Sygnatura
IV KS 27/26
wyrok SN IV KS 27/26
- Izba
- Izba Karna
- Data orzeczenia
- 2 września 2026
Treść rozstrzygnięcia
<!DOCTYPE html> IV KS 27/26 WYROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Sąd Najwyższy w składzie: Dnia 2 września 2026 r. SSN Kazimierz Klugiewicz (przewodniczący, sprawozdawca) SSN Tomasz Artymiuk SSN Eugeniusz Wildowicz w sprawie M.K., oskarżonego z art. 284 § 2 k.k., po rozpoznaniu w Izbie Karnej na posiedzeniu w dniu 2 września 2026 r., skargi obrońcy oskarżonego na wyrok Sądu Okręgowego w Rybniku z dnia 12 lutego 2026 r., sygn. akt VI Ka 616/25, uchylający wyrok Sądu Rejonowego w Rybniku z dnia 8 października 2025 r., sygn. akt III K 1995/24, i przekazujący sprawę do ponownego rozpoznania, 1. uchyla zaskarżony wyrok i sprawę przekazuje Sądowi Okręgowemu w Rybniku do ponownego rozpoznania w postępowaniu odwoławczym; 2. zarządza zwrot oskarżonemu uiszczonej opłaty od skargi w kwocie 450 złotych. Tomasz Artymiuk Kazimierz Klugiewicz Eugeniusz Wildowicz IV KS 27/26 2 UZASADNIENIE M.K. został oskarżony o to, że w maju 2023 roku w J., przy ulicy [...], dokonał przywłaszczenia powierzonych mu cudzych rzeczy ruchomych w postaci tokarki T. o numerze seryjnym […] wraz z przynależną do niej szafą szufladową z akcesoriami, frezarki V. o numerze seryjnym [...] wraz z przynależną do niej szafką szufladową z akcesoriami, skrzynki siatkowej z zawartością części maszyn, miski olejowej, dwóch sztuk szafek szufladowych w kolorze czerwonym, granitowej płyty pomiarowej, mikrometrów oraz szafki elektrycznej o łącznej wartości 100 000 złotych na szkodę G.K., tj. o przestępstwo z art. 284 § 2 k.k. Sąd Rejonowy w Rybniku wyrokiem z dnia 8 października 2025 r., sygn. akt III K 1995/24, na podstawie art. 414 § 1 k.p.k. w zw. z art. 17 § 1 pkt 2 k.p.k., uniewinnił oskarżonego od popełnienia zarzucanego mu czynu. Od tego wyroku apelację na niekorzyść oskarżonego wniósł prokurator oraz pełnomocnik oskarżyciela posiłkowego. Prokurator, podnosząc zarzuty obrazy przepisów postępowania, która mogła mieć wpływ na treść orzeczenia (art. 167 k.p.k. w zw. z 366 k.p.k.) oraz błędu w ustaleniach faktycznych przyjętych za jego podstawę, a mających wpływ na treść wyroku, wniósł o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy sądowi pierwszej instancji do ponownego rozpoznania. Pełnomocnik oskarżyciela posiłkowego, podnosząc zarzuty błędu w ustaleniach faktycznych oraz obrazy przepisów postępowania (art. 7 k.p.k., art. 410 k.p.k. w zw. z art. 167 k.p.k.), a także wskazując na naruszenie prawa materialnego (przepisów Konwencji CMR i Kodeksu cywilnego), wniósł o uchylenie zaskarżonego wyroku i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Sądowi Rejonowemu w Rybniku. IV KS 27/26 3 Sąd Okręgowy w Rybniku wyrokiem z dnia 12 lutego 2026 r., sygn. akt VI Ka 616/25, uchylił zaskarżony wyrok i sprawę przekazał do ponownego rozpoznania Sądowi Rejonowemu w Rybniku. Skargę na wyrok Sądu drugiej instancji wniósł obrońca oskarżonego, podnosząc zarzut rażącego naruszenia art. 437 § 2 k.p.k., a w konsekwencji wydanie orzeczenia kasatoryjnego mimo braku ustawowych podstaw do jego wydania, w szczególności poprzez: 1) przyjęcie, że w sprawie zachodzi konieczność przeprowadzenia na nowo przewodu sądowego w całości, mimo że z samego uzasadnienia zaskarżonego wyroku wynika wyłącznie potrzeba przeprowadzenia kilku ściśle oznaczonych czynności dowodowych, wobec czego nie sposób przyjąć spełnienia przesłanki wskazanej w art. 437 § 2 k.p.k.; 2) wydanie orzeczenia kasatoryjnego z pominięciem reformatoryjnego modelu postępowania odwoławczego, niewykorzystanie przez sąd odwoławczy własnych kompetencji do samodzielnej oceny zgromadzonego materiału oraz do jego ewentualnego uzupełnienia, a także bez wykazania, że dopiero po przeprowadzeniu takiej własnej kontroli zachodziłaby przeszkoda z art. 454 § 1 k.p.k. uniemożliwiająca rozstrzygnięcie merytoryczne; 3) zastąpienie ustawowej podstawy kasatoryjnej polemiką z merytoryczną oceną dowodów dokonaną przez Sąd Rejonowy, mimo że wyrok uniewinniający nie miał charakteru arbitralnego, lecz stanowił rezultat pełnej, logicznej i procesowo poprawnej oceny materiału dowodowego, a ewentualne oczekiwanie dalszego pozyskiwania dowodów obciążających nie mogło prowadzić do przekształcenia sądu pierwszej instancji w organ poszukujący materiału dla oskarżenia. Wniósł o uchylenie w całości zaskarżonego wyroku Sądu Okręgowego w Rybniku z dnia 12 lutego 2026 r., sygn. akt VI Ka 616/25, i przekazanie sprawy temu Sądowi do ponownego rozpoznania w postępowaniu odwoławczym oraz o zasądzenie od Skarbu Państwa na rzecz oskarżonego kosztów obrony w postępowaniu skargowym według norm przepisanych. IV KS 27/26 4 Prokurator w odpowiedzi na skargę wniósł o jej oddalenie jako niezasadnej. Sąd Najwyższy rozważył, co następuje. Skarga zasługuje na uwzględnienie, albowiem zasadnie wskazano w niej na obrazę art. 437 § 2 k.p.k. przez Sąd odwoławczy. Podstawą wydania orzeczenia kasatoryjnego przez Sąd odwoławczy było uznanie, że w sprawie zachodzi potrzeba przeprowadzenia przewodu sądowego na nowo w całości (s. 5 uzasadnienia wyroku Sądu ad quem). Sąd drugiej instancji stwierdził, że „materiał dowodowy, który nie jest kompletny, nie pozwalał na obiektywną ocenę, czy doszło do popełnienia czynu zabronionego przez oskarżonego, czy też nie. Ocena zebranego materiału dowodowego była dowolna, a nie swobodna, co doprowadziło sąd meriti do błędnych ustaleń faktycznych. Prawidłowe merytoryczne rozstrzygnięcie sprawy wymaga przeprowadzenia na nowo przewodu sądowego w całości” (s. 9 uzasadnienia wyroku Sądu ad quem). Jak wskazuje się jednak w orzecznictwie: „konieczność przeprowadzenia na nowo przewodu w całości, o której mowa w art. 437 § 2 zdanie drugie in fine k.p.k., jako powód uchylenia przez sąd odwoławczy zaskarżonego wyroku i przekazania sprawy sądowi pierwszej instancji do ponownego rozpoznania, zachodzi wówczas, gdy orzekający sąd pierwszej instancji naruszył przepisy prawa procesowego, co skutkowało, w realiach sprawy, nierzetelnością prowadzonego postępowania sądowego, uzasadniającą potrzebę powtórzenia (przeprowadzenia na nowo) wszystkich czynności procesowych składających się na przewód sądowy w sądzie pierwszej instancji” (uchwała Sądu Najwyższego z dnia 22 maja 2019 r., I KZP 3/19, OSNKW 2019/6/31; zob. też: wyrok Sądu Najwyższego z dnia 9 lutego 2021 r., V KS 2/21). „W razie stwierdzenia konkretnych treściowych braków części dowodów osobowych i nieosobowych, Sąd II instancji był zarówno uprawniony, jak i zobowiązany do tego, by czynności dowodowe autonomicznie przeprowadzić, skoro aktualnie obowiązujące regulacje postępowania odwoławczego, w tym wynikające z art. 452 k.p.k., wskazują na znaczne możliwości orzekania reformatoryjnego sądu odwoławczego, także w oparciu o dowody przeprowadzone wyłącznie w tej fazie postępowania. Zmiana wyroku sądu I instancji, także zresztą utrzymanie go w mocy, wykluczona jest jedynie wówczas, gdyby w postępowaniu odwoławczym należało IV KS 27/26 5 przeprowadzić przewód sądowy w całości, a więc przeprowadzić wszystkie dowody na nowo” (wyrok Sądu Najwyższego z dnia 13 kwietnia 2022 r., I KS 3/22; zob. też np. wyrok Sądu Najwyższego z dnia 12 maja 2022 r., I KS 15/22). Przenosząc powyższe rozważania na grunt realiów procesowych niniejszej sprawy należy stwierdzić, że lektura uzasadnienia zaskarżonego wyroku nie daje podstaw do uznania, że stwierdzone przez Sąd odwoławczy uchybienia prowadzą do potrzeby przeprowadzenia na nowo przewodu sądowego w całości. Sąd ten wskazał na braki w ustaleniach Sądu I instancji co do tego, kto jest właścicielem rzeczy stanowiących przedmiot czynności wykonawczej zarzucanego oskarżonemu czynu (s. 6 uzasadnienia wyroku Sądu ad quem). W przekonaniu tego Sądu istnieje szereg dowodów, które winien był przeprowadzić z urzędu Sąd I instancji. Wskazano jednak tylko na potrzebę zwrócenia się o informacje do spółki H. Sp. z o.o. oraz firmy L. z siedzibą w O. i przesłuchania jej właściciela – D.Ł. (ibidem). Przeprowadzenie tych czynności dowodowych mogło jawić się jako czasochłonne i angażujące Sąd, jednak nie sposób uznać, że braki te implikowały potrzebę przeprowadzenia przewodu sądowego na nowo w całości. Sąd II instancji był zatem nie tylko uprawniony, ale i zobowiązany przeprowadzić te dowody i dokonać wówczas kompleksowej i rzetelnej weryfikacji oceny zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego oraz wyprowadzonych na jego podstawie ustaleń faktycznych przez Sąd meriti. W tych okolicznościach wydanie orzeczenia kasatoryjnego nastąpiło z rażącą obrazą art. 437 § 2 k.p.k., co implikowało konieczność uchylenia wyroku Sądu Okręgowego w Rybniku i przekazania sprawy temu Sądowi do ponownego rozpoznania w postępowaniu odwoławczym, w którym możliwe będzie, uzupełnienie materiału dowodowego w celu rzetelnej weryfikacji oceny materiału dowodowego i wyprowadzonych z nich przez Sąd orzekający ustaleń faktycznych. Z tych względów Sąd Najwyższy orzekł jak w wyroku, na podstawie art. 539f k.p.k. w zw. z art. 526 § 4 k.p.k. zarządzając zwrot oskarżonemu opłaty od skargi. Wobec faktu, że niniejsze orzeczenie nie kończy postępowania w sprawie, nie orzeczono w przedmiocie kosztów obrony (zob. art. 626 § 1 k.p.k.). Tomasz Artymiuk [WB] Kazimierz Klugiewicz Eugeniusz Wildowicz IV KS 27/26 6 [a.ł]
Analiza z kontekstem sprawy
Co to orzeczenie oznacza dla Twojej sprawy?
Zapytaj o skutki rozstrzygnięcia, podstawę prawną albo argumenty do wykorzystania. AnyLawyer rozpocznie od tej konkretnej sprawy.
Informacje o sprawie
- Typ dokumentu
- wyrok SN
- Jednostka
- Izba Karna Wydział IV
- Sędziowie
- SSN Tomasz Artymiuk, SSN Kazimierz Klugiewicz, SSN Eugeniusz Wildowicz
Powiązane dokumenty
Źródło urzędowe: Sąd Najwyższy