V KO 134/26

V KO 134/26 POSTANOWIENIE Sąd Najwyższy w składzie: Dnia 22 września 2026 r. SSN Tomasz Artymiuk w sprawie M.S. skazanego z art. 148 § 2 pkt 1 k.k. i in., po rozpoznaniu na posiedzeniu w Izbie Karnej w dniu 22 września 2026 r. wniosku skazanego o wznowienie postępowania zakończonego prawomocnym wyrokiem Sądu Apelacyjnego w Gdańsku z dnia 31 maja 2021 r., sygn. akt II AKa 6/20, zmieniającym wyrok Sądu Okręgowego w Gdańsku z dnia 8 kwietnia 2019 r., sygn. akt IV K 254/16, na podstawie art. 545 § 3 k.p.k. p o s t a n o w i ł odmówić przyjęcia wniosku bezzasadności. [WB] wobec jego oczywistej UZASADNIENIE W dniu 23 lipca 2026 r. do Sądu Najwyższego wpłynął wniosek M.S. o wyznaczenie mu obrońcy z urzędu w celu sporządzenia wniosku o wznowienie postępowania zakończonego prawomocnym wyrokiem Sądu Apelacyjnego w Gdańsku z dnia 31 maja 2021 r., sygn. akt II AKa 6/20, zmieniającym wyrok Sądu Okręgowego w Gdańsku z dnia 8 kwietnia 2019 r., sygn. akt IV K 254/16, którym to wyrokiem – w sprawie wieloosobowej – wyżej wymieniony skazany został m.in. za V KO 134/26 2 czyn z art. 148 § 2 pkt 1 k.k. na łączną karę dożywotniego pozbawienia wolności. Uzasadnienie wniosku skazanego zawiera jedynie stwierdzenie, że „Akta z postępowania prokuratorskiego nie są kompatybilne z aktami postępowania sądowego. Noszą znaczące odmienne różnice zatem postępowanie sądowe winno być przeprowadzone na nowo”. Sąd Najwyższy zważył, co następuje. Ponieważ wniosek skazanego jest oczywiście bezzasadny należało odmówić jego przyjęcia bez wzywania do usunięcia jego braków formalnych tj. sporządzenia i podpisania wniosku przez podmiot wskazany w art. 545 § 2 k.p.k. (adwokata lub radcę prawnego). Podstawę takiego rozstrzygnięcia stanowi art. 545 § 3 k.p.k. Wymieniona w powołanym przepisie możliwość wydana przewidzianej w nim decyzji procesowej, nie ogranicza się wyłącznie do tych wypadków, w których we wniosku o wznowienie podniesione zostały okoliczności będące już wcześniej przedmiotem rozpoznawania w postępowaniu o wznowienie postępowania. Użycie w treści art. 545 § 3 k.p.k. zwrotu „w szczególności” nie pozostawia wątpliwości, że jest to wskazanie przykładowe. Uznanie wniosku o wznowienie za oczywiście bezzasadny będzie miało więc miejsce również w sytuacjach, gdy w sposób oczywisty, rzucający się w oczy, wniosek ten oparty zostanie na innych podstawach niż te, które określone zostały w przepisach rozdziału 56 Kodeksu postępowania karnego. Stosowanie wskazanego przepisu należy w związku z tym uznać za konieczne w wypadkach, w których sąd wznowieniowy w sposób nie budzący wątpliwości stwierdzi, że żadna ze wskazanych we wniosku okoliczności nie mieści się w katalogu przesłanek wznowieniowych zawartych w art. 540 k.p.k., art. 540a k.p.k. lub art. 540b k.p.k. oraz gdy nie będzie wchodzić w grę działanie tego sądu z urzędu (art. 542 § 3 k.p.k.) lub też wniosek w ogóle nie zawiera okoliczności uzasadniających wszczęcie postępowania o charakterze nadzwyczajnym (zob. postanowienia Sądu Najwyższego: z dnia 25 września 2015, II KO 49/15, OSNKW 2016, z. 1, poz. 5; z dnia 19 stycznia 2016 r., V KO 77/15; z dnia 20 maja 2016 r., V KO 39/16, OSNKW 2016, z. 9, poz. 59; z dnia 22 listopada 2016 r, IV KO 78/16; z dnia 14 grudnia 2016 r., III KO 72/16). Tego rodzaju sytuacja ma miejsce w niniejszej sprawie. V KO 134/26 3 Skazany w swoim piśmie procesowym nie wskazuje na okoliczności, które odpowiadałyby którejkolwiek z przesłanek wznowieniowych przewidzianych przez powołane wyżej przepisy, w tym w szczególności nie przedstawia niczego co mogłoby odpowiadać pojęciu „nowe fakty lub dowody”. Jego wystąpienie zawiera jedynie sugestię o istniejących różnicach pomiędzy aktami prokuratorskimi a sądowymi. Nie precyzuje przy tym, na czym i w jakim zakresie różnice te występują. Należy w związku z tym przypomnieć, że to na wnioskodawcy ciąży obowiązek udowodnienia okoliczności, która ma stanowić podstawę wznowienia postępowania, skoro wcześniej prawomocnym wyrokiem skazującym obalone zostało domniemanie niewinności. Nie jest też rolą sądu wznowieniowego poszukiwanie podstaw do wznowienia postępowania ani też ocena sposobu procedowania z dowodami przez sądy rozpoznające merytorycznie sprawę w postępowaniu zasadniczym. W sprawie o wznowienie postępowania nie jest dopuszczalne badanie prawidłowości oceny materiału dowodowego dokonanej przez sądy wyrokujące i czynienie odmiennych ustaleń faktycznych, gdyż przedmiotem postępowania wznowieniowego nie jest kwestia odpowiedzialności karnej, tylko istnienie podstaw do wznowienia postępowania (zob. postanowienia Sądu Najwyższego: z dnia 25 lutego 2004 r., II KO 75/03 oraz z dnia 13 maja 2009 r., II KO 31/08). Jedynie hipotetycznie można założyć, że skoro zdaniem skazanego – bo tak też można interpretować treść pisma M.S. – prokurator nie przedstawił sądowi materiału dowodowego, który zgromadził w toku postępowania przygotowawczego, to doszło do popełnienia czynu zabronionego z art. 236 § 1 k.k. Skoro zaś tak, to podkreślić należy, że wystąpienie przesłanki wznowieniowej określonej w art. 540 § 1 pkt 1 k.p.k. wymaga przedstawienia prawomocnego wyroku skazującego za takie przestępstwo lub orzeczenia o niemożliwości wydania wyroku z powodu przyczyn wymienionych w art. 17 § 1 pkt 3 – 11 k.p.k. lub w art. 22 k.p.k. (art. 541 § 1 k.p.k.), a obowiązek wskazania takiego wyroku lub orzeczenia również obciąża wnioskodawcę (art. 541 § 2 k.p.k.), czego M.S. w swoim wystąpieniu także nie uczynił. Oczywiste jest również i to, że w wypadku oczywistej bezzasadności wniosku o wznowienie zbędne jest wyznaczanie wnioskodawcy obrońcy z urzędu, V KO 134/26 4 pomimo zgłoszenia takiego żądania w samym wniosku lub obok niego. Ustanowienie przez sąd z urzędu przedstawiciela procesowego uznać należy za zasadne wyłącznie w takich sytuacjach, gdy treść pisma procesowego zainteresowanego chociaż w minimalnym stopniu wskazuje na konieczność zbadanie przez podmiot profesjonalny zawartych w nim twierdzeń przez pryzmat przesłanek wznowieniowych przewidzianych w powołanych wyżej przepisach regulujących instytucję nadzwyczajnego środka zaskarżenia jakim jest wznowienie postępowania. Skoro przepis art. 545 § 3 k.p.k. nie wymaga, aby w przewidzianej w nim konfiguracji procesowej wzywać osobę inicjującą postępowanie o wznowienie postępowania do usunięcia braków formalnych wniosku, to tym samym pozbawione zasadności jest też wyznaczenie jej obrońcy, skoro sama treść wniosku nie daje jakichkolwiek podstaw do czynienia rozważań w kontekście którejkolwiek z podstaw uzasadniających wznowienie postępowania. Z tych względów postanowiono, jak na wstępie. [WB] [a.ł]