I KZ 41/26

I KZ 41/26 POSTANOWIENIE Sąd Najwyższy w składzie: SSN Paweł Wiliński Dnia 17 września 2026 r. w sprawie Z.S. skazanego wyrokiem łącznym po rozpoznaniu w Izbie Karnej na posiedzeniu w dniu 17 września 2026 r. zażalenia skazanego na zarządzenie upoważnionego sędziego Sądu Okręgowego w Jeleniej Górze z dnia 8 lipca 2026 r. o odmowie przyjęcia wniosku skazanego o sporządzenie i doręczenie pisemnego uzasadnienia wyroku Sądu Okręgowego w Jeleniej Górze z dnia 8 maja 2026 r., sygn. akt VI Ka 222/26 na podstawie art. 437 § 2 k.p.k. p o s t a n o w i ł: uchylić zaskarżone zarządzenie i sprawę przekazać Sądowi Okręgowemu w Jeleniej Górze do ponownego rozpoznania. UZASADNIENIE Zaskarżonym zarządzeniem z dnia 8 lipca 2026 r. upoważniony sędzia Sądu Okręgowego w Jeleniej Górze odmówił przyjęcia wniosku skazanego o sporządzenie i doręczenie pisemnego uzasadnienia wyroku Sądu Okręgowego w Jeleniej Górze z dnia 8 maja 2026 r., sygn. akt VI Ka 222/26. Na zarządzenie to zażalenie wniósł skazany, a postanowieniem z dnia 10 sierpnia 2026 r. Sądu Okręgowego w Jeleniej Górze przywrócono skazanemu termin do wniesienia zażalenia na w/w zarządzenie. Sąd Najwyższy zważył, co następuje: I KZ 41/26 2 Zażalenie skazanego zasługuje na uwzględnienie. Zgodnie z dyspozycją art. 457 § 2 k.p.k., jeżeli Sąd odwoławczy zmienia lub utrzymuje zaskarżony wyrok w mocy, uzasadnienie sporządza się na wniosek strony, chyba że zostało złożone zdanie odrębne. Przepisy art. 422 k.p.k. i art. 423 k.p.k. stosuje się odpowiednio. Natomiast art. 422 § 3 k.p.k. stanowi, że prezes sądu (uczynić to może tez upoważniony sędzia) odmawia przyjęcia wniosku złożonego przez osobę nieuprawnioną, po terminie lub jeżeli zachodzą okoliczności, o których mowa w art. 120 § 2 k.p.k. Termin zawity do złożenia wniosku o sporządzenie na piśmie i doręczenie uzasadnienia wyroku sądu odwoławczego wynosi 7 dni i rozpoczyna swój bieg, co do zasady, od daty ogłoszenia wyroku (art. 422 § 1 k.p.k.). Wyjątek dotyczy sytuacji, gdy oskarżony jest pozbawiony wolności, nie ma obrońcy i pomimo złożenia wniosku o doprowadzenie go na termin rozprawy, na którym ogłoszono wyrok, nie był obecny podczas ogłoszenia orzeczenia. W takim przypadku, zgodnie z dyspozycją art. 422 § 2a k.p.k., 7- dniowy termin do złożenia wniosku o uzasadnienie orzeczenia biegnie nie od daty jego ogłoszenia, ale od daty doręczenia oskarżonemu wyroku (art. 422 § 2a k.p.k.). Odnosząc powyższe do realiów niniejszej sprawy uznać należy, że trafnie w zaskarżonym zarządzeniu wskazano na fakt, iż nie miał w niej zastosowania przepis art. 422 § 2a k.p.k., skoro skazany był reprezentowany w postępowaniu odwoławczym przez obrońcę z urzędu. Dostrzec należy także, że skazany jest pozbawiony wolności i wnosił o doprowadzenie na rozprawę, a jego wniosek – trafnie zresztą - nie został uwzględniony przez Sąd odwoławczy. Oskarżony był reprezentowany na rozprawie odwoławczej przez substytuta obrońcy z urzędu (k. 106). O jej terminie, wyznaczonym na 8 maja 2026 r., na którym zapadł wyrok Sądu odwoławczego, został zresztą skazany prawidłowo powiadomiony (k. 104). Dla oceny tej sprawy ma jednak znaczenie fakt, że przed upływem 7 dniowego terminu od dnia rozprawy, 14 maja 2026 r. skazany wniósł do Sądu Okręgowego w Jelenie Górze pismo (k. 112), w którym wnosił o wskazanie powodów, dla których nie doprowadzono go na rozprawę, a jednocześnie wskazywał na fakt, że nie wie nawet czy rozprawa się odbyła, ponieważ nie został przez obrońcę powiadomiony o jej przebiegu. Z treści pisma wynika jednoznacznie, że skazany nie tylko nie wiedział czy zapadło w wyznaczonym terminie orzeczenie w jego sprawie, ale także nie uzyskał w tej sprawie od swojego obrońcy żadnej informacji, albowiem obrońca się z I KZ 41/26 3 nim nie skontaktował. W kolejnych pismach skazany, przebywający nadal w areszcie śledczym, wskazywał jednoznacznie na zainteresowanie sprawą i chęć uzyskania uzasadnienia wyroku - odpowiednio pisma z 21 maja 2026 r. (k.116) o „nadesłanie wyroku rozprawy odwoławczej”, w którym wskazywał ponownie na fakt braku kontaktu z obrońcą, oraz pismo z 9 czerwca 2026 r. (k.126), w którym skazany ponowił wniosek o doręczenie wyroku, wskazując, że wnosi o doręczenie go z uzasadnieniem. Wreszcie w piśmie skazanego z 6 sierpnia 2026 r. oznaczonym jako zażalenie na zarządzenie sędziego Sądu Okręgowego w Jeleniej Górze z 8 lipca 2026 r., które potraktowane zostało jako wniosek o przywrócenie terminu do złożenia zażalenia na w/w zarządzenie skazany pisze, że „zwraca się do Sądu Okręgowego w Jeleniej Górze z zażaleniem” powołując się (trafnie) na błędne pierwotne pouczenie go przez ten Sąd o braku prawa do wniesienia zażalenia. Całokształt okoliczności tej sprawy wskazuje zatem, że niekwestionowanym celem działania skazanego i istotą już pierwszego pisma z 14 maja 2026 r. oraz kolejnych pism było uzyskanie wyroku Sądu odwoławczego z uzasadnieniem. W sytuacji, w której skazany nie był doprowadzony na rozprawę, skazany nie uzyskał od swojego obrońcy ani informacji o tym jak rozpoznano jego wniosek o doprowadzenie, ani czy zapadł w jego sprawie wyrok, jaka była jego treść, ani obrońca ten nie podjął kontaktu ze skazanym celem poinformowania go o przysługujących mu uprawnieniach, skazany pozbawiony został w istocie możliwości skutecznego działania zgodnego z własnym stanowiskiem i wolą, w tym uzyskania pisemnych motywów wyroku. Fakt przebywania skazanego w areszcie śledczym, brak realnej możliwości uzyskania w wymaganym prawem terminie wiedzy o zapadłym wyroku wobec bezczynności obrońcy, czy pierwotnie błędne pouczenie ze strony Sądu Okręgowego o braku prawa do wniesienia zażalenia na zarządzenie sędziego z dnia 8 maja 2026 r., a następnie potraktowanie wniesionego po prawidłowo już doręczonym pouczeniu (ze znacznym opóźnieniem) zażalenia skazanego jako wniosku o przywrócenie terminu do złożenia zażalenia, wskazują również na okoliczności, które realnie wpływały negatywnie na możliwość działania skazanego dla ochrony swoich praw, a zatem powinny mieć wpływ na ocenę całokształtu sytuacji procesowej skazanego. W tym układzie okoliczności należało uznać, że zachodzą podstawy do uchylenia zaskarżonego zarządzenia i przekazania sprawy Sądowi Okręgowemu w Jeleniej Górze, celem oceny istoty pism skazanego i jego żądań uzyskania pisemnych motywów wydanego w jego sprawie wyroku. I KZ 41/26 4 Z uwagi na powyższe, Sąd Najwyższy orzekł jak w postanowieniu. [WB] [a.ł]