III KO 138/26

III KO 138/26 POSTANOWIENIE Sąd Najwyższy w składzie: Dnia 15 września 2026 r. SSN Ryszard Witkowski w sprawie P.M., skazanego za czyny z art. 13 § 1 k.k. w zw. z art. 148 § 2 pkt 2 k.k.; art. 18 § 2 k.k. w zw. z art. 233 § 1 k.k. i in., na posiedzeniu w Izbie Karnej w dniu 15 września 2026 r., w przedmiocie rozważenia dopuszczalności wniosku o wznowienie postępowania, w sprawie zakończonej prawomocnym wyrokiem Sądu Apelacyjnego w Krakowie z 29 grudnia 2021 r. sygn. akt II AKa 210/21 zmieniającym wyrok Sądu Okręgowego w Krakowie z 24 marca 2021 r. sygn. akt III K 223/19, na podstawie art. 545 § 3 k.p.k. p o s t a n o w i ł: 1. odmówić przyjęcia wniosku o wznowienie postępowania wobec jego oczywistej bezzasadności. 2. pozostawić bez rozpoznania wniosek o wyznaczenie obrońcy z urzędu. UZASADNIENIE Sąd Okręgowy w Krakowie wyrokiem z 24 marca 2021 r. sygn. akt III K 223/19, uznał P.M. za winnego popełnienia czynu z art. 13 § 1 k.k. w zw. z art. 148 § 2 pkt 2 k.k. i art. 280 § 1 k.k. i art. 156 § 1 pkt 2 k.k. i art. 275 k.k. i art. 276 k.k. w zw. z art. 11 § 2 k.k. w zw. z art. 64 § 1 k.k., za który wymierzono III KO 138/26 2 mu karę 14 lat pozbawienia wolności, a w związku ze skazaniem ponadto za siedem innych przestępstw jako karę łączną wymierzono P.M. karę 15 lat pozbawienia wolności. Po przeprowadzeniu postępowania odwoławczego Sąd Apelacyjny w Krakowie wyrokiem z 29 grudnia 2021 r. sygn. akt II AKa 210/21, zmienił zaskarżony wyrok sądu I instancji wyłącznie w zakresie kosztów procesu, w pozostałym zakresie utrzymując go w mocy. Pismem z 20 kwietnia 2026 r. skazany zwrócił się do Sądu Okręgowego w Krakowie o ustanowienia obrońcy z urzędu do tej sprawy wznowieniowej, zapewniając, że na podstawie poczynionych w toku śledztwa w sprawie […] ustaleń powinien zostać uniewinniony. Jednak wskazane postępowanie przygotowawcze, którego przedmiotem był czyn polegający na przekroczeniu uprawnień w nieustalonym dniu, lecz w okresie od 1 września do 31 października 2019 r. w O. przez ustalonego funkcjonariusza Komendy Powiatowej Policji w O. polegającego na podrzuceniu podstępnym do skrzynki listowej ustalonej osoby niewysłanej korespondencji P.M., w postaci listu do matki, a zatrzymanego wcześniej przez administrację zakładu karnego jako niedozwoloną korespondencję w trakcie przeszukania celi w Zakładzie Karnym w W., gdzie był tymczasowo aresztowany, celem skierowania przeciwko niemu postępowania karnego o przestępstwo, którego nie popełnił, albowiem wprawdzie list do matki sporządził, jednak nie miał zamiaru go wysłać. Przedmiotowe postępowanie przygotowawcze o czyn z art. 231 § 1 k.k. i art. 235 k.k. w zw. z art. 11 § 2 k.k. zostało na zasadzie art. 17 § 1 pkt 1 k.p.k. umorzone postanowieniem Prokuratury Rejonowej w Wadowicach z 30 grudnia 2025 r. wobec stwierdzenia, iż czynu tego nie popełniono, a postanowienie to, po rozpoznaniu zażalenie skazanego i jego pełnomocnika, zostało utrzymane w mocy postanowieniem Prokuratury Okręgowej w Krakowie z 1 kwietnia 2026 r. sygn. akt […]. Te same okoliczności podniesione zostały w piśmie skazanego bez daty, data wpływu 21 sierpnia 2026 r., uzupełniającym przywołany na wstępie wniosek, sporządzonym w odpowiedzi na zarządzenie Sądu Najwyższego z 5 sierpnia 2026 III KO 138/26 3 r. skierowane do niego w sprawie III KO 138/26, w którym podniósł, iż ustalenia faktyczne poczynione w sprawie III K 223/19 w zakresie przypisanego mu wyrokiem Sądu Okręgowego w Krakowie z 24 marca 2021 r. czynu z art. 18 § 2 k.k. w zw. z art. 233 § 1 k.k., zmienionym wyrokiem Sądu Apelacyjnego w Krakowie z 29 grudnia 2021 r. sygn. akt II AKa 210/21, są całkowicie sprzeczne z zabranym materiałem dowodowym. Podkreślając jednocześnie, że nie dopuścił się zarzucanego mu przestępstwa, zaprezentował odmienną optykę w zakresie interpretacji poszczególnych dowodów i ustaleń stanu faktycznego. Sąd Najwyższy zważył, co następuje. Wznowienie postępowania jest w polskiej procedurze karnej zaliczane do nadzwyczajnych środków zaskarżenia (por. tytuł działu XI k.p.k.). Zróżnicowane podstawy wznowienia postępowania, wyraźnie wskazują na korekcyjny charakter tej instytucji. Podkreśla się, że w przypadku wznowienia na wniosek strony są one zdeterminowane przyczynami egzogennymi (zewnętrznymi) wobec prawomocnie zakończonego postępowania (por. B. Janusz – Pohl, w: P. Wiliński ( red. ), Polski proces karny, Warszawa 2020, s. 680 – 681 ). Przepis art. 545 § 3 k.p.k., określający obowiązek dokonywania kontroli wniosku o wznowienie postępowania z punktu widzenia jego ewentualnej bezzasadności, przewiduje możliwość odmowy przyjęcia wniosku niepochodzącego od osoby wymienionej w § 2 ( obrońca lub pełnomocnik ) bez wzywania do usunięcia jego braków formalnych, jeżeli z treści wniosku strony, w szczególności odwołującego się do okoliczności, które były już rozpoznawane w postępowaniu o wznowienie postępowania, wynika jego oczywista bezzasadność. Dla dokonania tej kontroli decydująca jest sama treść wniosku strony, a w razie uzupełnienia zawartej w nim argumentacji dodatkowym pismem (pismami) strony również i te treści. Stosownie do art. 545 § 3 k.p.k. osobisty wniosek strony o wznowienie postępowania podlega w sposób formalny wstępnej kontroli w zakresie jego treści. W wypadku stwierdzenia, że świadczy ona o jego oczywistej bezzasadności, sąd odmawia przyjęcia wniosku niepochodzącego od profesjonalnego pełnomocnika. Przepis ten można zastosować w szczególności wówczas, gdy oczywista bezzasadność wniosku jest widoczna na pierwszy rzut oka, niewątpliwa i wniosek III KO 138/26 4 ten obiektywnie nie może doprowadzić do wzruszenia orzeczenia (por. postanowienie Sądu Najwyższego z 15 listopada 2023 r. sygn. akt IV KO 85/23). W orzecznictwie Sądu Najwyższego stwierdzono, że ta oczywista bezzasadność wniosku wynikać może także z tego, że wskazano w nim podstawy wznowienia, które nie są przewidziane w ustawie albo z tego, że w ogóle nie wskazano żadnych podstaw wznowienia, ograniczając się do postulowania przeprowadzenia kolejnej kontroli odwoławczej (zob. np. postanowienie Sądu Najwyższego z 25 września 2015 r. sygn. akt II KO 49/15, OSNKW 2016, z. 1, poz. 5). Analiza pisma skazanego o wznowienie postępowania pozwala stwierdzić, że żadna ze wskazanych okoliczności nie mieści się w katalogu przesłanek zawartych w art. 540 k.p.k., art. 540a k.p.k. lub art. 540b k.p.k., a zarzuty, jakie stawia skazany wyrokom wydanym w jego sprawie dotyczą tylko postępowania dowodowego ewentualnie jego braków. Jego zdaniem prawidłowa ocena materiału dowodowego winna prowadzić do wniosku, iż nie jest on sprawcą przypisanego mu przestępstwa. Oceniając wniosek z uwzględnieniem powyższego, jego oczywista bezzasadność jawiła się na pierwszy rzut oka, gdyż poza prezentacją pozostającej w opozycji do ustaleń przyjętych za podstawę skazania interpretacji poszczególnych dowodów i negowaniem własnego sprawstwa, nie zostały w nim podniesione żadne okoliczności, które mogłyby być ewentualną podstawą do rozpatrywania w kontekście przesłanek wznowieniowych. Nie jest nią w realiach niniejszego postępowania także uwypuklona kwestia popełnienia przez wskazaną osobę domniemanego czynu zabronionego podczas i w związku z przestępstwem przypisanym sprawcy. Zgodnie bowiem z przepisem art. 540 § 1 pkt 1 k.p.k. w zw. z art. 541 k.p.k., aby wniosek o wznowienie postępowania oparty na podstawie propter falsa mógł okazać się skuteczny, wnioskodawca musiałby wykazać nie tylko to, że w związku z postępowaniem dopuszczono się przestępstwa i istnieje uzasadniona podstawa do przyjęcia, że mogło to mieć wpływ na treść orzeczenia (art. 540 § 1 pkt 1 k.p.k.), ale nadto potwierdzić fakt popełnienia przestępstwa prawomocnym wyrokiem skazującym (art. 541 § 1 k.p.k.) lub orzeczeniem wskazującym, że rozstrzygnięcie takie nie może zapaść z powodu przyczyn wymienionych w art. 17 § 1 pkt 3-11 lub w art. 22 k.p.k. Przepis art. 541 § 2 k.p.k. III KO 138/26 5 wyraźnie stanowi bowiem, że wniosek o wznowienie postępowania oparty na podstawie z art. 540 § 1 pkt 1 k.p.k. powinien wskazywać wyrok skazujący lub orzeczenie zapadłe w postępowaniu karnym, stwierdzające niemożność wydania wyroku skazującego. Postępowanie sądowe zakończone prawomocnym orzeczeniem na podstawie przesłanki propter falsa wznawia się tylko, jeżeli w związku z postępowaniem dopuszczono się przestępstwa, a istnieje uzasadniona podstawa do przyjęcia, że mogło to mieć wpływ na treść orzeczenia. Aby jednak było możliwe wznowienie postępowania, wobec tego, że konkretny świadek złożył fałszywe zeznania, należy nie tylko wykazać, iż zeznania te miały istotny wpływ na treść orzeczenia, ale przede wszystkim musi zaistnieć nowy byt prawny w postaci prawomocnego wyroku skazującego za takie fałszywe zeznania. W przedmiotowej sprawie takiego wyroku brak. W przedmiotowej sprawie skarżący nie wykazał, by tego rodzaju orzeczenie kiedykolwiek zapadło. Co oczywiste nie jest takim orzeczeniem wspomniane w części wstępnej postanowienie Prokuratury Rejonowej w Wadowicach z 30 grudnia 2025 r. o umorzeniu na zasadzie art. 17 § 1 pkt 1 k.p.k. śledztwa w sprawie […] o czyn z art. 231 § 1 k.k. i art. 235 k.k. w zw. z art. 11 § 2 k.k. wobec stwierdzenia, iż czynu tego nie popełniono, utrzymane w mocy postanowieniem Prokuratury Okręgowej w Krakowie z 1 kwietnia 2026 r. sygn. akt […]. Celem postępowania wznowieniowego w żadnym wypadku nie jest weryfikacja oceny dowodów, ustaleń faktycznych, czy sprawstwa i winy, lecz zbadanie czy w sprawie ujawniły się ściśle określone okoliczności odpowiadające normatywnym podstawom wznowienia postępowania sądowego. Skoro nie wystąpiły, orzeczono jak w części dyspozytywnej postanowienia, bez wzywania do uzupełnienia jego braków formalnych. Z uwagi na odmowę przyjęcia wniosku skazanego w trybie art. 545 § 3 k.p.k., wniosek o wyznaczenie obrońcy z urzędu należało pozostawić bez rozpoznania. W tym stanie rzeczy należało orzec jak w pkt 1 i 2 sentencji postanowienia. [WB] [a.ł] III KO 138/26 6