I CSK 3468/25

I CSK 3468/25 POSTANOWIENIE Sąd Najwyższy w Izbie Cywilnej w składzie: SSN Beata Janiszewska 21 lipca 2026 r. na posiedzeniu niejawnym 21 lipca 2026 r. w Warszawie w sprawie z powództwa P.R. przeciwko Bank w W. o ustalenie i zapłatę, na skutek skargi kasacyjnej Bank w W. od wyroku Sądu Apelacyjnego w Gdańsku z 11 czerwca 2025 r., V ACa 2522/24, 1. odmawia przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania, 2. zasądza od Bank w W. na rzecz P.R. kwotę 5 400 (pięć tysięcy czterysta) złotych z odsetkami w wysokości odsetek ustawowych za opóźnienie w spełnieniu świadczenia pieniężnego, za czas po upływie tygodnia od dnia doręczenia niniejszego orzeczenia zobowiązanemu do dnia zapłaty, tytułem kosztów postępowania kasacyjnego. [J.T.] I CSK 3468/25 2 UZASADNIENIE Pozwany Bank w W. (dalej: bank) wniósł skargę kasacyjną od wyroku Sądu Apelacyjnego w Gdańsku, którym oddalono w zasadniczej części apelację skarżącego od wyroku Sądu pierwszej instancji wydanego w sprawie o ustalenie i zapłatę z powództwa P.R. Sąd Najwyższy zważył, co następuje: We wniosku o przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania bank wskazał cztery przyczyny kasacyjne w rozumieniu art. 3989 § 1 k.p.c. Trzy z nich dotyczyły potrzeby wykładni przepisów budzących wątpliwości lub wywołujących rozbieżności w orzecznictwie (art. 3989 § 1 pkt 2 k.p.c.), a jedna – występowania w sprawie istotnego zagadnienia prawnego. Natura obu wspomnianych przyczyn kasacyjnych była już przedmiotem licznych wypowiedzi Sądu Najwyższego i została szczegółowo omówiona m.in. w postanowieniu SN z 28 marca 2025 r., I CSK 703/24, wydanym w sprawie z udziałem pozwanego. W ocenie skarżącego wykładni wymagały następujące grupy unormowań: (1) art. 3851 § 1 i 4 k.c. w zakresie możliwości uznania za indywidualne uzgodnione takiego postanowienia umowy, które wprawdzie nie było negocjowane, jednak „konsument miał możliwość [jego – przyp. SN] negocjowania lub wybrania spośród kilku alternatywnie przedstawionych propozycji postanowień, a nie przejawił takiej woli”, (2) art. 3851 § 1 k.c. w zakresie możliwości uznania, że – w ramach umowy kredytu powiązanej z walutą obcą (in casu euro) – interesy konsumenta nie zostały naruszone w sposób rażący wskutek normalnych wahań rynkowych kursu waluty europejskiej względem waluty polskiej, „które to wahania rozsądny kredytobiorca znający realia rynkowe mógł i powinien przewidzieć”, (3) art. 3851 § 1 i 2 w zw. z art. 58 § 1 i 3 oraz art. 358 § 1 i 2 w zw. z art. 56 k.c. w zakresie możliwości uznania, że umowa kredytu indeksowanego do waluty obcej może dalej obowiązywać mimo postanowień odsyłających do tabel kursowych banku (tzw. klauzul przeliczeniowych) za niedozwolone. Odnośnie do pojęcia postanowienia uzgodnionego indywidualnie (jako przeciwieństwa postanowień nieuzgodnionych indywidualnie w rozumieniu art. 3851 § 1 zd. 1 k.c.) wskazać należy, że w orzecznictwie utrwalone – I CSK 3468/25 3 i w zasadzie niekwestionowane – jest to, że w celu ustalenia, czy konkretne postanowienie umowne jest "nieuzgodnione indywidualnie", należy zbadać, czy konsument miał na treść danego postanowienia "rzeczywisty wpływ" (art. 3851 § 3 zd. 1 k.c.). Dowód zaistnienia okoliczności indywidualnego uzgodnienia treści postanowienia umowy lub wzorca umownego nie dotyczy przy tym jedynie faktu prowadzenia w tym przedmiocie między stronami negocjacji, lecz wspólnego ustalenia ostatecznego brzmienia klauzuli (osiągnięcia konsensu) w wyniku "rzetelnych i wyrównanych negocjacji” (zob. wyrok SN z 10 października 2025 r., II CSKP 198/24). Jest zatem oczywiste, że za postanowienie uzgodnione indywidualnie nie można uznać takiego, co do którego hipotetycznie strony mogłyby prowadzić negocjacje, lecz tego nie robiły, a tym bardziej – postanowienia wybranego spośród kilku przygotowanych przez przedsiębiorcę wzorców. Co się tyczy kwestii rażącego naruszenia interesów konsumenta jako przesłanki zastosowania sankcji z art. 3851 § 1 zd. 1 k.c., to bank błędnie identyfikuje sedno rozstrzygnięcia Sądu Apelacyjnego. Rzeczywisty problem z zakwestionowanym w sprawie mechanizmem indeksacji nie polegał bowiem na tym, że powódka narażona była na ryzyko wahań kursowych, lecz na tym, że umowa nie przewidywała, w jaki sposób pozwany kształtować będzie tabelę kursową, na podstawie której wyliczane było saldo kredytu oraz wysokość poszczególnych rat. Sąd drugiej instancji w jasny sposób wyłożył to na s. 3 uzasadnienia zaskarżonego wyroku (strony oryginalnie nienumerowane). Rzecz zatem nie w tym, że powódka narażona była na ryzyko związane ze zmianami na rynkach finansowych, lecz w tym, że bank mógł swobodnie sterować wysokością salda kredytu (na etapie jego wypłaty) oraz wysokością poszczególnych rat – niezależnie od obiektywnie zachodzących wahań kursowych na wspomnianych rynkach. Trzecia z kwestii podniesionych w tej grupie przyczyn kasacyjnych, to jest problem kwestii konsekwencji uznania tzw. klauzuli kursowej za niedozwoloną w rozumieniu art. 3851 § 1 zd. 1 k.c., została z kolei wyjaśniona w – w kierunku odmiennym od oczekiwanego przez pozwanego – dzięki uchwale Sądu Najwyższego – Izby Cywilnej – z 25 kwietnia 2024 r., III CZP 25/22. Wobec braku I CSK 3468/25 4 podstaw do podjęcia działań unormowanych w art. 88 § 1 u.s.n., przy rozpoznawaniu niniejszej sprawy Sąd Najwyższy pozostaje przy tym, na mocy art. 87 § 1 u.s.n., związany stanowiskiem wyrażonym w sentencji tego orzeczenia. We wspomnianej uchwale szeroko umotywowano zajęte w niej stanowiska; powtarzanie tej argumentacji należy uznać za zbędne. Choć faktem powszechnie znanym jest to, że wspomniana uchwała zapadła w związku z tzw. sprawami frankowymi, to jej sentencja obejmuje wszystkie kredyty powiązane z walutą obcą; problemy prawne związane z takimi kredytami są zresztą niezależne od waluty indeksacji lub denominacji. Z kolei zagadnienie prawne (art. 3989 § 1 pkt 1 k.p.c.) wskazane na s. 3 skargi kasacyjnej dotyczyć miało tego, czy art. 358 k.c. w brzmieniu obowiązującym w dniu zawarcia umowy (9 lutego 2010 r.) może stanowić przepis dyspozytywny, który wprowadza do umowy, w miejsce postanowień niedozwolonych w rozumieniu art. 3851 § 1 zd. 1 k.c., odmienny sposób ustalania kursów walut. Zagadnienie to w istocie powielało stanowisko przedstawione w opisanej wyżej przyczynie kasacyjnej nr 3. W związku z tym wypada jedynie przypomnieć, że przywołana wyżej uchwała SN – Izby Cywilnej – z 25 kwietnia 2024 r., III CZP 25/22, wyklucza możliwość przyjęcia stanowiska proponowanego przez skarżącego. Kierując się przedstawionymi względami, Sąd Najwyższy uznał, że z motywów skargi kasacyjnej nie wynika, by zachodziły przyczyny określone w art. 3989 § 1 k.p.c., co uzasadniało odmowę przyjęcia tej skargi do rozpoznania. O kosztach rozstrzygnięto zgodnie z zasadą odpowiedzialności za wynik sprawy, ich wysokość ustalając na podstawie § 2 pkt 7 w zw. z § 10 ust. 4 pkt 2 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie. Z uwagi na powyższe, na podstawie art. 3989 § 1 k.p.c., orzeczono, jak w sentencji postanowienia. [J.T.] I CSK 3468/25 5 [SOP]