Sygnatura
I CSK 2578/25
postanowienie SN I CSK 2578/25
- Izba
- Izba Cywilna
- Data orzeczenia
- 28 sierpnia 2026
Treść rozstrzygnięcia
<!DOCTYPE html> I CSK 2578/25 POSTANOWIENIE Sąd Najwyższy w Izbie Cywilnej w składzie: SSN Roman Trzaskowski 28 sierpnia 2026 r. na posiedzeniu niejawnym 28 sierpnia 2026 r. w Warszawie w sprawie z wniosku I.R. z udziałem D.G. o podział majątku, na skutek skargi kasacyjnej D.G. od postanowienia Sądu Okręgowego w Łomży z 28 kwietnia 2025 r., I Ca 20/25, odmawia przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania. UZASADNIENIE Postanowieniem z 28 kwietnia 2025 r. Sąd Okręgowy w Łomży, po rozpoznaniu sprawy w następstwie apelacji wnioskodawczyni, zmienił zaskarżone postanowienie wstępne Sądu Rejonowego w Wysokiem Mazowieckiem z 30 października 2024 r. w ten sposób, że wniosek o ustalenie nierównych udziałów w majątku wspólnym oddalił. W skardze kasacyjnej, w uzasadnieniu wniosku o jej przyjęcie do rozpoznania, uczestnik wskazał przyczynę kasacyjną z art. 3989 § 1 pkt 2 k.p.c. Jego zdaniem wykładni wymaga: - art. 378 § 1 k.p.c. - w celu wyjaśnienia, czy sąd odwoławczy może poczynić własne ustalenia faktyczne w sytuacji, kiedy w apelacji nie zawarto żadnych zarzutów naruszenia prawa procesowego; I CSK 2578/25 2 - art. 39813 § 2 w związku z art. 233 § 1 k.p.c. - w celu wyjaśnienia, czy dopuszczalne jest podniesienie w skardze kasacyjnej zarzutu naruszenia art. 233 § 1 k.p.c., gdy w świetle dyrektyw płynących z przepisu art. 233 § 1 k.p.c. ocena dowodów okazała się rażąco wadliwa albo w sposób oczywisty błędna oraz - art. 39813 § 2 w związku z art. 231 k.p.c. w celu wyjaśnienia, czy dopuszczalne jest podniesienie w skardze kasacyjnej zarzutu naruszenia art. 231 k.p.c. Sąd Najwyższy zważył, co następuje: Z art. 3981 § 1 k.p.c. wynika, że skarga kasacyjna przysługuje co do zasady od prawomocnych orzeczeń sądów drugiej instancji, a więc orzeczeń wieńczących dwuinstancyjne postępowanie sądowe, w którym sądy obu instancji dysponują pełną kognicją w zakresie faktów i dowodów. Jednakże zgodnie z art. 3989 § 1 k.p.c. Sąd Najwyższy przyjmuje skargę kasacyjną do rozpoznania tylko wtedy, gdy w sprawie występuje istotne zagadnienie prawne, istnieje potrzeba wykładni przepisów prawnych budzących poważne wątpliwości lub wywołujących rozbieżności w orzecznictwie sądów, zachodzi nieważność postępowania lub skarga kasacyjna jest oczywiście uzasadniona. W zamyśle ustawodawcy skarga kasacyjna stanowi zatem nadzwyczajny środek zaskarżenia, którego rozpoznanie przez Sąd Najwyższy musi być uzasadnione względami o szczególnej doniosłości, wykraczającymi poza indywidualny interes skarżącego, a mającymi swoje źródło w interesie publicznym, w szczególności przez zapewnienie jednolitej wykładni i stosowania prawa. Wyłączną podstawą oceny pod kątem przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania są wskazane w niej przyczyny kasacyjne wraz z uzasadnieniem (art. 3984 § 2 k.p.c.). Zgodnie z utrwalonym stanowiskiem Sądu Najwyższego, powołanie się na przyczynę kasacyjną przewidzianą w art. 3989 § 1 pkt 2 k.p.c. wymaga wykazania przez stronę skarżącą, że chodzi o wykładnię przepisów prawa, których treść i znaczenie nie zostały dostatecznie wyjaśnione w dotychczasowym orzecznictwie lub, że istnieje potrzeba zmiany ich dotychczasowej wykładni, podania, w drodze stosownego jurydycznego wywodu, na czym owe wątpliwości polegają, a także że mają one poważny oraz rzeczywisty charakter i ich rozstrzygnięcie wiąże się I CSK 2578/25 3 z rozpatrywaną sprawą i jest istotne z punktu widzenia wyniku postępowania oraz publicznoprawnych funkcji skargi kasacyjnej. Jeżeli podstawą wniosku w tym zakresie jest twierdzenie o występujących w orzecznictwie sądowym rozbieżnościach wynikających z dokonywania przez sądy różnej wykładni przepisu, konieczne jest wskazanie rozbieżnych orzeczeń, dokonanie ich analizy i wykazanie, że rozbieżność wynika z różnej wykładni przepisu (por.m.in. postanowienia z 15 października 2002 r., II CZ 102/02, niepubl.; z 28 marca 2007 r., II CSK 84/07, niepubl.; z 8 lipca 2008 r. I CSK 111/08, niepubl.; z 20 listopada 2015 r., III CSK 269/15, niepubl.; z 20 maja 2016 r., V CSK 692/15, niepubl.; z 3 sierpnia 2017 r., IV CSK 85/17, niepubl.; z 7 grudnia 2017 r., I CSK 499/17, niepubl.; z 26 kwietnia 2018 r., IV CSK 571/17, niepubl.). Uzasadnienie wniosku o przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania nie przekonuje, że powyższe przesłanki zostały w sprawie spełnione. W orzecznictwie Sądu Najwyższego prezentowane jest jednolite stanowisko, zgodnie z którym art. 378 § 1 k.p.c. nakazuje sądowi drugiej instancji rozpoznać sprawę, a nie sam środek odwoławczy, co podważa bezwzględne związanie tym środkiem; sąd drugiej instancji rozpoznaje zatem sprawę merytorycznie w granicach zaskarżenia, dokonuje własnych ustaleń faktycznych, prowadzi lub ponawia dowody albo poprzestaje na materiale zebranym w pierwszej instancji, ustala podstawę prawną orzeczenia niezależnie od zarzutów podniesionych w apelacji. Przy tym ustalenia sądu pierwszej instancji nie są dla sądu drugiej instancji wiążące, nie jest również związany zarzutami dotyczących oceny dowodów i ustaleń faktycznych, lecz w tym zakresie zaskarżenia rozpoznaje sprawę (zob. np. uchwałę składu siedmiu sędziów Sądu Najwyższego z 23 marca 1999 r., III CZP 59/98, OSNC 1999, nr 7-8, poz. 124; uchwałę składu siedmiu sędziów Sądu Najwyższego - zasadę prawną z 31 stycznia 2008 r., III CZP 49/07, OSNC 2008, Nr 6, poz. 55, wyroki Sądu Najwyższego: z 7 czerwca 2019 r., I CSK 260/18, niepubl.; z 7 lutego 2018 r., V CSK 170/17, niepubl.; z 25 maja 2018 r., I CSK 481/17, niepubl.; z 5 października 2018 r., I CSK 629/17, niepubl.; postanowienie Sądu Najwyższego z 23 czerwca 2020 r., IV CSK 106/20, niepubl.). I CSK 2578/25 4 W orzecznictwie Sądu Najwyższego wyjaśniono również, że zgodnie z art. 3983 § 3 k.p.c., podstawą skargi kasacyjnej nie mogą być zarzuty dotyczące ustalenia faktów lub oceny dowodów. Ze względu na tę regulację zarzut naruszenia art. 233 k.p.c. nie może być w ogóle podstawą skargi kasacyjnej (zob. postanowienie Sądu Najwyższego z 23 listopada 2005 r., III CSK 13/05, OSNC 2006, Nr 4, poz. 76; oraz wyroki: z 26 kwietnia 2006 r., V CSK 11/06, niepubl.; z 8 maja 2008 r., V CSK 579/07, niepubl.; z 16 listopada 2012 r., III CSK 73/12, niepubl.; z 14 lutego 2013 r., II CSK 292/12, niepubl., z 23 czerwca 2016 r., V CSK 536/15, niepubl.; z 13 kwietnia 2017 r., I CSK 93/17, niepubl.). Ponadto w postępowaniu kasacyjnym wyłączeniu podlegają zarzuty naruszenia innych przepisów w takim zakresie, w jakim są one umotywowane wadliwą oceną dowodów, niespełniającą wymagań wynikających z art. 233 § 1 k.p.c. (zob. np. wyrok Sądu Najwyższego z 19 września 2018 r., I CSK 579/17, niepubl.). W orzecznictwie wielokrotnie wyjaśniono również, że kwestia zastosowania art. 231 k.p.c. należy do domeny ustalania podstawy faktycznej rozstrzygnięcia i jako taka w zasadzie nie może stanowić zarzutu kasacyjnego (art. 3983 § 3 k.p.c.), a tym samym okoliczności uzasadniającej przyjęcie skargi do rozpoznania (zob. postanowienia Sądu Najwyższego z 26 kwietnia 2018 r., IV CSK 578/17, niepubl.; z 26 czerwca 2018 r., V CSK 61/18, niepubl.; z 28 lutego 2019 r., V CSK 399/18, niepubl. i z 10 maja 2019 r., IV CSK 502/18, niepubl.; zob. również wyroki Sądu Najwyższego z 11 stycznia 2007 r., II CSK 400/06, niepubl.; z 13 sierpnia 2008 r., I CSK 83/08, niepubl.; z 6 listopada 2013 r., IV CSK 119/13, niepubl.; z 9 stycznia 2014 r., V CSK 87/13, niepubl.; z 5 lutego 2014 r., V CSK 140/13, niepubl.; z 9 października 2014 r., I CSK 544/14, OSNC-ZD 2016, z. A, poz. 4; z 28 stycznia 2016 r., I CSK 94/15, niepubl. i z dnia 13 kwietnia 2017 r., I CSK 93/17, niepubl.). Wyjątek dotyczy sytuacji, w której sąd meriti odrzucił możliwość dokonywania ustaleń faktycznych w inny sposób niż tylko przez przeprowadzenie dowodów bezpośrednich na zaistnienie okoliczności podlegających ustaleniu (zob. np. wyroki Sądu Najwyższego: z 28 maja 2021 r., I CSKP 105/21, niepubl.; z 8 listopada 2006 r., III CSK 174/06, niepubl.; z 25 lutego 2010 r., V CSK 295/09, nie publ. oraz postanowienia Sądu Najwyższego z 9 stycznia 2014 r., V CSK 87/13, niepubl.; z dnia 19 maja 2016 r., IV CSK 522/15, niepubl. i z 18 stycznia 2017 r., V CSK I CSK 2578/25 5 159/16, niepubl.). Za istnieniem rozbieżności w powyższym zakresie nie przekonują wypowiedzi dotyczące dopuszczalności stawiania kasacyjnego zarzutu naruszenia art. 233 k.p.c. oparte na stanowisku wyrażanym przed nowelizacją Kodeksu postępowania cywilnego dokonaną ustawą z dnia 22 grudnia 2004 r. o zmianie ustawy - Kodeks postępowania cywilnego oraz ustawy - Prawo o ustroju sądów powszechnych (Dz. U. z 2005 r. Nr 13, poz. 98) na gruncie art. 3931 pkt 2 k.p.c. i przed wejściem w życie art. 3983 § 3 k.p.c., czy też w powołanych przez skarżącego orzeczeniach z zakresu prawa pracy i ubezpieczeń społecznych, a to ze względu na istotne odrębności w tym zakresie. Co przy tym istotne, wyjaśnienie ewentualnych rozbieżności dotyczących dopuszczalności stawiania zarzutu naruszenia określonego przepisu jako zarzutu kasacyjnego nie jest równoznaczne ze stwierdzeniem, że ocena w tym przedmiocie jest istotna dla wyniku postępowania. Wniosek o przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania nie obejmuje argumentacji w tym zakresie. Wpływ ten można zaś jedynie wiązać z kierunkiem oceny zasadności poszczególnych zarzutów objętych wątpliwościami skarżącego, a nie oceny dopuszczalności postawienia tych zarzutów w skardze kasacyjnej. Z tych względów, na podstawie art. 3989 § 2 k.p.c., Sąd Najwyższy orzekł, jak w sentencji. (K.L.) [a.ł] I CSK 2578/25 6
Analiza z kontekstem sprawy
Co to orzeczenie oznacza dla Twojej sprawy?
Zapytaj o skutki rozstrzygnięcia, podstawę prawną albo argumenty do wykorzystania. AnyLawyer rozpocznie od tej konkretnej sprawy.
Informacje o sprawie
- Typ dokumentu
- postanowienie SN
- Jednostka
- Izba Cywilna Wydział I
- Sędziowie
- SSN Roman Trzaskowski
Powiązane dokumenty
Źródło urzędowe: Sąd Najwyższy