Sygnatura
IV KO 107/26
postanowienie SN IV KO 107/26
- Izba
- Izba Karna
- Data orzeczenia
- 9 września 2026
Treść rozstrzygnięcia
<!DOCTYPE html> IV KO 107/26 POSTANOWIENIE Sąd Najwyższy w składzie: Dnia 9 września 2026 r. SSN Paweł Kołodziejski w sprawie z zażalenia X. Y. na postanowienie prokuratora Prokuratury Rejonowej Białystok-Południe w Białymstoku z dnia 10 sierpnia 2026 r., sygn. akt [...], o odmowie wszczęcia śledztwa w sprawie o czyn z art. 231 § 1 k.k., po rozpoznaniu w Izbie Karnej na posiedzeniu w dniu 9 września 2026 r., wniosku Sądu Rejonowego w Białymstoku zawartego w postanowieniu z dnia 20 sierpnia 2026 r., sygn. akt III Kp 2200/26, o przekazanie sprawy do rozpoznania innemu sądowi równorzędnemu z uwagi na dobro wymiaru sprawiedliwości, na podstawie art. 37 § 1 k.p.k. p o s t a n o w i ł: przekazać sprawę Sądu Rejonowego w Białymstoku o sygn. akt III Kp 2200/26 do rozpoznania Sądowi Rejonowemu w Sokołowie Podlaskim. UZASADNIENIE Sąd Rejonowy w Białymstoku postanowieniem z dnia 20 sierpnia 2026 r. wystąpił w trybie art. 37 k.p.k. do Sądu Najwyższego o rozważenie możliwości przekazania sprawy o sygn. akt III Kp 2200/26 innemu sądowi równorzędnemu z IV KO 107/26 2 uwagi na dobro wymiaru sprawiedliwości. W uzasadnieniu tej inicjatywy wskazał, że przedmiotowa sprawa dotyczy rozpoznania zażalenia na postanowienie o odmowie wszczęcia śledztwa w sprawie dotyczącej przekroczenia uprawnień lub niedopełnienia obowiązków przez SSA X.1 Y.1, która była wieloletnim sędzią Sądu Rejonowego w Białymstoku, a w latach […] pełniła funkcję prezesa tego sądu. Zdaniem wnioskodawcy okoliczność ta wskazuje na „usprawiedliwione przekonanie o braku warunków do obiektywnego rozpoznania sprawy przez Sąd Rejonowy w Białymstoku (…)”. Sąd Najwyższy zważył, co następuje. Wniosek zasługiwał na uwzględnienie. W orzecznictwie Sądu Najwyższego niejednokrotnie wskazywano, że skoro przekazanie sprawy innemu sądowi równorzędnemu na podstawie art. 37 k.p.k. stanowi odstępstwo od konstytucyjnej gwarancji rozpoznania sprawy przez sąd miejscowo właściwy (art. 45 ust. 1 Konstytucji), to możliwość skorzystania z tego trybu powinna mieć miejsce wyjątkowo, gdy przemawiają za tym szczególne względy związane z dobrem wymiaru sprawiedliwości. Jednym z nich jest autorytet wymiaru sprawiedliwości, dla kształtowania którego należy unikać sytuacji, w których rozpoznanie danej sprawy przez sąd właściwy miejscowo wiązałoby się z ograniczeniem swobody orzekania lub mogłoby, w odczuciu społecznym, prowadzić do uzasadnionego przekonania o braku warunków do bezstronnego rozpoznania sprawy (zob. m. in. postanowienie SN z dnia 18 lutego 2021 r., IV KO 4/21; postanowienie SN z dnia 27 marca 2023 r., IV KO 20/23; postanowienie SN z dnia 14 sierpnia 2024 r., IV KO 75/24; postanowienie SN z dnia 9 maja 2023 r., II KO 42/23). W judykaturze od dawna podkreśla się przy tym, że ryzyko powstania takich wątpliwości w odczuciu postronnego obserwatora niewątpliwie zaistnieje wówczas, gdy sędzia sądu właściwego do rozpoznania sprawy jest stroną postępowania, w tym zawiadamiającym o przestępstwie, bądź osobą wskazaną w zawiadomieniu jako potencjalny sprawca przestępstwa (zob. postanowienie SN z dnia 8 lipca 2022 r., IV KO 61/22 i przywołane tam orzecznictwo). Nadto, w realiach konkretnej sprawy takie ryzyko może wystąpić również sytuacji, w której jeszcze do niedawna w sądzie właściwym orzekała i – co więcej – pełniła w nim kierowniczą IV KO 107/26 3 funkcję osoba, której rozstrzygnięcie sprawy dotyczy (por. postanowienie SN z dnia 30 kwietnia 2008 r., V KO 32/08; postanowienie SN z dnia 26 lipca 2023 r., IV KO 52/23). Analiza przedmiotowej sprawy pod kątem wyżej przedstawionych rozważań wykazała, że inicjatywa Sądu Rejonowego w Białymstoku jest zasadna. Należy bowiem zauważyć, że organ ten musiałby rozpoznać zażalenie X. Y. na postanowienie o odmowie wszczęcia śledztwa w sprawie, w której potencjalnym sprawcą przestępstwa realizującego znamiona przekroczenia uprawnień lub niedopełnienia obowiązków przez funkcjonariusza publicznego (art. 231 § 1 k.k.) jest SSA X.1 Y.1. będąca do niedawna wieloletnim sędzią Sądu Rejonowego w Białymstoku, a do tego w latach 2017-2021, osobą pełniącą funkcję prezesa tego sądu. Zaistniały układ procesowy może więc prowadzić do powstania nie tylko u samej skarżącej, lecz także w odbiorze społecznym nieodpartych wątpliwości co do obiektywizmu Sądu Rejonowego w Białymstoku. Wprawdzie w chwili obecnej SSA X.1 Y.1 nie orzeka w sądzie właściwym i nie pełni już w nim kierowniczej funkcji (aktualnie orzeka w pionie cywilnym Sądu Apelacyjnego w Białymstoku), niemniej niewątpliwie nadal może być postrzegana jako osoba bardzo blisko związana z lokalnymi organami wymiaru sprawiedliwości. Okoliczność ta może rodzić spekulacje i zastrzeżenia co do zachowania pełnej bezstronności sądu właściwego, tj. Sądu Rejonowego w Białymstoku, przy orzekaniu w przedmiocie rozpoznania – kolejnego już w sprawie dotyczącej czynu z art. 231 § 1 k.k. – środka zaskarżenia wniesionego przez X. Y. (zob. postanowienie k. 11 akt o sygn. [...]). Biorąc pod uwagę powyższe, Sąd Najwyższy przekazał przedmiotową sprawę do rozpoznania innemu sądowi równorzędnemu, tj. Sądowi Rejonowemu w Sokołowie Podlaskim, położonemu poza obszarem apelacji białostockiej. Z tych też względów orzeczono jak w sentencji. [WB] [r.g.] IV KO 107/26 4
Analiza z kontekstem sprawy
Co to orzeczenie oznacza dla Twojej sprawy?
Zapytaj o skutki rozstrzygnięcia, podstawę prawną albo argumenty do wykorzystania. AnyLawyer rozpocznie od tej konkretnej sprawy.
Informacje o sprawie
- Typ dokumentu
- postanowienie SN
- Jednostka
- Izba Karna Wydział IV
- Sędziowie
- SSN Paweł Kołodziejski
Powiązane dokumenty
Źródło urzędowe: Sąd Najwyższy