P 5/17

O R Z E C Z N I C T W O TRYBUNAŁU KONSTYTUCYJNEGO ZBIÓR URZĘDOWY Seria A Warszawa, dnia 14 grudnia 2017 r. Pozycja 83 POSTANOWIENIE z dnia 13 grudnia 2017 r. Sygn. akt P 5/17 Trybunał Konstytucyjny w składzie: Julia Przyłębska – przewodniczący Pio tr Pszczółkowski – sprawozdawca Stanisław Rymar Piotr Tuleja Sławomira Wronkowska - Jaśkiewicz , po rozpoznaniu, na posiedzeniu niejawnym w dniu 13 grudnia 2017 r., pytania prawnego Są- du Rejonowego dla Warszawy Pragi- Północ w Warszawie : czy art. 125 § 1 ustawy z dnia 6 czerwca 1997 r. – Kodeks karny wykonawczy (Dz. U. Nr 90, poz. 557, ze zm.) jest zgodny z art. 64 ust. 1 i 3 w związku z art. 31 ust. 3 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej oraz z art. 1 Protokołu nr 1 do Kon- wencji o ochronie praw c złowieka i podstawowych w olności, sporządzonego w Paryżu dnia 20 m arca 1952 r. (Dz. U. z 1995 r. Nr 36, poz. 175, ze zm.), p o s t a n a w i a: na podstawie art. 59 ust. 1 pkt 2 ustawy z dnia 30 listopada 2016 r. o organizacji i trybie postępowania przed Trybunałem Konstytucyjnym (Dz. U. poz. 2072) umorzyć postępowanie. Orzeczenie zapadło jednogłośnie. UZASADNIENIE I 1. Postanowieniem z 20 grudnia 2016 r. (sygn. akt II C 2360/14) Sąd Rejonowy dla Warszawy Pragi- Północ w Warszawie (dalej: sąd pytający) przedstawił Trybunałowi pytanie prawne, czy art. 125 § 1 ustawy z dnia 6 czerwca 1997 r. – Kodeks karny wykonawczy (Dz. U. z 1997 r. Nr 90, poz. 557, ze zm.; dalej: kodeks karny wykonawczy lub k.k.w.) jest zgodny z art. 64 ust. 1 i 3 w związku z art. 31 ust. 3 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej oraz z art. 1 Protokołu nr 1 do Konwencji o ochronie pra w człowieka i podstawowych wolno- ści, sporządzonego w Paryżu dnia 20 marca 1952 r. (Dz. U. z 1995 r. Nr 36, poz. 175, ze zm.). OTK ZU A/2017 P 5/17 poz. 83 2 1.1 . Pytanie prawne zostało przedstawione w związku z rozpoznawaną przez sąd pyta- jący sprawą z powództwa osoby skazanej na karę pozbawienia wolności przeciwko Skarbowi Państwa – Dyrekto rowi Aresztu Śledczego Warszawa - Białołęka. Powód skierował przeciwko Skarbowi Państwa reprezentowanemu przez Dyrektora Aresztu Śledczego Warszawa - Białołęka pozew o zapłatę kwoty 20 000 zł. Powód przebywał w Areszcie Śledczym Warszawa - Białołęka jako osoba pozbawiona wolności w okresie od 2012 r. do 2016 r. W 2012 r. został skier owany do wykonywania nie- odpłatnej pracy na rzecz jednostki penitencjarnej w trybie art. 123a k.k.w. Następnie w 2013 r. został skierowany do pracy wykonywanej za wynagr odzeniem. Od jego wynagro- dzenia, zgodnie z art. 125 § 1 k.k.w., każdorazowo odprowadzano 10% na cele Funduszu Pomocy Pokrzywdzonym oraz Pomocy Postpenitencjarnej (dalej: Fundusz Pomocy), określo- ne w art. 43 k.k.w., oraz 25% na cele Funduszu Aktywizacji Zawodowej Skazanych oraz Rozwoju Przywięziennych Zakładów Pracy (dalej: Fundusz Aktywizacji), utworzonego na podstawie art. 6a ustawy z dnia 28 sierpnia 1997 r. o zatrudnianiu osób pozbawionych wolno- ści (Dz. U. Nr 123, poz. 777, ze zm.; dalej: u.z.o.p.w. ). W toczącym się przed sądem pytają- cym postępowaniu powód dochodzi różnicy między minimalnym wynagrodzeniem a wyna- grodzeniem faktycznie mu w ypłaconym. Powód podniósł zarzut niezgodnoś ci regulacji za- wartej w kodeksie karnym wykonawczym z wymaganiami konstytucyjnymi i konwencyjny- mi. 1.2. Sąd pytający upatruje niezgodności art. 125 § 1 k.k.w. z art. 64 ust. 1 i 3 w zwią z- ku z art. 31 ust. 3 Konstytucji oraz art. 1 Protokołu nr 1 w tym, że przepis ten pozbawia ska- zanego znacznej części należnego wynagrodzenia . W ocenie s ądu pytającego , nie może ule- gać żadnej wątpliwości, że art. 125 § 1 k.k.w. ogranicza prawo własności skazanych, tj. pra- wo do otrzymania oraz dysponowania wypracowanym i należnym wynagrodzeniem. Zdaniem sądu pytającego, przeznaczanie ponad 1/3 części wynagrodzenia skazanego na fund usze ce- lowe związane chociażby nawet z pomocą skazanym poszkodowanym przez przestępstwo, czy też inne szczytne cele, powoduje w oczach skazanych deprecjację zatrudnienia jako for- my resocjalizacji, zniechęca do podejmowania pracy , jak również , naruszając istotę prawa własności , stwarza wrażenie nierównego traktowania w zatrudnieniu. W ocenie sądu pytają- cego, interes publiczny nie wymaga pozbawienia pracujących więźniów znacznej części ich wynagrodzenia, aby fundusze celowe zasilane z wynagrodzeń skazanych mogły funkcjono- wać. Sąd pytający wskazuje, że także wynik testu proporcjonalności ograniczenia może być wyłącznie negatywny – treść art. 125 § 1 k.k.w. nie ma bowiem uzasadnienia w potrzebie ochrony wartości konstytucyjnych wymienionych w art. 31 ust. 3 Konstytucji. Na poparcie swojej oceny s ąd pytający przywołuje wyrok Trybunału Konstytucyjnego z 23 lutego 2010 r., sygn. P 20/09 (OTK ZU nr 2/A/2010, poz. 13), w którym Trybunał „zwrócił uwagę na konieczność ochrony wynagrodzenia osób pozbawionych wolności przy- najmniej w zakresie minimalnego wy nagrodzenia za pracę” . 1.3. W postanowieniu z 31 stycznia 2017 r. sąd pytający uzupełnił postanowienie z 20 grudnia 2016 r., wyjaśniając, że jedynie stwierdzenie przez Trybunał niekonstytucyjności art. 12 5 § 1 k.k.w pozwoli na uwzględnienie powództwa w sprawie zawisłej przed sądem pytającym w zakresie, w jakim dotyczy żądania zasądzenia potrąconych z wynagrodzenia powoda świadczeń, o których mowa w art. 125 § 1 k.k.w. 2. W piśmie z 7 marca 2017 r. Rzecznik Praw Obywatelskich poinformował, że nie zgłasza udziału w niniejszym postępowaniu. OTK ZU A/2017 P 5/17 poz. 83 3 3. W piśmie z 7 marca 2017 r. Prokurator Generalny wniósł o umorzenie postępowa- nia przed Trybunałem Konstytucyjnym ze względu na niedopuszczalność wydania wyroku. Zdaniem Prokuratora Generalnego, pytanie pra wne nie spełnia wymogów formalnych okre- ślonych w art. 52 ust. 2 pkt 4 ustawy z dnia 30 listopada 2016 r. o organizacji i trybie postę- powania przed Trybunałem Konstytucyjnym (Dz. U. poz. 2072), ponieważ s ąd pytający nie uzasadnił podniesionych przez siebie zarzutów niezgodności kwestionowanej regu lacji z art. 64 ust. 1 i 3 w związku z art. 31 ust. 3 Konstytucji oraz z art. 1 Protokołu nr 1. Pytanie prawne nie zawiera szczegółowej i precyzyjnej argumentacji, która przemawiałaby za obale- niem domniemania konstytucyjności kwestionowanej regulacji. W ocenie Prokuratora Generalnego, nie jest dostatecznym uzasadnieniem przytoczenie tylko i wyłącznie treści przepisów wskazanych w petitum pytania prawnego jako wzorców kontroli i odwołanie się do fragmentów uzasadnienia wyroku Trybunału o sygn. P 20/09, w których wskazana została treść określonych regulacji zawartych w Europejskich Regułach Więziennych oraz Wzorcowych Regułach Minimalnych Postępowania z Więźniami, dotyczą- cych pracy więźniów i wynagradzania za tę pracę. W pytaniu prawnym nie wykazano ani niezgodności kwestionowanego przepisu z Europejskimi Regułami Więziennymi i Wzorco- wymi Regułami Minimalnego Postępowania z Więźniami , ani związku pomiędzy tym naru- szeniem a zarzutami dotyczącymi niezgodności art. 125 § 1 k.k.w. z wzorcami wynikającymi z art. 64 ust. 1 i 3 w związku z art. 31 ust. 3 Konstytucji oraz z art. 1 Protokołu nr 1. Pytanie prawne nie zawiera argumentacji, która uzasadniałaby tezę, że zaskarżony przepis jest nie- zgodny z Europejskimi Regułami Więziennymi i Wzorcowymi Regułami Minimalnymi Po- stępowania z Więźniami dotyczącymi wynagradzania za pracę osób pozbawionych wolności, a przez to, że prowadzi do naruszenia wzorców kontroli wskazanych w petitum pytania. Prokurator Generalny wskazał ponadto, że w powołanej w pytaniu prawnym sprawie o sygn. P 20/09 Trybunał badał konstytucyjność art. 123 § 2 k.k.w. w brzmieniu nadanym mu ustawą z dnia 24 lipca 2003 r. o zmianie ustawy – Kodeks karny wykonawczy oraz niektó- rych innych ustaw (Dz. U. Nr 142, poz. 1380). Przedmiotem orzeczenia w sprawie o sygn. P 20/09 była zatem regulacja, która nie gwarantowała skazanemu zatrudnionemu w pełnym wymiarze czasu pracy ustalenia przysługującego mu wynagrodzenia w sposób zapewniający osiągnięcie co najmniej minimalnego wynagrodzenia za pracę. Nie można więc, zdaniem Prokuratora Generalnego, przyjąć, że argumentacja zawarta w uzasadnieniu powołanego przez sąd pytający wyroku Trybunału znajduje – niejako automatycznie – odpowiednie zasto- sowanie do uzasadnienia zarzutów podniesionych w pytaniu prawnym w niniejs zej sprawie. W pytaniu prawnym nie ma w tym zakresie stosownej argumentacji. W kontekście określonych w petitum pytania prawnego wzorców kontroli formalneg o obowiązku odpowie dniego udowodnienia zarzutów nie spełnia również, w ocenie Prokuratora Generalnego, wskazanie celów, na jakie – zgodnie z zasadami określonymi , odpowiednio, w art. 43 § 8 k.k.w. oraz art. 8 ust. 1 u.z.o.p.w. – przeznaczane są środki z Funduszu Pomocy i Funduszu Aktywizacji, oraz stwierdzenie, że zaskarżony przepis ogranicza prawo własności skazanych, gdyż przeznaczanie ponad 1/ 3 części wynagrodzenia skazanego na fundusze ce- lowe powoduje w oczach skazanych deprec jację zatrudnienia jako formy resocjalizacji, znie- chęca do podejmowania pracy , jak również – naruszając istotę prawa własności – stwarza wrażenie nierównego traktowania w zatrudnieniu (od wynagrodzenia skazanego pobiera się przecież należności publicznoprawne na równi z osobami pracującymi w warunkach wolno- ściowych). Zdaniem Prokuratora Generalnego w pytaniu prawnym brak jest też uzasadnienia za- rzutu nieproporcjonalności kwestionowanej regulacji. W tym zakresie sąd pytający ograniczył się w istocie do stwie rdzenia, że kwestionowana regulacja nie spełnia przesłanek dopuszcza- jących wprowadzone przez nią ograniczenie prawa skazanych do otrzymania i dysponowania należnym im wynagrodzeniem, o których to przesłankach mowa w art. 31 ust. 3 Konstytucji. OTK ZU A/2017 P 5/17 poz. 83 4 Pytanie prawne nie zawiera żadnej argumentacji uzasadniającej taką tezę. Nie można bowiem uznać za wystarczające uzasadnienie stwierdzenia, że interes publiczny nie wymaga dokony- wania z wynagrodzenia przysługującego skazanym potrąceń na Fundusz Pomocy i Fundusz Aktywi zacji, gdyż środki przeznaczone na te fundusze pochodzą również z innych źródeł. 4. W piśmie z 26 października 2017 r. Marszałek Sejmu, działając w imieniu Sejmu, zajął stanowisko, że art. 125 § 1 k.k.w. jest zgodny z art. 64 ust. 1 i 3 w związku z art. 31 ust. 3 oraz z art. 1 Protokołu nr 1. 4.1. Przed przystąpieniem do merytorycznej analizy zarzutów przedstawionych przez sąd pytający, Marszałek Sejmu rozważył kwestię dopuszczalności rozpoznania sprawy przez Trybunał. Wskazał, że o ile przesłanki podmio towa i przedmiotowa pytania prawnego nie budzą wątpliwości, o tyle można mieć zastrzeżenia co do ziszczenia się przesłanki funkcjo- nalnej. W opinii Marszałka Sejmu, sąd pytający lakonicznie wywodzi, że ,,jedynie stwierdze- nie przez Wysoki Trybunał niekonstytucyjności przepisu art. 125 § 1 k.k.w. pozwoli na uwzględnienie powództwa w sprawie zawisłej przed tutejszym Sądem w zakresie , w jakim dotyczy żądania zasądzenia potrąconych z wynagro dzenia powoda świadczeń , o jakich mowa w art. 125 § 1 k.k.w.”. 4.2. Uzasadniając stanowisko o zgodności art. 125 § 1 k.k.w. ze wskazanymi przez sąd pytający wzorcami kontroli, Marszałek Sejmu wskazuje na cztery kwestie. Po pierwsze, inge- rencja w konstytucyjne prawo podmiotowe skazanego do własności następuje na podstawie u stawy. Po drugie, w ocenie Marszałka Sejmu , określone w art. 125 § 1 k.k.w. potrą cenia z przysługujące go skazanemu wynagrodzenia za pracę nie stanowią takiej ingerencji w prawo własności, która naruszałaby istotę owego prawa (art. 64 ust. 3 w związku z art . 31 ust. 3 Konstytucji). Po trzecie, w nawiązaniu do art. 1 zdanie drugie Protokołu nr 1 należy, zdaniem Marszałka Sejmu , stwierdzić, że ingerencja na mocy art. 125 § 1 k.k.w. w prawo własności sk azanego następuje niewątpliwie – jak wymaga wskazane unormowanie konwencyjne – ,,w in teresie publicznym”. Po czwarte, omawiana in gerencja w prawo własności jest, w oce- nie Marszałka Sejmu, konieczna w państwie demokratycznym dla realizacji przede wszyst- kim takich wartości, jak porządek publiczny oraz ochrona wolności i praw innych osób. Marszałek Sejmu wskazuje też, że nawiązania sądu pytającego do wyroku Trybunału o sygn. P 20/09 nie są w pełni adekwatne z punktu widzenia przedstawionego przez sąd pyta- jący problemu konstytucyjnego, albowiem powołana wyżej sprawa dotyczyła kwestii mini- malnego wy nagrodzenia za pracę skazanego. Co więcej, w wyroku tym Trybunał wprost po- twierdz ił, że ,,Konstytucja nie wyklucza wprowadzenia szczególnych rozwiązań (…) obo- wiązkowych potrąceń na określone cele społeczne”. II Trybunał Konstytucyjny zważył, co następuje: 1. Przedmiot i zakres pytania prawnego. 1.1. Przedmiotem pytania prawnego Sąd Rejonowy dla Warszawy Pragi - Północ w Warszawie (dalej: sąd pytający) uczynił art. 125 § 1 ustawy z dnia 6 czerwca 1997 r. – Ko- deks karny wykonawczy (Dz. U. z 1997 r. Nr 90, poz. 557, ze zm.; dalej: k.k.w.), w brzmie- niu sprzed wejścia w życie ustawy z dnia 15 grudnia 2016 r. o zmianie ustawy – Kodeks kar- ny wykonawczy (Dz. U. poz. 204 ; dalej: ustawa zmieniająca ). OTK ZU A/2017 P 5/17 poz. 83 5 Przepis w zakwe stionowanym brzmieniu stanowił, że „[z] przysługującego s kazanemu wynagrodzenia za pracę potrąca się 10% na cele Funduszu określone w art. 43 [k.k.w.] oraz 25% na cele Funduszu Aktywizacji Zawodowej Skazanych oraz R ozwoju Przywięziennych Zakładów Pracy, utworzonego na podstawie art. 6a ustawy z dnia 28 sierpnia 1997 r. o za- trudnianiu osób pozbawionych wolności (…)”. Cytowane brzmienie zostało nadane temu przepisowi ustawą z dnia 3 lutego 2011 r. o zmianie ustawy – Kodeks karn y wykonawczy oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. Nr 39, poz. 202), która weszła w życie 8 marca 2011 r. Fundusz Pomocy Pokrzywdzonym oraz Pomocy Postpenitencjarnej (dalej: Fundusz Pomocy), o którym mowa w art. 125 § 1 k.k.w., zosta ł utworzony na podstawie art. 43 § 1 tej ustawy. Jest to pa ństwowy fundusz celowy, którego dysponentem jest Minister Sprawiedli- wości. Zgodnie z art. 43 § 7 k.k.w., przycho dami Funduszu Pomocy są środki pieniężne po- chodzące z: 1) orzeczonych przez sądy nawiązek oraz świadczeń pieniężnych, 2) potrąceń w wysoko ści 10%, a po wejściu w życie ustawy zmieniającej – 7%, wyna- grodzenia przysługującego za pracę skazanych zatrudnionych w formach określonych w art. 121 § 2 k.k.w., tj. na podstawie skierowania do pracy, umowy o pracę, umowy zlece- nia, umowy o dzieło, umowy o pracę nakładczą lub na innej podstawie prawnej; 3) wykonania kar dyscyplinarnych, o których mowa w art. 143 § 1 pkt 7 k.k.w., 4) spadków, zapisów i darowizn, 5) dotacji, zbiórek i innych źródeł. W art. 43 § 8 k.k.w. wymienione zostały również cele, na jakie można przeznacz yć środki Funduszu Pomocy. Stosownie do tego przepisu, środki finansowe Funduszu Pomocy są przeznaczane m.in. na: 1 ) pomoc osobom pokrzywdzonym przestępstwem oraz osobom im najbliższym, zwłaszcza pomoc medyczną, psychologiczną, rehabilit ac yjną, prawną oraz materialną, udzie- laną przez jednostki niezaliczane do sektora finansów publicznych i niedziałające w celu osiągnięcia zysku, w tym stowarzyszenia, fundacje, organizacje i instytucje; 2) pomoc postpenitencjarną osobom pozbawionym wolności, zwalnianym z z akładów karnych i aresztów śledczych oraz osobom im najbliższym, udzielaną przez zawodowych kuratorów sądowych oraz Służbę Więzienną; 3 ) pomoc świadkom i osobom im najbliższym; 4 ) pomoc postpenitencjarną osobom pozbawionym wolności, zwalnianym z zakładów karnych i aresztów śledczych , oraz osobom im najbliższym udzielaną przez podmioty wska- zane w art. 38 § 1 k.k.w. ; 5 ) działalność podejmowaną lub powierzoną przez Ministra Sprawiedliwości (dyspo- nenta Funduszu) , mającą na celu wsparcie i rozwój systemu pomocy osobom pokrzywdzo- nym przestępstwem i świadkom oraz pomocy postpenitencjarnej, a także przeciwdziałanie przyczynom przestępczości. Zgodnie z art. 8 ust. 1 ustawy z dnia 28 sierpnia 1997 r. o zatrudnianiu osób pozbawio- nych wolności (D z. U. z 2017 r. poz. 215; dalej: u.z.o.p.w.), w brzmieniu sprzed 1 czerwca 2017 r., ś rodki z Funduszu Aktywizacji przeznaczone miały być na finansowanie działań w zakresie resocjalizacji osób pozbawionych wolności, a w szczególności na: 1) tworzenie nowych oraz ochronę istniejących miejsc pracy dla osób pozbawionych wolności oraz ochronę istniejących ; 2) tworzenie w zakładach karnych infrastruktury niezbędnej dla działań resocjaliza- cyjnych; 3) modernizację przywięziennych zakładów pracy i i ch produkcji; 4) organizowanie nauki zawodu i doskonalenia zawodowego dla osób pozbawionych wolności; OTK ZU A/2017 P 5/17 poz. 83 6 5) organizowanie szkolenia w zakresie aktywizacji zawodowej i umiejętności poszu- kiwania pracy. Stosownie do art. 8 ust. 2 u.z.o.p.w., z tytułu zwiększonych kosztów zatrudnienia osób pozbawionych wolności , przedsiębiorcy zatrudniający te osoby otrzymują ze środków Fundu- szu Akty wizacji ryczałt w wysokości 20%, a po wejściu w życie ustawy z dnia 23 marca 2017 r. o zmianie ustawy o zatrudnia niu osób pozbawionych wo lności (Dz. U. poz. 924) – 35% wartości wynagrodzeń przysługujących zatrudniony m osobom pozbawionym wolności. W ypłata ryczałtu następuje na wniosek tych przedsiębiorców. Zgodnie z art. 8 ust. 3 u.z.o.p.w. , ze środków Funduszu Aktywizacji mo gą być także przyznawane pożyczki bądź dotacje podmiotom zatrudniającym osoby pozbawione wolności. 2. Dopuszczalność merytorycznego rozpoznania pytania prawnego . 2.1. Zgodnie z art. 193 Konstytucji, „[k]ażdy sąd może przedstawić Trybunałowi Kon- stytucyjnemu pytanie prawne co do zgodności aktu normatywnego z Konstytucją, ratyfiko- wanymi umowami międzynarodowymi lub ustawą, jeżeli od odpowiedzi na pytanie prawne zależy rozstrzygnięcie sprawy toczącej się przed sądem”. Z treści tego postanowienia konstytucyjnego wynikają trzy podstawowe przesłanki warunkujące dopuszczalność merytorycznego rozpoznania problemu przedstawionego przez sąd (zob. np. wyrok z 26 września 2017 r., sygn. P 2/16, OTK ZU A/2017, poz. 59 oraz po- stanowienie z 4 października 2017 r., sygn. P 8/16, OTK ZU A/2017, poz. 61). Po pierwsze, pytanie prawne może przedstawić wyłącznie sąd w znaczeniu konstytucyjnym (przesłanka podmiotowa). Po drugie, przedmiotem pytania może być kwestia zgodności z Konstytucją, ratyfikowaną umową międzynarodową lub ustawą takiego aktu normatywnego, który ma za- stosowanie w sprawie, na której kanwie sąd przedstawił pytanie (przesłanka przedmiotowa). Po trzecie wreszcie , dopuszczalność rozpoznania pytania uwarunkowana jest tym, czy roz- strzygnięcie sprawy zawisłej przed sądem pytającym zależy od rozstrzygnięcia przez Trybu- nał kwestii zgodności zakwestionowanego aktu normatywnego (przesłanka funkcjonalna). Szczegółowe wymogi formalne określa art. 52 ustawy z dnia 30 listopada 2016 r. o organizacji i trybie postępowania przed Trybunałem Konstytucyjnym (Dz. U. poz. 2072 ; dalej: otpTK) , który nakłada na sąd pytający m.in. obowiązek uzasadnienia zarzutów. 2.2. W niniejszym postępowaniu Trybunał uznał, że rozpoznawane pytanie prawne nie sp ełnia przesłanki jego merytorycznego rozpoznania. Trybunał stwierdził przede wszystkim, że pytanie prawne nie zawiera – wymaganego przez art. 52 ust. 2 pkt 4 otpTK – uzasadnienia sformułowanych zarzutów. Sąd pytający nie powołał argumentów mających przemawiać za naruszeniem wzorców kontroli ani nie przed- stawił dowodów, które uzasadniałyby niektóre twierdzenia (np. o negatywnym wpływie obo- wiązującej regulacji kodeksowej na stopień zaangażowania więźniów w pracę zarobkową). 2.2.1. W uzasadnieniu pytania prawnego sąd pytający przywołał jako wzorce kontroli art. 64 ust. 1 i 3 w związku z art. 31 ust. 3 Konstytucji, a także art. 1 Protokołu nr 1 do Kon- wencji o ochronie praw człowieka i podstawowych wolności, sporządzonego w Paryżu dnia 20 marca 1952 r. (Dz. U. z 1995 r. Nr 36, poz. 175, ze zm.; dalej: Protokół nr 1) . Jedynie w sposób zdawkowy przeds tawił ich treść normatywną i s formułował zarzut naruszenia pra- wa własności. Sąd pytający nie wyjaśnił już jednak, jaki jest związek treści zaskarżonej regu- lacji – określającej zasady ustalania wysokości wynagrodzenia przypadającego skazanemu (zob. art. 242 § 15 k.k.w.) – z ochroną własności. Z art. 123 § 1 k.k.w. wynika co najwyżej roszczenie o wynagrodzenie , a nie własność jako taka. W treści pytania prawnego nie zostały też przedstawione argumenty przemawiające za naruszeniem „istoty” własności. Jednocześnie sąd pytający zdaje się sam sobie przeczyć, gdy OTK ZU A/2017 P 5/17 poz. 83 7 w tym samym zdaniu formułuje zarzut naruszenia istoty własności oraz zauważa, że na fun- dusze przeznaczane jest nie całe wynagrodzenie, ale ok. 1/3 wysokości wynagrodzenia przy- sługującego skazanemu. 2.2.2. Wskazując na niedopuszczalne ograniczenie w korzystaniu z prawa własności, sąd pytający nie przeprowadził w istocie w ogóle tzw. testu proporcjonalności. Ograniczył się do lakonicznego stwierdzenia, że „regulacja art. 125a [sic!] § 1 k.k.w. nie ma uzasadnienia w potrzebie ochrony innej wartości konstytucyjnej, spośród wymienionych w art. 31 ust. 3 Konstytucji, nie jest ona konieczna dl a wartości konstytucyjnych, które ma chronić, a efekty tej regulacji są nieproporcjonalne do ciężarów nakładanych przez nią na jednostki (skaza- nych)”. Tymczasem, już sama treść przywołanych przez sąd pytający przepisów określają- cych cele, na jakie użytkowane są środki , zgromadzone na Funduszu Pomocy oraz Funduszu Aktywizacji, w sposób oczywisty wskazują na istnienie pewnych wartości konstytucyjnych, które w ten sposób są urzeczywistniane przez organy władzy państwowej. Sąd pytający nie wyjaśnił, w czym dopatruje się nieproporcjonalności korzyści dla interesu publicznego, wy- nikających z przekazania części wynagrodzenia więźniów na realizację celów Funduszu Po- mocy i Funduszu Aktywizacji, do ciężarów nakładanych na skazanych – w szczególności w związku ze specyfiką sytuacji prawnej i faktycznej osób pozbawionych wolności. Nie jest, w ocenie Trybunału, dostatecznym uzasadnieniem ogólne stwierdzenie, że interes publiczny nie wymaga dokonywania z wynagrodzenia przysługującego skazanym potrąceń na te Fundu- sze, g dyż środki na nie przeznaczone pochodzą również z innych źródeł. 2.2.3 . W uzasadnieniu pytania prawnego sąd pytający wskazał ponadto, że art. 125 § 1 k.k.w. „stwarza wrażenie nierównego traktowania w zatrudnieniu (od wynagrodzenia skaza- nego pobiera się przecież należności publicznoprawne na równi z osobami pracującymi w warunkach wolnościowych)”. Jednocześnie jednak sąd pytający nie przywołał jako wzor- ców kontroli w niniejszym postępowaniu ani art. 64 ust. 2 Konstytucji (zasada równej ochrony praw majątkowych), ani art. 32 ust. 1 Konstytucji (zasada równego traktowania). Nie wyjaśnił również, dlaczego osoby pozbawione wolności na mocy prawomocnego wyroku skazującego, a świadczące pracę, miałyby być traktowane jako podmioty podobne do osób, które świadczą pra cę w warunkach wolnościowych. 2.2.4. Wymogu przedstawienia uzasadnienia zarzutów nie spełnia także przywołanie treści przepisów stanowiących otoczenie normatywne zakwestionowanej regulacji, bez sfor- mułowania na tym tle konkretnych wniosków i argumentów. 2. 2.5. Istotny element pytania prawnego stanowi przywołanie treści wyroku Trybunału z 23 lutego 2010 r., sygn. P 20/09 (OTK ZU nr 2/A/2010, poz. 13) oraz argumentów, jakie Trybunał zawarł w jego uzasadnieniu. W obecnym postępowaniu Trybunał stwierdził, że us talenia poczynione w sprawie o sygn. P 20/09 nie mogą być w sposób automatyczny przeniesione na grunt niniejszej spra- wy. W wyroku tym Trybunał orzekł bowiem o niekonstytucyjności art. 123 § 2 zdanie pierw- sze k.k.w. w zakresie, w jakim zawierał słowo „połowy”. Przedmiotem orzeczenia była regu- lacja, która nie gwarantowała skazanemu zatrudnionemu w pełnym wymiarze czasu pracy możliwości ustalenia przysługującego mu wynagrodzenia w sposób zapewniający osiągnięcie kwoty co najmniej minimalnego wynagrodzenia za pracę. Tymczasem w niniejszej sprawie problem konstytucyjny dotyczy zupełnie innej kwe- stii, a mianowicie dopuszczalności uszczuplenia wynagrodzenia przysługującego skazanemu o kwoty potrąceń na Fundusz Pomocy i Fundusz Aktywizacji w wysokości określonej w art. 125 § 1 k.k.w. Przywołując w rozpoznawanym pytaniu prawnym standardy międzynarodowe, na któ- re Trybunał zwrócił uwagę w uzasadnieniu wyroku o sygn. P 20/09 (tj. Europejskie Reguły Więzienne czy Wzorcowe Reguły Minimalne Postępowania z Więźniami), sąd pytający nie dokonał samodzielnej (odrębnej) analizy niezgodności art. 125 § 1 k.k.w. z tymi standardami. OTK ZU A/2017 P 5/17 poz. 83 8 Nie dokonał również nawet próby ustalenia treści wymagań wynikających z art. 1 Protokołu nr 1 oraz wypracowanego na jego gruncie orzecznictwa Europejskiego Trybunału Praw Człowieka. W ocenie Trybunału, przytoczenie fragmentów uzasadnienia orzeczenia Trybunału wydanego w innej sprawi e, nie może stanowić dostatecznego uzasadnienia zarzutów w rozu- mieniu art. 52 ust. 2 pkt 4 otpTK. 2.2.6. Powyższe uchybienia formalne pytania prawnego spowodowały konieczność umorzenia niniejszego postępowania na podstawie art. 59 ust. 1 pkt 2 otpTK. Z po wyższych względów Trybunał Konst ytucyjny postanowił jak w sentencji.