II NSKP 27/25

II NSKP 27/25 WYROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Sąd Najwyższy w składzie: Dnia 31 marca 2026 r. SSN Joanna Lemańska (przewodniczący) SSN Paweł Czubik SSN Elżbieta Karska (sprawozdawca) w sprawie z odwołania A. R. przeciwko Prezesowi Urzędu Regulacji Energetyki o wymierzenie kary pieniężnej po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w Izbie Kontroli Nadzwyczajnej i Spraw Publicznych w dniu 31 marca 2026 r. skargi kasacyjnej pozwanego od wyroku Sądu Apelacyjnego w Warszawie z 27 stycznia 2025 r., sygn. VII AGa 1240/23 I. uchyla w części zaskarżony wyrok Sądu Apelacyjnego w Warszawie z 27 stycznia 2025 r., sygn. akt VII AGa 1240/23, tj. w zakresie punktu I (pierwszego) i przekazuje sprawę temu sądowi do ponownego rozpoznania; II. zasądza od powódki A. R. na rzecz pozwanego Prezesa Urzędu Regulacji Energetyki kwotę 360 zł (trzysta sześćdziesiąt złotych) tytułem zwrotu kosztów zastępstwa procesowego w postępowaniu kasacyjnym wraz z odsetkami ustawowymi za opóźnienie za czas po upływie tygodnia od dnia doręczenia wyroku do dnia zapłaty. II NSKP 27/25 2 JW UZASADNIENIE Decyzją z 29 kwietnia 2022 r., nr […], Prezes Urzędu Regulacji Energetyki (dalej: Prezes URE, Pozwany), na podstawie art. 56 ust. 1 pkt 12b w związku z art. 56 ust. 2, ust. 3, ust. 6 i ust. 6a ustawy z dnia 10 kwietnia 1997 r. - Prawo energetyczne (Dz.U. 2021 r., poz. 716 ze zm.; dalej p.e.) oraz w związku z art. 104 k.p.a. i art. 30 ust. 1 p.e., po przeprowadzeniu postępowania administracyjnego w sprawie wymierzenia kary pieniężnej A.R., prowadzącej działalność gospodarczą pod nazwą A. z siedzibą w G. (dalej: Powódka) w związku z niezachowaniem terminu na złożenie do Prezesa URE sprawozdania, o którym mowa w art. 43d p.e., za miesiące od czerwca 2019 r. do października 2020 r., orzekł, że Powódka nie zachowała terminu na złożenie do Prezesa URE sprawozdania o rodzajach oraz ilości wytworzonych, przywiezionych i wywiezionych paliw ciekłych, a także ich przeznaczeniu za miesiące od czerwca 2019 r. do października 2020 r. (pkt 1) i za powyższe działanie wymierzył Powódce karę pieniężną w łącznej wysokości 170 000 zł (pkt 2 lit. a-q). Odwołanie od powyższej decyzji złożyła Powódka, zaskarżając ją w całości. Pozwany w odpowiedzi na odwołanie wniósł o jego oddalenie. Wyrokiem z 19 czerwca 2023 r., XVII AmE 9/23, Sąd Okręgowy w Warszawie – Sąd Ochrony Konkurencji i Konsumentów oddalił odwołanie (pkt 1) oraz rozstrzygnął o kosztach postępowania (pkt 2). Apelację od powyższego wyroku Sądu Okręgowego wniosła Powódka, zaskarżając go w całości. Pozwany w odpowiedzi na apelację wniósł o jej oddalenie. Wyrokiem z 27 stycznia 2025 r., VII AGa 1240/23, Sąd Apelacyjny w Warszawie w punkcie I. zmienił zaskarżony wyrok Sądu pierwszej instancji częściowo w punkcie 1. w ten sposób, że zmienił punkt 2. decyzji Prezesa Urzędu Regulacji Energetyki z 29 kwietnia 2022 r. i obniżył karę pieniężną wymierzoną Powódce do łącznej kwoty 5 100 zł i do kwot po 300 zł za każde naruszenie opisane w podpunktach od a do q tego punktu; w punkcie II. oddalił apelację Powódki II NSKP 27/25 3 w pozostałym zakresie, a w punkcie III. rozstrzygnął o kosztach postępowania apelacyjnego. Sąd Apelacyjny nie miał wątpliwości, że Powódka nie dopełniła obowiązku, o którym mowa w art. 43d ust. 1 p.e., co było wystarczającą przesłanką do nałożenia na nią przez Prezesa URE kary pieniężnej za każde naruszenie wymienione w spornej decyzji. Zdaniem Sądu Apelacyjnego, w okolicznościach faktycznych sprawy nie było przy tym możliwości odstąpienia przez Prezesa URE od wymierzenia Powódce kary za powyższe naruszenia, a zatem brak było podstaw do zastosowania art. 56 ust. 6a p.e. Sąd Apelacyjny zwrócił zarazem uwagę, że Trybunał Konstytucyjny w wyroku z 17 października 2024 r., P 3/23, stwierdził, że art. 56 ust. 2h pkt 4 w związku z art. 56 ust. 1 pkt 12b p.e. w zakresie, w jakim uniemożliwia sądowi powszechnemu miarkowanie kary pieniężnej za złożenie po terminie sprawozdania, o którym mowa w art. 43d ust. 1 powołanej ustawy, jest niezgodny z art. 2 w związku z art. 10 ust. 1 i 2 oraz art. 175 ust. 1 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej. W powyższym kontekście Sąd Apelacyjny za zasadne i dopuszczalne uznał na kanwie niniejszej sprawy rozważanie możliwości miarkowania kary pieniężnej wymierzonej Powódce i powołując się na art. 56 ust 6 p.e., zgodnie z którym ustalając wysokość kary pieniężnej, Prezes URE uwzględnia stopień szkodliwości czynu, stopień zawinienia oraz dotychczasowe zachowanie podmiotu i jego możliwości finansowe, Sąd Apelacyjny za właściwe uznał zmiarkowanie kary pieniężnej nałożonej na Powódkę do kwoty po 300 zł za każde naruszenie, tj. do łącznej kwoty kary wynoszącej 5.100 zł. Badając, czy w niniejszej sprawie zachodziły przesłanki do miarkowania kary nałożonej na Powódkę, Sąd Apelacyjny zwrócił przy tym uwagę przede wszystkim na społeczną szkodliwość czynu Powódki. Skargę kasacyjną od powyższego wyroku Sądu Apelacyjnego wniósł Pozwany, zaskarżając go w części, tj. w punkcie I, w zakresie, w jakim Sąd Apelacyjny obniżył karę do łącznej kwoty 5.100 zł i do kwot 300 zł za każde naruszenie. Pozwany skargę kasacyjną oparł na podstawie wskazanej w art. 3983 § 1 pkt 1 k.p.c., zarzucając Sądowi Apelacyjnemu naruszenie przepisów prawa materialnego, tj.: II NSKP 27/25 4 I. art. 56 ust. 1 pkt 12b p.e. w związku z art. 56 ust. 2h pkt 4 p.e. w związku z art. 43d ust. 1 p.e. i art. 56 ust. 6 p.e. poprzez ich błędną wykładnię, skutkującą naruszeniem zasad wymiaru i miarkowania kary pieniężnej i przyjęcie dowolnych i wybiórczych przesłanek dla jej wymiaru poprzez wewnętrznie sprzeczne wnioski i pominięcie liczby dokonanych naruszeń, długotrwałości naruszenia, czy możliwości finansowych, co doprowadziło do ustalenia kary w wysokości nieadekwatnej oraz nieproporcjonalnej do skali i ilości naruszeń, zniekształcającej cel regulacji z art. 43d ust. 1 p.e. oraz niespełniającej żadnej z funkcji administracyjnej kary pieniężnej; II. art. 56 ust. 6 p.e. w związku z art. 56 ust. 6a p.e. w związku z art. 56 ust. 1 pkt 12b p.e. w związku z art. 56 ust. 2h pkt 4 p.e. w związku z art. 43d ust. 1 p.e. poprzez ich błędną wykładnię i ustalenie wymiaru kary pieniężnej z wybiórczym uwzględnieniem przesłanek właściwych dla odstąpienia od wymierzania kary pieniężnej, jak również odmienną ocenę przyjętą przez Sąd Apelacyjny w kontekście przesłanek do odstąpienia od wymierzenia kary na gruncie art. 56 ust. 6a p.e. i sprzeczne stanowisko w kontekście przesłanek uwzględniających zastosowanie tzw. miarkowania, tj.: wskazanie przez Sąd Apelacyjny, że na gruncie oceny stopnia szkodliwości czynu w oparciu o art. 56 ust. 6a p.e. Powódka została uznana przez Sąd za (i) profesjonalistę, zawodowo zajmującego się prowadzeniem działalności gospodarczej (ii) nadto przy ocenie dokonanego naruszenia nie ma znaczenia, czy Powódka działa stricte w branży paliwowej, bowiem jest traktowana w sposób tożsamy z innymi podmiotami w tej branży (iii) dodatkowo ostopniu szkodliwości nie świadczy ilość sprowadzanego produktu, finalnie zaś (iv) kwalifikacja zachowania Powódki dokonana przez Sąd pierwszej instancji była prawidłowa, bowiem naruszenie jakiego się dopuściła nie było znikome, czy nieznaczne, podczas gdy dokonując oceny zasadności tzw. miarkowania, Sąd Apelacyjny uznał, że na gruncie oceny stopnia szkodliwości czynu (i) nie ma znaczenia zawodowy charakter działalności gospodarczej Powódki (ii) należy diametralnie odróżnić sytuację przedsiębiorstw energetycznych działających na rynku paliwowym w kontekście tego, czy podmiot przywożący posiada koncesję i wpisuję się w zakres definicji legalnej przedsiębiorstwa energetycznego (iii) istotna jest tym samym ilość sprowadzanego produktu oraz (iv) II NSKP 27/25 5 zachowanie Powódki w kontekście społecznej szkodliwości czynu nie jest znikome, niemniej nie może być uznane również za nieznaczne. Wskazując na powyższe, Pozwany wniósł o uchylenie i zmianę wyroku w zaskarżonym zakresie oraz orzeczenie co do istoty sprawy poprzez oddalenie apelacji Powódki, ewentualnie o uchylenie zaskarżonego wyroku i przekazanie sprawy Sądowi Apelacyjnemu w Warszawie do ponownego rozpoznania przy uwzględnieniu kosztów postępowania. Pozwany wniósł również o zasądzenie od Powódki na swoją rzecz kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego, według norm przepisanych. Powódka w odpowiedzi na skargę kasacyjną wniosła o odmowę jej przyjęcia, ewentualnie o jej oddalenie oraz o zasądzenie na swoją rzecz kosztów postępowania kasacyjnego według norm przepisanych. Postanowieniem z 12 sierpnia 2025 r., II NSK 41/25, Sąd Najwyższy przyjął skargę kasacyjną do rozpoznania. Sąd Najwyższy zważył, co następuje: Skarga kasacyjna zasługiwała na uwzględnienie w zakresie, w jakim skutkowała uchyleniem wyroku Sądu Apelacyjnego w Warszawie w zaskarżonym zakresie i przekazaniem sprawy w tej części do ponownego rozpoznania. Istota zarzutów kasacyjnych w niniejszej sprawie (które zostaną omówione łącznie) sprowadzała się generalnie do trzech zasadniczych kwestii: po pierwsze, czy sąd jest uprawniony do miarkowania nakładanej przez Prezesa URE na podstawie art. 56 ust. 1 pkt 12b w związku z art. 56 ust. 2h pkt 4 w związku z art. 43d ust. 1 p.e. (tj. kary pieniężnej nałożonej na przedsiębiorcę przez Prezesa URE za naruszenie obowiązku sprawozdawczości); po drugie, jakie przesłanki sąd powinien brać pod uwagę przy ewentualnym miarkowaniu ww. kary pieniężnej; po trzecie, czy dopuszczalna jest odmienna ocena przez sąd przesłanki „stopnia społecznej szkodliwości” danego deliktu administracyjnego w kontekście art. 56 ust. 6a p.e. (przewidującego instytucję odstąpienia od wymierzenia kary) i na gruncie art. 56 ust. 6 p.e. (regulującego przesłanki wymiaru kary). II NSKP 27/25 6 Odnosząc się do tak zarysowanych problemów prawnych, w pierwszej kolejności należy wskazać, że wyrokiem z 17 października 2024 r., P 3/23, wydanym na skutek pytania prawnego przedstawionego przez Sąd Apelacyjny w Warszawie, dotyczącego obowiązku nałożenia administracyjnej kary pieniężnej za złożenie po terminie sprawozdania o rodzajach i ilości wytworzonych, przywiezionych i wywiezionych paliw ciekłych, a także ich przeznaczeniu, Trybunał Konstytucyjny orzekł, że art. 56 ust. 2h pkt 4 w związku z art. 56 ust. 1 pkt 12b p.e. w zakresie, w jakim uniemożliwia sądowi powszechnemu miarkowanie kary pieniężnej za złożenie po terminie sprawozdania, o którym mowa w art. 43d ust. 1 powołanej ustawy, jest niezgodny z art. 2 w związku z art. 10 ust. 1 i 2 oraz art. 175 ust. 1 Konstytucji RP. Trybunał Konstytucyjny wyjaśnił, że wątpliwości Sądu Apelacyjnego w Warszawie w istocie dotyczyły tego, czy sąd orzekający w sprawie kary pieniężnej za złożenie po terminie sprawozdania, o którym mowa w art. 43 ust. 1 p.e., może być zgodnie ze wskazanymi wzorcami kontroli związany wysokością sankcji administracyjnej o charakterze karnym określonej w sposób sztywny. Wobec tego Trybunał dokonał odpowiedniej rekonstrukcji zakresu przedmiotu kontroli i uznał, że zakresowa niezgodność przedmiotu kontroli z Konstytucją RP jest wynikiem kumulacji norm zawartych w kilku przepisach prawa. Zarówno administracyjna kara pieniężna, w kwotowo określonej sztywnej wysokości, jak też jej automatyzm, ani też kasatoryjny charakter orzeczeń sądowych, same w sobie, nie powodują jeszcze niezgodności z Konstytucją RP i mogą być w demokratycznym państwie prawa odpowiednio stosowane. Jednakże kumulacja wszystkich trzech, określonych wyżej formuł w jednej normie poddanej kontroli w przedmiotowej sprawie powoduje jej sprzeczność z zasadą proporcjonalności oraz prawem do bezstronnego sądu. Trybunał Konstytucyjny w powołanym wyroku stwierdził, że zasada państwa prawnego oddziałuje na zasadę adekwatności sankcji, która z kolei ma zabezpieczać wartość, jaką jest państwo prawne. Trybunał Konstytucyjny zwrócił uwagę, że specyfika kar administracyjnych ma charakter zobiektywizowany, przy czym nie może mieć to charakteru absolutnego, w szczególności wyłączającego zawartą w art. 2 Konstytucji RP zasadę proporcjonalności. Zdaniem Trybunału Konstytucyjnego, redukcja sądu do zatwierdzania jedynie nieproporcjonalnych kar wymierzonych przez organ władzy publicznej narusza II NSKP 27/25 7 zasadę państwa prawnego oraz całościowego rozpatrzenia sprawy, prowadzi również do naruszenia podziału i równowagi władz. Władza sądownicza jako jedyna może sprawować wymiar sprawiedliwości. Władza sądownicza ma chronić przed całkowitym automatyzmem abstrakcyjnych norm i bezrefleksyjnym zrównywaniem podmiotów indywidualnych, za którymi i tak zawsze stoi pojedynczy człowiek. Powyższy wyrok Trybunału Konstytucyjnego ma charakter zakresowy, co znaczy, że odnosi się do możliwości miarkowania kary administracyjnej za uchybienie obowiązkowi określonemu w art. 43d p.e. przez sąd powszechny. Skutkiem wyroku nie jest derogacja przedmiotu kontroli w całości, albowiem istota rozstrzygnięcia dotyczy wyłącznie zasad wymierzania sprawiedliwości przez sądy. Odnosząc powyższy wyrok Trybunału Konstytucyjnego do okoliczności niniejszej sprawy, Sąd Najwyższy nie ma wątpliwości, że z wyroku tego wypływa uprawnienie sądu powszechnego – w ramach toczącego się podstępowania odwoławczego od decyzji Prezesa URE – do miarkowania kary pieniężnej, nałożonej przez ten organ na przedsiębiorcę za naruszenie obowiązku sprawozdawczości. Na powyższą ocenę nie ma przy tym wpływu brak promulgacji ww. wyroku Trybunału Konstytucyjnego w Dzienniku Ustaw. Zgodnie z art. 190 ust. 1 Konstytucji RP orzeczenia Trybunału Konstytucyjnego mają moc powszechnie obowiązującą, a w myśl art. 190 ust. 2 Konstytucji RP podlegają niezwłocznemu ogłoszeniu. Publikacja orzeczenia ma charakter formalny i techniczny, nie stanowi natomiast przesłanki jego skuteczności. Orzeczenie Trybunału jako akt stosowania Konstytucji RP wywołuje skutki prawne od momentu jego wydania, a brak jego ogłoszenia nie może prowadzić do zawieszenia skutków wynikających z Konstytucji RP. Odmienne stanowisko prowadziłoby do uzależnienia skuteczności orzeczeń Trybunału od działania organów władzy wykonawczej, co pozostawałoby w sprzeczności z zasadą nadrzędności Konstytucji RP (art. 8 ust. 1 Konstytucji RP) oraz zasadą podziału władz. Brak niezwłocznej promulgacji wyroku we właściwym dzienniku urzędowym nie może być zaś rozumiany jako przeszkoda w jego stosowaniu przez organy władzy publicznej (wyrok Trybunału Konstytucyjnego z 23 września 2025 r., P 3/25; zob, też postanowienie Sądu Najwyższego z 8 kwietnia 2026 r., I ZB 92/25). Odnosząc się szerzej do możliwości miarkowania kary nałożonej na przedsiębiorcę na podstawie art. 56 ust. 1 pkt 12b w związku z art. 56 ust. 2h pkt 4 II NSKP 27/25 8 w związku z art. 43d ust. 1 p.e., należy podkreślić, że uprawnienie to w świetle ww. wyroku Trybunału Konstytucyjnego przysługuje wyłącznie sądowi powszechnemu, nie zaś organowi regulacyjnemu, który w dalszym ciągu, w przypadku wystąpienia przesłanek do zastosowania sankcji administracyjnej wobec określonego podmiotu w związku z nieterminową realizacją obowiązku sprawozdawczego z art. 43d ust. 1 p.e., zobowiązany jest do nakładania w decyzji kary, określonej w art. 56 ust. 2h pkt 4 p.e., a wynoszącej 10 000 zł, która dla organu regulacyjnego nadal ma wyłącznie charakter kary sztywnej. Dopóki bowiem ustawodawca nie zmieni treści wskazanych norm, organy administracyjne zobowiązane są działać na podstawie obowiązującego prawa i w jego granicach, i nie są wyposażone w uprawnienie do modyfikacji ich treści powołując się na bezpośrednie stosowanie Konstytucji RP. Jednocześnie Sąd Najwyższy nie ma wątpliwości, że sąd powszechny w procesie stosowania prawa może zastosować konstytucyjną zasadę proporcjonalności, tym bardziej, że konieczność taka wprost została wskazana we wspomnianym wyżej zakresowym wyroku Trybunału Konstytucyjnego. Nie oznacza to jednak, że w każdym przypadku sąd powszechny jest obowiązany dokonać miarkowania (obniżenia) kary określonej w art. 56 ust. 2h pkt 4 p.e. Decyzja sądu w tym przedmiocie powinna zależeć od okoliczności konkretnej sprawy, co w praktyce oznacza, że sąd przeprowadzając proces miarkowania (oceny) kary może, ale nie musi dokonać jej obniżenia. Sąd Najwyższy podziela stanowisko Skarżącego, że ocena w przedmiocie miarkowania kary określonej w art. 56 ust. 2h pkt 4 p.e. nie powinna mieć charakteru dowolnego. W pierwszej kolejności wskazać należy, że art. 56 ust. 6a p.e. nie reguluje dyrektyw wymiaru kary. Norma tego artykułu ustanawia instytucję odstąpienia od wymierzenia kary. Przesłanki jej zastosowania (tj. znikomy stopień szkodliwości czynu, zaprzestanie naruszenia prawa lub realizacja obowiązku) mają inną funkcję – rozstrzygają, czy w ogóle kara powinna zostać nałożona, a w żadnym razie nie służą do miarkowania wysokości kary pieniężnej przez obniżenie jej wysokości (zob. wyrok Sądu Najwyższego z 15 października 2024 r., III SK 47/13). Przesłanki wymiaru kary nakładanej przez Prezesa URE są natomiast określone w art. 56 ust. 6 p.e., przy czym Prezes URE może dokonywać miarkowania II NSKP 27/25 9 kar w oparciu o tą podstawę prawną wyłącznie wówczas, gdy ustawa Prawo energetyczne ustanawia dolną i górną granicę wysokości kary. Skoro zatem, jak już wcześniej wskazano, sądowe miarkowanie kary nie powinno mieć charakteru dowolnego, koniecznym jest ustalenie jego dyrektyw. Nie ulega przy tym wątpliwości, że w ustawie Prawo energetyczne brak jest regulacji wprost odnoszącej się do zasad, jakimi sąd powszechny powinien kierować się dokonując miarkowania kary pieniężnej, o której mowa w art. 56 ust. 2h pkt 4 w zw. z art. 56 ust. 1 pkt 12b w zw. z ust. 43d ust. 1 p.e. W konsekwencji, po uwzględnieniu wyroku Trybunału Konstytucyjnego z 17 października 2024 r., P 3/23, decyzja sądu w przedmiocie zasadności miarkowania kary w konkretnym postępowaniu musi znaleźć oparcie w konstytucyjnej zasadzie proporcjonalności. Zasada ta, wyznaczająca granice ingerencji w sferę praw jednostki, ma zastosowanie w sytuacjach, w których obowiązujące prawo pozostawia organowi władzy publicznej tzw. luzy decyzyjne. Jej prawidłowe zastosowanie wymaga zobiektywizowanych przesłanek. Wobec braku reakcji ustawodawcy na konsekwencje wynikające z treści wspomnianego wyroku TK, konieczne dla zapewnienia pewności obrotu prawnego jest odniesienie się do przesłanek określonych w art. 56 ust. 6 p.e. To bowiem ten przepis w ustawie Prawo energetyczne jako jedyny wskazuje podstawy wymiaru kary, stanowiąc, że przy ustaleniu wysokości kary pieniężnej należy uwzględnić: stopień szkodliwości czynu, stopień zawinienia oraz dotychczasowe zachowanie podmiotu i jego możliwości finansowe. Z tych też przyczyn, zdaniem Sądu Najwyższego, pomimo, że literalnie przepis ten jest wprost adresowany wyłącznie do Prezesa URE, powinien on mieć zastosowanie również przy miarkowaniu kary przez sąd powszechny. W rezultacie oznacza to, że sąd powszechny przy miarkowaniu kary pieniężnej dotyczącej naruszenia art. 43d ust. 1 p.e. powinien brać pod uwagę następujące przesłanki: stopień szkodliwości czynu, stopień zawinienia oraz dotychczasowe zachowanie podmiotu i jego możliwości finansowe. Sąd powszechny powinien przy tym w każdym przypadku dokonywać łącznej oceny wszystkich wymienionych wyżej przesłanek, nie zaś ograniczać się do wybiórczo wybranych przez siebie kryteriów. Oczywistym jest przy tym, że w zależności od okoliczności sprawy sąd może inaczej rozłożyć akcenty, a nawet przypisać większe lub mniejsze II NSKP 27/25 10 znaczenie poszczególnym elementom, określonym w art. 56 ust 6 p.e., wpływającym na ostateczny wymiar kary pieniężnej. Sąd Najwyższy nie ma również wątpliwości, że przy miarkowaniu kar pieniężnych w odniesieniu do naruszenia obowiązku z art. 43d ust. 1 w zw. z art. 56 ust. 1 pkt 12b p.e. sąd powszechny powinien oprócz przesłanek wynikających z art. 56 ust. 6 p.e. każdorazowo uwzględniać również interes publiczny i cele prawa energetycznego, określone w art. 1 ust. 2 p.e. Jak bowiem wskazał Sąd Najwyższy w uchwale z 9 lipca 2019 r., NSZP 1/19, regulacja tak newralgicznego rynku, jak rynek energetyczny, wymaga zagwarantowania skuteczności sankcji za nieprzestrzeganie obowiązków spoczywających na podmiotach rynku energetycznego. Tylko realna skuteczność sankcji administracyjnej mierzona jej nieuchronnością i szybkością zastosowania, a nie teoretyczną dolegliwością czy surowością, realizuje adekwatnie konstytucyjne obowiązki państwa w zakresie zapewnienia bezpieczeństwa oraz ochrony konsumentów. Uwzględniając powyższą uchwałę, Sąd Najwyższy nie ma wątpliwości, że decyzja sądu o miarkowaniu kary powinna być poprzedzona dokonaniem indywidualnej i wszechstronnej oceny okoliczności sprawy, nie tylko przez pryzmat przesłanek z art. 56 ust. 6 p.e, lecz także przy jednoczesnym uwzględnieniu interesu publicznego oraz celów i wartości wyrażonych w art. 1 ust. 2 p.e. Dopiero w takich warunkach możliwie jest ustalenie sprawiedliwej wysokości sankcji administracyjnej, tj. proporcjonalnej, ale jednocześnie adekwatnej dla realizacji określonych celów regulacji rynku energetycznego. Przy czym wskazana w art. 56 ust. 2h pkt 4 p.e. kwota 10 000 zł w przypadku skorzystania przez sąd z możliwości miarkowania kary stanowić powinna górną granicę dopuszczalnego wymiaru kary nałożonego na przedsiębiorcę, stanowiąc jednak punkt odniesienia do ewentualnego miarkowania jej wysokości. Odnosząc powyższe do okoliczności niniejszej sprawy, z uzasadnienia zaskarżonego wyroku wynika, że Sąd Apelacyjny przy podejmowaniu decyzji o miarkowaniu kary nałożonej na Powódkę, wprawdzie powołał się na art. 56 ust 6 p.e., uznając, że w świetle powołanej regulacji zasadne było miarkowanie kary pieniężnej nałożonej na Powódkę do kwoty po 300 zł za każde naruszenie, tj. do łącznej kwoty kary wynoszącej 5.100 zł, jednakże Sąd Apelacyjny nie dokonał II NSKP 27/25 11 analizy w tym zakresie przez pryzmat interesu publicznego oraz celów i wartości wyrażonych w art. 1 ust. 2 p.e., W świetle powyższych rozważań budzi to istotne wątpliwości odnośnie do prawidłowego toku postępowania przy ustaleniu kary w wysokości adekwatnej oraz proporcjonalnej do skali i ilości naruszeń, a przy tym nie zniekształcającej celu regulacji art. 43d ust. 1 p.e. oraz właściwie spełniającej funkcje administracyjnej kary pieniężnej. Ostatnie zagadnienie podniesione w skardze kasacyjnej dotyczyło dopuszczalności odmiennej niż Prezes URE oceny przez sąd powszechny przesłanki „stopnia społecznej szkodliwości” danego deliktu administracyjnego w kontekście art. 56 ust. 6a p.e. (przewidującego instytucję odstąpienia od wymierzenia kary) i na gruncie art. 56 ust. 6 p.e. (regulującego przesłanki wymiaru kary). Sąd Najwyższy wskazuje, że z istoty przesłanki „stopnia społecznej szkodliwości” wynika jej gradacja. Skoro wspomniane normy przewidują różne instytucje, to oczywistym jest, że znajdą one zastosowanie (bądź nie) w zależności od tego, jak zostanie ustalony w danej sprawie stopień społecznej szkodliwości. Jeżeli będzie on znikomy (i spełnione zostaną również inne przesłanki przewidziane w przepisie), zastosowanie znajdzie art. 56 ust. 6a p.e., wówczas odstąpienie od wymierzenia kary czyni bezprzedmiotowymi rozważania tej przesłanki na gruncie art. 56 ust. 6a p.e., skoro do wymierzenia kary w ogóle nie dojdzie. Tam jednak, gdzie doszło do nałożenia kary, stopień społecznej szkodliwości jest wyższy niż znikomy, co oznacza, że nie może być on bagatelizowany na etapie wymiaru kary. Przyznać należy rację Skarżącemu, że sąd powszechny nie może dokonywać oceny tożsamej przesłanki (w tym przypadku w postaci stopnia społecznej szkodliwości) w sposób zupełnie odmienny w stosunku do oceny zasadności odstąpienia od wymierzenia kary oraz na gruncie zastosowania instytucji miarkowania, jak miało to miejsce w niniejszej sprawie w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku. Z uzasadnienia zaskarżonego wyroku wynika bowiem, że Sąd Apelacyjny z jednej strony przy ocenie stopnia szkodliwości czynu w oparciu o art. 56 ust. 6a p.e. uznał m.in. Powódkę za profesjonalistę, zawodowo zajmującego się prowadzeniem działalności gospodarczej, jednocześnie wskazując, że o stopniu szkodliwości nie świadczy ilość sprowadzanego produktu. Z drugiej zaś strony, dokonując już oceny zasadności miarkowania, Sąd Apelacyjny uznał, że dla oceny stopnia szkodliwości czynu II NSKP 27/25 12 w oparciu o art. 56 ust. 6 p.e. nie ma znaczenia zawodowy charakter działalności gospodarczej Powódki, a istotna przy tej ocenie jest ilość sprowadzanego produktu. W rozpoznawanej przez Sąd Najwyższy sprawie doszło zatem do przyjęcia dowolnych i wybiórczych przesłanek dla wymiaru kary, w oparciu o wewnętrznie sprzeczne wnioski. W związku z tym wyrok Sądu Apelacyjnego w zaskarżonej części nie powinien się ostać. Mając na uwadze powyższe, Sąd Najwyższy, na podstawie art. 39815 § 1 zdanie pierwsze k.p.c., orzekł jak w punkcie pierwszym sentencji. O kosztach postępowania kasacyjnego Sąd Najwyższy orzekł na podstawie art. 98 § 1, 11 i 3 w związku z art. 39821 w związku z art. 391 § 1 k.p.c. w związku z § 10 ust. 4 pkt 2 w związku z § 14 ust. 2 pkt 3 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych (tekst jedn. Dz.U. 2023, poz. 1935), zasądzając od Powódki na rzecz Pozwanego kwotę 360 zł tytułem zwrotu kosztów zastępstwa procesowego w postępowaniu kasacyjnym. Zdanie odrębne do wyroku i uzasadnienia złożyła SSN Elżbieta Karska. JW [r.g.]