K 47/13

O R Z E C Z N I C T W O TRYBUNAŁU KONSTYTUCYJNEGO ZBIÓR URZĘDOWY Seria A Warszawa, dnia 20 czerwca 2016 r. Pozycja 34 POSTANOWIENIE z dnia 25 maja 2016 r. Sygn. akt K 47/13 Trybunał Konstytucyjny w składzie: Andrzej Rzepliński – przewodniczący Stanisław Biernat Zbigniew Jędrzejewski Leon Kieres Julia Przy łę bska Piotr Pszczół kowski Ma ł gorzata Pyziak-Szafnicka Stanis ł aw Rymar Piotr Tuleja – sprawozdawca S ł awomira Wronkowska-Ja ś kiewicz Andrzej Wróbel Marek Zubik, po rozpoznaniu, na posiedzeniu niejawnym w dniu 25 maja 2016 r., wniosku grupy posłów o zbadanie zgodności: 1) art. 12 ust. 1 ustawy z dnia 15 grudni a 2000 r. o spółdzielniach m ieszka- niowych (Dz. U. z 2001 r. Nr 4, poz. 27), w brzmieniu nadanym ustawą z dnia 18 grudnia 2009 r. o zmianie ustawy o spółdzielniach mieszka- niowych oraz o zmianie niektórych innych ustaw (Dz. U. Nr 223, poz. 1779), w zakresie, w jakim zobowiązuje spółdzielnię do zawarcia umowy przeniesienia własności lokalu po dokonaniu przez członka spół- dzielni wyłącznie spłat, o których mowa w pkt 1 -3 tego przepisu, z art. 2, art. 64 ust. 2 i 3 w związku z art. 21 ust. 2 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej, 2) art. 17 14 ust. 1 ustawy z 15 grudnia 2000 r. powołanej w punkcie 1 , w brzmi eniu nadanym ustawą z 18 grudnia 2009 r. powołaną w punkcie 1, w zakresie, w jakim zobowiązuje spółdzielnię do zawarcia umowy przeniesienia własności lokalu po dokonaniu przez członka spółdzielni lub osobę niebędącą członkiem spółdzielni wyłącznie spłat, o których mowa w pkt 1 i 2 tego przepisu, z art. 2, art. 64 ust. 2 i 3 w związku z art. 21 ust. 2 Konstytucji, OTK ZU A/2016 K 47/13 poz. 34 2 p o s t a n a w i a: na podstawie art. 71 ust. 3 w związku z art. 104 ust. 1 pkt 5 ustawy z dnia 25 czerwca 2015 r. o Trybunale Konstytucyjnym (Dz. U. z 2016 r. poz. 293) umorzy ć po- st ę powanie. UZASADNIENIE I 1. Grupa pos łó w na Sejm VII kadencji, wnioskiem z 23 pa ź dziernika 2013 r., wnio- s ł a o stwierdzenie niezgodno ś ci: 1) art. 12 ust. 1 ustawy z dnia 15 grudnia 2000 r. o spół dzielniach mieszkaniowych (Dz. U. z 2001 r. Nr 4, poz. 27; dalej: u.s.m.), w brzmieniu nadanym ustaw ą z dnia 18 grudnia 2009 r. o zmianie ustawy o spół dzielniach mieszkanio- wych ora z o zmianie niektórych innych ustaw (Dz. U. Nr 223, poz. 1779; dalej: ustawa nowe- lizuj ą ca z 2009 r.), w zakresie, w jakim zobowi ązuje spół dzielni ę do zawarcia umowy prze- niesienia w ł asno ś ci lokalu po dokonaniu przez cz łonka spół dzielni wy łą cznie sp ł at, o kt órych mowa w pkt 1-3 tego przepisu; 2) art. 17 14 ust. 1 u.s.m., w brzmieniu nadanym ustaw ą nowe- lizuj ą c ą z 2009 r., w zakresie, w jakim zobowi ązuje spół dzielni ę do zawarcia umowy przenie- sienia w ł asno ś ci lokalu po dokonaniu przez cz łonka spół dzielni lub osob ę nieb ę d ą c ą cz ł on- kiem spół dzielni wy łą cznie sp łat, o których mowa w pkt 1 i 2 tego przepisu – z art. 2, art. 64 ust. 2 i 3 w zwi ą zku z art. 21 ust. 2 Konstytucji. 2. Marsza ł ek Sejmu w pi ś mie z 29 kwietnia 2015 r. przedstawi ł stanowisko w imieniu Sejmu, wnosz ą c o stwierdzenie, ż e: 1) art. 12 ust. 1 u.s.m. w zakresie, w jakim zobowi ązuje spół dzielni ę mieszkaniow ą do zawarcia umowy przeniesienia w ł asno ś ci lokalu po dokonaniu przez cz łonka spół dzielni, któremu przysługuje spół dzielcze lokatorskie prawo do lokalu mieszkalnego, sp łat, o których mowa w pkt 1 i 2 tego przepisu, pokrywaj ą cych pe ł ne koszty budowy lokalu, jest zgodny z art. 2 oraz art. 64 ust. 2 i 3 Konstytucji oraz nie jest niezgodny z art. 21 ust. 2 Konstytucji; 2) art. 17 14 ust. 1 u.s.m. w zakresie, w jakim zobowi ązuje spół dzielni ę mieszkaniow ą do zawarcia umowy przeniesienia w ł asno ś ci lokalu po dokonaniu przez cz łonka spół dzielni lub osob ę nieb ę d ą c ą cz łonkiem spółdzielni, którym przysługuje spół dzielcze w ł asno ś ciowe prawo do lokalu, sp łat, o któryc h mowa w pkt 1 i 2 tego przepisu, pokrywaj ą cych pe ł ne kosz- ty budowy lokalu, jest zgodny z art. 2 oraz art. 64 ust. 2 i 3 Konstytucji oraz nie jest niezgod- ny z art. 21 ust. 2 Konstytucji. 3. Prokurator Generalny w pi ś mie z 1 pa ź dziernika 2014 r. zaj ął stanowisko, ż e: 1) art. 12 ust. 1 u.s.m., w brzmieniu nadanym ustawą nowelizującą z 2009 r., w zakresie, w jakim zobowi ązuje spół dzielni ę do zawarcia umowy przeniesienia w ł asno ś ci lokalu po dokonaniu przez cz łonka spółdzielni wyłącznie spłat, o których mowa w pkt 1 i 2 tego przepisu, jest zgodny z art. 2 i art. 64 ust. 2 i 3 Konstytucji oraz nie jest niezgodny z art. 21 ust. 2 Konstytucji; 2) art. 17 14 ust. 1 u.s.m. w zakresie, w jakim zobowi ązuje spół dzielni ę do zawarcia umowy przeniesienia w ł asno ś ci lokalu po dokonaniu przez cz łonka spół dzielni lub osob ę nie- b ę d ą c ą cz łonkiem spół dzielni, wyłącznie sp łat, o których mowa w pkt 1 i 2 tego przepisu, jest zgodny z art. 2 i art. 64 ust. 2 i 3 Konstytucji oraz nie jest niezgodny z art. 21 ust. 2 Konstytu- cji. OTK ZU A/2016 K 47/13 poz. 34 3 II Try bunał Konstytucyjny zważył, co następuje: 1. 30 sierpnia 2015 r. weszła w życie ustawa z dnia 25 czerwca 2015 r. o Trybunale Konstytucyjnym (Dz. U. z 2016 r. poz. 293; dalej: ustawa o TK). Stosownie do art. 69 ustawy o TK: „W sprawach wszczętych na podst awie wniosku grupy posłów lub senatorów, o którym mowa w art. 191 ust. 1 pkt 1 Konstytucji, zakończenie kadencji Sejmu i Senatu nie wstrzymuje postępowania w Trybunale”. Postępowanie to z dniem zakończenia kadencji Sejmu i Senatu ulega zawieszeniu na 6 mie sięcy (art. 70 ust. 1 ustawy o TK). Prezes Trybunału, w terminie 30 dni od dnia zakończenia kadencji Sejmu i Senatu, przekazuje odpowiednio Marszałkowi Sejmu i Marszałkowi Senatu informację o sprawach, o których mowa w art. 69, w odniesieniu do których Trybunał postanowił o za- wieszeniu postępowania (art. 70 ust. 3 ustawy o TK). Stosownie do art. 71 ust. 1 ustawy o TK „Trybunał postanawia o podjęciu zawieszo- nego postępowania, jeżeli w terminie, o którym mowa w art. 70 ust. 1, wniosek grupy posłów lub senator ów uzyska poparcie odpowiednio 50 posłów lub 30 senatorów kolejnej kadencji Sejmu i Senatu. Przepis art. 61 ust. 2 stosuje się odpowiednio”. Jednakże „Po bezskutecznym upływie terminu, o którym mowa w art. 70 ust. 1, Trybunał zawieszone postępowanie uma- rza ” (art. 70 ust. 3 ustawy o TK). 2. Wnioskodawcą w n i niejszej sprawie była grupa posłów na Sejm VII kadencji. Ka- dencja Sejmu upłynęła 11 listopada 2015 r. W dniu 12 listopada 2015 r. odbyło się pierwsze posiedzenie Sejmu VIII kadencji. To znaczy , że począt ek terminu, o którym mowa w art. 70 ust. 1 ustawy o TK przypadł na 12 listopada 2015 r. , zaś jego koniec na 12 maja 2016 r. Na podstawie art. 70 ust. 1 ustawy o TK, postanowieniem z 8 grudnia 2015 r., Try- bunał Konstytucyjny zawiesił po stępowanie w sprawie na 6 miesięcy. Pismem z 10 grudnia 2015 r. Prezes Trybunału Konstytucyjnego, zgodnie z art. 70 ust. 3 ustawy o TK, przekazał Marszałkowi Sejmu informację o sprawach wszczętych na pod- stawie wniosków grup posłów na Sejm VII kadencji, w odniesieniu do których Trybunał Kon- stytucyjny postanowił o zawieszeniu postępowania. Prezes Trybunału poinformował Marszałka Sejmu o możliwości , jaką przewiduje ustawa o TK w art. 71 ust. 1. 3. W niniejszej sprawie 6 - miesięczny termin zawieszenia postępowa nia upłynął bez- skute cznie 12 maja 2016 r. , czego skutkiem jes t umorzenie postępowania (art. 71 ust. 3 usta- wy o TK). Z powyższych względów Trybunał Konstytucyjny postanowił jak w sentencji. Zdanie odrębne sędziego TK Zbigniewa Jędrzejewskiego do postanowienia Trybunału Kon stytucyjnego z dnia 25 maja 2016 r., sygn. akt K 47/13 Na podstawie art. 99 ust. 2 ustawy z dnia 25 czerwca 2015 r. o Trybunale Konstytu- cyjnym (Dz. U. z 2016 r. poz. 293; dalej: ustawa o TK), zgłaszam zdanie odrębne do posta- nowienia z dnia 25 maja 2016 r. w sprawie o sygn. K 47/13. OTK ZU A/2016 K 47/13 poz. 34 4 1. Uważam, że postanowienie zostało wydane niezgodnie z przepisami ustawy o TK. Trybunał oparł swoje orzeczenie na niewłaściwym reżimie prawnym. 2. W niniejszej sprawie Trybunał przyjął, że tryb postępowania przed Trybunałem reguluje ustawa o TK w kształcie określonym wyrokiem TK z dnia 9 marca 2016 r., sygn. K 47/15. Takie założenie jest niezgodne z art. 190 ust. 3 w związku z art. 190 ust. 2 Konstytucji. 3. Zgodnie z art. 190 ust. 2 Konstytucji, o rzeczenia Trybunału w sprawach wymie- nionych w art. 188 Konstytucji podlegają niezwłocznemu ogłoszeniu w organie urzędowym, w którym akt normatywny był ogłoszony. Jeżeli akt nie był ogłoszony, orzeczenie ogłasza się w Dzienniku Urzędowym Rzeczypospolitej Polskiej „Monitor Polski”. Z art. 190 ust. 3 zda- nie pierwsze Konstytucji wynika, że orzeczenie Trybunału Konstytucyjnego wchodzi w życie z dniem ogłoszenia, jednak Trybunał może określić inny termin utraty mocy obowiązującej aktu normatywnego. Zakładając, że ustawodawca konstytucyjny działał racjonalnie i zastosował w przepisach te same wyrażenia na określenie tych samych instytucji prawnych, nie można różnicować znaczenia pojęć „ogłoszenie” użytych w ust. 2 i 3 art. 190 Konstytucji. Wynika z tego, że określone w art. 190 ust. 3 Konstytucji sformułowanie, iż orzeczenie TK wchodzi w życie z dniem ogłoszenia należy interpretować z uwzględnieniem art. 190 ust. 2 Konstytucji. Oznacza to, że w art. 190 ust. 3 K onstytucji chodzi o ogłoszenie orzeczenia TK w tym organie urzędowym, w którym akt normatywny będący przedmiotem orzeczenia Trybunału był opublikowany. 4. W wypadku orzeczenia TK z 9 marca 2016 r., mogłoby ono wejść w życie po jego ogłoszeniu w Dzienniku Ustaw. Od tego momentu wywoływałoby skutki derogacyjne w nim przewidziane, a tym samym doprowadziłoby do zmian w systemie prawa. Skoro jednak w momencie wydawania postanowienia o sygn. K 47/13, rozstrzygnię- cie o sygn. K 47/15 nie zostało ogłoszone w Dzienniku Ustaw, jego sentencja nie może okre- ślać trybu postępowania przed Trybunałem, gdyż orzeczenie to nie weszło w życie. Z tego względu, wydając postanowienie w niniejszej sprawie, Trybunał powinien stosować przepisy ustawy o TK, w brzmieniu wynikającym z tekstu jednolitego ogłoszonego 8 marca 2016 r. oraz odpowiednie przepisy przejściowe ustawy z dnia 22 grudnia 2015 r. o zmianie ustawy o Trybunale Konstytucyjnym (Dz. U. poz. 2217; dalej: ustawa o zmianie ustawy o TK). 5. Z powyższych względów, zgodnie z art. 2 ust. 1 ustawy o zmianie ustawy o TK w związku z art. 44 ust. 1 pkt 1 ustawy o TK, postanowienie wydane w niniejszej sprawie, powinno zapaść w pełnym składzie, to znaczy w składzie co najmniej trzynastu sędziów (art. 44 ust. 3 ustawy o TK). Zdanie odrębne sędziego TK Julii Przyłębskiej do postanowienia Trybunału Konstytucyjnego z dnia 25 maja 2016 r., sygn. akt K 47/13 Na podstawie art. 99 ust. 2 ustawy z dnia 25 czerwca 2015 r. o Trybunale Konstytu- cyjnym (Dz. U. z 2016 r. poz. 293) zgłaszam zdanie odrębne do postanowienia Trybunału Konstytucyjnego z dnia 25 maja 2016 r. w sprawie o sygn. akt K 47/13. OTK ZU A/2016 K 47/13 poz. 34 5 Zdanie odrębne uzasadniam następująco: 1. Skład orzekający w niniejszej sprawie jest niezgodny z przepisami ustawy z dnia 25 czerwca 2015 o Trybunale Konstytucyjnym r. (Dz. U. z 2016 r. poz. 293; dalej: ustawa o TK), zmienionej ustawą z dnia 22 grudnia 2015 r. o zmianie ustawy o Trybunale Konstytu- cyjnym (Dz. U. poz. 2217; dalej: ustawa o zmianie ustawy o TK). 2. Orzeczenie Trybunału Konstytucyjnego z 9 marca 2016 r. wydane w sprawie o sygn. K 47/15 nie weszło w życie, dlatego tryb postępowania przed Trybunałem nadal regu- luje ustawa o TK w kształcie określonym ustawą o zmianie ustawy o TK, która nie utraciła mocy obowiązującej. 3. Art. 190 ust. 3 in principio Konstytucji stanowi, że orzeczenie Trybunału Konstytu- cyjnego wchodzi w życie z dniem ogłoszenia. 4. Art. 190 ust. 2 zdanie pierwsze Konstytucji stanowi, że ogłoszenie orzeczenia Try- bunału Konstytucyjnego następuje w organie urzędowym, w którym będący przedmiotem orzeczenia akt normatywny był ogłoszony. Dopiero na skutek opisanej w art. 190 ust. 2 Kon- stytucji publikacji, orzeczenie Trybunału Konstytucyjnego wchodzi w życie ( vide: art. 190 ust. 3 in principio Konstytucji) i wywołuje skutki derogacy jne w nim przewidziane. 5. Stosownie do treści art. 2 ust. 1 ustawy o zmianie ustawy o TK, w niniejszej spra- wie Trybunał powinien orzekać w pełnym składzie sędziów Trybunału, to jest z udziałem co najmniej trzynastu sędziów (art. 2 ust. 1 zdanie drugie us tawy o zmianie ustawy o TK w związku z art. 44 ust. 1 pkt 1 w związku z ust. 3 ustawy o TK w brzmieniu nadanym usta- wą o zmianie ustawy o TK). Zdanie odrębne sędziego TK Piotra Pszczółkowskiego do postanowienia Trybunału Konstytucyjnego z dnia 25 maja 2016 r. w sprawie o sygn. K 47/13 Na podstawie art. 99 ust. 2 ustawy z dnia 25 czerwca 2015 r. o Trybunale Konstytucyjnym (Dz. U. z 2016 r. poz. 293) , zgłaszam zdanie odrębne d o postanowienia Trybunału Konstytucyjnego z 25 maja 2016 r. w sprawie o sygn. K 47/13. Postanowienie zapadło w sprzeczności z przepisami ustawy z dnia 25 czerwca 2015 r. o Trybunale Konstytucyjnym (Dz. U. z 2016 r. poz. 293; dalej: ustawa o TK), zmie- nionej ustawą z dnia 22 grudnia 2015 r. o zmianie ustawy o Trybunale Konstytucyjnym (Dz. U. poz. 2217; dalej: ustawa o zmianie ustawy o TK). Podstawy niestosowania przez Try- bunał trybu postępowania przed Trybunałem Konstytucyjnym, przewidzianego ustawą o TK w brzmieniu nadanym przez ustawę o zmianie ustawy o TK, nie może w mojej ocenie s tano- wić orzeczenie Trybunału z 9 marca 2016 r. Z art. 190 ust. 3 Konstytucji wynika, że orzeczenia TK wchodzą w życie z dniem ogłoszenia. Z chwilą ogłoszenia – w braku określenia przez TK w wyroku innego terminu – następuje również utrata mocy obowiązującej aktu normatywnego, który był przedmiotem orzeczenia. Przyjęcie przez ustrojodawcę w art. 190 ust. 3 Konstytucji, że orzeczenie TK OTK ZU A/2016 K 47/13 poz. 34 6 wchodzi w życie z dniem ogłoszenia nawiązuje do art. 190 ust. 2 Konstytucji i oznacza, że chodzi o wskazane w art. 190 ust. 2 Konstytucji ogłoszenie orzeczenia TK, wydanego w sprawach wymienionych w art. 188 Konstytucji, w tym samym organie urzędowym, w któ- rym ogłoszony był uprzednio będący przedmiotem orzeczenia Trybunału akt normatywny. Jeżeli akt normatywny nie był uprzednio ogłoszony orzeczenie TK ogłasza się w Dzienniku Urzędowym Rzeczypospolitej Polskiej ,,Monitor Polski”. Dopiero na skutek takiej opisanej w art. 190 ust. 2 Konstytucji publikacji, orzeczenie Trybunału Konstytucyjnego wejdzie w życie i wywoła skutki derogacyjne w nim przewidziane. Skutków derogacyjnych nie wy- wołuje ogłoszenie orzeczenia TK na sali rozpraw. Wyrok TK w sprawie o sygn. K 47/15 nie zawierał (oprócz orzeczenia w zakresie art. 44 ust. 1 ustawy o TK, który utraci moc obowią- zującą po upływie 9 miesięcy od dnia ogłoszenia wyroku) określenia innego niż data ogłosze- nia orzeczenia w Dzienniku Ustaw terminu utraty mocy obowiązującej ustawy o zmianie ustawy o TK. Orzeczenie TK z 9 marca 2016 r. nie zostało do dnia wydania postanowienia opublikowane. Zgodn ie z art. 190 ust. 2 i 3 Konstytucji nie weszło zatem w życie i nie wywołało skutku w postaci utraty mocy obowiązującej ustawy o zmianie ustawy o TK, która nadal obowiązuje i powinna być stosowana. Stosownie do zapisu art. 2 ust. 1 ustawy o zmianie ustawy o TK, w sprawie o sygn. K 47/13 pełny skład Trybunału powinien orzekać z udziałem co najmniej trzynastu sędziów Trybunału (art. 2 ust. 1 zdanie drugie ustawy o zmianie ustawy o TK w związku z art. 44 ust. 3 ustawy o TK w brzmieniu nadanym ustawą o zmianie ustawy o TK). W takim składzie Trybunału powinno zapaść postanowienie z 25 maja 2016 r.