I CSK 3465/25

I CSK 3465/25 POSTANOWIENIE Sąd Najwyższy w Izbie Cywilnej w składzie: SSN Jacek Grela 16 września 2026 r. na posiedzeniu niejawnym 16 września 2026 r. w Warszawie w sprawie z wniosku E. spółki z ograniczoną odpowiedzialnością w J. z udziałem A. Ł. o zasiedzenie służebności przesyłu, na skutek skargi kasacyjnej E. spółki z ograniczoną odpowiedzialnością w J. od postanowienia Sądu Okręgowego w Jeleniej Górze z 10 lipca 2025 r., II Ca 370/25, 1. odmawia przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania; 2. oddala wniosek uczestnika o zasądzenie kosztów postępowania kasacyjnego. UZASADNIENIE E. sp. z o.o. w J. domagała się stwierdzenia nabycia przez zasiedzenie służebności przesyłu. Postanowieniem z 8 kwietnia 2025 r. Sąd Rejonowy w Jeleniej Górze oddalił wniosek w całości. Postanowieniem z 10 lipca 2025 r. Sąd Okręgowy w Jeleniej Górze oddalił apelację. I CSK 3465/25 2 W skardze kasacyjnej wnioskodawczyni, jako uzasadnienie wniosku o przyjęcie skargi do rozpoznania, wskazała na przesłankę przedsądu przewidzianą w art. 3989 § 1 pkt 4 k.p.c. Zdaniem skarżącej skarga kasacyjna jest oczywiście uzasadniona. Sąd Najwyższy zważył, co następuje: W judykaturze już wielokrotnie wypowiadano się na temat charakterystyki skargi kasacyjnej (zob. postanowienie SN z 13 czerwca 2018 r., II CSK 71/18). Wskazano tam m.in., że skarga kasacyjna została ukształtowana w przepisach kodeksu postępowania cywilnego jako nadzwyczajny środek zaskarżenia, nakierowany na ochronę interesu publicznego przez zapewnienie rozwoju prawa, jednolitości orzecznictwa oraz prawidłowej wykładni, a także w celu usunięcia z obrotu prawnego orzeczeń wydanych w postępowaniu dotkniętym nieważnością lub oczywiście wadliwych, nie zaś jako ogólnie dostępny środek zaskarżenia orzeczeń umożliwiający rozpoznanie sprawy w kolejnej instancji sądowej. Koniecznej selekcji skarg pod kątem realizacji tego celu służy instytucja tzw. przedsądu, ustanowiona w art. 3989 k.p.c., w ramach której Sąd Najwyższy dokonuje wstępnej oceny skargi kasacyjnej. Ten etap postępowania przed Sądem Najwyższym jest ograniczony - co należy podkreślić - wyłącznie do zbadania przesłanek przewidzianych w art. 3989 § 1 pkt 1 - 4 k.p.c., nie zaś merytorycznej oceny skargi kasacyjnej. W razie spełnienia co najmniej jednej z tych przesłanek, przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania jest usprawiedliwione. Skarga kasacyjna jest oczywiście uzasadniona, w rozumieniu art. 3989 § 1 pkt 4 k.p.c., gdy w sprawie doszło do kwalifikowanego: oczywistego naruszenia prawa, widocznego od razu, przy wykorzystaniu podstawowej wiedzy prawniczej, bez potrzeby głębszej analizy. Konieczne było zatem wykazanie, że Sąd drugiej instancji w sposób oczywisty naruszył przepis jasny i jednoznaczny, którego wykładnia i stosowanie nie budzi żadnych wątpliwości (zob. m.in. postanowienia SN: z 8 marca 2002 r. I PKN 34/01, OSNP 2004, nr 6, poz. 100; z 10 stycznia 2003 r., V CZ 187/02, OSNC 2004, nr 3, poz. 49 i z 11 stycznia 2008 r. I UK 285/07). Wywody zawarte w uzasadnieniu wniosku o przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania, sprowadzają się do polemiki z zaskarżonym orzeczeniem, nie zaś I CSK 3465/25 3 wykazania, że przy jego ferowaniu popełniono uchybienia w zakresie stosowania prawa, które miały charakter kwalifikowany i nie podlegały różnym ocenom. Uzasadnienie wniosku stanowi w istocie próbę zaangażowania Sądu Najwyższego do kolejnej weryfikacji instancyjnej prawidłowości dokonania przez Sąd drugiej instancji ustaleń faktycznych i oceny prawnej w sprawie, co nie jest celem postępowania kasacyjnego i nie może skutecznie uzasadniać wniosku o przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania ze względu na przesłankę przedsądu przewidzianą w art. 3989 § 1 pkt 4 k.p.c. Biorąc to pod uwagę Sąd Najwyższy, na podstawie art. 3989 § 2 k.p.c., odmówił przyjęcia do rozpoznania skargi kasacyjnej, nie znajdując też okoliczności, które obowiązany jest brać pod uwagę z urzędu w ramach przedsądu. Wniosek uczestnika o zasądzenie kosztów postępowania kasacyjnego nie zasługiwał na uwzględnienie. Zgodnie z art. 3987 § 1 k.p.c. strona przeciwna może wnieść do sądu drugiej instancji odpowiedź na skargę kasacyjną w terminie dwóch tygodni od doręczenia jej odpisu skargi. Odpis skargi kasacyjnej został doręczony uczestnikowi 5 marca 2026 r., wobec czego termin do wniesienia odpowiedzi na skargę kasacyjną upłynął 19 marca 2026 r. Tymczasem pismo sporządzone przez profesjonalnego pełnomocnika uczestnika, zawierające odpowiedź na skargę kasacyjną oraz wniosek o zasądzenie kosztów zastępstwa procesowego, zostało wniesione dopiero w dniu 26 marca 2026 r., a zatem po upływie ustawowego terminu. Nie ma przy tym znaczenia okoliczność, że przed upływem tego terminu uczestnik złożył pismo nazwane odpowiedzią na skargę kasacyjną, sporządzone bez zachowania przymusu adwokacko-radcowskiego, a następnie został przez sąd drugiej instancji wezwany do uzupełnienia tego braku. Zgodnie z art. 871 § 1 k.p.c. w postępowaniu przed Sądem Najwyższym obowiązuje zastępstwo stron przez adwokatów lub radców prawnych. Przymus adwokacko-radcowski ustanowiony w powyższym przepisie obejmuje wszystkie postępowania należące do właściwości Sądu Najwyższego. Pisma procesowe sporządzone z naruszeniem art. 871 k.c. podlegają zwrotowi bez wzywania do usunięcia braków, chyba że ustawa stanowi inaczej, a środki zaskarżenia, podlegają - na zasadach ogólnych i również bez I CSK 3465/25 4 wdrażania procedury naprawczej – odrzuceniu (zob.m.in. postanowienia SN: z 28 marca 2018 r., V CZ 16/18; z 29 czerwca 2021 r., I CZ 39/21; z 28 stycznia 2022 r., III CZ 44/22; z 30 listopada 2023 r., II UZ 71/22; z 5 sierpnia 2024 r., III CZ 105/24; z 10 września 2024 r., III CZ 139/24). W konsekwencji pierwotnie złożone przez uczestnika pismo, sporządzone z naruszeniem art. 871 § 1 k.p.c., nie mogło zostać skutecznie konwalidowane w następstwie wezwania Sądu drugiej instancji. Nieprawidłowe zastosowanie przez sąd procedury wezwania do uzupełnienia braków nie mogło bowiem doprowadzić do przedłużenia ani przywrócenia ustawowego terminu do wniesienia odpowiedzi na skargę kasacyjną. Decydujące znaczenie ma zatem fakt, że pierwsze pismo uczestnika nie stanowiło skutecznie wniesionej odpowiedzi na skargę kasacyjną, natomiast pismo sporządzone przez ustanowionego następnie pełnomocnika zostało wniesione już po upływie terminu określonego w art. 3987 § 1 k.p.c. Sąd Najwyższy wielokrotnie wskazywał, że nie stanowi odpowiedzi na skargę tak nazwane pismo procesowe wniesione po upływie ustawowego terminu do dokonania tej czynności. W konsekwencji, nie wywołuje ono skutków w zakresie zawartego w nim wniosku o zasądzenie kosztów zastępstwa procesowego w postępowaniu kasacyjnym, obejmujących sporządzenie i wniesienie odpowiedzi na skargę kasacyjną (zob. postanowienie SN z 20 listopada 2024 r., I CSK 6657/22). [S.J.] [a.ł]