III CZ 234/25

III CZ 234/25 POSTANOWIENIE Sąd Najwyższy w Izbie Cywilnej w składzie: SSN Adam Doliwa 16 września 2026 r. po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym 16 września 2026 r. w Warszawie zażalenia M.O. na postanowienie Sądu Okręgowego w Opolu z 20 sierpnia 2025 r., II Ca 1128/24 (WSC 18/25), w sprawie z wniosku G.O. z udziałem M.O. o podział majątku wspólnego, 1. oddala zażalenie; 2. odstępuje od obciążania postępowania zażaleniowego. uczestniczki kosztami UZASADNIENIE Postanowieniem z 20 sierpnia 2025 r. Sąd Okręgowy w Opolu w sprawie z wniosku G.O. przy udziale M.O. o podział majątku wspólnego odrzucił skargę kasacyjną uczestniczki (pkt 1) oraz orzekł o zwrocie opłaty sądowej od skargi kasacyjnej (pkt 2). Zażalenie na postanowienie wniosła uczestniczka M.O., zarzucając naruszenie przepisów postępowania cywilnego, tj.: art. 91 pkt 1 k.p.c. w brzmieniu obowiązującym od 1 lipca 2023 r., w zw. z art. 13 § 2 k.p.c. oraz w zw. z art. 19 ust. 1 i art. 20 ustawy z dnia 9 marca 2023 r. o zmianie ustawy - Kodeks postępowania cywilnego oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. z 2023 r., poz. 614) przez: III CZ 234/25 2 - pominięcie, że zgodnie z obowiązującym obecnie brzmieniem art 91 pkt 1 k.p.c. pełnomocnictwo z mocy prawa obejmuje umocowanie do wniesienia skargi kasacyjnej; - błędne uznanie, że zmieniona treść art. 91 pkt 1 k.p.c. w brzmieniu obowiązującym od 1 lipca 2023 r. dotyczy tylko pełnomocnictw udzielonych od tego dnia, podczas gdy ustawa nowelizująca nie zawiera przepisu przejściowego dotyczącego obowiązywania zmienionego art. 91 pkt 1 k.p.c., natomiast ogólną zasadą przyjętą w ustawie nowelizującej (w jej art. 19 ust. 1) jest natychmiastowe obowiązywanie nowych przepisów również w postępowaniach wszczętych przed wejściem w życie nowelizacji, a ponadto wskazuje na to cel nowelizacji; - pominięcie, ze art. 20 ustawy nowelizującej nie dotyczy oceny zakresu umocowania na podstawie pełnomocnictwa udzielonego przed wejściem w życie ustawy nowelizującej skoro skutki zmiany art. 91 pkt 1 mogą wystąpić dopiero po zakończeniu postępowania przed sądem drugiej instancji, a sam przepis art. 20 ustawy nowelizującej miał na celu zapobieżenie negatywnym skutkom ewentualnego działania wstecz nowych przepisów, co w przypadku rozszerzenia zakresu pełnomocnictwa o wniesienie skargi kasacyjnej nie mogło mieć miejsca; - art. 3985 § 1 w zw. z art. 387 § 3 i w zw. z art. 133 § 3 k.p.c., a to wszystko w zw. z art. 13 § 2 k.p.c. - przez pominięcie, że w sytuacji, w której pełnomocnik strony w postępowaniu apelacyjnym nie posiada umocowania do wniesienia skargi kasacyjnej to orzeczenie wraz z uzasadnieniem powinno zostać doręczone samej stronie, a nie temu pełnomocnikowi, nawet jeśli to ten pełnomocnik złożył wniosek o doręczenia uzasadnienia; - art. 3986 § 2 w zw. z art. 39821 w zw. z art. 391 § 1 k.p.c., a to wszystko w zw. z art. 13 § 2 k.p.c. - przez odrzucenie skargi kasacyjnej mimo braku do tego podstaw, skoro skarga kasacyjna uczestniczki postępowania nie zawierała braków formalnych uniemożliwiających nadanie skardze dalszego biegu. Skarżąca wniosła o uchylenie zaskarżonego postanowienia w pkt 1. W odpowiedzi na zażalenie wnioskodawczyni G.O. wniosła o oddalenie zażalenia. III CZ 234/25 3 Sąd Najwyższy zważył, co następuje: Zażalenie nie zasługiwało na uwzględnienie. Stosownie do art. 91 k.p.c. w brzmieniu sprzed nowelizacji dokonanej ustawą z dnia 9 marca 2023 r. o zmianie ustawy - Kodeks postępowania cywilnego oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. poz. 614), która weszła w życie 1 lipca 2023 r., pełnomocnictwo procesowe nie obejmowało z samego prawa umocowania pełnomocnika do działania po uprawomocnieniu się orzeczenia, w tym wniesienia skargi kasacyjnej i udziału w postępowaniu kasacyjnym. Pojęcie „sprawy” wykładane było bowiem na gruncie tego przepisu, jako zespół czynności procesowych stron i sądu rozciągających się między wniesieniem pozwu (wniosku) a uprawomocnieniem się orzeczenia co do istoty lub w inny sposób kończącego postępowanie. W konsekwencji przyjmowano, że co do zasady do zakresu pełnomocnictwa nie wchodzą czynności procesowe dotyczące postępowania, które może toczyć się po uprawomocnieniu orzeczenia (zob. uchwałę składu 7 sędziów Sądu Najwyższego z dnia 5 czerwca 2008 r., sygn. akt III CZP 142/07, OSNC 2008, Nr 11, poz. 122). Na gruncie dokonanej ustawą z dnia 9 marca 2023 r. o zmianie ustawy Kodeks postępowania cywilnego oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. poz. 614) nowelizacji art. 91 k.p.c. przeważa stanowisko, że zmiana zakresu pełnomocnictwa procesowego, wynikająca z nowego brzmienia art. 91 pkt 1 k.p.c., znajduje zastosowanie jedynie do pełnomocnictw udzielonych po dniu jej wejścia w życie. Na gruncie niniejszej sprawy uczestniczka M.O. udzieliła pełnomocnictwa r.pr. I.J. 15 listopada 2013 r., zatem przed dniem wejścia w życie znowelizowanej regulacji. Ponadto pełnomocnik uczestniczki, prawidłowo wezwany do uzupełnienia braków fiskalnych i formalnych skargi kasacyjnej, spełnił ciążący na nim obowiązek jedynie w zakresie uzupełnienia braków fiskalnych. Nie złożył pisma, do którego dołączyłby nową treść pełnomocnictwa uprawniającego go do wniesienia skargi kasacyjnej i reprezentowania strony przed Sądem Najwyższym. Mając powyższe na uwadze Sąd Najwyższy oddalił zażalenie na podstawie art. 3941 § 3 k.p.c. w zw. z art. 39814 k.p.c. O kosztach postępowania III CZ 234/25 4 zażaleniowego orzeczono na podstawie art. 102 k.p.c., mając na uwadze charakter sprawy. (P.H.) [a.ł]