I KK 285/26

I KK 285/26 POSTANOWIENIE Sąd Najwyższy w składzie: SSN Ryszard Witkowski Dnia 15 września 2026 r. w sprawie W.M. podejrzanego o czyn z art. 190a § 1 k.k., wobec którego postępowanie umorzono na podstawie art. 17 § 1 pkt 2 k.p.k., po rozpoznaniu w dniu 15 września 2026 r. w Izbie Karnej na posiedzeniu w trybie art. 532 § 3 k.p.k., wniosku podejrzanego w przedmiocie wstrzymania wykonania postanowienia Sądu Okręgowego w Opolu z 28 sierpnia 2025 r. sygn. akt VII Kz 329/25 utrzymującego w mocy postanowienie Sądu Rejonowego w Opolu z 27 czerwca 2025 r. sygn. akt II K 208/25; na podstawie art. 532 § 1 k.p.k. a contrario, p o s t a n o w i ł: nie uwzględnić wniosku i odmówić wstrzymania wykonania postanowienia Sądu Okręgowego w Opolu z 28 sierpnia 2025 r. sygn. akt VII Kz 329/25 utrzymującego w mocy postanowienie Sądu Rejonowego w Opolu z 27 czerwca 2025 r. sygn. akt II K 208/25. UZASADNIENIE Sąd Rejonowy w Opolu postanowieniem z 27 czerwca 2025 r. sygn. akt II K 208/25 na podstawie art. 17 § 1 pkt 2 k.p.k., umorzył postępowanie karne przeciwko podejrzanemu W.M. o czyn z art. 190a § 1 k.k., a to wobec stwierdzenia, że podejrzany dopuścił się go w warunkach choroby psychicznej, które to schorzenie całkowicie wyłączało możliwość rozpoznania znaczenia czynu i pokierowania swoim I KK 285/26 2 postępowaniem przez podejrzanego (pkt 1 postanowienia) oraz na podstawie art. 93b § 1, 3 i 5 k.k. w zw. z art. 93c pkt 1 k.k. i art. 93g § 1 k.k. orzekł wobec podejrzanego środek zabezpieczający w postaci umieszczenia w zakładzie psychiatrycznym. Sąd Okręgowy w Opolu postanowieniem z 28 sierpnia 2025 r. sygn. akt VII Kz 329/25, na skutek zażalenia wniesionego przez podejrzanego i jego obrońcę utrzymał w mocy zaskarżone postanowienie. Pismem z dnia 16 kwietnia 2026 r. podejrzany wniósł o wtrzymanie wykonania postanowienia Sądu Okręgowego w Opolu z 28 sierpnia 2025 r. sygn. akt VII Kz 329/25 utrzymującego w mocy postanowienie Sądu Rejonowego w Opolu z 27 czerwca 2025 r.sygn. akt II K 208/25 dotyczącego zastosowania wobec podejrzanego środka zabezpieczającego w postaci umieszczenia podejrzanego w zakładzie psychiatrycznym. Sąd Najwyższy zważył, co następuje. Wniosek podejrzanego o wstrzymanie wykonania prawomocnego orzeczenia okazał się bezzasadny. Sąd Najwyższy na mocy art. 532 § 1 k.p.k. ma możliwość wstrzymania wykonania zaskarżonego kasacją orzeczenia, jak i innego orzeczenia, którego wykonanie zależy od ewentualnego rozstrzygnięcia kasacji. Ta regulacja procesowa nie formułuje natomiast przesłanek, od których uzależnione jest wstrzymanie wykonalności zaskarżonego kasacją orzeczenia przez Sąd Najwyższy. Przy tego rodzaju wniosku jednocześnie należy mieć na względzie zasadę niezwłocznej wykonalności prawomocnych orzeczeń, o której mowa art. 9 k.k.w. Wobec istnienia powyższej zasady zauważyć zatem należy, iż możliwość przewidziana w art. 532 § 1 k.p.k., odnosi się do okoliczności o charakterze absolutnie wyjątkowym, albowiem te prawomocne wyroki korzystają z domniemania ich prawidłowości (res iudicata pro veritate accipitur). W zakresie możliwości wstrzymania wykonalności prawomocnego orzeczenia Sąd Najwyższy w niniejszym składzie aprobuje stanowisko utrwalone w orzecznictwie, a mianowicie, iż: ze względu na wyjątkowość instytucji, o której mowa w art. 532 § 1 k.p.k., wstrzymanie prawomocnego orzeczenia powinno być I KK 285/26 3 uzasadnione szczególnymi i jednoznacznymi w swej wymowie okolicznościami prowadzącymi do wniosku, że wykonanie kary – w tym wypadku orzeczonego środka zabezpieczającego przed rozpoznaniem kasacji spowodowałoby dla skazanego zbyt poważne i w zasadzie nieodwracalne następstwa (zob. postanowienia Sądu Najwyższego: z 18 listopada 2003 r. sygn. IV KK 347/03; z 22 stycznia 2020 r. sygn. III KK 5/20 oraz z 23 maja 2022 r. sygn. V KK 130/22). Zauważyć też należy w tymkontekście, że powodem wstrzymania wykonania prawomocnego orzeczenia w trybie art. 532 § 1 k.p.k. nie może być tylko (mniejsza czy większa) dolegliwość dla podejrzanego związana z umieszczeniem go w zakładzie psychiatrycznym. Nadto potrzeba zastosowania wskazanej w art. 532 k.p.k. instytucji może też zaistnieć wówczas, gdy wystąpi wysokie prawdopodobieństwo uwzględnienia kasacji, widoczne wręcz prima vista. Samo jej wniesienie nie ma więc ex lege wpływu na wykonanie zaskarżonego nią prawomocnego rozstrzygnięcia. Nie stanowi zatem ani dostatecznej podstawy do wstrzymania wykonania prawomocnych wyroków, ani nie wzrusza prawomocności zaskarżonego orzeczenia. Rację mają komentatorzy, którzy stwierdzają, że „istotą umiejscowienia tej instytucji w postępowaniu kasacyjnym jest to, aby Sąd Najwyższy miał możliwość uruchomienia instytucji wstrzymania wykonania prawomocnego orzeczenia wtedy, gdy chociażby pobieżna analiza zarzutów kasacji wskazuje, że prawomocne orzeczenie dotknięte jest tak poważnym uchybieniem, iż wykonywanie kary może prowadzić do wyjątkowo dolegliwych lub wręcz nieodwracalnych skutków dla skazanego” (zob. T. Grzegorczyk, Kodeks postępowania karnego. Komentarz, 2008, s. 1117-1118; J. Matras, [w:] Kodeks postępowania karnego. Komentarz pod redakcją K. Dudek, wydanie 2, s. 1193). Dokonując tego rodzaju, tak w istocie limitowanej przedmiotem niniejszego postępowania, oceny (która żądną miarą nie determinuje, ani jakkolwiek określa tej ostatecznej) i czyniąc to w kontekście podniesionych przez autora wniosku okoliczności, nie można podzielić jego przekonania o tym, że z tego rodzaju sytuacją, która uzasadniałaby wstrzymanie wykonania prawomocnego orzeczenia mamy do czynienia in concreto. Niewątpliwie zakres i charakter tej oceny przekraczają ramy niniejszego postępowania, a okoliczności przedstawione przez wnioskodawcę nie pozwalają ich I KK 285/26 4 obecnie interpretować, aż tak kategorycznie i jednoznacznie, by w oparciu o to nieomal potwierdzić ich słuszność. Nie przesądzając zatem końcowej oceny zasadności nadzwyczajnego środka odwoławczego, także w zakresie obecnie zgłaszanych w nim zarzutów, stwierdzić należy, iż tego rodzaju zaszłość uzasadniająca wstrzymanie zaskarżonego postanowienia nie zaistniała. Według obecnej oceny - dokonanej w wymiarze determinowanym potrzebą niniejszego postępowania – nie wystąpiły wystarczające podstawy do uwzględnienia przedmiotowego wniosku. Mając powyższe na uwadze, orzeczono jak w sentencji. [WB] [R.G.]