie (pkt 4) i orzekł o kosztach procesu (pkt 5). Wyrokiem z 11 grudnia 2024 r. Sąd Okręgowy w Krakowie zmienił zaskarżony wyrok poprzez zasądzenie od pozwanego na rzecz powoda kwoty 60 114,52 zł z odsetkami ustawowymi za opóźnienie od kwot i dat szczegółowo wskazanych w sentencji; w pozostałej części powództwo i apelację oddalił i orzekł o kosztach za obie instancje. Orzeczenie to zostało zaskarżone skargą kasacyjną przez pozwanego. Skarżący we wniosku o przyjęcie skargi do rozpoznania powołał się na przesłankę z art. 3989 § 1 pkt 4 k.p.c. Jego zdaniem skarga kasacyjna jest oczywiście uzasadniona z uwagi na dokonanie przez Sąd drugiej instancji błędnej wykładni art. 225 w zw. z art. 224 § 2 w zw. z art. 230 k.c. w drodze przyjęcia, że wynagrodzenie za bezumowne korzystanie z rzeczy ustala się według cen aktualnych w dacie orzekania, gdy zgodnie z jednolitą i ugruntowaną wykładnią tych przepisów przyjmowaną w orzecznictwie i nauce prawa powinno być ono obliczone na podstawie cen bieżących, obowiązujących w poszczególnych okresach gospodarczych, a co ostatecznie przesądziło o oczywiście zawyżonej wysokości zasądzonego przez Sąd Okręgowy wynagrodzenia. Powód w odpowiedzi na skargę kasacyjną wniósł o odmowę przyjęcia jej do rozpoznania i zasądzenie kosztów postępowania kasacyjnego. Sąd Najwyższy zważył, co następuje: Skarga kasacyjna jest nadzwyczajnym środkiem zaskarżenia, którego rozpoznanie przez Sąd Najwyższy musi być uzasadnione względami o szczególnej doniosłości, wykraczającymi poza indywidualny interes skarżącego, a mającymi swoje źródło w interesie publicznym. Zgodnie z art. 3989 § 1 k.p.c. Sąd Najwyższy przyjmuje skargę kasacyjną do rozpoznania, jeżeli w sprawie występuje istotne zagadnienie prawne, potrzeba wykładni przepisów prawnych budzących poważne I CSK 1576/25 3 wątpliwości lub wywołujących rozbieżności w orzecznictwie sądów, zachodzi nieważność postępowania lub skarga kasacyjna jest oczywiście uzasadniona. Sąd Najwyższy w ramach przedsądu bada tylko wskazane w skardze kasacyjnej okoliczności uzasadniające jej przyjęcie do rozpoznania, a nie podstawy kasacyjne i ich uzasadnienie. Cel wymagania określonego w art. 3984 § 2 k.p.c. może być osiągnięty tylko przez powołanie i uzasadnienie istnienia przesłanek o charakterze publicznoprawnym, które będą mogły stanowić podstawę oceny skargi kasacyjnej pod kątem przyjęcia jej do rozpoznania. Sąd Najwyższy nie jest trzecią instancją sądową i nie jest jego rolą usuwanie błędów w zakresie wykładni i stosowania prawa w każdej indywidualnej sprawie. Zgodnie z utrwalonym stanowiskiem Sądu Najwyższego przez oczywistą zasadność skargi kasacyjnej (art. 3989 § 1 pkt 4 k.p.c.) należy rozumieć sytuację, w której skarga jest uzasadniona w sposób ewidentny, wskazując na rażące i poważne uchybienia zaskarżonego orzeczenia, które są możliwe do stwierdzenia bez konieczności prowadzenia bardziej złożonych rozumowań. Jedynie w takim wypadku możliwa jest kontrola prawomocnego orzeczenia sądu drugiej instancji w postępowaniu kasacyjnym. Obciążenie go oczywistą i istotną wadą wskazuje, że usunięcie tego orzeczenia z obrotu leży w interesie publicznym – a tym samym, że może dojść do realizacji celu skargi kasacyjnej, jako nadzwyczajnego środka zaskarżenia (tak np. Sąd Najwyższy w postanowieniach z 10 kwietnia 2013 r., III CSK 67/13, niepubl. i z 29 września 2017 r., V CSK 162/17, niepubl.). Przesłanką przyjęcia skargi kasacyjnej nie jest oczywiste naruszenie konkretnego przepisu prawa materialnego lub procesowego, lecz sytuacja, w której naruszenie to spowodowało wydanie oczywiście nieprawidłowego orzeczenia (zob. m.in. postanowienie Sądu Najwyższego z 8 października 2015 r., IV CSK 189/15, niepubl. i przywołane tam orzecznictwo). Bliższa analiza lakonicznego uzasadnienia wniosku o przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania nie pozwala przyjąć, by skarga była – w powyższym rozumieniu – oczywiście uzasadniona. Wywód zawarty w uzasadnieniu wniosku o przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania, sprowadzał się do polemiki z zaskarżonym orzeczeniem, nie zaś wykazania, że popełnione przy jego ferowaniu uchybienia w zakresie stosowania i wykładni prawa miały charakter kwalifikowany. I CSK 1576/25 4 Podkreślenia przy tym wymaga, że Sąd Najwyższy na etapie przesądu nie bada podstaw kasacyjnych i ich uzasadnienia (art. 3984 § 1 pkt 2 k.p.c.), a jedynie wniosek o przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania i jego uzasadnienie (art. 3984 § 2 k.p.c.), które stanowią odrębne elementy konstrukcyjne skargi kasacyjnej. Uzasadnienie przedstawione przez Sąd Okręgowy nie pozwala przy tym stwierdzić oczywistych i rażących uchybień, które mogłyby odpowiadać analizowanej przesłance. Sposób sformułowania wniosku wskazuje, że skarżący traktuje skargę kasacyjną nie jako nadzwyczajny środek zaskarżenia, a jako instrument pozwalający mu na kwestionowanie niesatysfakcjonującego go rozstrzygnięcia w trzeciej instancji, któremu to celowi postępowanie kasacyjne nie służy. W orzecznictwie Sądu Najwyższego utrwalony jest pogląd, że roszczenie o wynagrodzenie za korzystanie z rzeczy dochodzone od posiadacza samoistnego w złej wierze odpowiada pod względem wartości temu, co właściciel uzyskałby gdyby rzecz wynajął, wydzierżawił lub oddał do odpłatnego korzystania przy uwzględnieniu przeciętnych rynkowych stawek. Wynagrodzenie należne właścicielowi od posiadacza za bezumowne korzystanie z rzeczy obejmuje cały okres przez który posiadacz korzystał z rzeczy i nie stanowi świadczenia okresowego ( zob. m.in. uchwała składu siedmiu sędziów Sądu Najwyższego – zasada prawna – z 10 lipca 1984 r., III CZP 20/84, OSNCP 1984, nr 12, poz. 209; wyroki Sądu Najwyższego z 23 maja 1975 r., II CR 208/75, Inf.Pr. 1975, nr 4-5, poz. 3 i z 19 października 2011 r., II CSK 80/11). Analiza motywów zaskarżonego rozstrzygnięcia nie wskazuje, by zasądzając od pozwanego wynagrodzenie za bezumowne korzystanie z lokalu Sąd Okręgowy obciążył pozwanego ponad miarę nie uwzględniając kryteriów dotyczących zasad określenia wysokości wynagrodzenia wypracowanych w orzecznictwie Sądu Najwyższego. Wynagrodzenie za bezumowne korzystanie zostało bowiem ustalone w oparciu o czynsz możliwy do uzyskania w spornym okresie za lokal użytkowy dotknięty wadami i ograniczeniami w użytkowaniu, z uwzględnieniem wniosków wynikających z opinii biegłej i wysokości czynszu najmu pozyskiwanego uprzednio z tego lokalu ( 1000 zł). I CSK 1576/25 5 Przypomnienia w tym kontekście wymaga, że podstawą skargi nie mogą być zarzuty dotyczące ustalenia faktów lub oceny dowodów, także wtedy gdy zostają zgłoszone pod pozorem naruszenia prawa materialnego, a Sąd Najwyższy w postępowaniu kasacyjnym jest związany podstawą faktyczną zaskarżonego orzeczenia (art. 3983§ 3 i 39813 § 2 k.p.c.). Skarżący zasady tej w znacznej mierze nie bierze pod uwagę, kwestionując dowód z opinii biegłej w oparciu o który Sąd Okręgowy określił wysokość należnego powodowi wynagrodzenia za bezumowne korzystanie z lokalu objętego sporem i na tej podstawie zgłasza następnie zarzuty naruszenia prawa materialnego. Kwestie te jednak związane z oceną zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego i wymagające jego analizy usuwają się spod kontroli Sądu Najwyższego w postępowaniu kasacyjnym. Skarga kasacyjna nie jest bowiem instrumentem kontroli ustaleń faktycznych, które legły u podstaw wysokości zasądzonego od skarżącego wynagrodzenia. W konsekwencji argumentacja przytoczona we wniosku nie wykazuje tezy, że zaskarżone orzeczenie stanowi konsekwencję kardynalnych błędów w zakresie stosowania i wykładni prawa, których efektem jest orzeczenie oczywiście wadliwe. Z przytoczonych względów Sąd Najwyższy na podstawie art. 3989 § 2 k.p.c. odmówił przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania, nie znajdując też okoliczności, które w ramach przedsądu jest obowiązany brać pod uwagę z urzędu. O kosztach postępowania kasacyjnego Sąd Najwyższy orzekł na podstawie art. 98 § 1 i 3 oraz art. 98 § 11 k.p.c. w zw. z art. 391 § 1 w zw. z art. 398²¹ k.p.c. i § 10 ust. 4 pkt 2 w zw. z § 2 pkt 6 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie (Dz. U. z 2023, poz. 1964, ze zm.). (M.M.) [SOP] I CSK 1576/25 6