Sygnatura
I CSK 545/25
postanowienie SN I CSK 545/25
- Izba
- Izba Cywilna
- Data orzeczenia
- 26 sierpnia 2026
Treść rozstrzygnięcia
<!DOCTYPE html> I CSK 545/25 POSTANOWIENIE Sąd Najwyższy w Izbie Cywilnej w składzie: SSN Marcin Krajewski 26 sierpnia 2026 r. na posiedzeniu niejawnym 26 sierpnia 2026 r. w Warszawie w sprawie z powództwa W.S. przeciwko M. spółce z ograniczoną odpowiedzialnością w K. o zapłatę, na skutek skargi kasacyjnej M. spółki z ograniczoną odpowiedzialnością w K. od wyroku Sądu Apelacyjnego w Krakowie z 3 września 2024 r., I AGa 282/23, 1. odmawia przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania; 2. zasądza od M. spółki z ograniczoną odpowiedzialnością w K. na rzecz W.S. 2700 zł zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego; 3. oddala wniosek powoda o zasądzenie odsetek od zasądzonych kosztów procesu. UZASADNIENIE Wyrokiem z 3 września 2024 r. Sąd Apelacyjny w Krakowie zmienił wyrok Sądu Okręgowego w Krakowie z 11 maja 2023 r. w ten sposób, że zasądził od pozwanej na rzecz powoda 88 270,13 zł z odsetkami ustawowymi za opóźnienie. Pozwana wniosła skargę kasacyjną od wyroku Sądu Apelacyjnego, zaskarżając ten wyrok w całości. Skarżąca wskazała, że skarga kasacyjna jest I CSK 545/25 2 oczywiście uzasadniona (art. 3989 § 1 pkt 4 k.p.c.), gdyż Sąd drugiej instancji naruszył art. 484 § 1 k.c., art. 58 § 2 i 3 w zw. z art. 3531 k.c., art. 472 w zw. z art. 473 § 1 k.c., uznając, że w profesjonalnym obrocie gospodarczym kara umowna nie może mieć charakteru gwarancyjnego czy quasi-gwarancyjnego, a tym samym strony stosunku zobowiązaniowego nie mogą rozszerzyć tą drogą zakresu odpowiedzialności za prawidłowe wykonanie umowy. Skarżąca podniosła również, że skarga kasacyjna jest oczywiście uzasadniona z uwagi na naruszenie przez Sąd drugiej instancji art. 484 § 2 k.c. przez wykorzystanie okoliczności stanowiących podstawę do miarkowania kary umownej do oceny ważności postanowienia o karze. W odpowiedzi na skargę kasacyjną powód wniósł o odmowę przyjęcia skargi do rozpoznania, a także o zasądzenie od pozwanej na rzecz powoda kosztów postępowania kasacyjnego, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych z odsetkami za okres od daty wyroku do dnia zapłaty. Sąd Najwyższy zważył, co następuje: Sąd Najwyższy przyjmuje skargę kasacyjną do rozpoznania, jeżeli w sprawie występuje istotne zagadnienie prawne, istnieje potrzeba wykładni przepisów prawnych budzących poważne wątpliwości lub wywołujących rozbieżności w orzecznictwie sądów, zachodzi nieważność postępowania lub skarga kasacyjna jest oczywiście uzasadniona (art. 3989 § 1 k.p.c.). Skarga kasacyjna stanowi nadzwyczajny środek zaskarżenia prawomocnych orzeczeń, którego celem jest ochrona interesu publicznego przez zapewnienie rozwoju prawa, jednolitości orzecznictwa, usunięcie z obrotu prawnego orzeczeń wydanych w postępowaniu dotkniętym nieważnością lub oczywiście wadliwych. Ograniczenie przesłanek do czterech ma zapewnić, że przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania nastąpi jedynie w tych sprawach, w których mogą być zrealizowane te funkcje, a skarga kasacyjna nie stanie się instrumentem wykorzystywanym w każdej sprawie. Wskazana w art. 3989 § 1 pkt 4 k.p.c. przesłanka w postaci oczywistej zasadności skargi kasacyjnej zachodzi wówczas, gdy zasadność zarzutów podniesionych w skardze jest dostrzegalna prima facie, bez głębszej analizy prawnej. Dotyczy to więc jedynie uchybień przepisom prawa materialnego albo I CSK 545/25 3 procesowego o charakterze elementarnym, polegających w szczególności na oparciu rozstrzygnięcia na wykładni przepisu oczywiście sprzecznej z jednolitą i ugruntowaną jego wykładnią przyjmowaną w orzecznictwie oraz nauce prawa, na zastosowaniu przepisu, który już nie obowiązywał, względnie na oczywiście błędnym zastosowaniu określonego przepisu w ustalonym stanie faktycznym. Do wykazania oczywistej zasadności skargi powinno wystarczyć jedno konkretne twierdzenie, jedna stanowcza, przekonująca od razu teza, wskazująca racje podważające rozstrzygnięcie poddane krytyce i zaskarżeniu (zob. postanowienia SN: z 29 listopada 2022 r., I CSK 4912/22; z 30 listopada 2022 r., I CSK 2735/22; z 20 października 2023 r., I CSK 1612/23; z 26 października 2023 r., I CSK 76/23, i z 31 października 2023 r., I CSK 4805/22). Skargi kasacyjnej nie można uznać za oczywiście uzasadnioną, o czym świadczy już to, że powołując się na jej rzekomą oczywistą zasadność, pozwana zawarła w skardze wielostronicowy wywód poruszający wiele wątków, przedstawiła własną interpretację okoliczności faktycznych sprawy i przebiegu postepowania, powołała liczne orzeczenia oraz wypowiedzi przedstawicieli literatury prawniczej. Skoro skarżąca przyjęła konieczność zamieszczenia tak szerokiego wywodu, oznacza to, że sama oceniła, iż uzasadnienie skargi nie jest oczywiste. Odnosząc się do kwestii merytorycznych, należy wskazać, że dopuszczalność zastrzegania kary umownej za opóźnienie zwykłe, tzn. gdy niewykonanie zobowiązania w terminie nastąpiło na skutek okoliczności, za które dłużnik nie ponosi odpowiedzialności, budzi wątpliwości. W orzecznictwie Sądu Najwyższego wyrażono stanowisko wprost zbieżne z poglądem Sądu Apelacyjnego wyrażonym w niniejszej sprawie, zgodnie z którym kara umowna za niedotrzymanie terminu może być zastrzeżona jedynie w przypadku zwłoki (tj. gdy dłużnik ponosi odpowiedzialność za nieterminowe wykonanie zobowiązania), a nie w przypadku opóźnienia zwykłego (wyr. SN z 19 listopada 2024 r., II CSKP 1949/22). Gdyby zaś zastrzeżenie kary umownej za opóźnienie interpretować jako rozszerzenie zakresu okoliczności, za które dłużnik ponosi odpowiedzialność, to należy wskazać, że w orzecznictwie Sądu Najwyższego prezentowany jest szeroko pogląd, w świetle którego zaostrzenie odpowiedzialności dłużnika przez oderwanie jej od zasady winy jest możliwe jedynie wtedy, gdy strony na podstawie art. 473 § 1 k.c. określą I CSK 545/25 4 mające uzasadniać odpowiedzialność dłużnika okoliczności, niemieszczące się w granicach wyznaczonych przez art. 472 k.c. (zob. wyroki SN: z 27 września 2013 r., I CSK 748/12, OSNC 2014, nr 6, poz. 68; z 16 listopada 2017 r., V CSK 28/17; z 8 lipca 2022 r., II CSKP 349/22, i z 21 stycznia 2026 r., II CSKP 669/25, OSNC 2026, nr 6, poz. 55). Mimo, że stanowisko wyrażone w tych orzeczeniach nie jest wolne od kontrowersji, pogląd z nimi zbieżny nie może zostać uznany za oczywiście bezzasadny. Mając powyższe na względzie, należy stwierdzić, że w niniejszej sprawie za dopuszczalne należało uznać stanowisko Sądu drugiej instancji, który przyjął, iż powód nie mógł odpowiadać za niedochowanie terminu wydania pozwolenia na budowę, niezależnie od tego, czy miał wpływ na jego dochowanie. Sąd ad quem podkreślił, że przebieg właściwego postępowania administracyjnego jest uzależniony od różnych okoliczności, często niezależnych od przyjmującego zlecenie architekta. Ponadto, nawet gdyby co do zasady uznać możliwość zastrzeżenia kary umownej o charakterze gwarancyjnym, sankcjonującej każde niewykonanie zobowiązania niezależnie od przyczyn, należy zwrócić uwagę, że Sąd drugiej instancji uznał takie postanowienie za sprzeczne z zasadami współżycia społecznego w konkretnych okolicznościach sprawy. Wbrew stanowisku wyrażonemu w skardze, dokonując takiej kwalifikacji, sąd mógł wziąć pod uwagę wszystkie możliwe czynniki, w tym również rozmiar zastrzeżonej kary, mimo że jej rażąco wygórowana wysokość mogłaby być podstawą miarkowania, gdyby kara została ważnie zastrzeżona. Ocena co do zgodności zastrzeżenia kary umownej z zasadami współżycia społecznego nastąpiła bowiem nie tylko na tej podstawie. Mając powyższe na względzie, należało odmówić przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania (art. 3989 § 2 k.p.c.). O kosztach postępowania kasacyjnego orzeczono na podstawie art. 98 § 1, 3 i 4 oraz art. 99 k.p.c. w zw. z § 10 ust. 4 pkt 2 w zw. z § 2 pkt 6 oraz § 20 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych. I CSK 545/25 5 Żądanie zasądzenia odsetek od kosztów procesu zostało oddalone, gdyż zgodnie z art. 9 ust. 6 ustawy z dnia 4 lipca 2019 r. o zmianie ustawy – Kodeks postępowania cywilnego oraz niektórych innych ustaw art. 98 § 11 k.p.c., na podstawie którego możliwe jest zasądzenie odsetek, stosuje się w postępowaniach wszczętych po dniu wejścia w życie wskazanej ustawy. Postępowanie w sprawie niniejszej zostało wszczęte w kwietniu 2017 r., a więc przed wejściem w życie nowelizacji. (E.M.)
Analiza z kontekstem sprawy
Co to orzeczenie oznacza dla Twojej sprawy?
Zapytaj o skutki rozstrzygnięcia, podstawę prawną albo argumenty do wykorzystania. AnyLawyer rozpocznie od tej konkretnej sprawy.
Informacje o sprawie
- Typ dokumentu
- postanowienie SN
- Jednostka
- Izba Cywilna Wydział I
- Sędziowie
- SSN Marcin Krajewski
Powiązane dokumenty
Źródło urzędowe: Sąd Najwyższy