I CSK 622/25

I CSK 622/25 POSTANOWIENIE Sąd Najwyższy w Izbie Cywilnej w składzie: SSN Monika Koba 16 lipca 2026 r. na posiedzeniu niejawnym 16 lipca 2026 r. w Warszawie w sprawie z wniosku P.N. z udziałem J.K. o zniesienie współwłasności, na skutek skargi kasacyjnej J.K. od postanowienia Sądu Okręgowego w Szczecinie z 17 października 2024 r., II Ca 682/24, 1. odmawia przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania; 2. zasądza od uczestnika J.K. na rzecz wnioskodawcy P.N. kwotę 5434 (pięć tysięcy czterysta trzydzieści cztery) złote tytułem zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego z odsetkami w wysokości odsetek ustawowych za opóźnienie za czas po upływie tygodnia od dnia doręczenia uczestnikowi odpisu niniejszego postanowienia do dnia zapłaty. UZASADNIENIE Postanowieniem z 22 marca 2024 r. Sąd Rejonowy w Goleniowie dokonał zniesienia współwłasności zabudowanej nieruchomości położonej w S., obręb […], gmina N., powiat […] - działki o numerze […] o powierzchni 0,7005 ha, dla której Sąd Rejonowy w Goleniowie prowadzi księgę wieczystą o numerze […] stanowiącej I CSK 622/25 2 własność wnioskodawcy P.N. w udziale do 1/2 oraz uczestnika J.K. w udziale do 1/2 - w sposób szczegółowo określony w sentencji. Postanowieniem z 17 października 2024 r. Sąd Okręgowy w Szczecinie uwzględniając częściowo apelację uczestnika J.K. zmienił zaskarżone postanowienie w sposób szczegółowo określony w sentencji, oddalił apelację w pozostałym zakresie i rozstrzygnął o kosztach postępowania. Orzeczenie to zostało zaskarżone skargą kasacyjną przez uczestnika J.K. Skarżący we wniosku o przyjęcie skargi do rozpoznania powołał się na przesłankę z art. 3989 § 1 pkt 4 k.p.c. Jego zdaniem skarga kasacyjna jest oczywiście uzasadniona, z uwagi na naruszenie art. 211 k.c. przez niewłaściwe jego zastosowanie w części dającej podstawę do nie znoszenia współwłasności w obliczu faktu, iż zniesienie współwłasności działki […] stanowiącej nieruchomość rolną jest sprzeczne ze społeczno-gospodarczym przeznaczeniem rzeczy, a jednocześnie pociąga za sobą istotną zmianę rzeczy i znacznie zmniejsza jej wartość. Wnioskodawca w odpowiedzi na skargę kasacyjną wniósł o odmowę przyjęcia jej do rozpoznania i zasądzenie kosztów postępowania kasacyjnego. Sąd Najwyższy zważył, co następuje: Skarga kasacyjna jest nadzwyczajnym środkiem zaskarżenia, którego rozpoznanie przez Sąd Najwyższy musi być uzasadnione względami o szczególnej doniosłości, wykraczającymi poza indywidualny interes skarżącego, a mającymi swoje źródło w interesie publicznym. Zgodnie z art. 3989 § 1 k.p.c. Sąd Najwyższy przyjmuje skargę kasacyjną do rozpoznania, jeżeli w sprawie występuje istotne zagadnienie prawne, potrzeba wykładni przepisów prawnych budzących poważne wątpliwości lub wywołujących rozbieżności w orzecznictwie sądów, zachodzi nieważność postępowania lub skarga kasacyjna jest oczywiście uzasadniona. Sąd Najwyższy w ramach przedsądu bada tylko wskazane w skardze kasacyjnej okoliczności uzasadniające jej przyjęcie do rozpoznania, a nie podstawy kasacyjne i ich uzasadnienie. Cel wymagania określonego w art. 3984 § 2 k.p.c. może być osiągnięty tylko przez powołanie i uzasadnienie istnienia przesłanek o charakterze I CSK 622/25 3 publicznoprawnym, które będą mogły stanowić podstawę oceny skargi kasacyjnej pod kątem przyjęcia jej do rozpoznania. Sąd Najwyższy nie jest trzecią instancją sądową i nie jest jego rolą usuwanie błędów w zakresie wykładni i stosowania prawa w każdej indywidualnej sprawie. Zgodnie z utrwalonym stanowiskiem Sądu Najwyższego przez oczywistą zasadność skargi kasacyjnej (art. 3989 § 1 pkt 4 k.p.c.) należy rozumieć sytuację, w której skarga jest uzasadniona w sposób ewidentny, wskazując na rażące i poważne uchybienia zaskarżonego orzeczenia, które są możliwe do stwierdzenia bez konieczności prowadzenia bardziej złożonych rozumowań. Jedynie w takim wypadku możliwa jest kontrola prawomocnego orzeczenia sądu drugiej instancji w postępowaniu kasacyjnym. Obciążenie go oczywistą i istotną wadą wskazuje, że usunięcie tego orzeczenia z obrotu leży w interesie publicznym – a tym samym, że może dojść do realizacji celu skargi kasacyjnej, jako nadzwyczajnego środka zaskarżenia (tak np. Sąd Najwyższy w postanowieniach z 10 kwietnia 2013 r., III CSK 67/13, niepubl. i z 29 września 2017 r., V CSK 162/17, niepubl.). Przesłanką przyjęcia skargi kasacyjnej nie jest oczywiste naruszenie konkretnego przepisu prawa materialnego lub procesowego, lecz sytuacja, w której naruszenie to spowodowało wydanie oczywiście nieprawidłowego orzeczenia (zob. m.in. postanowienie Sądu Najwyższego z 8 października 2015 r., IV CSK 189/15, niepubl. i przywołane tam orzecznictwo). Skarżący odniósł tę przyczynę kasacyjną do zarzutu naruszenia art. 211 k.c., ale w przedstawionym uzasadnieniu wniosku brak jest takich argumentów, które wskazywałyby na rażące naruszenie prawa w ustalonym przez Sąd drugiej instancji i wiążącym Sąd Najwyższy stanie faktycznym. Jego ujęcie wskazuje, że uczestnik traktuje skargę kasacyjną nie jako nadzwyczajny środek zaskarżenia, a jako instrument pozwalający mu na kwestionowanie niesatysfakcjonującego go rozstrzygnięcia w trzeciej instancji, któremu to celowi postępowanie kasacyjne nie służy. Wszystkie kwestie, na których skarżący opiera twierdzenie o oczywistej zasadności skargi, były przedmiotem ustaleń i rozważań Sądu drugiej instancji. Sąd Okręgowy przytoczył podstawę faktyczną i prawną swojego rozstrzygnięcia, wyłuszczył swoją koncepcję rozstrzygnięcia sprawy oraz wskazał z jakich przyczyn I CSK 622/25 4 stanowisko Sądu pierwszej instancji zasługuje na akceptację. Nie można stwierdzić, by sformułowane przez ten Sąd wnioski były w oczywisty sposób nieprawidłowe, zgodnie z opisanym wyżej rozumieniem przesłanki oczywistej zasadności skargi. W rozpoznawanym przypadku współwłaściciele byli zgodni odnośnie do wyjścia ze współwłasności poprzez dokonanie podziału fizycznego nieruchomości. Prezentowali jedynie odmienne koncepcje tego podziału. Z wiążących Sąd Najwyższy ustaleń faktycznych poczynionych przez Sąd Okręgowy, z uwzględnieniem wniosków wynikających z opinii biegłych, podział fizyczny nieruchomości w wariancie przyjętym przez Sąd jest możliwy, zgodny z prawem, nie obniża funkcjonalności nieruchomości, uwzględnia sytuację osobistą uczestników, ich skonfliktowanie, faktyczne wykorzystanie nieruchomości przez każdego z nich. Sąd Okręgowy dokonując oceny całokształtu zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego nie znalazł także podstaw do przyjęcia, by przyjęty sposób zniesienia współwłasności był sprzeczny z jej społeczno- gospodarczym przeznaczeniem. Okoliczność, że skarżący uznaje, iż dokonany przez Sądy meriti podział fizyczny nieruchomości jest dla niego niesatysfakcjonujący i niedostatecznie zabezpiecza jego interesy nie oznacza, że skarga kasacyjna jest oczywiście uzasadniona. Oczywistej zasadności skargi nie dowodzi także wybór przez Sądy meriti wariantu podziału, który nie był preferowany przez uczestnika, skoro Sądy podały racjonalne przesłanki, które za takim sposobem podziału przemawiają i przytoczyły szczegółową argumentację wyjaśniającą podstawy swojego stanowiska. Podkreślenia wymaga, że w tego rodzaju sprawach istotne znaczenie dla rozstrzygania kolizji między interesami współwłaścicieli co do sposobu wyjścia ze współwłasności, ma dokonanie uprzedniej oceny zgromadzonych w sprawie dowodów, będących podstawą ustaleń faktycznych, a więc kwestie usuwające się spod kontroli sądu kasacyjnego (art. 3983 § 3 i 39813 § 2 k.p.c.). Stawiana przez skarżącego teza, że zniesienie współwłasności nieruchomości objętej sporem jest sprzeczne z jej społeczno-gospodarczym przeznaczeniem, pociąga za sobą istotną jej zmianę i znacznie zmniejsza jej wartość, nie znajduje potwierdzenia w podstawie I CSK 622/25 5 faktycznej zaskarżonego orzeczenia i nie została przez niego w toku postępowania przed Sądami meriti wykazana. W konsekwencji argumentacja przytoczona we wniosku – akcentująca wybiórczo tylko niektóre elementy stanu faktycznego sprawy - nie wykazuje tezy, że zaskarżone orzeczenie stanowi konsekwencję kardynalnych błędów w zakresie stosowania prawa, których efektem jest orzeczenie oczywiście wadliwe. Z tych względów, na podstawie art. 3989 § 2 k.p.c., Sąd Najwyższy odmówił przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania. O kosztach postępowania kasacyjnego Sąd Najwyższy orzekł na podstawie art. 520 § 3, art. 98 § 1 i 3 oraz art. 98 § 11 k.p.c. w zw. z art. 391 § 1 w zw. z art. 398²¹ k.p.c. oraz art. 13 § 2 k.p.c., a także § 5 pkt 6 w zw. z § 2 pkt 7 i w zw. z § 10 ust. 4 pkt 2 w zw. z rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie (Dz. U. z 2023, poz. 1964, ze zm.). (M.M.) [SOP]