Sygnatura
II ZO 65/25
postanowienie SN II ZO 65/25
- Izba
- Izba Odpowiedzialności Zawodowej
- Data orzeczenia
- 3 września 2026
Treść rozstrzygnięcia
<!DOCTYPE html> II ZO 65/25 POSTANOWIENIE Sąd Najwyższy w składzie: Dnia 3 września 2026 r. SSN Marek Siwek w sprawie sędzi Sądu Okręgowego w [...] w stanie spoczynku X. Y. po rozpoznaniu w Izbie Odpowiedzialności Zawodowej na posiedzeniu w dniu 3 września 2026 r. zażalenia obrońcy na postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 3 lipca 2025 r., sygn. akt II ZOW 25/24, w przedmiocie ustalenia kosztów obrony w postępowaniu dyscyplinarnym na podstawie art. 437 § 1 k.p.k. postanowił zmienić zaskarżone postanowienie w ten sposób, że zasądzić od Skarbu Państwa na rzecz X. Y. 10 300 (dziesięć tysięcy trzysta) złotych tytułem zwrotu wydatków wynikających z ustanowienia w sprawie obrońcy. UZASADNIENIE Sąd Najwyższy wyrokiem z dnia 22 lutego 2024 r., sygn. akt I ZSK 5/22, uniewinnił sędzię Sądu Okręgowego w [...] w stanie spoczynku X. Y. do popełnienia zarzucanego jej przewinienia dyscyplinarnego, obciążając Skarb Państwa kosztami postępowania dyscyplinarnego. Rozstrzygnięcie to utrzymano w mocy wyrokiem Sądu Najwyższego z dnia 6 maja 2025 r., sygn. akt II ZOW 25/24, przy czym kosztami postępowania odwoławczego również obciążono Skarb Państwa. Obrońca obwinionej adw. T.M. wnioskiem z dnia 21 maja 2025 r. wniósł o zasądzenie od Skarbu Państwa na rzecz obwinionej zwrotu kosztów zastępstwa II ZO 65/25 2 procesowego za postępowanie dyscyplinarne przed Sądem Najwyższym w kwocie 10 300 zł. W uzasadnieniu wniosku obrońca wskazał, że obwiniona z tytułu ustanowienia obrońcy poniosła wydatki określone umową ustną oraz stwierdzonymi sześcioma fakturami VAT, które dołączył do wniosku. Postanowieniem z dnia 3 lipca 2025 r., sygn. akt II ZOW 25/24, Sąd Najwyższy zasądził od Skarbu Państwa na rzecz X. Y. kwotę 2 400 zł powiększoną o 23% VAT z tytułu kosztów ustanowienia w sprawie obrońcy. Na powyższe postanowienie zażalenie złożył obrońca, zaskarżając je w części co do pkt. 1, w zakresie w jakim Sąd Najwyższy nie zasądził kwoty wydatków za obrońcę z wyboru, a także co do pkt. 2 tego postanowienia. Zaskarżonemu postanowieniu zarzucił niezgodność z obowiązującym prawem, zwłaszcza brak zastosowania przepisu § 15 ust. 3 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie, polegającą na braku przyznania obwinionej od Skarbu Państwa zwrotu poniesionych i udokumentowanych wydatków na pomoc prawną jednego obrońcy z wyboru, w sytuacji, gdy sprawa dyscyplinarna obwinionej zakończyła się dla niej korzystnie, tj. została ona uniewinniona. Obrońca zarzucił nadto, że przepisy nie warunkują przyznania zwrotu wydatków za pomoc prawną obrońcy od ustalenia przez Sąd Najwyższy cechy zawiłości czy wystarczającej zawiłości danej sprawy karnej albo niespotykanego, zupełnie wyjątkowego nakładu pracy obrońcy, a takie dodatkowe kryterium prawne nieznane ustawie wprowadzono w zaskarżonym postanowieniu dla zwrotu faktycznie poniesionych kosztów obrony obwinionej. Tymczasem Sąd Najwyższy oderwał swoje rozważania od faktycznie uiszczonego przez obwinioną wynagrodzenia na rzecz obrońcy z wyboru oraz faktu, że wynagrodzenie to mieści się w limicie do sześciokrotności stawki minimalnej. Obrońca podniósł, że Sąd Najwyższy myli się twierdząc, że w przedmiotowej sprawie stawka minimalna za postępowanie w pierwszej instancji to 1200 zł. Sprawa niniejsza nie została rozpoznana i osądzona wyrokiem na jednej rozprawie, a więc dla ustalenia stawki minimalnej stosuje się przepis § 17 pkt 1 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie, stanowiący, że stawka minimalna ulega II ZO 65/25 3 podwyższeniu za każdy następny dzień rozprawy o 20%, a w niniejszej sprawie Sąd Najwyższy przeprowadził 10 terminów rozprawy. Co za tym idzie stawka minimalna i tak ulega zwiększeniu o mnożnik 9 rozpraw pierwszoinstancyjnych. Sąd Najwyższy zdaniem obrońcy stracił to z pola widzenia rozpoznając wniosek z 21 maja 2025 r. Podnosząc tak sformułowane zarzuty, obrońca wniósł o zmianę zaskarżonego orzeczenia oraz uwzględnienie wniosku obrońcy obwinionej z dnia 21 maja 2025 r. w całości. Sąd Najwyższy zważył, co następuje. Zażalenie jest zasadne. Zgodnie z art. 128 ustawy z dnia 27 lipca 2001 r. – Prawo o ustroju sądów powszechnych (Dz. U. z 2024 r. poz. 344, z późn. zm.), w kwestiach nieuregulowanych w przepisach tej ustawy normujących odpowiedzialność dyscyplinarną sędziów i asesorów sądowych, odpowiednie zastosowanie znajdują przepisy k.p.k. Zgodnie z regułą wywiedzioną z treści art. 632 pkt 2 k.p.k., w razie uniewinnienia obwinionego lub umorzenia postępowania dyscyplinarnego koszty procesu ponosi Skarb Państwa, zaś w myśl art. 616 § 1 pkt 2 k.p.k. do kosztów procesu zalicza się uzasadnione wydatki stron, w tym z tytułu ustanowienia w sprawie jednego obrońcy lub pełnomocnika. Jak wynika z akt sprawy, ustanowiony obrońcą z wyboru adw. T.M. sprawował zastępstwo procesowe obwinionej, zarówno w postępowaniu przed Sądem dyscyplinarnym I jak i II instancji. Obrońca we wniosku z dnia 21 maja 2025 r. podał, że poniesione przez obwinioną koszty związane ustanowieniem zastępstwa procesowego wyniosły 10 300 zł, przy czym okoliczność rzeczywistego poniesienia tych wydatków wykazał, załączając do wniosku faktury i oświadczając, że wynikające z nich należności zostały przez obwinioną zapłacone. Jak wynika z treści § 16 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie (Dz. U. z 2023 r. poz. 1964), zwanego dalej „rozporządzeniem”, w wersji jaka obowiązywała na dzień złożenia wniosku o zasądzenie kosztów zastępstwa procesowego, wniosek o II ZO 65/25 4 zasądzenie kosztów zastępstwa prawnego i kosztów adwokackich może zawierać oświadczenie o wysokości kosztów obciążających stronę z tytułu wynagrodzenia adwokata. Dopiero w braku takiego oświadczenia, opłatę ustala się w wysokości odpowiadającej stawce minimalnej, chyba że okoliczności określone w § 15 ust. 3 przemawiają za innym jej ustaleniem. Rację ma więc skarżący, który wywodzi, że ustalanie przez Sąd wysokości opłaty za czynności adwokackie uwzględniającej stawkę minimalną oraz jej ewentualne podwyższenie, może mieć miejsce w sytuacji, kiedy strona nie złoży oświadczenia o wysokości wydatków poniesionych z tytułu ustanowienia jednego obrońcy. Taka sytuacja nie zaistniała jednak w niniejszej sprawie. Jednocześnie z treści art. 16 ust. 2 ustawy z dnia 26 maja 1982 r. – Prawo o adwokaturze (Dz. U. z 2024 r. poz. 1564, z późn. zm.) wynika ograniczenie, że opłata za czynności adwokackie stanowiąca podstawę do zasądzenia kosztów zastępstwa procesowego i kosztów adwokackich, nie może przekraczać sześciokrotności stawki minimalnej. Jak wynika z § 11 ust. 2 pkt 6 powołanego rozporządzenia, stawka minimalna za obronę przed Sądem Najwyższym wynosi 1 200 zł., przy czym stosownie do regulacji zawartej w § 17 pkt 1 tego rozporządzenia, stawka ta ulega podwyższeniu o 20% za każdy następny dzień rozprawy. Rację ma więc skarżący, który podnosi, że stawka minimalna przyjęta przez Sąd I instancji za podstawę obliczenia opłaty za czynności adwokackie została ustalona nieprawidłowo. Skoro rozprawa przed Sądem dyscyplinarnym I instancji była prowadzona łącznie na 10 terminach, to stawka minimalna za zastępstwo procesowe w postępowaniu pierwszoinstancyjnym wynosi 3 360 zł (1 200 zł + (9x240 zł)). Z kolei w postępowaniu odwoławczym odbyła się jedna rozprawa, a więc stawka minimalna za sprawowanie zastępstwa procesowego wynosi 1 200 zł. Z powyższego wynika, że opłata za czynności adwokackie w toku postępowania przed Sądem I instancji nie może nie może przekraczać sześciokrotności kwoty 3 360, a więc kwoty 20 160 zł. Z kolei opłata za czynności adwokackie w toku postępowania odwoławczego nie może przekraczać II ZO 65/25 5 sześciokrotności kwoty 1 200 zł, a więc kwoty 7 200 zł. Łącza zatem kwota opłat za czynności adwokackie w niniejszej sprawie nie może być wyższa niż 27 360 zł. Nie ma przy tym racji skarżący, który wywodzi, że do powyższych kwot należy doliczyć podatek VAT. W obowiązującym porządku prawnym nie ma bowiem podstawy prawnej uzasadniającej takie twierdzenie. Wymaga przy tym odnotowania, że opłatę przysługującą adwokatowi podwyższa się o kwotę podatku VAT jedynie w przypadku zasądzania kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej przez adwokata ustanowionego z urzędu, w oparciu o przepis § 4 ust. 3 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 14 maja 2024 r. w sprawie ponoszenia przez Skarb Państwa albo jednostki samorządu terytorialnego kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej przez adwokata z urzędu (Dz. U. z 2026 r. poz. 87), a rozporządzenie to nie ma w sprawie zastosowania. W związku z tym, że obrońca we wniosku o zasądzenie kosztów zastępstwa procesowego sprawowanego w toku całego postępowania dyscyplinarnego wykazał poniesienie przez obwinioną z powyższego tytułu wydatków na kwotę 10 300 zł, a kwota ta mieści się w granicach sześciokrotności stawki minimalnej ustalonej zgodnie z przepisami rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie (Dz. U. z 2023 r. poz. 1964), należało zmienić zaskarżone postanowienie zasądzając na rzecz obwinionej pełną kwotę tych wydatków. W tej sytuacji Sąd Najwyższy postanowił jak w sentencji. [J.J.] [r.g.]
Analiza z kontekstem sprawy
Co to orzeczenie oznacza dla Twojej sprawy?
Zapytaj o skutki rozstrzygnięcia, podstawę prawną albo argumenty do wykorzystania. AnyLawyer rozpocznie od tej konkretnej sprawy.
Informacje o sprawie
- Typ dokumentu
- postanowienie SN
- Jednostka
- Izba Odpowiedzialności Zawodowej Wydział II
- Sędziowie
- SSN Marek Siwek
Powiązane dokumenty
Źródło urzędowe: Sąd Najwyższy