IV KK 74/26

IV KK 74/26 WYROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Sąd Najwyższy w składzie: Dnia 27 sierpnia 2026 r. SSN Marek Siwek (przewodniczący) SSN Igor Zgoliński SSN Paweł Kołodziejski (sprawozdawca) w sprawie A.M. skazanego za czyn z art. 279 § 1 k.k., po rozpoznaniu w Izbie Karnej na posiedzeniu w trybie art. 535 § 5 k.p.k. w dniu 27 sierpnia 2026 r., kasacji wniesionej przez Prokuratora Generalnego na niekorzyść skazanego od wyroku Sądu Okręgowego w Białymstoku z dnia 24 września 2025 r., sygn. akt VIII Ka 527/25, zmieniającego wyrok Sądu Rejonowego w Białymstoku z dnia 27 lutego 2025 r., sygn. akt III K 1214/24 uchyla wyrok w zaskarżonej części, tj. pkt 1 lit. a i b, zawierające rozstrzygnięcia co do wymierzonej skazanemu A.M. kary i sprawę w tym zakresie przekazuje Sądowi Okręgowemu w Białymstoku do ponownego rozpoznania w postępowaniu odwoławczym. Paweł Kołodziejski Marek Siwek UZASADNIENIE Igor Zgoliński IV KK 74/26 2 Sąd Rejonowy w Białymstoku wyrokiem z dnia 27 lutego 2025 r., sygn. akt III K 1214/24: 1. w pkt I uznał oskarżonego A.M. za winnego popełnienia – w okresie od 3 października 2023 r. do 4 października 2023 r. – czynu z art. 279 § 1 k.k. i za to, na podstawie art. 279 § 1 k.k., skazał go na karę 1 roku i 2 miesięcy pozbawienia wolności; 2. w pkt II, na podstawie art. 63 § 1 k.k., na poczet orzeczonej kary pozbawienia wolności zaliczył oskarżonemu A.M. okres tymczasowego aresztowania; 3. w pkt III, IV i V zawarł rozstrzygnięcia dotyczące współoskarżonego A.N.; 4. w pkt VI zwolnił obu oskarżonych od ponoszenia opłat i pozostałych kosztów sądowych w sprawie, przejmując je na poczet Skarbu Państwa; 5. w pkt VII kosztami procesu w zakresie uniewinnienia oskarżonego A.N. od czynu wskazanego w pkt III, obciążył Skarb Państwa. Apelację od ww. wyroku wniosła obrońca A.M., która zaskarżając to orzeczenie w całości, zarzuciła: 1. błąd w ustaleniach faktycznych, przyjętych za podstawę orzeczenia, mający wpływ na jego treść, a polegający na przyjęciu, iż sprawcą kradzieży z włamaniem był oskarżony A.M., podczas gdy brak jest dowodów potwierdzających sprawstwo i winę tego oskarżonego; 2. naruszenie przepisów postępowania karnego, tj. art. 4 k.p.k., art. 5 § 2 k.p.k., art. 410 k.p.k. i art. 424 k.p.k., polegające na dowolnej i jednostronnej ocenie materiału dowodowego, w sposób szczegółowo opisany w pkt. II lit. a-f petitum apelacji; 3. z ostrożności procesowej „rażącą surowość (wysokość) orzeczonej wobec oskarżonego A.M. kary bezwzględnej 1 (jednego ) roku i 2 (dwóch) miesięcy pozbawienia wolności, w sytuacji gdy oskarżony ten nie był dotychczas karany w Polsce, a jego wyroki dotyczą spraw sprzed wielu lat w Belgii i za granicą, mienie skradzione zostało prawie w całości zwrócone pokrzywdzonemu, co powoduje iż oskarżony ten zasługuje na dobrodziejstwo warunkowego zawieszenia wykonania kary na okres próby wynoszący 3 lata lub złagodzenie kary”. IV KK 74/26 3 Wskazując na powyższe zarzuty, obrońca wniosła o zmianę zaskarżonego wyroku poprzez uniewinnienie oskarżonego A.M. od popełnienia zarzucanego mu czynu, ewentualnie uchylenie zaskarżonego wyroku i przekazanie sprawy sądowi pierwszej instancji do ponownego rozpoznania, względnie zmianę zaskarżonego wyroku poprzez wymierzenie oskarżonemu kary pozbawienia wolności z warunkowym zawieszeniem jej wykonania na okres próby wynoszący 3 lata. Sąd Okręgowy w Białymstoku – po rozpoznaniu apelacji obrońcy A.M. – wyrokiem z dnia 24 września 2025 r., sygn. akt VIII Ka 527/25: 1. zaskarżony wyrok zmienił w ten sposób, że: 1. orzeczoną w pkt 1 części dyspozytywnej wyroku karę pozbawienia wolności w wymiarze 1 roku i 2 miesięcy obniżył do 10 miesięcy; 2. na mocy art. 69 § 1 i 2 k.k., art. 70 § 1 k.k. i art. 72 § 1 pkt 1 k.k. wykonanie „kary pozbawienia w wymiarze 10 (dziesięciu) miesięcy” warunkowo zawiesił oskarżonemu na okres próby wynoszący 2 lata i zobowiązał go do informowania kuratora o przebiegu okresu próby; 3. w pozostałym zakresie zaskarżony wyrok utrzymał w mocy; 4. zwolnił oskarżonego od zapłaty na rzecz Skarbu Państwa kosztów sądowych za postępowanie odwoławcze. W dniu 13 lutego 2026 r. (data prezentaty) kasację od ww. wyroku wywiódł Prokurator Generalny, który zaskarżył to orzeczenie „w zakresie rozstrzygnięć przyjętych w punkcie 1 części dyspozytywnej, na niekorzyść A.M.”, zarzucając „rażące i mające istotny wpływ na treść wyroku naruszenie przepisów prawa karnego materialnego, a mianowicie art. 279 § 1 k.k. i art. 69 § 1 k.k., polegające na wadliwej zmianie rozstrzygnięcia zawartego w punkcie I części dyspozytywnej wyroku Sądu Rejonowego w Białymstoku z dnia 27 lutego 2025 r., sygn. akt III K 1214/24, poprzez obniżenie orzeczonej kary do 10 (dziesięciu) miesięcy pozbawienia wolności, tj. poniżej dolnego ustawowego zagrożenia przewidzianego w sankcji przepisu art. 279 § 1 k.k. i warunkowe zawieszenie jej wykonania na okres próby wynoszący 2 (dwa) lata, mimo że A.M. w czasie popełnienia zarzuconego mu przestępstwa był skazany na karę pozbawienia wolności”. W związku z powyższym, skarżący wniósł o uchylenie wyroku w zaskarżonej kasacją części i przekazanie sprawy w tym zakresie Sądowi Okręgowemu w Białymstoku do ponownego rozpoznania. IV KK 74/26 4 Sąd Najwyższy zważył, co następuje. Kasacja wniesiona przez Prokuratora Generalnego okazała się zasadna w stopniu oczywistym, co uzasadniało jej rozpoznanie oraz uwzględnienie przez Sąd Najwyższy na posiedzeniu bez udziału stron (art. 535 § 5 k.p.k.). Rację ma skarżący, że w zaskarżonym wyroku A.M. wymierzona została kara pozbawienia wolności poniżej dolnej granicy ustawowego zagrożenia przewidzianego w sankcji przepisu art. 279 § 1 k.k. Sąd Okręgowy w Białymstoku – na skutek przeprowadzonej kontroli instancyjnej – obniżył bowiem orzeczoną przez sąd a quo karę pozbawienia wolności do 10 miesięcy, podczas gdy za występek kradzieży z włamaniem ustawodawca przewiduje karę pozbawienia wolności od roku do lat 10 – i taką sankcję za ten występek ustawa określała zarówno w dacie popełnienia czynu przez skazanego, jak i w dacie orzekania przez sądy obu instancji. Jednocześnie wymaga odnotowania, że analiza zaskarżonego wyroku oraz jego uzasadnienia, nie daje podstaw do stwierdzenia, że w przedmiotowej sprawie skorzystano z jakiejkolwiek instytucji prawnej, pozwalającej kształtować wymiar kary poza granicami ustawowego zagrożenia z art. 279 § 1 k.k. Sąd ad quem w pisemnych motywach zaskarżanego wyroku sam zresztą przyznał, że w zakresie reformatoryjnego orzeczenia o karze, dopuścił się naruszenia przepisu prawa materialnego między innymi w omawianym przedmiocie. W konkluzji trzeba zatem stwierdzić, iż wyrok Sądu Okręgowego w Białymstoku prawomocnie ukształtował wymierzoną skazanemu karę poza granicami ustawowego zagrożenia. W orzecznictwie Sądu Najwyższego utrwalony jest pogląd, że wymierzenie kary poniżej dolnej granicy ustawowego zagrożenia, przy jednoczesnym niezastosowaniu instytucji nadzwyczajnego złagodzenia kary, jest rażącym naruszeniem prawa karnego materialnego, które miało oczywisty wpływ na zapadły wyrok w części dotyczącej orzeczenia o karze (zob. m.in. wyrok SN z dnia 20 sierpnia 2009 r., IV KK 118/09). W wyniku zdiagnozowanego błędu, A.M. został bowiem skazany na karę pozbawienia wolności w wymiarze niższym, niż winno to nastąpić w sytuacji prawidłowego zastosowania przepisu prawa materialnego, tj. art. 279 § 1 k.k. IV KK 74/26 5 Jednocześnie zgodzić należy się z Prokuratorem Generalnym, iż zaskarżone orzeczenie zostało wydane również z rażącym – i mającym istotny wpływ na jego treść – naruszeniem przepisu prawa materialnego, a mianowicie art. 69 § 1 k.k. W myśl bowiem tego przepisu – w brzmieniu obowiązującym od 1 lipca 2015 r. – „[s]ąd może warunkowo zawiesić wykonanie kary pozbawienia wolności orzeczonej w wymiarze nieprzekraczającym roku, jeżeli sprawca w czasie popełnienia przestępstwa nie był skazany na karę pozbawienia wolności i jest to wystarczające dla osiągnięcia wobec niego celów kary, a w szczególności zapobieżenia powrotowi do przestępstwa”. Zaznaczyć przy tym należy, iż określony w art. 69 § 1 k.k. warunek niekaralności obejmuje zarówno skazanie na karę bezwarunkowego pozbawienia wolności, jak i na tę karę z warunkowym zawieszeniem jej wykonania (zob. wyrok SN z dnia 26 października 2020 r., IV KK 734/19; wyrok SN z dnia 12 marca 2019 r., V KK 103/18; wyrok SN z dnia 12 lutego 2019 r., II KK 290/18). W odniesieniu zaś do A.M., warunek braku uprzedniego skazania na karę pozbawienia wolności nie został spełniony, co również przyznał sąd ad quem w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku. Jak bowiem wynika z karty karnej A.M. (k. 582-585 i k. 654-657), w czasie popełnienia czynu przypisanego mu w niniejszej sprawie, był on już wcześniej kilkukrotnie karany, m.in. wyrokiem Sądu AG w N. (Niemcy) z dnia 11 grudnia 2012 r. (sygn. […]) za przestępstwo związane z nielegalnym obrotem substancjami odurzającymi, substancjami psychotropowymi i prekursorami nieprzeznaczonymi wyłącznie na użytek własny – na karę 1 roku i 6 miesięcy pozbawienia wolności z warunkowym zawieszeniem jej wykonania na okres 2 lat próby (tj. do dnia 22 grudnia 2014 r.). Trafnie w tym kontekście zauważa skarżący, że zgodnie z art. 114a § 1 k.k. „[w]yrokiem skazującym jest również prawomocne orzeczenie skazujące za popełnienie przestępstwa wydane przez sąd właściwy w sprawach karnych w państwie członkowskim Unii Europejskiej, chyba że według ustawy karnej polskiej czyn nie stanowi przestępstwa, sprawca nie podlega karze albo orzeczono karę nieznaną ustawie”. W takich przypadkach, w sprawach dotyczących zatarcia skazania stosuje się ustawę obowiązującą w miejscu skazania (art. 114a § 2 pkt 2 k.k.). Z kolei, zgodnie z art. 14 ust. 8 ustawy z dnia 24 maja 2000 r. o Krajowym Rejestrze Karnym – w brzmieniu obowiązującym do dnia 13 kwietnia 2026 r. – dane osób będących obywatelami polskimi prawomocnie skazanymi przez sądy państw IV KK 74/26 6 obcych, „usuwa się z Rejestru po otrzymaniu zawiadomienia o zatarciu skazania przesłanego przez właściwy organ państwa obcego, które wydało wyrok” (t.j. Dz. U. z 2024 r. poz. 276). W tym stanie rzeczy, uwzględniając treść karty karnej – aktualnej na dzień 13 stycznia 2025 r. (k. 654-657) – należy stwierdzić, że skazanie objęte ww. wyrokiem Sądu AG w N. (realizującego jednocześnie przesłanki przewidziane w art. 114a § 1 k.k.) nie uległo zatarciu i A.M. w czasie popełnienie przypisanego mu czynu z art. 279 § 1 k.k. (tj. w okresie od 3 października 2023 r. do 4 października 2023 r.) nie spełniał warunku braku uprzedniego skazania na karę pozbawienia wolności. Tym samym zaskarżony kasacją wyrok – niezależnie od wady związanej z obrazą art. 279 § 1 k.k. – zapadł także z rażącym naruszeniem art. 69 § 1 k.k., które miało istotny wpływ na jego treść, albowiem A.M. skorzystał z dobrodziejstwa warunkowego zawieszenia wykonania kary pozbawienia wolności, mimo ustawowego zakazu. Suma wyżej stwierdzonych uchybień implikowała konieczność uchylenia wyroku Sądu Okręgowego w Białymstoku w zaskarżonej części – i w konsekwencji przekazania w tym zakresie sprawy ww. sądowi do ponownego rozpoznania w postępowaniu odwoławczym, celem wymierzenia dopuszczalnej prawem sankcji za czyn przypisany A.M. Paweł Kołodziejski [WB] [a.ł] Marek Siwek Igor Zgoliński