K 23/20

O R Z E C Z N I C T W O TRYBUNAŁU KONSTYTUCYJNEGO ZBIÓR URZĘDOWY Seria A Warszawa, dnia 24 stycznia 2024 r. Pozycja 10 POSTANOWIENIE z dnia 9 stycznia 202 4 r. Sygn. akt K 23 / 20 Trybunał Konstytucyjny w składzie: Krystyna Pawłowicz – przewodniczący Justyn Piskorski Bartłomiej Sochański Bogdan Święczkowski Rafał Wojciechowski – sprawozdaw ca, po rozpoznaniu, na posiedzen iu niejawnym w dniu 9 stycznia 202 4 r., wniosku grupy posłów o zbadanie zgodności: 1) art. 231 § 1 i § 3 ustawy z dnia 6 czerwca 1997 r. – Kodeks karny (Dz. U. z 2020 r. poz. 1444, ze zm.) w zakresie, w jakim przewidują odpowiedzial- ność karną funkcjonariuszy publicznych za zachow anie mające na celu ochronę życia lub zdrowia publicznego, podjęte w sytuacji występowania uzasadnionego ryzyka zagrożenia dla tych dóbr, gdy jednocześnie dobro po- święcone nie przedstawia wartości oczywiście wyższej od dob ra ratowanego , z art. 45 ust. 1 w związku z art. 2, art. 38 i art. 68 Konstytucji, 2) art. 296 § 1, 1a, 3 i 4 ustawy powołanej w punkcie 1 w zakresie, w jakim przewidują odpowiedzialność karną funkcjonariuszy publicznych i członków zarządów spółek z udziałem Skarbu Państwa za zachowanie ma jące na celu ochronę życia lub zdrowia publicznego, podjęte w sytuacji wyst ępowania uzasadnionego ryzyka zagrożenia dla tych dóbr, gdy jednocześnie dobro po- święcone nie przedstawia wartości oczywiście wyższej od dobra rato wanego , z art. 45 ust. 1 w związku z art. 2, art. 38 i art. 68 Konstytucji , p o s t a n a w i a : umorzyć postępowanie. Orzeczenie zapadło jednogłośnie . UZASADNIENIE I 1. Grupa posłów na S ejm (dalej: wnios kodawca) we wniosku z 13 października 2020 r. zwrócił a się do Tr ybunału Ko nstytucyjnego o zbadanie zgodności : OTK ZU A/2024 K 23/20 poz. 10 2 1) art. 231 § 1 i § 3 ustawy z dnia 6 czerwca 1997 r. – Kodeks karny ( Dz. U. z 2020 r. poz. 1 444, ze zm., dalej: k.k.) w zakresie, w jakim przewidują odpowiedzialność karną funk- cjonariuszy publicznych za zachowanie mające na celu ochronę życia lub zdrow ia publiczne- go, podjęte w sytuacji występowania uzasadnionego ryzyka zagrożenia dla tych dóbr , gdy jednocześnie dobro poświęcone nie przedstawia wartości oczywiście wyższej od dobra rato- wanego , z art. 45 ust. 1 w związku z art. 2, art. 38 i art. 68 Konstytucj i ; 2) art. 296 § 1, 1a, 3 i 4 k.k. w zakresie, w jakim przewidują odpowiedzi al ność karną fun kcjonariuszy p ublicznych i czł onków zarządów spółek z udziałem Skarbu Państwa za za- chowanie mające na celu ochronę życia lub zdrowia publicznego, podjęte w sytu ac ji wystę- powania uzasadnionego ryzyka zagrożenia dla tych dóbr, gdy jednocześnie dobro p oświ ęcone nie przedstawia wartości oczywiście wyższej od dobra ratowanego , z art. 45 ust. 1 w związku z art. 2, art. 38 i art. 68 Konsty tucji. 1.1. W odniesieniu do art. 231 § 1 i 3 k.k. w nioskodawca wskazał, że „[p] rzywołane przepisy określają z na m io na przestęp stwa naduży cia władzy polegającego na przekroczeniu uprawnień lub niedopełnieniu obowiązków przez funkcjonariusza pub licznego. Zakresem zaskarżenia objęte są dwa podstawowe typy przestępstwa – umyślne i nieumyślne przekro- czenie uprawnień lub niedope łnie nie obowiązków ”. Wnioskodawca podkreślił, że celem zło- żonego przez niego wniosku jest zakwestionowanie konstytucyjności art. 231 § l i 3 k.k. je- dynie w zakresie, w jakim wywiedziona z nich norma nie przewiduje możliwości wyłączenia odpowiedzia ln ośc i karnej fu nkcjonariuszy publicznych działających w celu ochrony życia lub zdrowia publicznego w sytuacji występowania uzasadnio nego ryzyka zagrożenia dla tych dóbr. Zdanie m wnioskodawcy wątpliwości konstytucyjne budzi obecny stan prawny , zgodnie z kt ór ym funk cjon ariusz publiczny podlega odpowiedzialności karnej również w sytuacji, gdy jego działania lub zaniechania wyczerpujące z namiona czynów, o których mowa w art. 231 k.k. , miały na celu ochronę życia i zdrowia publicznego i były podjęte w sytuacji wystę powa- nia uzasadnionego ryzyka zagrożenia dla tych dóbr, gdy jednocześnie dobro poświęcone nie przedstawia wartości oczywiście wyższej od dobra ratowanego. 1.2. W odniesieniu do art. 296 § 1, 1a, 3 i 4 k.k. wnioskodawca wskazał, że wniosek został ogra ni czony jedyn ie do zakres u , w jakim wprowadzają odpowiedz ialność karną za za- chowanie m ające na celu ochronę życia i zdrowia publiczn ego. W odniesieniu do przestępstw stypizowanych w art. 296 k.k. wniosek został ograniczony do dwóch grup sprawców – funk- cjonariuszy publicznych i członków zarządów spółek z udziałem Skarbu Państwa. Wątpliwo- ści konstytucyjne wnioskodawcy budzi kształt zaskarżonych przepisów, które jego zdaniem nie zaw ierają mechanizmów pozwalających na uwzględnienie okolicznoś ci, jaką jest dział a- n ie w celu o chrony życia i zdrowia publicznego podczas r ozpoznawania spraw o przestęp stwa stypizowane w art. 296 k.k . 2 . Rzecznik Praw Obywatelskich w piśmie z 16 listopada 202 0 r. poinformował, że nie zgłasza udziału w postępowaniu. 3. Prokurator Generalny, w piśmie z 12 grudnia 2023 r., zajął stanowisko , zgodnie z którym postępowanie podlega umorzeniu na podstawie art. 59 ust. 1 pkt 2 ustawy z dnia 30 listopada 2016 r. o organizacji i trybie postępowania przed Trybunałem Konstytucyjnym – wobec niedopu sz czalności w ydania orzeczenia . 4. Do dnia wydania nini ejszego postanowienia Sejm ni e przedstawił stanowiska w sprawie . OTK ZU A/2024 K 23/20 poz. 10 3 II Trybu nał Konstytucyjny zważył, co następuje: 1. Zgodnie z art. 56 ust. 1 ustawy z dnia 30 listopada 2016 r. o organizacji i trybie po- stępowania przed Trybunałem Konstytucyjnym (Dz. U. z 2019 r. poz. 2393; dalej: u.o.t.p.TK) wszczęcie postępowania przed Trybunałem następuje na podstawie wniosku, pytania prawne- go albo skargi konstytucyjnej uprawnionego podmiotu. Podmioty te zostały e nu meratywnie wskazane w art. 191, art. 192, art. 193 oraz w art. 79 Konstytucji. W nin iejszej sprawie wnio- skodawcą była grupa posłów na Sejm IX kadencji (art. 191 ust. 1 pkt 1 Konstytucji). 2. Postanowieniem Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 7 listopada 2023 r. (M. P. poz. 1208) pierwsze posiedzenie wybranego 15 października 2023 r. Sejmu Rzeczypo- spolitej Polskiej zwołano na 13 listopada 2023 r. Zgodnie z art. 98 ust. 1 zdanie drugie Kon- stytucji, stanowiącym, że kadencja Sejmu rozpoczyna się w d ni u pierwszeg o posiedzenia Sejmu i trwa do dnia poprzedz ającego dzień zebrania się Sej mu następnej kadencji, 12 listo- pada 2023 r. za kończyła się IX kadencja Sejmu, skutkiem czego wygasły też mandaty posłów na ten Sejm. 3. Stosownie do treści art. 59 ust. 1 pkt 5 u.o.t. p.TK, obligatoryjną przesłanką umorze- nia przez Trybunał postępowania w niezakończonych sprawach wszczętych m.in. na podsta- wie wniosku grupy posłów jest zakończenie kadencji Sejmu. W związku z powyższym postę- powanie w niniejszej sprawie należ ał o umorzyć w następstwie zaistnienia przewidzianych ust awą okoliczności. Z tych wzgl ędów Trybunał Konstytucyjny postanowił jak w s entencji.