III CZ 168/26

III CZ 168/26 POSTANOWIENIE Sąd Najwyższy w Izbie Cywilnej w składzie: SSN Tomasz Szczurowski 22 września 2026 r. po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym 22 września 2026 r. w Warszawie zażalenia J.K., M.K., W.J.-K. i A.K. na postanowienie Sądu Apelacyjnego we Wrocławiu z 14 lipca 2026 r., V WSC 179/26, w sprawie z powództwa J.K., M.K., W.J.-K. i A.K. przeciwko Bankowi (…) w G. o ustalenie i zapłatę, uchyla zaskarżone postanowienie III CZ 168/26 2 UZASADNIENIE Zaskarżonym postanowieniem z 14 lipca 2026 r. Sąd Apelacyjny we Wrocławiu odrzucił skargę kasacyjną powodów w zakresie dotyczącym punktu 5 wyroku Sądu Apelacyjnego z 30 stycznia 2026 r. Zaznaczono, że zaskarżonym orzeczeniem Sąd Apelacyjny zmienił wyrok Sądu I Instancji i w punktach 1. i 2. oddalił powództwo, w punkcie 3. oddalił wniosek pozwanego o zastrzeżenie zarzutu zatrzymania, oddalił apelację powodów (pkt 4.), a w punkcie 5. uchylił zaskarżony wyrok i sprawę w zakresie powództwa ewentualnego przekazał Sądowi I Instancji do ponownego rozpoznania. Zdaniem Sądu Apelacyjnego zgodnie z treścią art. 394 § 1 1 k.p.c. na orzeczenie Sądu II Instancji który uchylił wyrok Sądu I Instancji i przekazał sprawę do ponownego rozpoznania przysługuje zażalenie do Sądu Najwyższego. Powyższe postanowienie zostało zaskarżone zażaleniem przez powodów, którzy zarzucili naruszenie przepisów postępowania, które miało wpływ na wynik sprawie, tj.: a) art 3941 § 1 1 k.p.c. w zw. z art 3986 § 2 k.p.c. w zw. z art. 386 § 4 k.p.c. poprzez ich błędną wykładnię i niewłaściwe zastosowanie, a to sprowadzające się do odrzucenia skargi kasacyjnej w części dot. punktu 5 wyroku, w którym to sąd uchylił zaskarżony wyrok w zakresie punktu V (rozstrzygnięcie kosztowe) i w tym zakresie sprawę przekazał Sądowi Okręgowemu w Legnicy do ponownego rozpoznania oraz przekazał Sądowi Okręgowemu w Legnicy sprawę do rozpoznania w zakresie roszczenia ewentualnego, w sytuacji w której taki rodzaj rozstrzygnięcia nie jest uchyleniem merytorycznego rozstrzygnięcia, od którego przysługiwałoby stronie zażalenie. Wobec powyższego powodowie wnieśli o uchylenie postanowienia i zasądzenie kosztów postępowania. W odpowiedzi na zażalenie pozwany wniósł o jego oddalenie i zasądzenie kosztów postepowania. Sąd Najwyższy zważył, co następuje. Zażalenie zasługiwało na uwzględnienie. Na wstępie rozważań należy przypomnieć, że Sąd Apelacyjny odrzucił skargę kasacyjną na rozstrzygnięcie zawarte w punkcie 5 wyroku, na mocy którego uchylono III CZ 168/26 3 zaskarżony wyrok w zakresie punktu V i w tym zakresie sprawę przekazano Sądowi Okręgowemu w Legnicy do ponownego rozpoznania oraz przekazano Sądowi Okręgowemu w Legnicy sprawę do rozpoznania w zakresie roszczenia ewentualnego, pozostawiając temu Sądowi rozstrzygnięcie o kosztach postępowania apelacyjnego. W tym kontekście ma rację Sąd Apelacyjny, że zgodnie z art. 3941 § 11 k.p.c. zażalenie do Sądu Najwyższego przysługuje w razie uchylenia przez sąd drugiej instancji wyroku sądu pierwszej instancji i przekazania sprawy do ponownego rozpoznania. Tyle tylko, że w niniejszej sprawie brak było podstaw do przyjęcia, iż rozstrzygnięcie zawarte w pkt 5 wyroku Sądu Apelacyjnego polega zaskarżeniu zażaleniem, a wobec tego że skarga kasacyjna jest niedopuszczalna. Po pierwsze, przeoczono że na mocy art. 3941 § 11 k.p.c. zażalenie przysługuje jedynie w przypadku uchylenia rozstrzygnięcia merytorycznego połączonego z przekazaniem sprawy do ponownego rozpoznania. Tymczasem w punkcie 5 wyroku Sądu Apelacyjnego we Wrocławiu orzeczono o kosztach postępowania. Po drugie, pominięto fakt, że orzeczenie w przedmiocie kosztów postępowania zawsze ma charakter akcesoryjny wobec rozstrzygnięcia merytorycznego. Skoro zaś rozstrzygnięcie merytoryczne podlega zaskarżeniu skarga kasacyjną, to niezasadne jest uznanie, że jest ona niedopuszczalna w zakresie dotyczącym kosztów postępowania. W razie podzielenia stanowiska Sądu Apelacyjnego, po ewentualnym uwzględnieniu skargi kasacyjnej mógłby powstać taki stan rzeczy w którym orzeczenie merytoryczne byłoby uchylone, natomiast akcesyjne orzeczenie kosztowe, niekorzystane dla skarżących, pozostawałoby w mocy. Takiego stanu rzeczy nie można zaaprobować, co również decyduje o błędności orzeczenia Sądu Apelacyjnego odrzucającego skargę kasacyjną. Trzeba zresztą zaznaczyć, że sformułowanie zawarte w punkcie 5 wyroku Sądu Apelacyjnego nie jest zbyt trafne, albowiem nie tyle Sądowi Okręgowemu przekazano sprawę w zakresie rozstrzygnięcia o kosztach, co pozostawiono temu sądowi wydanie tego rozstrzygnięcia. W uzasadnieniu wyroku wskazano zresztą, że mając na uwadze treść art. 108 § 1 zdanie pierwsze 1 k.p.c. należało uznać, że rozstrzygnięcie o kosztach postępowania jest przedwczesne, a sprawę w tym zakresie oraz odnośnie do roszczenia ewentualnego należało przekazać do rozpoznania Sądowi Okręgowemu w Legnicy. Powyższe również przemawiało za uwzględnieniem zażalenia. Jest to zresztą spójne ze stanowiskiem wyrażonym przez Sąd Najwyższy w uchwale z 3 lipca 2024 r. III CZP 61/23, w której wskazano że jeżeli sąd drugiej III CZ 168/26 4 instancji, w wyniku rozpoznania apelacji od wyroku uwzględniającego żądanie główne, uznaje to żądanie za niezasadne, powinien zmienić zaskarżony wyrok, oddalając żądanie główne i oznaczając zmieniony wyrok jako częściowy, oraz uchylić zawarte w nim rozstrzygnięcie o kosztach procesu. W takim wypadku sąd drugiej instancji pozostawia rozpoznanie żądania ewentualnego sądowi pierwszej instancji. Z powyższych względów na podstawie art. 3941 § 3 k.p.c. w zw. z art. 39815 § 1 zd. 1 k.p.c. orzeczono jak w części dyspozytywnej postanowienia. [a.ł]