Sygnatura
III CZ 145/26
postanowienie SN III CZ 145/26
- Izba
- Izba Cywilna
- Data orzeczenia
- 21 sierpnia 2026
Treść rozstrzygnięcia
<!DOCTYPE html> III CZ 145/26 POSTANOWIENIE Sąd Najwyższy w Izbie Cywilnej w składzie: SSN Dariusz Pawłyszcze 21 sierpnia 2026 r. po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym 21 sierpnia 2026 r. w Warszawie zażalenia W. C. i K. G. na wyrok Sądu Apelacyjnego we Wrocławiu z 22 kwietnia 2026 r., V ACa 5023/25, w sprawie z powództwa W. C. i K. G. przeciwko Powiatowi Oleśnickiemu o zapłatę, oddala zażalenie. (G.G.) [a.ł] III CZ 145/26 2 UZASADNIENIE Wyrokiem z 4 listopada 2020 r., XII C 675/18, Sąd Okręgowy we Wrocławiu zasądził od pozwanego powiatu solidarnie na rzecz powodów, prowadzących szkołę niepubliczną, 151 275,33 zł z odsetkami tytułem niewypłaconej części dotacji za 2007 r. Na skutek apelacji powiatu Sąd Apelacyjny we Wrocławiu wyrokiem zaskarżonym zażaleniem uchylił wyrok Sądu pierwszej instancji i przekazał mu sprawę do ponownego rozpoznania ze względu na nierozpoznanie istoty sprawy na skutek zasądzenia dotacji zamiast odszkodowania za szkodę wyrządzoną powodom przez niewypłacenie dotacji w należytej wysokości, a szkodą tą są koszty niezbędne do prowadzenia szkoły, poniesione przez powodów z uwagi na brak dotacji. Powodowie w zażaleniu na ten wyrok zarzucili, że w postępowaniu apelacyjnym złożyli faktury, rachunki i potwierdzenia przelewów i są to de facto jedyne i wyłączne dowody, jakie mogą być przeprowadzone na fakt poniesienia przez powodów wydatków, a tym samym Sąd drugiej instancji mógł bez przeszkód wydać orzeczenie merytoryczne. Sąd Najwyższy zważył, co następuje: 1. W 2007 r. ustawa o systemie oświaty (u.s.o.) ustanawiała następujący system wspierania szkół niepublicznych dotacjami (wszystkie przepisy zostały powołane w brzmieniu obowiązującym w 2007 r.): W przypadku szkół ponadgimnazjalnych, w których nauka nie jest obowiązkowa, właściwa jednostka samorządu terytorialnego powinna obliczyć sumę swoich wydatków bieżących ponoszonych w szkołach publicznych tego samego typu i rodzaju w przeliczeniu na jednego ucznia i przyznać na jednego ucznia szkoły niepublicznej dotację stanowiącą 50% tej sumy (art. 90 ust. 3 u.s.o.). Jednak po otrzymaniu dotacji, w 12 miesięcznych częściach, podmiot prowadzący szkołę niepubliczną był zobowiązany do rozliczenia dotacji w trybie ustalonym przez organ stanowiący danej jednostki samorządu terytorialnego (art. 90 ust. 4 u.s.o.). Tak więc rozpoznanie istoty sprawy wymagało ustalenia, czy powodowie rozliczyli otrzymaną III CZ 145/26 3 dotację za 2007 r. zgodnie z obowiązującą wówczas uchwałą rady powiatu. W celu ustalenia wysokości szkody wyrządzonej przez niewypłacenie dotacji w należytej wysokości należy sprawdzić, czy z rozliczenia przedłożonego powiatowi przez prowadzących szkołę niepubliczną wynika, że prowadzący ponieśli na wydatki bieżące w 2007 r. sumy wyższe od otrzymanej dotacji. Złożone przez powodów faktury, rachunki i potwierdzenia przelewów należy ocenić w kontekście obowiązujących w powiecie zasad rozliczania dotacji. 2. Ustawa o systemie oświaty nie definiowała pojęcia wydatków bieżących, zakres tego pojęcia określały przepisy regulujące finanse publiczne, obowiązujące w 2007 r. Dopiero od 22 kwietnia 2009 r. obowiązywał art. 90 ust. 3d u.s.o. stanowiący, że dotacje mogą być wykorzystane wyłącznie na pokrycie wydatków bieżących szkoły niepublicznej. Brak tego przepisu w 2007 r. nie oznacza, że zasada ta wówczas nie obowiązywała. Nowelizacją z 19 marca 2009 r. (Dz.U.09.56.458) jedynie potwierdzono zasadę obowiązującą od wejścia w życie ustawy o systemie oświaty. Skoro od początku podstawą obliczania dotacji były wydatki bieżące jednostki samorządu terytorialnego lub państwa w szkołach publicznych tego samego typu w przeliczeniu na jednego ucznia, to oczywistym jest, że rozliczenie dotacji musi polegać na wykazaniu, że dotacja została zużyta na wydatki bieżące, rozumiane tak samo jak przy obliczaniu podstawy dotacji. 3. Przede wszystkim rozliczanie dotacji, w tym wydatki kwalifikowane jako bieżące, często regulują uchwały obowiązujące w danej jednostce samorządu terytorialnego, podjęte na podstawie art. 90 ust. 4 u.s.o. Sąd Okręgowy ustalił, że sądy administracyjne stwierdziły nieważność niektórych postanowień uchwały rady pozwanego powiatu z 30 listopada 2015 r. w przedmiocie trybu udzielania i rozliczania dotacji dla niepublicznych szkół i placówek oświatowych oraz trybu i zakresu kontroli prawidłowości ich wykorzystywania. Lecz Sąd nie wyjaśnił związku uchwały z 2015 r. z rozliczeniem dotacji za 2007 r. Można tylko domniemywać, że Sąd uznał za nieważne analogicznie postanowienia uchwały regulującej rozliczanie dotacji za 2007 r. W postępowaniu zażaleniowym Sąd Najwyższy nie jest uprawniony do rozstrzygania, czy w procesie o naprawienie szkody wyrządzonej niewypłaceniem dotacji w należytej wysokości sąd powszechny może uznać za nieważne zasady rozliczania dotacji ustanowione na podstawie art. 90 ust. 4 u.s.o., mimo ich nieuchylenia decyzją nadzorczą lub stwierdzenia nieważności wyrokiem III CZ 145/26 4 sądu administracyjnego. Jednak niezależnie od stanowiska w tej kwestii obowiązkiem Sądu pierwszej instancji było wyrażenie tego stanowiska w sposób jawny i jego uzasadnienie. Tymczasem Sąd Okręgowy w ogóle nie ustalił, jakie zasady rozliczania dotacji obowiązywały w pozwanym powiecie w 2007 r., co z kolei uniemożliwia ustalenie, czy w przypadku przyznania wyższej dotacji podlegałaby ona częściowemu zwrotowi ze względu na niższą od dotacji wysokość wydatków bieżących powodów. 4. Z uzasadnienia wyroku Sądu Okręgowego wynika, że spór powstał na tle prawidłowości obliczenia przez powiat swoich wydatków bieżących w przeliczeniu na jednego ucznia, ponoszonych w szkołach powiatowych tego samego typu i rodzaju, co szkoła prowadzona przez powodów. Jeżeli w związku z bezprawnym zaniżaniem dotacji przez jednostkę samorządu terytorialnego podmiot prowadzący szkołę niepubliczną odpowiednio zmniejszył swoje wydatki bieżące, to nie poniósł szkody na skutek zaniżenia dotacji. Szkoda powstaje wówczas, gdy podmiot prowadzący szkołę ponosi wydatki bieżące wyższe od otrzymanej, zaniżonej dotacji i nadwyżkę pokrywa z własnych dochodów lub majątku (w tym z czesnego, stanowiącego dochód prowadzącego szkołę). Prawidłowo obliczona dotacja wyznacza minimalną wysokość wydatków bieżących prowadzącego szkołę niepubliczną. Prowadzący może ponosić wyższe wydatki bieżące, lecz nadwyżkę musi pokryć z innych źródeł, najczęściej z czesnego, które obok pokrycia części wydatków bieżących zapewnia prowadzącemu zysk oraz pokrywa ewentualne wydatki niebieżące. Jeżeli dotacja została zaniżona i prowadzący poniósł wyższe od niej wydatki bieżące, to szkodą jest nadwyżka wydatków bieżących (lecz tylko do wysokości dotacji prawidłowo obliczonej) ponad otrzymaną dotację. 5. Tak więc rozpoznanie istoty sprawy w sprawie o naprawienie szkody wyrządzonej niewypłaceniem dotacji wymaga ustalenia dwóch sum: należnej dotacji oraz rzeczywiście poniesionych przez prowadzącego szkołę wydatków bieżących. Sąd drugiej instancji zasadnie uznał, że ustalenie przez Sąd Okręgowy tylko pierwszej z tych sum jest nierozpoznaniem istoty sprawy, niezależnie od tego, czy Sąd odwoławczy miał możliwość ustalenia drugiej z tych sum. 6. Skarżący błędnie zidentyfikowali podstawę wydania wyroku kasatoryjnego. Sąd odwoławczy rzeczywiście stwierdził, że Sąd pierwszej instancji zobligowany jest przeprowadzić pełne postępowanie dowodowe w zakresie kosztów poniesionych III CZ 145/26 5 przez powodów w oparciu o zgromadzony dotychczas materiał dowodowy, na etapie postępowania apelacyjnego uzupełniony o szereg dokumentów finansowych. Jednak jako podstawę wydania orzeczenia kasatoryjnego wskazał nierozpoznanie istoty sprawy, a nie potrzebę przeprowadzenia postępowania dowodowego w całości. Jak wskazano wyżej w pkt 4, ta przesłanka wydania orzeczenia kasatoryjnego z art. 386 § 4 k.p.c. została spełniona i zażalenie podlegało oddaleniu na podstawie art. 39814 w zw. z art. 3941 § 3 k.p.c. 7. Sąd Najwyższy nie rozpoznał wniosku pozwanego o przyznanie kosztów postępowania zażaleniowego i nie zamieścił w postanowieniu orzeczenia, że pozostawia rozstrzygnięcia o nich w orzeczeniu kończącym ponowne rozpoznanie sprawy. Tę formułę z art. 108 § 2 k.p.c. stosuje się tylko w przypadku uchylenia do ponownego rozpoznania orzeczenia kończącego postępowanie. Oczywiście Sąd pierwszej instancji w orzeczeniu kończącym postępowanie powinien uwzględnić koszty postępowania zażaleniowego, wydając na podstawie art. 108 § 1 k.p.c. jedno orzeczenie rozstrzygające o kosztach, zgodnie z zasadami ustanowionymi w art. 98-107 k.p.c. (G.G.)
Analiza z kontekstem sprawy
Co to orzeczenie oznacza dla Twojej sprawy?
Zapytaj o skutki rozstrzygnięcia, podstawę prawną albo argumenty do wykorzystania. AnyLawyer rozpocznie od tej konkretnej sprawy.
Informacje o sprawie
- Typ dokumentu
- postanowienie SN
- Jednostka
- Izba Cywilna Wydział III
- Sędziowie
- SSN Dariusz Pawłyszcze
Powiązane dokumenty
Źródło urzędowe: Sąd Najwyższy