I PSK 503/26

I PSK 503/26 POSTANOWIENIE Sąd Najwyższy w składzie: SSN Bohdan Bieniek Dnia 14 lipca 2026 r. w sprawie z powództwa J. Ś. przeciwko S. z siedzibą w T. - Samodzielnemu Publicznemu Zakładowi Opieki Zdrowotnej o odszkodowanie w związku z naruszeniem zasady równego traktowania w zatrudnieniu, na posiedzeniu niejawnym w Izbie Pracy i Ubezpieczeń Społecznych w dniu 14 lipca 2026 r., na skutek skargi kasacyjnej powódki od wyroku Sądu Okręgowego we Wrocławiu z dnia 24 czerwca 2025 r., sygn. akt VIII Pa 13/25, 1. odmawia przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania, 2. odstępuje od obciążenia powódki kosztami zastępstwa procesowego strony pozwanej w postępowaniu kasacyjnym. UZASADNIENIE Sąd Okręgowy we Wrocławiu, wyrokiem z dnia 24 czerwca 2025 r., oddalił apelację J. Ś. od wyroku Sądu Rejonowego dla Wrocławia-Śródmieścia we Wrocławiu z dnia 13 listopada 2024 r., w sprawie o odszkodowanie w związku z naruszeniem zasady równego traktowania w zatrudnieniu. Z poczynionych w sprawie ustaleń faktycznych wynikało, że powódka legitymuje się wieloletnim, nieprzerwanym doświadczeniem zawodowym w zakresie I PSK 503/26 2 pielęgniarstwa, wykonywanym niezmiennie na przestrzeni niemal czterech dekad w podmiotach leczniczych zlokalizowanych w T. Powódka rozpoczęła zatrudnienie w zawodzie pielęgniarki w dniu 5 września 1985 r. W dniu 30 marca 2023 r. strony rozwiązały umowę o pracę za porozumieniem, co związane było z przejściem powódki na emeryturę. Jednakże już z dniem 31 marca 2023 r. powódka została ponownie zatrudniona przez pozwanego na stanowisku starszej pielęgniarki, przy czym jej stanowisko zostało zakwalifikowane do grupy zawodowej nr 6 zgodnie z załącznikiem do ustawy z dnia 8 czerwca 2017 r. o sposobie ustalania najniższego wynagrodzenia zasadniczego niektórych pracowników zatrudnionych w podmiotach leczniczych. W ramach zatrudnienia u pozwanego, powódka wykonywała swoje obowiązki nieprzerwanie w Oddziale Anestezjologii i Intensywnej Terapii, piastując stanowisko starszej pielęgniarki. Jej status zawodowy był każdorazowo formalizowany aneksami do umowy o pracę, w których jednoznacznie wskazywano przyporządkowanie powódki do grupy płacowej nr 6, odpowiadającej jej kwalifikacjom zawodowym. Zgromadzony materiał dowodowy jednoznacznie wskazał, że powódka legitymuje się średnim wykształceniem medycznym - w 1985 r. ukończyła Liceum Medyczne, uzyskując tytuł pielęgniarki dyplomowanej. W toku dalszego zatrudnienia podnosiła swoje kwalifikacje zawodowe głównie przez krótkoterminowe kursy i szkolenia specjalistyczne. W szczególności, w okresie od 26 marca 2009 r. do 23 maja 2009 r., odbyła kurs z zakresu podstaw dializoterapii, a w dniu 6 maja 2010 r. ukończyła kurs kwalifikacyjny w dziedzinie pielęgniarstwa anestezjologicznego i intensywnej opieki. Ponadto powódka regularnie uczestniczyła w jednodniowych szkoleniach doskonalących, m.in. w zakresie leczenia ran (2007), samokontroli glikemii (2008), zapobiegania zakażeniom (2013, 2014), realizacji zleceń lekarskich i podawania leków (2016), a także przetaczania krwi i jej składników (w latach: 2007, 2011, 2016, 2021). Naruszenia zasady równego traktowania w zatrudnieniu powódka upatrywała w tym, że ustawodawca zaszeregował indywidualnie pielęgniarki jedynie według kryterium wykształcenia bez związku z zakresem obowiązków. W ocenie powódki, wynagrodzenie zasadnicze powinno być ustalane indywidualnie w oparciu o doświadczenie zawodowe oraz jakość pracy świadczoną przez poszczególnego pracownika. I PSK 503/26 3 Powódka, pomimo ciążącego na niej obowiązku dowodowego, nie wykazała, by wykonywała obowiązki tożsame w sensie rzeczywistym (a nie tylko nominalnym) z obowiązkami pielęgniarek przypisanych do grupy 2 zgodnie z ustawą o wynagrodzeniach. Sąd pierwszej instancji słusznie zauważył, że powódka nie była angażowana w opracowywanie procedur medycznych, nie pełniła funkcji dydaktycznych, nie była też odpowiedzialna za nadzór nad innymi pielęgniarkami, co różniło ją od osób z wykształceniem magisterskim i specjalizacją. To zaś wiązało się bezpośrednio z poziomem posiadanych kwalifikacji. Sąd w swoich ustaleniach przytoczył również dokumentację aneksów płacowych z lat 2021-2023, z której jednoznacznie wynikało, że powódka przypisana była do grupy 6, co odpowiadało jej wykształceniu (licencjat pielęgniarstwa, brak specjalizacji). Tymczasem grupa 2, do której odwoływała się skarżąca, dotyczy wyłącznie pielęgniarek z tytułem magistra oraz specjalizacją, co potwierdza literalna treść załączników do ustawy. Ustalenie to, poparte dokumentami oraz zeznaniami kadry zarządzającej, było jednoznaczne i nie zostało skutecznie zakwestionowane. W ocenie Sądu Okręgowego, wykształcenie nie jest kwalifikowaną przyczyną dyskryminującą określoną w art. 113 k.p. bądź też art. 183a § 1 k.p., co skutkowało stwierdzeniem, że w niniejszej sprawie nie doszło w ogóle do naruszenia zasady równego traktowania w zatrudnieniu w odniesieniu do powódki, nie mogło również dojść do dyskryminacji ze względu na kryterium wykształcenia, które nie jest kryterium niedozwolonym. Nie budziło bowiem wątpliwości, że różnicowanie pielęgniarek w kwestii wynagrodzenia zasadniczego wynikało z obiektywnych kryteriów i było podyktowane obiektywnym interesem pracodawcy. Pielęgniarki ze specjalizacją mogą także bardziej skomplikowane czynności (takie jak podawanie leków) wykonywać również bez zlecenia lekarza, jedynie informując lekarza o ich wykonaniu już po fakcie. Pielęgniarki ze specjalizacją mogą też samodzielnie zlecić w systemie komputerowym strony pozwanej wykonanie badań oraz wystawiać recepty. Ponadto pielęgniarki z wyższym wykształceniem i specjalizacją są przez stronę pozwaną angażowane do dodatkowych prac: tworzenia standardów. procedur i szkoleń. Pielęgniarce z wyższym wykształceniem powierzono przeprowadzenie szkolenia w przedmiocie dezynfekcji rąk. Powierzana jest im w pierwszej kolejności obsługa nowego sprzętu, zwłaszcza w bloku operacyjnym i oddziale intensywnej terapii. Posiadanie aktualnej wiedzy ma wpływ na sprawność w obsłudze najnowszego sprzętu. I PSK 503/26 4 Jakkolwiek większość czynności przy pacjencie jest wykonywana przez pielęgniarki niezależnie od kwalifikacji, to jednak są pewne czynności, np. wykonanie badania EKG czy przetoczenie krwi, które wymagają ukończenia specjalizacji albo stosownego kursu. Okoliczności te - w ocenie Sądu Okręgowego - miały realny wpływ na wysokość otrzymywanego wynagrodzenia przez pielęgniarki. Nie sposób zatem było uznać, by dyskryminację względem innych pracowników mogła stanowić okoliczność, że osoby - które zrealizowały formy kształcenia pozwalające na uzyskanie wyższego wykształcenia magisterskiego i specjalizacji - są wynagradzane z uwzględnieniem tego kryterium, w odróżnieniu od tych, których tożsamych kwalifikacji nie posiadają. Sytuacja, w której strona pozwana - zgodnie z obowiązującymi przepisami prawa - przyznaje wyższe wynagrodzenie zasadnicze pielęgniarkom posiadającym wyższe wykształcenie niż powódce, mimo zatrudnienia ich na takim samym stanowisku, nie naruszała zasady równego traktowania w zatrudnieniu. O usprawiedliwionej dyferencjacji w zakresie wysokości wynagrodzenia ze względu na cechę relewantną możemy mówić więc, gdy określeni pracownicy w związku z posiadaniem określonych kwalifikacji niejednakowo wypełniają takie same obowiązki. Skargę kasacyjną wywiódł pełnomocnik powódki, zaskarżając wyrok Sądu Okręgowego w całości. We wniosku o przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania wskazał na jej oczywistą zasadność w zakresie naruszenia art. 3271 § 1 pkt 1 i pkt 2 k.p.c., art. 233 k.p.c., art. 2352 § 1 pkt 2 i 5 k.p.c., art. 387 § 2 pkt 2 k.p.c. w zw. z art. 378 § 1 k.p.c. oraz art. 381 k.p.c. W odpowiedzi na skargę kasacyjną pozwany wniósł o wydanie postanowienia w przedmiocie nieprzyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania oraz o zasądzenie od powódki na rzecz pozwanego kosztów postępowania kasacyjnego, w tym kosztów zastępstwa procesowego, według norm przepisanych. Sąd Najwyższy zważył, co następuje: Wniosek o przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania nie przedstawia zasadnej podstawy przesądu i dlatego nie został uwzględniony. Przez oczywistą zasadność skargi kasacyjnej (art. 3989 § 1 pkt 4 k.p.c.) należy rozumieć sytuację, w I PSK 503/26 5 której skarga jest uzasadniona w sposób ewidentny, wskazując na rażące i poważne uchybienia zaskarżonego orzeczenia, które są możliwe do stwierdzenia bez konieczności prowadzenia bardziej złożonych rozumowań. Jedynie w takim wypadku możliwa jest kontrola prawomocnego orzeczenia sądu drugiej instancji w postępowaniu kasacyjnym. Obciążenie go oczywistą i istotną wadą wskazuje, że usunięcie tego orzeczenia z obrotu leży w interesie publicznym - a tym samym, że może dojść do realizacji celu skargi kasacyjnej, jako nadzwyczajnego środka zaskarżenia. Przesłanką przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania nie jest oczywiste naruszenie konkretnego przepisu prawa materialnego lub procesowego, lecz sytuacja, w której naruszenie to spowodowało wydanie oczywiście nieprawidłowego orzeczenia. Oczywiste naruszenie prawa powinno być zatem rozumiane jako widoczna natychmiast, bez potrzeby dokonywania pogłębionej analizy jurydycznej, sprzeczność wykładni lub stosowania prawa z brzmieniem przepisów albo powszechnie przyjętymi regułami interpretacji. Skarżący jest w tym zakresie zobowiązany do sformułowania w uzasadnieniu wniosku o przyjęcie skargi do rozpoznania odpowiednich wywodów potwierdzających tę okoliczność. Utrwalony jest także pogląd, że skoro zgodnie z art. 3983 § 3 i art. 39813 § 2 k.p.c. podstawą skargi kasacyjnej nie mogą być zarzuty dotyczące ustalenia faktów i oceny dowodów, a Sąd Najwyższy jest związany ustaleniami faktycznymi stanowiącymi podstawę zaskarżonego orzeczenia, to i o oczywistej zasadności skargi kasacyjnej nie można wnioskować na podstawie zakwestionowania podstawy faktycznej rozstrzygnięcia (por. postanowienia Sądu Najwyższego z dnia 7 września 2012 r., V CSK 529/11, LEX nr 1222170 oraz z dnia 13 lutego 2014 r., I UK 408/13, LEX nr 1646932). Ponadto nie jest dopuszczalne przenoszenie argumentacji służącej wykazaniu przyczyny kasacyjnej do uzasadnienia podstaw kasacyjnych ani odwoływanie się do tego uzasadnienia, podstawy skargi bowiem są badane dopiero przy rozpoznawaniu skargi, po jej przyjęciu (por. postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 20 kwietnia 2018 r., III CSK 337/17, LEX nr 2483656 czy z dnia 11 kwietnia 2018 r., II UK 277/17, LEX nr 2490632). Sąd Najwyższy w ramach przedsądu bada tylko wskazane w skardze okoliczności uzasadniające przyjęcie jej do rozpoznania, nie analizuje zaś podstaw kasacyjnych i ich uzasadnienia (zob. postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 8 lipca 2014 r., I UK 65/14, LEX nr 1482343 czy z dnia 14 maja 2015 r., III PK 6/15, LEX nr 1723780). I PSK 503/26 6 W aktualnym stanie prawnym elementy uzasadnienia sądu drugiej instancji określa art. 387 § 21 k.p.c., dodany do kodeksu postępowania cywilnego na mocy art. 1 pkt 126 ustawy z dnia 4 lipca 2019 r. o zmianie ustawy - Kodeks postępowania cywilnego oraz niektórych innych ustaw, która weszła w życie z dniem 7 listopada 2019 r. Zgodnie z nim, w uzasadnieniu wyroku sądu drugiej instancji wskazanie podstawy faktycznej rozstrzygnięcia może ograniczyć się do stwierdzenia, że sąd drugiej instancji przyjął za własne ustalenia sądu pierwszej instancji, chyba że sąd drugiej instancji zmienił lub uzupełnił te ustalenia; jeżeli sąd drugiej instancji przeprowadził postępowanie dowodowe lub odmiennie ocenił dowody przeprowadzone przed sądem pierwszej instancji, uzasadnienie powinno także zawierać ustalenie faktów, które sąd drugiej instancji uznał za udowodnione, dowodów, na których się oparł, i przyczyn, dla których innym dowodom odmówił wiarygodności i mocy dowodowej (pkt 1), wyjaśnienie podstawy prawnej wyroku z przytoczeniem przepisów prawa powinno objąć ocenę poszczególnych zarzutów apelacyjnych, a poza tym może ograniczyć się do stwierdzenia, że sąd drugiej instancji przyjął za własne oceny sądu pierwszej instancji (pkt 2). W przepisie wyodrębniono wymagania co do treści uzasadnienia orzeczenia sądu drugiej instancji w odniesieniu do podstawy faktycznej (pkt 1) i do podstawy prawnej (pkt 2) i uzależniono je od rodzaju zapadłego rozstrzygnięcia. Co do zasady część faktyczna uzasadnienia orzeczenia sądu meriti w sprawach cywilnych powinna obejmować całościowe wskazanie podstawy faktycznej rozstrzygnięcia, a więc ustalenie faktów, które sąd uznał za udowodnione, dowodów, na których się oparł, i przyczyn, dla których innym dowodom odmówił wiarygodności i mocy dowodowej (art. 3271 § 1 k.p.c.). W postępowaniu apelacyjnym wymogi te pozostają tożsame o ile sąd odwoławczy przeprowadził postępowanie dowodowe lub odmiennie ocenił dowody przeprowadzone przed sądem pierwszej instancji (art. 387 § 21 pkt 1 zdanie drugie k.p.c.). Jeżeli natomiast sąd drugiej instancji nie zmieniał, ani nie uzupełniał ustaleń sądu pierwszej instancji, wskazanie podstawy faktycznej rozstrzygnięcia może ograniczyć się do stwierdzenia, że sąd odwoławczy przyjął za własne ustalenia sądu pierwszej instancji (art. 387 § 21 pkt 1 zdanie pierwsze k.p.c.). W badaniu, czy uzasadnienie orzeczenia sądu drugiej instancji spełnia powyższe oczekiwania trzeba mieć na uwadze, że są one modyfikowane przez art. 378 § 1 k.p.c., który określa granice apelacji, w tym związanie sądu I PSK 503/26 7 odwoławczego zarzutami apelacji oraz wynikającym z tego związania obowiązkiem zbadania zgłoszonych zarzutów. Obowiązek ten nie oznacza jednak, że na sądzie drugiej instancji ciąży powinność oddzielnego wypowiedzenia się o każdym z argumentów zawartych w apelacji. Przeciwnie, dopuszczalne jest zbiorcze wyrażenie oceny zgłoszonych zarzutów, tyle że przedstawienie wyników dokonanej przez sąd oceny podstaw i wniosków środka zaskarżenia powinno wskazywać na to, że zostały one przez ten sąd w całości rozważone przed wydaniem orzeczenia. Tak tez uczynił Sąd Okręgowy, uznając, że były one niedopuszczalne na podstawie art. 2352 § 1 pkt 3 oraz pkt 5 k.p.c., a także nieuzasadnione w świetle art. 381 k.p.c. Sąd Okręgowy podniósł, że zgłoszone przez stronę powodową wnioski dowodowe - zarówno w zakresie dowodów osobowych, jak i dokumentów - zmierzały w istocie do ponownego prowadzenia postępowania dowodowego w całości, mimo że strona miała realną i nieskrępowaną możliwość ich zgłoszenia w toku postępowania przed Sądem pierwszej instancji. Strona nie wykazała, by wystąpiły jakiekolwiek przeszkody uniemożliwiające przedstawienie tych dowodów na wcześniejszym etapie postępowania, co czyniło wnioski spóźnionymi w rozumieniu art. 2352 § 1 pkt 3 k.p.c. Dodatkowo, oceniając przedmiot proponowanych dowodów, Sąd stwierdził, że nie dotyczyły one okoliczności istotnych dla rozstrzygnięcia sprawy, które pozostawałyby dotąd niewyjaśnione, ani nie zmierzały do wykazania faktów nowych, wcześniej nieznanych stronie - co uzasadniało ich pominięcie, także na podstawie pkt 5 wskazanego przepisu. W świetle art. 381 k.p.c., również nie zachodziły podstawy do ich dopuszczenia na etapie postępowania apelacyjnego. W orzecznictwie Sądu Najwyższego jednolicie przyjmuje się, że naruszenie przez sąd drugiej instancji zasad sporządzania uzasadnienia orzeczenia (uregulowanych w art. 3271 oraz art. 387 § 21 k.p.c.) jedynie wyjątkowo może stanowić usprawiedliwioną podstawę kasacyjną, co ma miejsce, gdy wskutek uchybienia wymaganiom stawianym uzasadnieniu zaskarżone orzeczenie nie poddaje się kontroli kasacyjnej. Z uzasadnienia wyroku Sądu Okręgowego wynika, w oparciu o jakie dowody to uczynił, a także jakie przepisy prawa materialnego miały zastosowanie w ustalonych w sprawie okolicznościach faktycznych. Skarżąca stawiając zarzut nierozpoznania wszystkich zarzutów apelacyjnych zgłoszonych przez nią w apelacji polemizuje zarówno z prawidłowo ustalonymi przez Sądy powszechne faktami (które I PSK 503/26 8 są wiążące dla Sądu Najwyższego w postępowaniu kasacyjnym – art. 3983 § 2 k.p.c.) jak i oceną prawną tych faktów. Biorąc powyższe pod uwagę, Sąd Najwyższy doszedł do przekonania, że skarżąca nie wykazała potrzeby poddania skargi kasacyjnej merytorycznemu rozpoznaniu. Dlatego, opierając się na podstawie art. 3989 § 2 k.p.c., orzekł jak w sentencji postanowienia. O kosztach postępowania kasacyjnego rozstrzygnięto na podstawie art. 102 w związku z art. 39821 k.p.c. AGM [a.ł]