I CSK 1942/26

I CSK 1942/26 POSTANOWIENIE Sąd Najwyższy w Izbie Cywilnej w składzie: SSN Mariusz Załucki 17 września 2026 r. na posiedzeniu niejawnym 17 września 2026 r. w Warszawie w sprawie z wniosku I.G. i A.A. z udziałem M.P. o umieszczenie w zakładzie opiekuńczo-leczniczym psychiatrycznym, na skutek skargi kasacyjnej M.P. od postanowienia Sądu Okręgowego w Rybniku z 22 października 2025 r., II Ca 814/25, 1. odmawia przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania; 2. przyznaje i poleca wypłacić adw. K.G. przez Skarb Państwa- Sąd Okręgowy w Rybniku kwotę 480 (czterysta osiemdziesiąt) złotych tytułem nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej uczestniczce postępowania z urzędu. UZASADNIENIE M.P. – uczestniczka postępowania z wniosku I.G. i A.A. o umieszczenie w zakładzie opiekuńczo-leczniczym psychiatrycznym wywiodła skargę kasacyjną od postanowienia Sądu Okręgowego w Rybniku z 22 października 2025 r. W uzasadnieniu wniosku o przyjęcie skargi do rozpoznania uczestniczka wskazała na oczywistą zasadność skargi kasacyjnej, wynikającą z rażącego naruszenia art. 29 u.o.z.p., a także na potrzebę dokonania wykładni tego przepisu poprzez zbadanie, czy jeśli o umieszczeniu instytucjach opiekuńczych orzeka sąd z I CSK 1942/26 2 urzędu, obok wymienionych wcześniej przesłanek musi być spełniona jeszcze jedna, a mianowicie musi zachodzić brak zdolności do wyrażenia zgody na umieszczenie w takiej instytucji. Sąd Najwyższy zważył, co następuje: Oczywista zasadność skargi kasacyjnej występuje wtedy, gdy zachodzi niewątpliwa, widoczna bez konieczności głębszej analizy, sprzeczność orzeczenia z przepisami prawa nie podlegającymi różnej wykładni i w wyniku takiego naruszenia prawa zapadło w drugiej instancji orzeczenie oczywiście wadliwe zob. np. postanowienia SN z 7 grudnia 2023 r., I CSK 5630/22; z 8 listopada 2023 r., I CSK 3494/23; z 20 października 2023 r., I CSK 1631/23 oraz z 25 września 2023 r., I CSK 903/23). Ponieważ o przyjęciu skargi kasacyjnej do rozpoznania nie decyduje samo oczywiste naruszenie konkretnego przepisu prawa materialnego lub procesowego przez sąd, który wydał zaskarżone orzeczenie, lecz sytuacja, w której naruszenie to spowodowało wydanie oczywiście nieprawidłowego orzeczenia, samo naruszenie przepisów dotyczących sporządzania uzasadnień nie może co do zasady świadczyć o oczywistej zasadności skargi. Uzasadnienie wniosku o przyjęcie skargi do rozpoznania sporządzone przez skarżącą nie zawiera żadnej argumentacji na temat tego, w jaki sposób – jej zdaniem Sąd II instancji wskazany przepis naruszył, ani jak zauważone naruszenie wpłynęło na wydanie oczywiście nieprawidłowego orzeczenia. Wobec braku jakichkolwiek stwierdzeń na ten temat, Sąd Najwyższy nie jest w stanie ocenić stanowiska skarżącej. Wymagania uzasadnienia wniosku o przyjęcie skargi do rozpoznania nie może zastąpić odesłanie do uzasadnienia zarzutów skargi, ponieważ wniosek o przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania i jego uzasadnienie powinny stanowić oddzielne, w pełni samodzielne jednostki redakcyjne. Każda z tych części skargi kasacyjnej odnosi się bowiem do innego z dwóch etapów postępowania kasacyjnego, dla których przewidziano odmienny skład Sądu Najwyższego. Wniosek o przyjęcie skargi do rozpoznania i jego uzasadnienie podlegają analizie na etapie przedsądu w składzie jednoosobowym, natomiast przytoczone podstawy kasacyjne i ich uzasadnienie oceniane są dopiero po przyjęciu skargi do I CSK 1942/26 3 rozpoznania w składzie trzyosobowym, w trakcie jej merytorycznego rozpoznawania. Każdy z tych elementów musi być przez skarżącego wyodrębniony, oddzielnie przedstawiony i uzasadniony. Sąd Najwyższy w ramach przedsądu bada tylko wskazane w skardze okoliczności uzasadniające przyjęcie jej do rozpoznania, nie analizuje zaś podstaw kasacyjnych i ich uzasadnienia (zob. np. postanowienie SN z 20 września 2022 r., I CSK 2402/22). Podobny zarzut należy postawić pod adresem uzasadnienia wniosku o przyjęcie skargi do rozpoznania jako wymagającej dokonania wykładni przez Sąd Najwyższy. Skarżąca wskazała jedynie na występujący w jednej publikacji prawniczej postulat badania w niektórych kategoriach spraw możliwości wyrażenia zgody przez osobę umieszczaną w zakładzie opiekuńczym, nieuzasadniając jednakże, dlaczego jej zdaniem postulat ten powinien znaleźć zastosowanie w niniejszej sprawie, ani w jaki sposób jego pominięcie mogło wpłynąć na treść wydanego orzeczenia. Dodatkowo należy wskazać, że przesłanki określone w art. 3989 § 1 pkt 2 i 4 k.p.c. wykluczają się, gdyż skarga kasacyjna nie może być uznana za oczywiście uzasadnioną, jeżeli o występowaniu tej przesłanki miałoby świadczyć naruszenie przepisów prawa, których wykładnia nasuwa tak duże wątpliwości, że konieczne jest ich wyjaśnienie przez Sąd Najwyższy. Nie można bowiem twierdzić, że skarga jest oczywiście uzasadniona - co oznacza oczywistą bezzasadność zaskarżonego orzeczenia, a więc niewymagającą jakichkolwiek dociekań lub analiz, a jednocześnie wskazywać na istnienie potrzeby wykładni przepisów - wymagającej z natury rzeczy pogłębionych rozważań. (zob. np. postanowienia SN z 10 października 2023 r., III USK 153/22; z 26 września 2023 r., III USK 274/22 oraz z 8 sierpnia 2023 r., I PSK 26/23). Jednocześnie Sąd Najwyższy nie dopatrzył się badanych z urzędu przesłanek nieważności postępowania w sprawie. Z tej przyczyny Sąd Najwyższy na podstawie art. 3989 § 1 i 2 k.p.c. odmówił przyjęcia skargi do rozpoznania, o kosztach zastępstwa prawnego wykonywanego na rzecz uczestniczki z urzędu rozstrzygnął zaś na podstawie § 16 ust. 4 pkt 2 i § 14 ust. 1 pkt 27 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości w sprawie ponoszenia I CSK 1942/26 4 przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej przez adwokata z urzędu. [SOP]