I CSK 2385/26

I CSK 2385/26 POSTANOWIENIE Sąd Najwyższy w Izbie Cywilnej w składzie: SSN Paweł Grzegorczyk 20 sierpnia 2026 r. na posiedzeniu niejawnym 20 sierpnia 2026 r. w Warszawie w sprawie z wniosku L.O. z udziałem B.D. - następcy prawnego S.O. o podział majątku wspólnego, na skutek skargi kasacyjnej L.O. od postanowienia Sądu Okręgowego w Krakowie z 23 kwietnia 2024 r., II Ca 1334/22, 1. odmawia przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania; 2. oddala wniosek o zasądzenie na rzecz uczestniczki kosztów postępowania kasacyjnego. UZASADNIENIE Zgodnie z art. 3989 § 1 k.p.c., Sąd Najwyższy przyjmuje skargę kasacyjną do rozpoznania, jeżeli w sprawie występuje istotne zagadnienie prawne, istnieje potrzeba wykładni przepisów prawnych budzących poważne wątpliwości lub wywołujących rozbieżności w orzecznictwie sądów, zachodzi nieważność postępowania lub skarga kasacyjna jest oczywiście uzasadniona. Przepis ten odpowiada charakterowi skargi kasacyjnej, będącej nadzwyczajnym środkiem zaskarżenia, o dominującym publicznoprawnym charakterze, przysługującym od orzeczeń wydanych po przeprowadzeniu dwuinstancyjnego postępowania sądowego, w którym sąd pierwszej i drugiej instancji dysponuje pełną kognicją I CSK 2385/26 2 w zakresie faktów i dowodów. W powiązaniu z art. 3984 § 2 k.p.c. oznacza to, że w skardze kasacyjnej nieodzowne jest powołanie i uzasadnienie okoliczności o charakterze publicznoprawnym, które stanowią wyłączną podstawę oceny pod kątem przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania (przyczyn kasacyjnych). Wnosząc o przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania wnioskodawczyni L.O. nie odwołała się do konkretnej przyczyny kasacyjnej. Wskazała, że w jej ocenie skarga jest uzasadniona, ponieważ Sąd Okręgowy dokonał błędnej wykładni zastosowanych przepisów, a ponadto nie zrealizował funkcji procesowych sądu odwoławczego. Wnioskodawczyni dodała, że wskazane w zarzutach skargi kasacyjnej uchybienia w zakresie stosowania prawa mają charakter kwalifikowany i nie podlegają różnym ocenom. W tym kontekście należało, po pierwsze, zauważyć, że przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania nie uzasadnia przekonanie skarżącego, iż skarga kasacyjna jest uzasadniona, jak również, że sąd drugiej instancji nie wywiązał się należycie ze swoich obowiązków, lecz wykazanie, w drodze odrębnego, jurydycznego wywodu jednej z enumeratywnie wskazanych w art. 3989 § 1 k.p.c. okoliczności, o których mowa była wcześniej. Po drugie, w judykaturze wielokrotnie podnoszono, że na etapie przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania Sąd Najwyższy bada jedynie przyczyny kasacyjne i ich uzasadnienie. Nie jest w szczególności rzeczą Sądu Najwyższego poszukiwanie argumentów na rzecz merytorycznego rozpoznania skargi kasacyjnej w podstawach kasacyjnych i ich uzasadnieniu, jeżeli strona nie powołała ich we wniosku o przyjęcie skargi do rozpoznania. Podstawy kasacyjne i objęte nimi zarzuty kasacyjne stanowią odrębny konstrukcyjnie element skargi kasacyjnej (por. art. 3984 § 1 pkt 2 i art. 3984 § 2 k.p.c.), który może podlegać ocenie dopiero po pozytywnym przesądzeniu, że skarga kasacyjna spełnia przesłanki jej przyjęcia do rozpoznania. Odsyłanie we wniosku o przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania do podstaw kasacyjnych i ich uzasadnienia jest tym samym niedopuszczalne i de facto uniemożliwia Sądowi Najwyższemu stwierdzenie istnienia przyczyn kasacyjnych. Dotyczy to lege non distinguente każdej przyczyny kasacyjnej, w tym oczywistej zasadności skargi (por. m.in. postanowienia Sądu Najwyższego z dnia 23 maja 2001 r., V CZ 55/01, z dnia 23 listopada 2011 r., III UK 10/11, z dnia 29 stycznia I CSK 2385/26 3 2014 r., II UK 451/13, z dnia 5 kwietnia 2017 r., II CSK 688/16, z dnia 4 lipca 2017 r., III CSK 64/17 i z dnia 10 maja 2018 r., I CSK 800/17). Złożony w skardze wniosek o przyjęcie do rozpoznania nie odpowiadał tym wymaganiom i nie stwarzał podstaw do stwierdzenia żadnej z ustawowo określonych przyczyn kasacyjnych. Ubocznie tylko – w kontekście zawartej we wniosku tezy o kwalifikowanej randze zarzucanych w skardze uchybień – należało zauważyć, że w orzecznictwie akceptuje się zastosowanie art. 5 k.c. do roszczenia o spłatę przypadającą małżonkowi po podziale majątku dorobkowego (por. postanowienia Sądu Najwyższego z dnia 8 lutego 2018 r., II CSK 203/17 i z dnia 15 lutego 2024 r., I CSK 243/23 oraz powołane tam dalsze orzecznictwo). In casu, sposób zastosowania tego przepisu w świetle wiążącej Sąd Najwyższy podstawy faktycznej zaskarżonego postanowienia i wywodów skargi nie przekraczał także w sposób oczywisty zastrzeżonych na rzecz sądu meriti granic uznania w zakresie stosowania klauzuli generalnej wyrażonej w art. 5 k.c. Nie prowadził tym samym do wydania orzeczenia, którego wadliwość miałaby charakter elementarny i widoczny prima vista, czego wymaga przyczyna kasacyjna określona w art. 3989 § 1 pkt 4 k.p.c. (por. m.in. postanowienia Sądu Najwyższego z dnia 12 grudnia 2000 r., V CKN 1780/00, OSNC 2001, nr 3, poz. 52, z dnia 22 marca 2001 r., V CZ 131/00, OSNC 2001, nr 10, poz. 156 i z dnia 15 czerwca 2018 r., III CSK 38/18). Z tych względów, na podstawie art. 3989 § 2, art. 520 § 1, art. 391 § 1, art. 39821 i art. 13 § 2 k.p.c., Sąd Najwyższy orzekł, jak w sentencji. (K.G.) [SOP]