I USK 759/26

I USK 759/26 POSTANOWIENIE Sąd Najwyższy w składzie: Dnia 18 czerwca 2026 r. SSN Jarosław Sobutka w sprawie z odwołania R.R. przeciwko Zakładowi Ubezpieczeń Społecznych Oddział w Rybniku o prawo do renty z tytułu niezdolności do pracy w związku z chorobą zawodową, na posiedzeniu niejawnym w Izbie Pracy i Ubezpieczeń Społecznych w dniu 18 czerwca 2026 r., na skutek skargi kasacyjnej ubezpieczonego od wyroku Sądu Apelacyjnego w Katowicach z dnia 28 kwietnia 2025 r., sygn. akt III AUa 325/25, I. odmawia przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania, 2. zasądza od R.R. na rzecz Zakładu Ubezpieczeń Społecznych Oddział w Rybniku kwotę 270,00 (dwieście siedemdziesiąt) złotych, wraz z ustawowymi odsetkami za czas po upływie tygodnia od dnia doręczenia zobowiązanemu orzeczenia do dnia zapłaty - tytułem zwrotu kosztów zastępstwa procesowego w postępowaniu kasacyjnym. DS UZASADNIENIE Sąd Okręgowy w Rybniku IV Wydział Sąd Pracy i Ubezpieczeń Społecznych, wyrokiem z 18 listopada 2024 r. (sygn. IV U 384/22), wydanym w sprawie R.R., z odwołania od decyzji Zakładu Ubezpieczeń Społecznych Oddział w Rybniku, o I USK 759/26 2 rentę z tytułu niezdolności do pracy w związku z chorobą zawodową, oddalił odwołanie. Na skutek apelacji odwołującego, Sąd Apelacyjny w Katowicach III Wydział Pracy i Ubezpieczeń Społecznych, wyrokiem z 28 kwietnia 2025 r. (sygn. akt III AUa 325/25), oddalił apelację i zasądził od odwołującego na rzecz organu rentowego kwotę 270 zł, tytułem zwrotu kosztów zastępstwa procesowego w postępowaniu apelacyjnym, z ustawowymi odsetkami za opóźnienie w spełnieniu świadczenia pieniężnego, za czas od dnia uprawomocnienia się orzeczenia, którym je zasądzono, do dnia zapłaty. Skargę kasacyjną do Sądu Najwyższego wywiódł odwołujący, zaskarżając w całości wyrok Sądu Apelacyjnego w Katowicach, zarzucając: 1. naruszenie prawa materialnego przez błędną wykładnię i niewłaściwe zastosowanie przepisów art. 6 ust. 1 pkt 6, art. 17 ust. 1 ustawy z dnia 30 października 2002 r. o ubezpieczeniu społecznym z tytułu wypadków przy pracy i chorób zawodowych i art. 12 ust. 1, 2 i 3, art. 100 ust. 1 ustawy z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych, przez oddalenie apelacji ubezpieczonego, gdy w świetle wszechstronnie rozważonych dowodów uznać należało, że ubezpieczony jest niezdolny do pracy w związku z chorobą zawodową; 2. naruszenie prawa procesowego przez naruszenie art. 217 § 1 i 2 k.p.c., art. 233 § 1 k.p.c., art. 286 k.p.c. i art. 285 § 1 k.p.c., poprzez bezkrytyczne uznanie, że do przyjęcia, iż ubezpieczony nie jest niezdolny do pracy w związku z chorobą zawodową wystarczająca jest treść opinii biegłego w sytuacji, gdy materiał dowodowy obejmował dwie opinie biegłych, w tym opinię innego biegłego, które są sprzeczne w zakresie wniosków końcowych, przyjmując, że decydujące znacznie ma zbieżność stanowiska organu rentowego z ustaleniami jednego biegłego i to w sytuacji, gdy opinia jednego biegłego oparta została o niepełną dokumentację leczniczą ubezpieczonego oraz bez jego badania fizykalnego, co w sytuacji nieuwzględnienia wniosku ubezpieczonego o dopuszczenie dowodu z opinii biegłych z zakresu pulmonologii oraz medycyny pracy, a nadto z dokumentacji medycznej Wojewódzkiego Ośrodka Medycyny Pracy w K. i pozostałych wniosków I USK 759/26 3 dowodowych zawartych w osobistej apelacji ubezpieczonego doprowadziło w konsekwencji do nieuzupełnienia materiału dowodowego w postępowaniu II Instancyjnym, chociaż przemawiały za tym okoliczności sprawy, a co w konsekwencji spowodowało naruszenie zasady kontradyktoryjności i rzetelnego procesu, a nadto przez rażące naruszenie ustanowionych w art. 233 § 1 k.p.c. zasad oceny wiarygodności i mocy dowodów, które to naruszenie miało wpływ na wynik sprawy, przez oparcie orzeczenia, co do zasady wyłącznie na opinii tylko jednego biegłego. Wskazując na powyższe zarzuty skarżący wniósł o uchylenie wyroku Sądu Apelacyjnego w Katowicach i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania temu Sądowi, a także przyjęcie niniejszej skargi kasacyjnej do rozpoznania, wskazując jako jej uzasadnienie oczywistą zasadność skargi i konieczność rozstrzygnięcia istotnego zagadnienia prawnego, polegającego na tym, czy wobec charakteru dowodu z opinii biegłego lekarza oraz specjalnego przedmiotu opinii, jej celu oraz charakteru, Sąd przyjmując, że potrzebne są wiadomości specjalne, może jedną z opinii uznać za źródło materiału faktycznego sprawy i w istocie doprowadzić do tego, że nie stanowi tylko ułatwienia Sądowi należytej oceny całego zebranego w sprawie materiału dowodowego, bez wskazania w pisemnym uzasadnieniu wyroku Sądu II instancji konkretnych przyczyn niedania wiary opinii biegłego lekarza sprzecznej w swoich wnioskach z opinią innego biegłego, na której to podstawie Sąd I i II Instancji czyni stanowcze ustalenia faktycznej, co do wiadomości specjalnych dotyczących stanu zdrowia ubezpieczonego? W odpowiedzi na wywiedzioną skargę kasacyjną organ rentowy wniósł o wydanie na posiedzeniu niejawnym postanowienia o odmowie przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania i zasądzenie od odwołującego na rzecz organu rentowego zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego, w tym kosztów zastępstwa radcowskiego według norm przepisanych, ewentualnie oddalenie skargi kasacyjnej oraz zasadzenie od odwołującego na rzecz organu rentowego zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego, w tym kosztów zastępstwa radcowskiego według norm przepisanych. I USK 759/26 4 Sąd Najwyższy zważył, co następuje: Skarga kasacyjna odwołującego nie kwalifikuje się do przyjęcia i merytorycznego rozpoznania. W myśl art. 3989 § 1 k.p.c. Sąd Najwyższy przyjmuje skargę kasacyjną do rozpoznania, jeżeli w sprawie występuje istotne zagadnienie prawne, istnieje potrzeba wykładni przepisów prawnych budzących poważne wątpliwości lub wywołujących rozbieżności w orzecznictwie sądów, zachodzi nieważność postępowania lub skarga kasacyjna jest oczywiście uzasadniona. Wniosek o przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania został oparty na dwóch przesłankach, oczywistej zasadności skargi kasacyjnej oraz występowaniu w sprawie istotnego zagadnienia prawnego. Odwołujący wskazał zatem na przesłanki z art. 3989 § 1 pkt 1 i 4 k.p.c. Taki sposób konstruowania wniosku o przyjęcie skargi kasacyjnej nie zasługuje na aprobatę. Zasadnym jest przypomnieć, że nie można równocześnie twierdzić, że rozstrzygnięcie zawarte w zaskarżonym wyroku było efektem oczywistego naruszenia przepisów rozumianego jako widoczna, bez potrzeby dokonywania pogłębionej analizy jurydycznej, sprzeczność wykładni lub stosowania prawa z jego brzmieniem albo powszechnie przyjętymi regułami interpretacji, oraz sugerować, iż prawo to wymaga wykładni w ramach istotnego zagadnienia prawnego (zob. postanowienie Sądu Najwyższego z 16 stycznia 2024 r., III PSK 112/22, LEX nr 3656861 oraz wyrok Sądu Najwyższego z 17 lipca 2019 r., III CSK 148/19, LEX nr 2751796, czy postanowienie Sądu Najwyższego z 26 kwietnia 2018 r., IV CSK 577/17, LEX nr 2497710). Skonstruowanie wniosku o przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania we wskazany wyżej sposób, już na samym wstępie podważa jego zasadność oraz wskazuje na niezrozumienie przez autora wywiedzionej skargi kasacyjnej o istocie regulacji odnoszącej się do warunków konstrukcji przedsądu. W odniesieniu do pierwszej ze wskazanych przyczyn przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania, w orzecznictwie Sądu Najwyższego przyjęto, że przesłanka oczywistej zasadności skargi kasacyjnej (art. 3989 § 1 pkt 4 k.p.c.) spełniona jest wówczas, gdy zachodzi niewątpliwa, widoczna na pierwszy rzut oka, I USK 759/26 5 tj. bez konieczności głębszej analizy, sprzeczność orzeczenia z przepisami prawa nie podlegającymi różnej wykładni (por. m.in. postanowienia Sądu Najwyższego z 8 marca 2002 r., I PKN 341/01, OSNP 2004, Nr 6, poz. 100 i z 10 stycznia 2003 r., V CZ 187/02, OSNC 2004, Nr 3, poz. 49). Musi być zatem oczywiste, że ma miejsce kwalifikowana postać naruszenia prawa, zauważalna prima facie przy wykorzystaniu podstawowej wiedzy prawniczej, która przesądza o wadliwości zaskarżonego orzeczenia w stopniu nakazującym uwzględnienie skargi (por. m.in. postanowienia Sądu Najwyższego z 24 lutego 2012 r., II CSK 225/11, niepubl., czy z 23 listopada 2011 r., III PK 44/11, niepubl.). Powołanie się na przesłankę, zawartą w art. 3989 § 1 pkt 4 k.p.c., zobowiązuje przy tym skarżącego do przedstawienia wywodu prawnego, że skarga jest oczywiście uzasadniona. W przyczynie kasacyjnej określonej w art. 3989 § 1 pkt 4 k.p.c. nie chodzi o wskazanie naruszenia prawa przez sąd meriti, choćby oczywistego, co dotyczy zwłaszcza uchybień w sferze prawa procesowego, lecz o to, aby wykazane uchybienia sądu skutkowały wydaniem oczywiście nieprawidłowego orzeczenia (postanowienia Sądu Najwyższego: z 7 stycznia 2003 r., I PK 227/02, OSNP 2004 Nr 13, poz. 230; z 11 stycznia 2008 r., I UK 285/07, LEX nr 442743 czy z 28 lutego 2012 r., I PK 157/11, LEX nr 1215115). W wywiedzionej skardze kasacyjnej odwołujący temu wymaganiu nie sprostał. Natomiast sformułowanie istotnego zagadnienia prawnego, w rozumieniu art. 3989 § 1 pkt 1 k.p.c., powinno przybrać postać porównywalną z formułowaniem zagadnienia prawnego budzącego poważne wątpliwości, o którym stanowi na przykład art. 390 § 1 k.p.c. Chodzi więc o przedstawienie wyraźnych wątpliwości, co do określonego przepisu lub zespołu przepisów, albo szerzej i bardziej ogólnie – wątpliwości, co do pewnego uregulowania prawnego. Z przedstawionych przez stronę wnoszącą skargę argumentów w odniesieniu do istotnego zagadnienia prawnego musi jednak wynikać, jakie są konkretne problemy prawne, na czym polegają istotne wątpliwości (na przykład interpretacyjne). Sformułowane zagadnienie powinno zatem odwoływać się w sposób generalny i abstrakcyjny do treści przepisu, który nie podlega jednoznacznej wykładni, a którego wyjaśnienie przez Sąd Najwyższy przyczyni się do rozwoju jurysprudencji i prawa pozytywnego (postanowienia Sądu Najwyższego: z 4 lutego 2000 r., II CZ 178/99, OSNC 2000 nr I USK 759/26 6 7-8, poz. 147 czy z 16 kwietnia 2008 r., I CZ 11/08, LEX nr 393883). Przedstawienie okoliczności uzasadniających rozpoznanie skargi kasacyjnej ze względu na przesłankę istotnego zagadnienia prawnego dotyczyć musi problemu prawnego dotychczas nierozpatrywanego w judykaturze (postanowienia Sądu Najwyższego z 23 maja 2018 r., I CSK 33/18, LEX nr 2508114; z 16 maja 2018 r., II CSK 15/18, LEX nr 2499790). Chodzi o problem prawny, który nie został do tej pory bezpośrednio rozwiązany w orzecznictwie Sądu Najwyższego i dla rozwikłania którego dotychczasowe orzecznictwo jest niewystarczające (postanowienie Sądu Najwyższego z 17 kwietnia 2018 r., I UK 268/17, LEX nr 2508639). Tym wymaganiom strona skarżąca także nie sprostała. Dowód z opinii biegłych ma szczególny charakter, gdyż korzysta się z niego w wypadkach wymagających wiadomości specjalnych (art. 278 § 1 k.p.c.). Z tego względu nie mają do niego zastosowania wszystkie zasady dotyczące postępowania dowodowego, w tym art. 217 k.p.c. W świetle bowiem art. 286 k.p.c., sąd ma obowiązek dopuszczenia dowodu z dodatkowej opinii tych samych lub innych biegłych, gdy zachodzi tego potrzeba, a więc wówczas, gdy opinia złożona do sprawy zawiera istotne braki, sprzeczności, względnie nie wyjaśnia istotnych okoliczności (wyrok Sądu Najwyższego z 24 czerwca 2015 r., I UK 345/14, LEX nr 1771399). Nie można przyjąć, iż sąd zobowiązany jest dopuścić dowód z kolejnych biegłych w każdym przypadku, gdy złożona opinia jest niekorzystna dla strony (wyroki Sądu Najwyższego: z 15 lutego 1974 r., II CR 817/73, LEX nr 7404; z 18 lutego 1974 r., II CR 5/74, LEX nr 7407 i z 15 listopada 2001 r., II UKN 604/00, PPiPS 2003 Nr 9, poz. 67). Potrzeba powołania innego biegłego powinna zatem wynikać z okoliczności sprawy, a nie z samego niezadowolenia strony z dotychczas złożonej opinii (wyrok Sądu Najwyższego z 5 listopada 1974 r., I CR 562/74, LEX nr 7607). Przy czym potrzebą taką nie może być przeświadczenie strony, że dalsze opinie pozwolą na udowodnienie korzystnej dla strony tezy (tak Sąd Najwyższy w wyrokach: z 27 czerwca 2001 r., II UKN 446/00, OSNP 2003 Nr 7, poz. 182 oraz z 29 listopada 2016 r., II PK 242/15, LEX nr 2202494). Dowód z opinii biegłego sądowego podlega ocenie sądu tak jak inne dowody przeprowadzone w sprawie. Ocena tego dowodu nie jest dokonywana na podstawie kryterium wiarygodności w tym znaczeniu, że nie można uznać jej za I USK 759/26 7 niewiarygodną, odwołując się do innych dowodów w sprawie, wewnętrznego przekonania sędziego, czy też zasad doświadczenia życiowego. Wartość dowodowa opinii biegłego podlega ocenie sądu w oparciu o cały zebrany w sprawie materiał, zwłaszcza innych opinii biegłych, czy dokumentacji medycznej, a zatem, na tle innych dowodów zebranych w sprawie, koniecznym jest stwierdzenie, czy biegły ustosunkował się do wynikających z innych dowodów faktów mogących stanowić podstawę ocen w opinii zawartych oraz czy opierając się na tym materiale w sposób logiczny i jasny przedstawił tok rozumowania prowadzący do sformułowanych wniosków (Sąd Najwyższy w wyroku z 24 maja 2005 r., V CSK 659/04, LEX nr 180821). W uzasadnieniu zaskarżonego wyroku Sąd Apelacyjny podzielił stanowisko Sądu I instancji, że ocena stanu zdrowia odwołującego, dokonana przez biegłego R.S., była prawidłowa i zasługiwała na uwzględnienie. Wnioski wynikające z opinii znajdują uzasadnione oparcie w materiale dowodowym zebranym w sprawie, w szczególności w dokumentacji medycznej obrazującej stan zdrowia odwołującego, przy uwzględnieniu obiektywnych kryteriów zastosowanych dla tej oceny. Opinia została przygotowana przez specjalistę, który posiadał wiedzę z zakresu swojej specjalności i przygotował opinię na podstawie gruntowej analizy dokumentacji medycznej. Ponadto, Sąd odwoławczy zaznaczył, że w jego ocenie Sąd Okręgowy prawidłowo nie dał wiary wnioskom końcowym poczynionym przez biegłego Ł.L. w świetle jej treści, podniesionych do niej zarzutów oraz dopuszczonych w sprawie innych opinii biegłych sądowych. Opinia tego biegłego w świetle kompletnego materiału dowodowego, ewidentnie wskazywała, że wnioski końcowe są błędne, ponieważ przy wydolności oddechowej, która pozostaje w normie, prawidłowych wynikach spirometrii i gazometrii, to brak było podstaw do uznania, że ubezpieczony jest częściowo niezdolny do pracy w związku z choroba zawodową. Dodatkowo opinia biegłego R. S. pomimo braku przeprowadzenie bezpośredniego badania ubezpieczonego zasłużyła, również w ocenie Sądu Apelacyjnego, na uwzględnienie w pełni jej wniosków, ponieważ jak wskazał sam biegły w opinii, w niniejszej sprawie oceniany jest stan zdrowia ubezpieczonego na dzień wydania zaskarżonej decyzji. Jeżeli jego stan zdrowia po tej dacie uległby pogorszeniu to ubezpieczonemu przysługuje prawo do złożenia nowego wniosku do organu I USK 759/26 8 rentowego. Dlatego bezpośrednie badanie ubezpieczonego po wydaniu zaskarżonej decyzji nie było elementem bezwzględnym. W ocenie Sądu Apelacyjnego opinia biegłego R.S. stanowiła wystarczającą podstawę do poczynienia w sprawie stanowczych ustaleń faktycznych w kwestiach istotnych dla jej rozstrzygnięcia. Z tych też względów Sąd II instancji nie znalazł podstaw do dopuszczania z dowodu nawet z urzędu z opinii innego biegłego z zakresu pulmonologii oraz medycyny pracy. Tym samym zarówno w toku postępowania przed Sądem I instancji, jak i przed Sądem odwoławczym nie zachodziła potrzeba uzupełnienia materiału dowodowego o kolejną opinię. Biorąc pod uwagę argumenty zaprezentowane w niniejszym uzasadnieniu Sąd Najwyższy, na podstawie art. 3989 § 2 k.p.c., odmówił przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania, orzekając o kosztach postępowania kasacyjnego zgodnie z art. 108 § 1, art. 98 § 1, 11 k.p.c. w związku z art. 39821 k.p.c. w związku z § 10 ust. 4 pkt 2 w związku z § 9 ust. 2 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych (t.j. Dz.U. 2026 r., poz. 118). DS. [a.ł]