I CSK 3154/24

I CSK 3154/24 POSTANOWIENIE Sąd Najwyższy w Izbie Cywilnej w składzie: SSN Tomasz Szczurowski 22 września 2026 r. na posiedzeniu niejawnym 22 września 2026 r. w Warszawie w sprawie z powództwa Banku w W. przeciwko B.K. o zapłatę, na skutek skargi kasacyjnej B.K. od wyroku Sądu Apelacyjnego w Szczecinie z 31 stycznia 2024 r., I AGa 73/23, 1. odmawia przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania; 2. zasądza od pozwanego na rzecz powoda kwotę 12 500 zł (dwanaście tysięcy pięćset złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego, z ustawowymi odsetkami za opóźnienie za czas po upływie tygodnia od dnia doręczenia postanowienia pozwanemu do dnia zapłaty. UZASADNIENIE Sąd Apelacyjny w Szczecinie, wyrokiem z 31 stycznia 2024 r., oddalił apelację pozwanego B.K. od wyroku Sądu Okręgowego w Szczecinie z 12 stycznia 2023 r., którym zasądzono od pozwanego 16.517.342,90 zł z odsetkami umownymi za opóźnienie w wysokości czterokrotności stopy kredytu lombardowego NBP od I CSK 3154/24 2 22 grudnia 2020 r. tytułem poręczenia niezapłaconego długu wynikającego z kredytu udzielonego przez powoda Bank1 sp. z o.o. w P. Pozwany wniósł skargę kasacyjną od wyroku Sądu Apelacyjnego w Szczecinie, zaskarżając wyrok w całości i opierając skargę na podstawach naruszenia prawa materialnego, a mianowicie art. 118 Kodeksu cywilnego w związku z art. 5 ust. 1 oraz ust. 2 zd. 2 ustawy z dnia 13 kwietnia 2018 r. o zmianie ustawy – Kodeks cywilny oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. poz. 1104). W związku z powyższym skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i orzeczenie co do istoty sprawy tj. oddalenie powództwa w całości i zasądzenie od powoda na rzecz pozwanego kosztów procesu, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych; ewentualnie uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Sądowi Apelacyjnemu w Szczecinie. Ponadto wniósł o zasądzenie od powoda na rzecz pozwanego kosztów postępowania wywołanego skargą kasacyjną w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych oraz odsetek ustawowych za opóźnienie od kosztów procesu na podstawie art. 98 § 11 k.p.c. W ocenie skarżącego w sprawie istnieje potrzeba wykładni przepisów prawa budzących poważne wątpliwości lub wywołujących rozbieżności w orzecznictwie sądów, sprowadzająca się do odpowiedzi na pytanie: „czy roszczenie o zapłatę związane z prowadzeniem działalności gospodarczej, którego termin przedawnienia nie krótszy niż dwa lata rozpoczął bieg i nie upłynął przed dniem 9 lipca 2018 r. ulega przedawnieniu ostatniego dnia roku kalendarzowego zgodnie z art. 118 k.c. w brzmieniu nadanym art. 1 pkt 3 ustawy z dnia 13 kwietnia 2018 r. o zmianie ustawy – Kodeks cywilny oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. poz. 1104). W odpowiedzi na skargę kasacyjną strona powodowa wniosła o odmowę przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania oraz o zasądzenie od pozwanego na rzecz powoda zwrotu kosztów postępowania procesowego przed Sądem Najwyższym wywołanego wniesieniem skargi kasacyjnej, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych. Sąd Najwyższy zważył, co następuje: I CSK 3154/24 3 Skarga kasacyjna nie kwalifikuje się do przyjęcia do rozpoznania. Skarga kasacyjna została ukształtowana w przepisach Kodeksu postępowania cywilnego jako nadzwyczajny środek zaskarżenia, nakierowany na ochronę interesu publicznego przez zapewnienie rozwoju prawa, jednolitości orzecznictwa oraz prawidłowej wykładni, a także w celu usunięcia z obrotu prawnego orzeczeń wydanych w postępowaniu dotkniętym nieważnością lub oczywiście wadliwych, nie zaś jako ogólnie dostępny środek zaskarżenia orzeczeń umożliwiający rozpoznanie sprawy w kolejnej instancji sądowej. Koniecznej selekcji skarg pod kątem realizacji tego celu służy instytucja tzw. przedsądu, ustanowiona w art. 3989 k.p.c., w ramach której Sąd Najwyższy dokonuje wstępnej oceny skargi kasacyjnej. Ten etap postępowania przed Sądem Najwyższym jest ograniczony wyłącznie do zbadania przesłanek przewidzianych w art. 3989 § 1 pkt 1-4 k.p.c., nie służy zaś merytorycznej ocenie skargi kasacyjnej. W razie spełnienia co najmniej jednej z tych przesłanek, przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania jest usprawiedliwione. Zgodnie z art. 3989 § 1 k.p.c. Sąd Najwyższy przyjmuje skargę kasacyjną do rozpoznania, jeżeli w sprawie występuje istotne zagadnienie prawne, istnieje potrzeba wykładni przepisów prawnych budzących poważne wątpliwości lub wywołujących rozbieżności w orzecznictwie sądów, zachodzi nieważność postępowania lub skarga kasacyjna jest oczywiście uzasadniona. Nakładając na skarżących obowiązek wskazania i uzasadnienia oznaczonej przesłanki przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania, ustawodawca zmierzał do zagwarantowania, że skarga kasacyjna, nadzwyczajny środek zaskarżenia prawomocnych orzeczeń, będzie pełnić przypisane jej funkcje publicznoprawne. Ograniczenie przesłanek do czterech ma więc zapewnić, że przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania ustrojowo i procesowo jest uzasadnione jedynie w tych sprawach, w których mogą być zrealizowane jej funkcje publicznoprawne, a skarga kasacyjna nie stanie się instrumentem wykorzystywanym w każdej sprawie. Nie w każdej sprawie, nawet w takiej, w której rozstrzygnięcie oparte jest na błędnej subsumpcji czy wadliwej wykładni prawa, skarga kasacyjna może być przyjęta do rozpoznania, w przeciwnym razie Sąd Najwyższy stałby się wbrew obowiązującym regulacjom sądem trzeciej instancji. Nie jest rolą Sądu Najwyższego korygowanie I CSK 3154/24 4 ewentualnych błędów w zakresie stosowania czy wykładni prawa w każdej indywidualnej sprawie. Skarżący powołuje się na potrzebę wykładni przepisów prawa wskazując jednocześnie na pytanie prawne. W kontekście uzasadnienia wniosku o przyjęcie skargi do rozpoznania, należy go rozpatrzeć co do przesłanki z art. 3989 § 1 pkt 2 k.p.c. Oparcie wniosku o przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania na potrzebie wykładni przepisów prawa budzących poważne wątpliwości lub wywołujących rozbieżności w orzecznictwie sądów (art. 3989 § 1 pkt 2 k.p.c.) wymaga wykazania, jaki konkretny przepis prawa, zastosowany w danej sprawie, jest przedmiotem rozbieżnej wykładni w judykaturze sądowej i na czym rozbieżność ta polega, co wymaga przytoczenia orzeczeń sądów wydanych w takich samych lub istotnie zbliżonych stanach faktycznych, względnie, jaki konkretny przepis prawa, zastosowany w danej sprawie, wymaga interpretacji ze strony Sądu Najwyższego, z czego potrzeba ta wynika i z jakich powodów dotychczasowy dorobek doktryny i orzecznictwa jest w tej mierze niewystarczający. Nieodzowne jest ponadto, podobnie jak w przypadku przyczyny kasacyjnej określonej w art. 3989 § 1 pkt 1 k.p.c., wykazanie związku między oczekiwaną od Sądu Najwyższego wykładnią prawa a wynikiem postępowania kasacyjnego (postanowienia Sądu Najwyższego: z 15 października 2002 r., II CZ 102/02, LEX nr 57231; z 29 lipca 2015 r., I CSK 980/14, LEX nr 1770903; z 19 czerwca 2018 r., IV CSK 56/18, LEX nr 2512065). Skarżący powołał się na przesłankę przewidzianą w art. 398⁹ § 1 pkt 2 k.p.c., wskazując na potrzebę wykładni art. 118 k.c. w związku z art. 5 ust. 1 i 2 ustawy z dnia 13 kwietnia 2018 r. o zmianie ustawy — Kodeks cywilny oraz niektórych innych ustaw (Dz.U. poz. 1104; dalej: „ustawa nowelizująca”). Przedstawiona wątpliwość dotyczy oznaczenia końca terminu przedawnienia roszczenia związanego z prowadzeniem działalności gospodarczej, którego bieg rozpoczął się przed wejściem w życie ustawy nowelizującej i nie zakończył się przed tą datą. Wskazana we wniosku kwestia była już przedmiotem wypowiedzi Sądu Najwyższego. W uchwale SN z 13 maja 2022 r., III CZP 46/22 (OSNC 2023 nr 6, poz. 57), przyjęto, że trzyletni termin przedawnienia roszczenia przedsiębiorcy I CSK 3154/24 5 przeciwko konsumentowi, rozpoczęty i niezakończony przed wejściem w życie ustawy nowelizującej, kończy się ostatniego dnia roku kalendarzowego, stosownie do art. 118 zdanie drugie k.c. w związku z art. 5 ust. 1 tej ustawy. W uzasadnieniu uchwały wyjaśniono, że art. 5 ust. 1 ustawy nowelizującej ustanawia zasadę bezpośredniego stosowania nowych przepisów do roszczeń istniejących i jeszcze nieprzedawnionych w dniu wejścia ustawy w życie. Natomiast regulacja art. 5 ust. 2 dotyczy sytuacji skrócenia terminu przedawnienia. Zdanie drugie tego ustępu modyfikuje rozwiązanie przewidziane w zdaniu pierwszym, zapobiegając odsunięciu momentu przedawnienia wskutek rozpoczęcia biegu skróconego terminu na nowo. Nie ustanawia samodzielnej reguły zachowania wcześniejszego momentu przedawnienia dla wszystkich roszczeń objętych ustawą nowelizującą. Stanowisko to podtrzymano w postanowieniu Sądu Najwyższego z 31 października 2023 r., III CZP 121/22 (LEX nr 3619978). Wskazano w nim również, że zmiana regulacji zmierzała zarówno do skrócenia ogólnego terminu przedawnienia, jak i do ujednolicenia daty jego zakończenia w odniesieniu do określonych kategorii roszczeń. Drugi z tych celów wiązał się z możliwością przesunięcia końca terminu do ostatniego dnia roku kalendarzowego. Samo wystąpienie takiego skutku nie uzasadnia zatem odstąpienia od reguły wyrażonej w art. 5 ust. 1 ustawy nowelizującej. Wykładnię tę potwierdzono także w wyroku Sądu Najwyższego z 12 grudnia 2023 r., II CSKP 1917/22 (LEX nr 3717610) dotyczącym roszczeń wynikających z umów leasingu. Wyjaśniono w nim ogólny charakter zasady stosowania art. 118 zdanie drugie k.c. do trzyletnich terminów przedawnienia rozpoczętych przed wejściem ustawy nowelizującej w życie. Skarżący trafnie dostrzega odmienność stanowiska wyrażonego wcześniej w postanowieniu Sądu Najwyższego z 6 kwietnia 2022 r., III CZP 31/22 (LEX nr 3329982). Nie wykazał jednak, że mimo późniejszej uchwały i podtrzymujących jej wykładnię orzeczeń utrzymuje się potrzeba ponownego rozstrzygnięcia wskazanej rozbieżności. Nie wystarcza w tym celu powołanie wcześniejszego stanowiska bez przekonującego wykazania, że późniejsze wypowiedzi Sądu Najwyższego nie I CSK 3154/24 6 wyjaśniły przedstawionego problemu. Wniosku tego nie zmienia także postanowienie Sądu Najwyższego z 25 października 2023 r. III CZP 27/23 (LEX nr 3618388). Przede wszystkim rozstrzygnięcie to ma charakter jedynie formalny. Ponadto w uzasadnieniu tego orzeczenia zwrócono uwagę na pewną niespójność redakcji przepisów międzyczasowych zawartych w ustawie z 13 kwietnia 2018 r. W orzeczeniu tym co prawda wyrażono pewne wątpliwości, niemniej nie podważono jednoznacznie stanowiska wyrażonego w uchwale z 13 maja 2022 r., III CZP 46/22 (OSNC 2023 nr 6, poz. 57), a fakt wydania powyższego postanowienia nie spowodował odnowienia wątpliwości interpretacyjnych co do rozważanej regulacji prawnej, a przynajmniej skarżący ich nie wykazał. Również powołanie odmiennych rozstrzygnięć sądów powszechnych wydanych przed podjęciem uchwały Sądu Najwyższego nie wykazuje w przedstawionych okolicznościach aktualnej potrzeby wykładni. Wniosek dokumentuje wcześniejsze trudności interpretacyjne, lecz nie przedstawia dostatecznych argumentów uzasadniających przyjęcie, że problem pozostaje niewyjaśniony w późniejszym orzecznictwie Sądu Najwyższego. Z tych względów Sąd Najwyższy, na podstawie art. 398⁹ § 2 k.p.c. w zw. z art. 3989 § 1 pkt 2 k.p.c., odmówił przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania. O kosztach postępowania kasacyjnego orzeczono na podstawie art. 98 § 1 i 3 w związku z art. 99, i art. 108 § 1 k.p.c. oraz § 2 pkt 9 w związku z § 10 ust. 4 pkt 2 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych (tekst jedn. Dz.U. z 2026 r., poz. 11). SSN Tomasz Szczurowski [SOP]