III KO 162/26

III KO 162/26 ZARZĄDZENIE Sąd Najwyższy w składzie: Dnia 26 sierpnia 2026 r. SSN Anna Dziergawka po rozpoznaniu w Izbie Karnej, na posiedzeniu w dniu 26 sierpnia 2026 r., w sprawie pisma M.D., sygnalizującego konieczność wznowienia z urzędu postępowania zakończonego prawomocnym postanowieniem Sądu Apelacyjnego w Rzeszowie z dnia 11 sierpnia 2025 r., sygn. akt II S 3/25, na podstawie art. 542 § 1 i 3 k.p.k. a contrario zarządza stwierdzić niedopuszczalność wznowienia postępowania z urzędu. UZASADNIENIE Do Sądu Najwyższego wpłynął wniosek M.D. o wyznaczenie obrońcy z urzędu w celu sporządzenia i wniesienia wniosku o wznowienie z urzędu postępowania zakończonego prawomocnym postanowieniem Sądu Apelacyjnego w Rzeszowie z dnia 11 sierpnia 2025 r., sygn. akt II S 3/25. W uzasadnieniu wniosku jako planowaną podstawę wznowienia wnioskodawca powołał art. 439 § 1 pkt 1 k.p.k., bowiem powyższym postanowieniem jego skarga na przewlekłość została odrzucona, gdyż nie posiada on statusu strony w postępowaniu przygotowawczym. Sąd Najwyższy zważył, co następuje. III KO 162/26 2 Wniosek M.D., z uwagi na wskazywaną w jego treści, bezwzględną przyczynę odwoławczą, został potraktowany jako sygnalizacja podjęcia czynności z urzędu. Pismo to nie stanowi wniosku o wznowienie postępowania w rozumieniu przepisów rozdziału 56 k.p.k., stanowiąc wyłącznie sygnalizację możliwości zaistnienia bezwzględnej przyczyny odwoławczej, stanowiącej podstawę do wznowienia z urzędu prawomocnie zakończonego postępowania (zob. postanowienie SN z dnia 7 grudnia 2021 r., V KZ 39/21). Tak też zgodnie wskazuje się w orzecznictwie i piśmiennictwie, uznając, iż wznowienie postępowania na podstawie art. 542 § 3 k.p.k. w związku z ujawnieniem się jednego z uchybień wymienionych w art. 439 § 1 k.p.k. może nastąpić tylko z urzędu, nie zaś na wniosek strony (zob. uchwała siedmiu sędziów SN z dnia 7 maja 2005 r., I KZP 5/05). Pismo sygnalizacyjne złożone w trybie art. 9 § 2 k.p.k. nie implikuje więc po stronie sądu, do którego je skierowano, ani prawa, ani obowiązku jego rozpoznania (zob. postanowienie SN z dnia 11 stycznia 2022 r., IV KZ 55/21). Jednocześnie brak jest możliwości postąpienia z pismem sygnalizacyjnym tak, jakby stanowiło ono wniosek o wznowienie postępowania (zob. postanowienie SN z dnia 17 stycznia 2024 r., I KO 53/23; zarządzenie SN z dnia 23 listopada 2022 r., III KO 95/22). Przed oceną przesłanek wskazanych w piśmie sygnalizacyjnym, należy odnieść się do samej dopuszczalności wznowienia postępowania w przedmiotowej sprawie, zakończonego prawomocnym postanowieniem Sądu Apelacyjnego w Rzeszowie z dnia 11 sierpnia 2025 r., sygn. akt II S 3/25, o odrzuceniu skargi na przewlekłość postępowania przygotowawczego. Odnosząc się zatem do kwestii dopuszczalności wznowienia postępowania ze skargi na przewlekłość podkreślić należy, że postanowienie Sądu Apelacyjnego w Rzeszowie o odrzuceniu skargi nie jest prawomocnym orzeczeniem kończącym postępowanie sądowe w rozumieniu art. 540 § 1 k.p.k. W orzecznictwie Sądu Najwyższego przyjęto, że orzeczeniami kończącymi postępowanie są nie tylko wyroki i postanowienia rozstrzygające w przedmiocie głównego nurtu postępowania, ale prawomocne orzeczenia wydawane w innych, również pobocznych nurtach procesu, pod warunkiem, że definitywnie zamykają rozpoznanie danej kwestii, powodując trwałe skutki (zob. postanowienie SN z dnia III KO 162/26 3 25 września 2013 r., III KK 231/13; postanowienie SN z dnia 25 października 2018 r., II KZ 32/18). Nie ma wątpliwości, że takiego charakteru nie ma rozstrzygnięcie w kwestii skargi na przewlekłość postępowania. Wydane w tym przedmiocie orzeczenie nie kończy postępowania „w sprawie", lecz rozstrzyga jedynie kwestię uboczną, wtórną wobec postępowania zasadniczego toczącego się w przedmiocie odpowiedzialności karnej. W tym układzie nie jest dopuszczalne wznowienie takiego postępowania, a pogląd ten jest już w orzecznictwie ugruntowany (zob. postanowienie SN z dnia 26 marca 2010 r., VI KZ 21/10; postanowienie SN z dnia 9 lipca 2013 r., II KZ 23/13; postanowienie SN z dnia 22 grudnia 2014 r., III KZ 103/14; postanowienie SN z dnia 23 września 2016 r., KSP 4/16; zarządzenie SN z dnia 1 czerwca 2026 r., IV KO 62/26). Przyjmuje się, że przepisów o wznowieniu postępowania nie stosuje się do postępowania w sprawie skargi na przewlekłość postępowania w sprawie karnej. Postępowanie uregulowane ustawą z 2004 r. o skardze na naruszenie prawa strony do rozpoznania sprawy w postępowaniu przygotowawczym prowadzonym lub nadzorowanym przez prokuratora i postępowaniu sądowym bez nieuzasadnionej zwłoki zawiera odrębne i całościowe uregulowanie zasad i trybu wnoszenia oraz rozpoznawania tej skargi, w których brak regulacji dotyczących wznowienia postępowania. Żaden też z artykułów wskazanej ustawy nie odsyła do odpowiedniego stosowania przepisów innych ustaw regulujących ten nadzwyczajny środek zaskarżenia, w tym przepisów rozdziału 56 k.p.k. (zob. postanowienie SN z dnia 7 maja 2007 r., V KZ 24/07; postanowienie SN z dnia 9 lipca 2013 r., II KZ 23/13; postanowienie SN z dnia 18 kwietnia 2023 r., I NSP 32/23; T. Grzegorczyk, Kodeks postępowania karnego oraz ustawa o świadku koronnym. Komentarz, Warszawa). W konsekwencji uznać trzeba, że przepisów o wznowieniu postępowania nie stosuje się do postępowania w sprawie skargi na przewlekłość postępowania w sprawie karnej. Taki sam pogląd wyrażono także w odniesieniu do skargi na przewlekłość postępowania cywilnego (zob. uchwała SN z dnia 28 czerwca 2005 r., III SPZP 1/05). Mając powyższe na uwadze, należy dojść do konkluzji, że wznowienie z urzędu postępowania w sprawie skargi na przewlekłość postępowania III KO 162/26 4 przygotowawczego, której dotyczy sygnalizacja, jest niedopuszczalne z mocy ustawy. W świetle wskazanych wyżej okoliczności rozpoznanie wniosku o wyznaczenie obrońcy z urzędu stało się bezprzedmiotowe. Na powyższe zarządzenie zażalenie nie przysługuje. [WB] [r.g.]