II CSKP 641/22

II CSKP 641/22 WYROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Sąd Najwyższy w Izbie Cywilnej w składzie: 17 lipca 2026 r. SSN Grzegorz Misiurek (przewodniczący) SSN Władysław Pawlak SSN Agnieszka Piotrowska (sprawozdawca) po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym 17 lipca 2026 r. w Warszawie skargi kasacyjnej Bank S.A. w W. od wyroku Sądu Okręgowego w Warszawie z 20 listopada 2019 r., V Ca 1979/18, w sprawie z powództwa A.K. przeciwko Bank S.A. w W. o zapłatę, 1) oddala skargę kasacyjną, 2) zasądza od pozwanego na rzecz powódki koszty postępowania kasacyjnego w kwocie 1800 (jeden tysiąc osiemset) zł z odsetkami w wysokości odsetek ustawowych za opóźnienie w spełnieniu świadczenia pieniężnego za czas po upływie tygodnia od dnia doręczenia pozwanemu odpisu wyroku do dnia zapłaty. Władysław Pawlak Grzegorz Misiurek Agnieszka Piotrowska UZASADNIENIE II CSKP 641/22 2 Wyrokiem z 3 kwietnia 2018 r. Sąd Rejonowy dla Warszawy Mokotowa w Warszawie zasądził od strony pozwanej Banku spółki akcyjnej z siedzibą w W. (dalej Bank) na rzecz powódki A.K. kwotę 28 716,20 zł i 5226,57 franków szwajcarskich (dalej CHF) z odsetkami ustawowymi za opóźnienie od 3 marca 2018 r. do dnia zapłaty. Sąd ustalił, że w dniu 15 października 2008 r powódka zawarła ze stroną pozwaną bliżej opisaną umowę […], na podstawie której pozwany Bank udzielił powódce kredytu w kwocie 216 811,21 CHF na wskazane w umowie cele mieszkaniowe, na warunkach wskazanych w treści umowy, a także jej części ogólnej (COU) i szczegółowej (CSU). Sąd przytoczył postanowienia umowy, z których wynikało, że wypłata kredytu nastąpi jednorazowo, przy przeliczeniu według kursu kupna CHF wskazanego w Tabeli kursów walut obcych pozwanego Banku i obowiązującego w dniu realizacji polecenia wypłaty. Kredyt mógł być wypłacony w walucie wymienialnej tylko na finansowanie zobowiązań powódki za granicą i w przypadku zaciągnięcia kredytu na spłatę kredytu walutowego, natomiast wypłata kredytu na finansowanie zobowiązań w kraju następowała w walucie polskiej. Powódka zobowiązała się spłacić kredyt w terminie do 15 października 2033 r. w ratach annuitetowych, płatnych do 15 tego każdego miesiąca. Spłata przez powódkę wymagalnych rat kredytu następowała w drodze pobierania przez pozwany Bank należnych wierzytelności z tytułu udzielonego kredytu z rachunku ROR, rachunku walutowego lub rachunku technicznego, przy czym powódka zobowiązała się do zapewnienia na tych rachunkach środków pieniężnych w wysokości co najmniej równej należnej racie kredytu. Umowa została zawarta przez strony według standardowego wzorca umownego stosowanego przez pozwany Bank; jej postanowienia nie były indywidualnie uzgadniane przez strony. W dniu 15 października 2008 r., pozwany Bank wypłacił powódce kwotę 477 960,31 zł, stanowiącą równowartość 216 811,21 CHF. W okresie od 19 października 2011 r. do 2 września 2013 r. powódka uiściła na rzecz kredytodawcy kwotę 28 716,20 zł oraz 5 266,57 CHF Z tytułu spłaty kredytu, odsetek, odsetek karnych oraz prowizji. Pismem z 15 marca 2016 r., pozwany Bank wypowiedział powódce opisaną umowę kredytu, powołując się na opóźnienie w jego spłacie. Pismem z 15 lutego 2017 r., II CSKP 641/22 3 doręczonym pozwanemu 17 lutego 2017 r., powódka wezwała pozwany Bank do zapłaty kwoty 127 953,18 zł oraz kwoty 30 081,59 CHF w terminie 7 dni od daty doręczenia wezwania z tytułu bezpodstawnie pobranych środków pieniężnych w wykonaniu przedmiotowej umowy kredytu. W oparciu o powyższe ustalenia, Sąd Rejonowy uznał umowę, stanowiącą podstawę roszczeń powódki, za umowę kredytu walutowego, denominowanego w relacji PLN/CHF, spełniającą wymagania ustawowe zawarte w art. 69 prawa bankowego w ówczesnym brzmieniu, a zatem niesprzeczną z prawem i ważną. Zawarte w paragrafach 4 pkt 22 i 22 pkt 2 COS postanowienia umowne Sąd Rejonowy uznał natomiast za niedozwolone w świetle art. 3851 k.c. i z tej przyczyny niewiążące powódki jako konsumentki. Świadczone przez powódkę na rzecz pozwanego Banku kwoty były zatem nienależne, co implikowało ich zasądzenie od pozwanego na jej rzecz w oparciu o art. 410 § 2 k.c. Po rozpoznaniu apelacji pozwanego Banku, Sąd Okręgowy w Warszawie wyrokiem z 20 listopada 2019 r zmienił zaskarżone orzeczenie w ten sposób, że zasądził od strony pozwanej na rzecz powódki kwotę 28 716,20 zł i 5 226,57 CHF za jednoczesnym zwrotem przez powódkę na rzecz pozwanego Banku kwoty 477 960,31 zł., oddalił powództwo w pozostałej części i orzekł o kosztach postępowania za obie instancje. W uzasadnieniu wyroku Sąd drugiej instancji, przyjmując za własne ustalenia faktyczne Sądu Rejonowego, podzielił także jego ocenę prawną, dotyczącą abuzywności klauzul umownych oraz ich skutku dla bytu umowy kredytu. Podniósł, że nie doszło do naruszenia wskazanych w apelacji norm prawa materialnego zawartych w art. 385 § 2 zd. 2 k.c., art. 3851 § 1 k.c., art. 3852 § 2 w zw. z art. 354 k.c., art. 453 k.c. oraz art. 405 k.c. w zw. z art. 410 § 2 k.c. Wyjaśnił, że wyrok reformatoryjny został wydany w konsekwencji zawartego w piśmie pozwanego, datowanym 10 października 2019 r. i doręczonym powódce 15 października 2019 r, oświadczenia o skorzystaniu przez pozwany Bank, na podstawie art. 496 k.c. w zw. z art. 497 k.c., z prawa zatrzymania kwoty dochodzonej w tym postępowaniu przez powódkę do czasu zwrotu przez nią na rzecz pozwanego Banku, wypłaconej jej kwoty 477 960,41 zł i podniesienia przez Bank stosownego zarzutu zatrzymania, który został uznany przez Sąd za dopuszczalny i skuteczny. II CSKP 641/22 4 W skardze kasacyjnej pozwany Bank zarzucił naruszenie art. 405 k.c. w zw. z art. 410 § 2 k.c. w związku z art. 353 § 2 k.c. przez niewłaściwe zastosowanie tych przepisów do kwot stanowiących przedmiot umownego potrącenia wierzytelności pozwanego Banku wobec powódki, wynikającej z umowy kredytu z 15 października 2008 r., ze wzajemnymi wierzytelnościami powódki wobec pozwanego, wynikającymi z zawartych przez powódkę z pozwanym Bankiem umów rachunku bankowego. Powołując się na tę podstawę kasacyjną, skarżący wniósł o uchylenie i zmianę punktu pierwszego zaskarżonego wyroku Sądu Okręgowego w Warszawie przez zmianę wyroku Sądu Rejonowego, zasądzającego wskazane wyżej kwoty i oddalenie powództwa. Sąd Najwyższy zważył, co następuje: Skarga kasacyjna jest oparta na twierdzeniu pozwanego Banku, że powódka nie spełniła na rzecz pozwanego jakiegokolwiek świadczenia, które miałoby charakter świadczenia nienależnego w rozumieniu art. 410 § 2 k.c., stąd zasądzenie opisanych wyżej kwot przez Sąd Okręgowy na rzecz powódki nie ma podstawy faktycznej ani prawnej i stanowi naruszenie przepisów przytoczonych w podstawie kasacyjnej. Pozwany akcentował, że z treści umowy kredytu wynika, iż strony przyjęły dla celów rozliczeniowych, mechanizm potrącenia umownego, polegający na przeciwstawieniu wierzytelności pozwanego wynikającej z umowy kredytu z wierzytelnością powódki wynikającą z umowy rachunku bankowego. Na uzasadnienie tej tezy, pozwany przedstawił w skardze kasacyjnej wywody prawne, ilustrowane orzeczeniami Sądu Najwyższego i sądów powszechnych, odnoszącymi się do potrącenia umownego jako instytucji prawa cywilnego, odmiennej od instytucji potrącenia ustawowego. Rzecz jednak w tym, że te rozważania prawne pozwanego pozostają w oderwaniu od ustaleń faktycznych w tej sprawie oraz wyników wykładni umowy kredytu, przeprowadzonej przez Sądy meriti, której to wykładni pozwany nie zakwestionował w skardze kasacyjnej przez sformułowanie stosownego zarzutu ewentualnego naruszenia art. 65 k.c. Z treści paragrafu 5 (rozdziału) umowy kredytu (zob. k. 17 akt sprawy) wynika, że strony umowy kredytu uzgodniły, iż środki pieniężne na spłatę kredytu będą pobierane z rachunku bankowego powódki o wskazanym tam numerze, przy czym II CSKP 641/22 5 stosownie do § 22 COS powódka miała obowiązek zapewnić na tym rachunku środki pieniężne potrzebne do pobrania przez kredytodawcę równowartości wymagalnej raty kredytu. Istotnie, w § 21 COS znalazł się zapis, że spłata zadłużenia kredytowego powódki następuje w drodze potrącenia wierzytelności Banku z tytułu wypłaconego kredytu z wierzytelnościami powódki z tytułu środków pieniężnych zgromadzonych na rachunku. Za trafne jednak należy uznać zapatrywanie Sądu Okręgowego, które legło zarówno u podstawy zasądzenia na rzecz powódki pobranych od niej kwot, jak i uwzględnienia zarzutu zatrzymania, że w istocie, przytoczone postanowienie umowne kreuje uzgodniony przez strony, uproszczony i dogodny dla obu stron tej umowy, sposób realizacji przez powódkę ciążącego na niej zobowiązania spłaty rat kredytu, tworząc mechanizm niejako automatycznego pobierania przez Bank z rachunku bankowego powódki, prowadzonego przez pozwany Bank, kwoty należnej kredytodawcy z tytułu wymagalnej raty, bez konieczności odrębnych czynności ze strony kredytobiorcy. Taki sposób wzajemnych rozliczeń nie odpowiada jednak instytucji potrącenia umownego w rozumieniu wywodów skarżącego oraz przywołanych przez niego orzeczeń Sądu Najwyższego. Z tych przyczyn skarga kasacyjna pozwanego Banku podlegała oddaleniu (art. 39814 k.p.c. i art. 98 i art. 108 k.p.c. zw z. z art. 39821 i art. 391 § 1 k.p.c.) Władysław Pawlak Grzegorz Misiurek Na mocy art. 330 § 1 k.p.c. stwierdzam niemożność podpisania uzasadnienia wyroku przez sędziego SN Grzegorza Misiurka z powodu długotrwałej nieobecności Agnieszka Piotrowska Agnieszka Piotrowska (A.D.) [r.g.]