I KZP 1/26

I KZP 1/26 POSTANOWIENIE Sąd Najwyższy w składzie: Dnia 17 września 2026 r. SSN Dariusz Kala (przewodniczący) SSN Piotr Mirek SSN Paweł Wiliński (sprawozdawca) Protokolant Anna Kowal przy udziale prokuratora Prokuratury Regionalnej w Katowicach delegowanego do Prokuratury Krajowej Krzysztofa Urgacza w sprawie M.P. po rozpoznaniu w Izbie Karnej na posiedzeniu z możliwością udziału stron w dniu 17 września 2026 r., zagadnienia prawnego, wniesionego przez Sąd Okręgowy w Rzeszowie postanowieniem z dnia 3 listopada 2025 r., sygn. akt III Ka 504/25, "Czy udział w składzie sądu okręgowego, rozpoznającego środek odwoławczy od orzeczenia wydanego w pierwszej instancji przez sąd rejonowy, sędziego sądu rejonowego delegowanego przez Ministra Sprawiedliwości w trybie art. 77 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 27 lipca 2021 r. - Prawo o ustroju sądów powszechnych (Dz.U. z 2024 r., poz. 334 ze zm.) do pełnienia obowiązków sędziego w sądzie okręgowym, prowadzi do naruszenia art. 45 ust. 1 Konstytucji RP, art. 6 ust. 1 Konwencji o Ochronie Praw Człowieka i Podstawowych Wolności, art. 47 Karty Praw Podstawowych Unii Europejskiej i w konsekwencji skutkuje zaistnieniem bezwzględnej przyczyny odwoławczej - nienależytej obsady sądu, w rozumieniu art. 439 § 1 pkt 2 k.p.k.?" I KZP 1/26 2 postanowił: odmówić podjęcia uchwały. UZASADNIENIE Postanowieniem Sądu Okręgowego w Rzeszowie z dnia 3 listopada 2025 r., sygn. akt III Ka 504/25, na podstawie art. 441 § 1 k.p.k. przekazano Sądowi Najwyższemu do rozstrzygnięcia zagadnienie prawne o treści wskazanej w sentencji postanowienia. Powyższa wątpliwość pojawiła się na gruncie następującego stanu faktycznego. Zaskarżonym wyrokiem Sąd Rejonowy w Łańcucie uznał oskarżonego M.P. za winnego popełnienia zarzucanego aktem oskarżenia czynu z art. 220 § 1 k.k. w zw. z art. 155 k.k. w zw. z art. 11 § 2 k.k. w zw. z art. 4 k.k. i za to na podstawie art. 155 k.k. w zw. z art. 11 § 3 k.k. w brzmieniu obowiązującym w dacie popełnienia zarzucanego mu czynu wymierzył oskarżonemu karę 6 miesięcy pozbawienia wolności, której wykonanie na podstawie art. 69 § 1 i 2 k.k. w zw. z art. 70 § 1 pkt 1 k.k. w zw. z art. 4 § 1 k.k. warunkowo zawiesił na okres próby 2 lat. Na podstawie art. 46 § 1 k.k. w zw. z art. 4 § 1 k.k. zasądził od oskarżonego na rzecz pokrzywdzonej K.W. kwotę 10.000 zł tytułem zadośćuczynienia za doznane krzywdy. Sąd także rozstrzygnął o kosztach procesu. Od wyroku Sądu Rejonowego w Łańcucie wniesione zostały apelacje obrońcy oskarżonego i pełnomocnika oskarżyciela posiłkowego. Do rozpoznania sprawy w instancji odwoławczej został wylosowany trzyosobowy skład Sądu Okręgowego, w tym Sędzia SO X. Y., Sędzia SO X.1 Y.1 i Sędzia SR X.2 Y.2, delegowana przez Ministra Sprawiedliwości, w trybie art. 77 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 27 lipca 2001 r. - Prawo o ustroju sądów powszechnych (dalej jako - p.u.s.p.), do pełnienia obowiązków sędziego w Sądzie Okręgowym. Sprawa ta stanowi kolejne (trzecie) podejście sądu odwoławczego do jej merytorycznego rozpoznania. Pytanie prawne wydał Sąd Okręgowy w Rzeszowie w składzie jednoosobowym Sędzi SO X. Y. Sąd wnioskujący w części merytorycznej wskazał, że przedmiotem skierowanego pytania jest ustalenie, czy udział w składzie sądu okręgowego sędziego sądu rejonowego delegowanego przez Ministra Sprawiedliwości (na podstawie art. 77 § 1 pkt 1 p.u.s.p.) narusza konstytucyjne i międzynarodowe gwarancje prawa do niezawisłego sądu (art. 45 ust. 1 Konstytucji I KZP 1/26 3 RP, art. 6 ust. 1 EKPC, art. 47 Karty Praw Podstawowych UE), a w konsekwencji czy stanowi bezwzględną przyczynę odwoławczą z art. 439 § 1 pkt 2 k.p.k. (nienależyta obsada sądu). Sąd Okręgowy w Rzeszowie wskazał na fundamentalne znaczenie zasady „sądu ustanowionego ustawą". Przywołał utrwalone stanowisko Sądu Najwyższego (m.in. postanowienie z 14.09.2022 r., sygn. I KZP 10/22), zgodnie z którym sam fakt delegacji nie jest automatyczną przyczyną uchylenia orzeczenia, chyba że akt delegacji jest wadliwy (np. ma charakter blankietowy, sędzia przewodniczy bez uprawnień) lub gdy powołanie nastąpiło w sposób podważający legitymację KRS. Sąd podkreślił jednak, że instytucja delegowania przez Ministra Sprawiedliwości - będącego jednocześnie Prokuratorem Generalnym - stanowi wyjątkowe odstępstwo od zasady związania sędziego z miejscem służbowym i de facto wyłom w podziale władz. Zwrócił uwagę, że decyzja należy do organu egzekutywy, a możliwość natychmiastowego i nieuzasadnionego odwołania sędziego z delegacji bez prawa do zaskarżenia tworzy instrument nacisku mogący podważać domniemanie niezawisłości (test z wyroku Wielkiej Izby ETPCz z dnia 1 grudnia 2020 r., Gudmundur Andri Astradsson przeciwko Islandii, skarga nr 26374/18, potwierdzony w sprawach: wyrok ETPCz z dnia 22 lipca 2021 r., Reczkowicz przeciwko Polsce, skarga nr 43447/19; wyrok ETPCz z dnia 7 maja 2021 r., Xero Flor p-ko Polsce, skarga nr 4907/18), czy ], wyrok Wielkiej Izby ETPCz z dnia 15 marca 2022 r., Grzęda przeciwko Polsce, skarga 43572/18). Ponadto, wnioskujący Sąd Okręgowy odniósł się do wyroku TSUE z 16 listopada 2021 r. (sprawy połączone C-748/19 do C-754/19) oraz nowelizacji przepisów ustawy z marca 2025 r. (Dz.U. 2025, poz. 526), która miała na celu dostosowanie polskiego porządku prawnego do wymogów unijnych poprzez wprowadzenie obowiązku stosowania znanych ex ante kryteriów, uzasadniania decyzji i ich publikacji w Biuletynie Informacji Publicznej. Mimo tych zmian, Sąd wyraził pogląd, że rzeczywista transparentność procesu pozostaje wątpliwa, a ogłoszenia często zawierają blankietowe zwroty. Co więcej, Sąd wskazał, że nowe regulacje wprowadzające dodatkowe gratyfikacje finansowe dla sędziów delegowanych (art. 4 nowelizacji) mogą pogłębiać zależność sędziów od ministra i osłabiać władzę sądowniczą, co stoi w sprzeczności z wyrokiem TSUE z 6 marca 2025 r. (sprawy C-647/21 i C-648/21). I KZP 1/26 4 Sąd pytający podkreślił również, że Trybunał Konstytucyjny w wyroku z dnia 15 stycznia 2009 r. (sygn. K 45/07) potwierdził konstytucyjność delegowania wyłącznie za zgodą sędziego i uznał za niezgodne z Konstytucją przepisy umożliwiające delegowanie bez zgody oraz łączenie funkcji orzekania z pracą administracyjną w Ministerstwie Sprawiedliwości. Sąd podkreślił, że kluczowym wyzwaniem jest zapewnienie, by mechanizmy administracyjne nie naruszały autonomii władzy sądowniczej, a wszelkie ingerencje władzy wykonawczej (arbitralne decyzje, dodatki finansowe zależne od przedłużania delegacji) podlegały ścisłej kontroli. W konkluzji Sąd Okręgowy w Rzeszowie, kierując się powyższymi wątpliwościami oraz faktem wyłączenia pierwotnego sędziego sprawozdawcy i zmiany składu orzekającego w sierpniu 2025 r., uznał kwestię legalności składu z udziałem sędziego delegowanego za problem prawny o charakterze zasadniczym. Sąd wskazał na ryzyko podważania prawomocnych wyroków w przyszłości na skutek ewolucji standardów ochrony niezawisłości sędziowskiej oraz konieczność ochrony prawa jednostki do rzetelnego procesu przed właściwym trybunałem, co wymaga rozstrzygnięcia przez Sąd Najwyższy. Stanowisko w sprawie przedstawił prokurator Prokuratury Krajowej, który wniósł o odmowę podjęcia uchwały. Wskazał, że w świetle stanu faktycznego sprawy oraz argumentacji przedstawionej w postanowieniu Sądu Okręgowego w Rzeszowie nie zostały spełnione warunki formalne korzystania z instytucji z art. 441 § 1 k.p.k., a nadto brak jest podstaw do udzielenia odpowiedzi w formie uchwały z powodów merytorycznych. Powołując się na stanowisko Sądu Najwyższego wyrażone w postanowieniu z dnia 13 czerwca 2023 r., sygn. akt I KZP 3/23, wskazał, że wniosek Sądu Okręgowego w Rzeszowie nie zasługuje na uwzględnienie z przyczyn formalnych, albowiem nie został on sformułowany przez sąd odwoławczy w wymaganym składzie trzyosobowym. Z tego względu, jak wskazano w piśmie, nie można mówić, że przedstawione Sądowi Najwyższemu zagadnienie pojawiło się "przy rozpoznawaniu środka odwoławczego", gdyż nie zostało zidentyfikowane i sformułowane przez sąd w pełnym, właściwym dla danej sprawy składzie orzekającym, ale przez jednego z jego członków działającego indywidualnie. Nadto, w kwestii merytorycznej, tj. w odniesieniu do wskazanych w pytaniu prawnym wątpliwości Sądu pytającego, prokurator Prokuratury Krajowej zaznaczył, że instytucja delegowania sędziego jest integralną częścią organizacji polskiego I KZP 1/26 5 sądownictwa i zagadnienie to było już wielokrotnie przedmiotem oceny Sądu Najwyższego oraz Trybunału Konstytucyjnego. Podkreślił, że samo uczestnictwo w składzie sądu sędziego delegowanego za jego zgodą nie stanowi automatycznej i bezwzględnej przyczyny uchylenia orzeczenia. Wymaga to przeprowadzenia indywidualnej oceny konkretnej sytuacji obejmującej okoliczności takie jak ewentualna wadliwość aktu delegacji lub inne przesłanki podważające legitymację sędziego. Zdaniem prokuratora Prokuratury Krajowej Sąd Okręgowy w Rzeszowie w sposób nieuprawniony ocenił skutki prawne nowelizacji ustawy Prawo o ustroju sądów powszechnych, która weszła w życie w dniu 7 maja 2025 r. (Dz.U. z 2025 r. poz. 526). Przepisy tej nowelizacji, implementujące standardy unijne wynikające z orzecznictwa TSUE, w ocenie Prokuratury Krajowej w sposób definitywny usuwają podstawy do kwestionowania niezawisłości sędziów delegowanych na zasadach w niej określonych. W stanowisku podkreślono nadto, że zgodnie z aktualnym brzmieniem art. 77 § 3c p.u.s.p., delegowanie sędziego do pełnienia obowiązków w innym sądzie następuje wyłącznie w wypadku uzasadnionych potrzeb tego sądu. Ustawodawca enumeratywnie wskazał kryteria oceny tych potrzeb, które mają charakter obiektywny i weryfikowalny: liczba i rodzaj spraw wpływających do sądu, stopień opanowania wpływu spraw, średnia wielkość referatu sędziego lub asesora sądowego w relacji do wartości tych parametrów w innych sądach, liczba obsadzonych stanowisk sędziowskich i asesorskich, długotrwałe nieobecności sędziów i asesorów oraz planowane zwolnienia stanowisk. Tym samym wniosek sądu pytającego w ocenie prokuratora Prokuratury Krajowej nie zasługuje na uwzględnienie. Sąd Najwyższy zważył, co następuje: Analiza przedstawionego Sądowi Najwyższemu pytania prawnego doprowadziła do stwierdzenia, że nie zachodzą w niniejszej sprawie warunki do podjęcia uchwały w trybie art. 441 § 1 k.p.k. Przypomnieć należy, że przepis art. 441 § 1 k.p.k. jest ujmowany jako wyjątek od zasady samodzielności jurysdykcyjnej, o której mowa w art. 8 § 1 k.p.k., a zatem sąd karny, rozpoznając sprawę na dowolnym etapie postępowania, zobowiązany jest, co do zasady, samodzielnie rozstrzygać kwestie faktyczne oraz prawne, unikając pomocy innego organu (zob. uchwały SN: z 18 listopada 1998 r., I KZP 16/98, OSNKW 1998/11–12, poz. 48; z 25 lutego 2009 r., I KZP 34/08, OSNKW I KZP 1/26 6 2009/5, poz. 35; z 23 marca 2011 r., I KZP 8/14, OSNKW 2014/10, poz. 74; postanowienia SN: z 27 kwietnia 2001 r., I KZP 7/01, OSNKW 2001/7–8, poz. 55; z 15 grudnia 2005 r., I KZP 3/09, OSNKW 2009/6, poz. 42; z 25 marca 2010 r., z 20 czerwca 2013 r., I KZP 2/13, OSNKW 2013/7, poz. 55; oraz w literaturze m.in. T. Grzegorczyk, Kodeks postępowania karnego. Artykuły 1–467. Komentarz, t. I, Warszawa 2014, s. 1502; S. Zabłocki [w:] Kodeks postepowania karnego. Komentarz, Warszawa 2021, s. 477–478; K.T. Boratyńska, P. Czarnecki [w:] Kodeks postępowania karnego. Komentarz, red. A. Sakowicz, Warszawa 2023, s. 1272). Powszechnie przyjmuje się, że warunkiem podjęcia przez Sąd Najwyższy uchwały i udzielenia w tej formie odpowiedzi na skierowane do niego pytanie prawne, jest kumulatywne spełnienie czterech warunków: a) pytanie może zadać wyłącznie sąd odwoławczy; b) może dotyczyć to „zagadnienia prawnego” (istotny problem interpretacyjny, wadliwie zredagowany przepis lub taki, który rozbieżnie jest interpretowany w piśmiennictwie lub w judykaturze); c) musi zaistnieć „zasadnicza wykładnia ustawy” (konieczność precyzyjnego wyjaśnienia wątpliwości z wykładnią przepisu, tak aby rozstrzygnąć wskazane wątpliwości utrudniające praktyczne stosowanie przepisu) oraz d) zagadnienie powstało „przy rozpoznawaniu środka odwoławczego” (rozstrzygnięcie problemu interpretacyjnego zaistniało w toku rozpoznawania konkretnej sprawy i ma znaczenie dla jej rozstrzygnięcia). Należy bowiem pamiętać, że Sąd Najwyższy dokonuje wykładni określonego przepisu lub przepisów tylko w związku ze sprawą, w której usunięcie wątpliwości prawnych pozwoli na prawidłowe jej rozstrzygnięcie. Nie udziela zaś w tym trybie odpowiedzi na pytania o charakterze abstrakcyjnym, choćby miały one istotne znaczenie dla praktyki (m.in. postanowienie SN z dnia 19 stycznia 2012 r., I KZP 20/11, OSNKW 2012, Nr 1, poz. 4; postanowienie SN z dnia 27 stycznia 2021 r., sygn. akt I KZP 6/20, z 14 września 2022 r., I KZP 12/22, OSNK 2023/1, poz. 1; uchwały SN: z 24 lutego 2010 r., I KZP 30/09, OSNKW 2010/4, poz. 31; z 30 września 2014 r., I KZP 18/14, OSNKW 2014/12, poz. 86 oraz w literaturze m.in. D. Świecki [w:] Kodeks postępowania karnego. Komentarz, Warszawa 2024, s. 263; S. Zabłocki [w:] Kodeks postępowania karnego. Komentarz, s. 479.). Analiza wskazanych wyżej kryteriów prowadzi do uznania, że zadane w tej sprawie pytanie prawne nie spełnia jednego z warunków dopuszczalności. Postanowienie Sądu Okręgowego w Rzeszowie z dnia 3 listopada 2025 r., w którym sformułowano zagadnienie prawne przedstawione Sądowi Najwyższemu, wydane I KZP 1/26 7 zostało bowiem przez Sąd odwoławczy w składzie jednoosobowym (przewodnicząca składu), pomimo faktu, że w sprawie wyznaczony został skład trzyosobowy, a także w istocie bez określenia, jakiego typu rozstrzygnięcie miałby wydać ten sąd orzekając w pełnym składzie, po ewentualnym wyjaśnieniu przedstawionych wątpliwości. Tym samym nie można przyjąć, że przedstawione Sądowi Najwyższemu zagadnienie pojawiło się "przy rozpoznawaniu środka odwoławczego", albowiem nie zostało zidentyfikowane i sformułowane przez sąd w pełnym, właściwym dla danej sprawy składzie orzekającym, lecz przez jednego z jego członków działającego indywidualnie. Sąd Najwyższy orzekający w niniejszym składzie podziela stanowisko wyrażone w tym zakresie w powołanym już wyżej postanowieniu SN z dnia 13 czerwca 2023 r., sygn. akt I KZP 3/23, w którym stwierdzono że wymóg by zagadnienie prawne wyłoniło się „przy rozpoznawaniu środka odwoławczego”, oznacza, że zagadnienie to musi zostać zidentyfikowane i sformułowane przez sąd w pełnym, właściwym dla danej sprawy składzie orzekającym (w tym przypadku trzyosobowym), a nie przez jednego z jego członków działającego indywidualnie. Trafnie przy tym podkreślono, że również potencjalna wadliwość powołania do składu określonej osoby (w tym sędziego delegowanego) nie może być badana przez ten sam sąd w składzie jednoosobowym. W takim składzie nie może zapaść żadne rozstrzygnięcie merytoryczne ani procesowe w tej kwestii, które uzasadniałoby wystąpienie z pytaniem prawnym. Co więcej, przepis art. 30 § 2 k.p.k., pozwalający na orzekanie w składzie jednoosobowym w sprawach incydentalnych, nie znajduje zastosowania do wystąpienia z pytaniem prawnym w ramach postępowania, dla którego wyłoniono skład 3-osobowy, gdyż nie jest to rozstrzygnięcie o charakterze incydentalnym w rozumieniu tego przepisu, lecz akt inicjujący odrębne postępowanie przed Sądem Najwyższym, który dla swej ważności musi wynikać z woli całego składu orzekającego. W postanowieniu SN w sprawie I KZP 3/23 wskazano też trafnie, że wystąpienie z pytaniem prawnym przez przewodniczącego składu (lub jednego sędziego) przed podjęciem próby rozstrzygnięcia wątpliwości przez właściwy skład trzyosobowy stanowi nadużycie instytucji z art. 441 § 1 k.p.k. i jest równoznaczne z działaniem przez sąd w nienależytej obsadzie już na etapie generowania pytania. Trafnie zatem dostrzegł prokurator Prokuratury Krajowej, że postanowienie Sądu Okręgowego w Rzeszowie z dnia 3 listopada 2025 r. zostało wydane z I KZP 1/26 8 naruszeniem przepisów postępowania, gdyż nie zostało ono podjęte przez sąd odwoławczy w wymaganym składzie trzyosobowym. Skoro sąd nie zebrał się w pełnym składzie, by rozważyć kwestię delegacji sędzi X.2 Y.2 (np. w trybie art. 42 § 4 k.p.k. lub na wniosek strony), to nie mógł też w składzie jednoosobowym stwierdzić istnienia zagadnienia prawnego wymagającego zasadniczej wykładni ustawy wymagającej rozstrzygnięcia go przez Sąd Najwyższy. Stanowisko to jest w pełni spójne z tezami powoływanego już postanowienia Sądu Najwyższego w sprawie I KZP 3/23, w którym podkreślono, że „ustawa nie przewiduje takiego postępowania incydentalnego, w którym mogłoby zapaść rozstrzygnięcie wydane przez Sąd Apelacyjny w składzie jednoosobowym, a dla którego to rozstrzygnięcia miałaby znaczenie odpowiedź na pytanie sformułowane przez Sąd Okręgowy”. Nie jest takim rozstrzygnięciem wystąpienie z sygnalizacją o istnieniu potrzeby wyłączenia sędziego z urzędu. Jeżeli przewodniczący składu rozważa czy zachodzi konieczność wystąpienia z taką sygnalizacją, to rozstrzyga to w formie zarządzenia. W przypadku zaś, gdy kwestia ta staje się przedmiotem oceny składu trzyosobowego, to ten skład może wydać w tym zakresie postanowienie, choć nie ma ono charakteru stanowczego, a więc nie jest "rozpoznaniem sprawy" w rozumieniu art. 441 § 1 k.p.k. W tym stanie rzeczy nie zostały spełnione przesłanki formalne do udzielenia przez Sąd Najwyższy odpowiedzi na zadane przez Sąd Okręgowy w Rzeszowie pytanie. Niezależnie od stwierdzonego powyżej braku realizacji wymogów formalnych pytania prawnego, dostrzec należy, że jego uwzględnienie nie byłoby możliwe także ze względu na istotę zagadnienia wskazanego w pytaniu. Jak bowiem dostrzega to już sam Sąd pytający kwestia skutków nieprawidłowej delegacji sędziego jest zagadnieniem wielokrotnie ocenianym przez Sąd Najwyższy, który sformułował w swym orzecznictwie oceny mające zastosowanie także w niniejszej sprawie i w zakresie objętym pytaniem Sądu. Przypomnieć należy, że instytucja delegowania sędziego jest utrwaloną konstrukcją systemu prawnego. Sam fakt orzekania w sprawie sędziego delegowanego przez organ władzy wykonawczej, tj. Ministra Sprawiedliwości, nie prowadzi zatem do uznania, że doszło do nienależytej obsady sądu. Takie jest ugruntowane stanowisko wyrażane dotychczas jednolicie w orzecznictwie Sądu Najwyższego. Podobnie instytucja ta jest oceniana w orzecznictwie Trybunału I KZP 1/26 9 Konstytucyjnego. Wskazać można w tym zakresie stanowisko wyrażone przez TK w sprawie K 45/07, w której stwierdzono, że: „akt delegacji sędziego nie jest aktem administracyjnym lub aktem porządkowym i nie mieści się w ramach nadzoru wykonywanego przez Ministra Sprawiedliwości nad działalnością administracyjną sądów powszechnych. W wypadku delegowania do wykonywania obowiązków sędziego, akt ten spełnia funkcję legitymującą sędziego do czasowego orzekania w określonym sądzie, innym niż jego sąd macierzysty” (zob. wyrok TK z 15.01.2009 r., K 45/07, OTK-A 2009/1, poz. 3). Przedstawione pytanie prawne Sądu Okręgowego w Rzeszowie, poza obszernym powołaniem na poglądy doktryny i poza szczegółową analizą orzecznictwa sądowego nie wskazuje na żadne nowe okoliczności czy przesłanki pominięte dotąd w tej ocenie, w szczególności takie, które mogłyby zmienić tę ocenę. W kontekście powszechnie akceptowalnych standardów rzetelnego postępowania w demokratycznym państwie prawnym istnieje swoiste wzruszalne domniemanie, że jest sędzią bezstronnym i niezawisłym taki sędzia, który został delegowany przez Ministra Sprawiedliwości do pełnienia obowiązków w innym sądzie lub organie. Delegowanie zatem sędziego na jego wniosek lub za jego zgodą do czasowego wykonywania obowiązków sędziego w innym sądzie niż oznaczony w akcie sędziowskiego powołania nie stanowi – co do zasady – zagrożenia dla realizacji zasady prawa do rzetelnego procesu (art. 45 ust. 1 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej) ani zasady niezawisłości sędziowskiej (art. 178 ust. 1 Konstytucji RP) czy wreszcie zasady nieusuwalności sędziów (art. 180 ust. 1 Konstytucji RP). Mając na względzie konstytucyjną zasadę stałości orzeczeń oraz niezawisłość sędziowską, a także wskazaną w art. 8 k.p.k. zasadę samodzielności jurysdykcyjnej sądu, nie jest zatem dopuszczalne uznanie in abstracto, że sędzia delegowany przez Ministra Sprawiedliwości w trybie art. 77 § 1 pkt 1 p.u.s.p. tworzy skład sądu nienależycie obsadzony w rozumieniu art. 439 § 1 pkt 2 k.p.k. Należy spostrzec, że uzasadnienie wniosku Sądu Okręgowego w Rzeszowie sprowadza się do szerokiego cytowania orzecznictwa polskiego oraz unijnego w zakresie relacji pomiędzy niezależnością sądów, a prawem człowieka do rzetelnego procesu, a także obszernego przytoczenia treści wyroku Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej z dnia 16 listopada 2021 r. w sprawach połączonych od C-748/19 do C-754/19, dotyczącego zgodności kompetencji ministra sprawiedliwości do delegowania sędziego z zasadą skutecznej ochrony sądowej w rozumieniu art. 19 I KZP 1/26 10 ust. 1 Traktatu o Unii Europejskiej. Zatem istota zadanego we wniosku pytania Sądu Okręgowego ogranicza się do kwestii systemowej nieprawidłowego, zdaniem tego Sądu, ukształtowania delegacji sędziego przez organ władzy wykonawczej. W istocie ma więc charakter abstrakcyjny, a nie konkretny. Argumentów za zmianą stanowiska Sądu Najwyższego nie dostarcza także z pewnością istota i zakres zmian zawartych w nowelizacji ustawy Prawo o ustroju sądów powszechnych, która weszła w życie 7 maja 2025 r. (Dz. U. 2025, poz. 526), a która w istocie podwyższa standard precyzji przepisów o delegacji, a nie go obniża. Wskazać należy, że ustawa ta znowelizowała przepis art. 77 p.u.s.p. w zakresie przesłanek delegowania przez Ministra Sprawiedliwości sędziego sądu powszechnego i sędziego sądu wojskowego do pełnienia obowiązków sędziego w innym sądzie (wyższym, równorzędnym albo niższym, i bez względu na rodzaj spraw rozpatrywanych w tym sądzie), a także w zakresie formy odwołania z delegowania orzeczniczego. Zgodnie z obecnym brzmieniem art. 77 § 3c p.u.s.p. delegowania sędziego do pełnienia obowiązków sędziego w innym sądzie dokonuje się w wypadku uzasadnionych potrzeb tego sądu, w szczególności gdy przemawiają za tym: liczba i rodzaj spraw wpływających do sądu, stopień opanowania wpływu spraw oraz średnia wielkość referatu sędziego lub asesora sądowego w relacji do wartości tych parametrów w innych sądach, w tym przy uwzględnieniu liczby obsadzonych stanowisk sędziowskich i asesorskich, długotrwałych nieobecności sędziów i asesorów sądowych oraz planowanych zwolnień stanowisk sędziowskich w sądzie, do którego ma nastąpić delegowanie. Katalog przesłanek ma charakter wyliczenia przykładowego, o czym świadczy użycie sformułowania „w szczególności”, a o delegowaniu mogą przesądzić także inne potrzeby sądu. Ponadto, przy delegowaniu sędziego do pełnienia obowiązków sędziego w innym sądzie uwzględnia się, w szczególności: okres pełnienia służby sędziowskiej, w tym na zajmowanym stanowisku sędziowskim, doświadczenie w rozpoznawaniu spraw z określonego zakresu, sprawność postępowania w prowadzonych sprawach oraz ocenę wpływu delegowania na pracę sądu, w którym sędzia ma miejsce służbowe (art. 77 § 3d p.u.s.p.). Jednocześnie ustawa nowelizująca wprowadziła wymogi uzasadnienia każdej decyzji Ministra Sprawiedliwości o odwołaniu z tzw. delegowania orzeczniczego (art. 77 § 4 p.u.s.p.) i podania do publicznej wiadomości informacji – w Biuletynie Informacji Publicznej - dotyczące zarówno każdego delegowania sędziego, jak i odwołania, a także ustąpienia z delegowania, ze wskazaniem I KZP 1/26 11 przesłanek, które przesądziły o delegowaniu albo odwołaniu danego sędziego (art. 77 § 4a p.u.s.p.). Wskazana nowelizacja przepisów ustawy Prawo o ustroju sądów powszechnych stworzyła zatem transparentne i precyzyjnie określone przesłanki powołania i odwołania z delegacji, wraz z gwarancjami prawa do odwołania od wskazanej decyzji do sądu. W tej sytuacji dopuszczalne jest funkcjonowanie instytucji delegowania przez Ministra Sprawiedliwości sędziego do czasowego pełnienia swoich obowiązków sądowych lub pełnienia funkcji w innych organach władzy publicznej. Zmiany opisane wyżej zmierzają zatem w istocie do usunięcia wątpliwości co do oznaczoności i przewidywalności procedury delegowania sędziego, do której odnosił się wyrok Trybunału Sprawiedliwości UE z dnia 16 listopada 2021 r. wydany w połączonych sprawach C-748/19 do C-754/19. Przypomnieć należy w szczególności że w wyroku tym stwierdzono, iż akapit 2 TUE odczytywany w świetle art. 2 oraz art. 6 ust. 1 i 2 dyrektywy 2016/343 należy interpretować w ten sposób, że "stają one na przeszkodzie przepisom krajowym, zgodnie z którymi minister sprawiedliwości państwa członkowskiego może, na podstawie kryteriów, które nie zostały podane do publicznej wiadomości, z jednej strony delegować sędziego do sądu karnego wyższej instancji na czas określony albo na czas nieokreślony, zaś z drugiej strony w każdym czasie na podstawie decyzji, która nie zawiera uzasadnienia, odwołać sędziego z tego delegowania, niezależnie od tego, czy nastąpiło ono na czas określony, czy na czas nieokreślony". Zatem o ile uzasadnienie tego wyroku stanowiło podstawę do dokonania zmian prawa w stronę uzyskania precyzji regulacji delegacji sędziego, to regulacja prawna do której odwołał się sąd pytający takie rozwiązania przewiduje. Z kolei, o ile wątpliwości Sądu pytającego sprowadzają się do kwestionowania tych regulacji i poszukiwania dodatkowych przesłanek gwarantujących realizację standardu niezależności i bezstronności, to w zakresie w jakim można uznać, że odnoszą się do sposobu rozumienia prawa Unii Europejskiej, powinny być rozstrzygane w trybie do tego właściwym, a więc w drodze pytania prejudycjalnego do Trybunału Sprawiedliwości UE. Dodać należy także, co wynika również z ugruntowanego orzecznictwa Sądu Najwyższego, że to wadliwie udzielona delegacja może w określonym układzie okoliczności, prowadzić do stwierdzenia wystąpienia bezwzględnej przyczyny odwoławczej. W postanowieniu wydanym w sprawie I KZP 10/22 Sąd Najwyższy I KZP 1/26 12 stwierdził, że „orzeczenia wydane z udziałem (…) nieprawidłowo delegowanego sędziego obarczone są bezwzględnym powodem uchylenia orzeczenia z art. 439 § 1 pkt 2 k.p.k. z uwagi na nienależytą obsadę sądu – także wówczas, gdy wydane zostały w ciągu dwóch lat od początku biegu delegacji” (postanowienie SN z 14 września 2022 r., I KZP 10/22, OSNK 2022/11–12, poz. 40). W kontekście zaś powołanego już orzeczenia Trybunału Sprawiedliwości z 16 listopada 2021 r., C- 748/19, w przedmiocie delegacji sędziego, Sąd Najwyższy stwierdził, że wykładnia przepisów unijnych nie powoduje ani potrzeby wznowienia w trybie art. 540 § 3 k.p.k. postępowania karnego zakończonego prawomocnym orzeczeniem wydanym do 16 listopada 2021 r., ani potrzeby wznowienia takiego postępowania z urzędu ze względu na zaistnienie bezwzględnej przyczyny odwoławczej (zob. postanowienie SN z 13 lipca 2022 r., IV KO 1/22). Oceniając skutki orzekania przez sędziego delegowanego przez Ministra Sprawiedliwości, konieczne będzie zatem każdorazowe badanie nie tylko formalnego aktu delegowania, lecz także innych okoliczności sprawy skutkujących brakiem bezstronności, co zresztą wskazał Sąd Najwyższy w innym judykacie (zob. postanowienie SN z 23 czerwca 2022 r., IV KK 164/22, podobnie postanowienie SN z 28 października 2022 r., III KK 465/22). Mając to wszystko na uwadze, Sąd Najwyższy postanowił jak na wstępie. [WB] [r.g.]