I ZW 32/26

I ZW 32/26 POSTANOWIENIE Sąd Najwyższy w składzie: Dnia 11 września 2026 r. SSN Marek Dobrowolski po rozpoznaniu na posiedzeniu w Izbie Odpowiedzialności Zawodowej w dniu 11 września 2026 roku wniosku Zastępcy Rzecznika Dyscyplinarnego przy Sądzie Apelacyjnym w [...] SSO P.G. z dnia 8 września 2026 r., sygn. akt […], o wyznaczenie sądu dyscyplinarnego do rozpoznania w pierwszej instancji sprawy dyscyplinarnej sędzi Sądu Okręgowego w [...] X. Y. postanowił: wniosek pozostawić bez rozpoznania jako wniesiony przez osobę nieuprawnioną. UZASADNIENIE Wnioskiem z dnia 8 września 2026 r. (data wpływu do Sądu Najwyższego), sygn. akt […], SSO P.G., posługując się statusem Zastępcy Rzecznika Dyscyplinarnego przy Sądzie Apelacyjnym w [...], zwrócił się o wyznaczenie sądu dyscyplinarnego do rozpoznania w pierwszej instancji sprawy dyscyplinarnej sędzi Sądu Okręgowego w [...] X. Y. W odpowiedzi na powyższe Zastępca Rzecznika Dyscyplinarnego przy Sądzie Apelacyjnym w [...] SSO A.J. wniósł o pozostawienie wniosku bez rozpoznania. Sąd Najwyższy zważył co następuje. I ZW 32/26 2 Wniosek o wyznaczenie sądu dyscyplinarnego należało pozostawić bez rozpoznania. Kierujący bowiem wniosek o wyznaczenie sądu dyscyplinarnego SSO P.G. nie posiada legitymacji Zastępcy Rzecznika Dyscyplinarnego przy Sądzie Apelacyjnym w [...] Zgodnie z art. 110 § 3 u.s.p. sądem dyscyplinarnym właściwym do rozpoznania spraw dyscyplinarnych sędziów sądów rejonowych, o jakich mowa w art. 110 § 1 pkt 1 lit. a u.s.p. jest sąd dyscyplinarny, w okręgu którego pełni służbę sędzia objęty tym postępowaniem. Tylko w przypadku, gdy taka sprawa dotyczy sędziego sądu apelacyjnego albo sędziego sądu okręgowego, właściwy jest inny sąd dyscyplinarny wyznaczony na wniosek rzecznika dyscyplinarnego, przez Sąd Najwyższy - Izbę Odpowiedzialności Zawodowej, spośród sądów dyscyplinarnych właściwych dla obszarów apelacji sąsiadujących z obszarem apelacji, w którym znajduje się sąd, w którym pełni służbę sędzia objęty postępowaniem (por. art. 110 § 3 zdanie drugie u.s.p.). Sąd Najwyższy – Izba Odpowiedzialności Zawodowej wyznacza ten sąd w terminie siedmiu dni od dnia otrzymania wniosku (por. art. 114 § 7 u.s.p.). Orzeka w składzie jednego sędziego, stosując przepisy u.s.p. o trybie postępowania zawarte w ,,Rozdziale 3. Odpowiedzialność dyscyplinarna sędziów i asesorów sądowych” (zob. postanowienia Sądu Najwyższego: z dnia 18 lipca 2022 r., sygn. akt I ZW 3/22; z dnia 27 lipca 2022 r., sygn. akt I ZW 4/22). Oskarżycielami przed sądem dyscyplinarnym są Rzecznik Dyscyplinarny Sędziów Sądów Powszechnych oraz Zastępcy Rzecznika Dyscyplinarnego Sędziów Sądów Powszechnych, a także zastępcy rzecznika dyscyplinarnego działający przy sądach apelacyjnych i zastępcy rzecznika dyscyplinarnego działający przy sądach okręgowych (art. 112 § 1 u.s.p.). W sprawach sędziów sądów apelacyjnych oraz prezesów i wiceprezesów sądów apelacyjnych i sądów okręgowych oskarżycielami przed sądem dyscyplinarnym są Rzecznik Dyscyplinarny Sędziów Sądów Powszechnych oraz Zastępcy Rzecznika Dyscyplinarnego Sędziów Sądów Powszechnych. W sprawach pozostałych sędziów sądów okręgowych, a także prezesów oraz wiceprezesów sądów rejonowych uprawnionym oskarżycielem jest zastępca rzecznika dyscyplinarnego I ZW 32/26 3 działający przy sądzie apelacyjnym, a w pozostałych sprawach sędziów sądów rejonowych oraz asesorów sądowych - zastępca rzecznika dyscyplinarnego działający przy sądzie okręgowym (art. 112 § 2 u.s.p.). Rzecznik Dyscyplinarny Sędziów Sądów Powszechnych, Zastępca Rzecznika Dyscyplinarnego Sędziów Sądów Powszechnych, zastępca rzecznika dyscyplinarnego działający przy sądzie apelacyjnym i zastępca rzecznika dyscyplinarnego działający przy sądzie okręgowym wykonują swoje obowiązki do czasu powołania osób pełniących te funkcje w kolejnej kadencji (art. 112 § 5 u.s.p.). Zastępcę rzecznika dyscyplinarnego działającego przy sądzie apelacyjnym powołuje na czteroletnią kadencję spośród sędziów tego sądu lub sędziów sądów okręgowych z obszaru właściwości sądu apelacyjnego Rzecznik Dyscyplinarny Sędziów Sądów Powszechnych (art. 112 § 6 u.s.p.). W myśl natomiast art. 112 § 8 u.s.p. kadencja zastępcy rzecznika dyscyplinarnego przy sądzie apelacyjnym lub przy sądzie okręgowym wygasa przed jej upływem w przypadku: 1) rozwiązania albo wygaśnięcia stosunku służbowego sędziego; 2) przejścia albo przeniesienia sędziego w stan spoczynku; 3) przeniesienia sędziego na inne stanowisko sędziowskie poza obszarem właściwości odpowiednio sądu apelacyjnego lub sądu okręgowego lub delegowania poza ten obszar na podstawie art. 77; 4) przyjęcia przez Rzecznika Dyscyplinarnego Sędziów Sądów Powszechnych złożonej rezygnacji z funkcji zastępcy rzecznika. Zważając na jednoznaczne brzmienie art. 112 § 8 u.s.p. nie ulega zatem wątpliwości, że ustawodawca w sposób precyzyjny i wyczerpujący określił warunki przedterminowego wygaśnięcia kadencji zastępcy rzecznika dyscyplinarnego przy sądzie apelacyjnym lub przy sądzie okręgowym. W odniesieniu do wskazanych podmiotów funkcyjnych połączył kadencyjność z uregulowaniem wcześniejszego zakończenia kadencji jedynie w enumeratywnie określonych przypadkach, nie przewidując unormowania dotyczącego odwołania z powyższej funkcji przed upływem terminu jej trwania. Skoro natomiast kadencyjność tych organów zakłada jednocześnie, z samej swojej istoty, brak możliwości ich odwołania poza wyraźnie wskazanymi uprzednio przypadkami, należy dojść do wniosku, że wobec niewprowadzenia do u.s.p. wyraźnej podstawy prawnej, odwołanie przed upływem I ZW 32/26 4 kadencji de lege lata nie jest prawnie możliwe i skuteczne (zob. postanowienie SN z 8.12.2025 r., II ZOW 80/22, LEX nr 3984127). W niniejszej sprawie, jak wynika z danych zawartych we wniosku, podpisany jako Zastępca Rzecznika Dyscyplinarnego przy Sądzie Apelacyjnym w [...] SSO P.G. zwrócił się o wyznaczenie sądu dyscyplinarnego do rozpoznania w pierwszej instancji sprawy dyscyplinarnej sędzi Sądu Okręgowego w [...] X. Y., wobec której w dniu 12 sierpnia 2026 r. wszczął postępowanie dyscyplinarne. Wskazać jednakże należy, iż SSO P.G. nie posiada statusu Zastępcy Rzecznika Dyscyplinarnego przy Sądzie Apelacyjnym w [...], wobec czego nie jest podmiotem uprawnionym do występowania jako oskarżyciel i formułowania zawartego w wywiedzionym piśmie postulatu. Zważając, iż czteroletnia kadencja powołanego w dniu 11 października 2022 r. na Zastępcę Rzecznika Dyscyplinarnego przy Sądzie Apelacyjnym w [...] SSO Adama Jaworskiego nie upłynęła, jak również nie doszło do zmaterializowania się przesłanek określonych w art. 112 § 8 u.s.p., a odwołanie go z tej funkcji z dniem 3 listopada 2025 r. przez wówczas nieuprawnioną SSR J.R. ([…]) stanowiło czynność prawnie bezskuteczną, stwierdzić należy zatem brak legitymacji SSO P.G. do wystąpienia z wnioskiem. Jednocześnie odnotowania wymaga, że powołanie w dniu 14 listopada 2025 r. SSO P.G. do pełnienia funkcji Zastępcy Rzecznika Dyscyplinarnego przy Sądzie Apelacyjnym w [...] przez SSR J.R. ocenić należy jako sprzeczne z prawem i tym samym nieskuteczne, w konsekwencji czego nie nabył on uprawnienia do wykonywania funkcji oskarżycielskich przed sądami dyscyplinarnymi. Tym samym nie można przyjąć, że wniosek o wyznaczenie sądu dyscyplinarnego został złożony przez osobę uprawnioną. Sformułowanie wniosku o wyznaczenie sądu dyscyplinarnego na podstawie art. 110 § 3 u.s.p. przez podmiot, któremu ustawa nie przyznaje kompetencji wnioskowej, uniemożliwia zatem skuteczne zainicjowanie postępowania w tym przedmiocie. Kierując się przedstawionymi motywami rozstrzygnięto jak na wstępie. I ZW 32/26 5 [J.J.] [r.g.]