P 5/24

O R Z E C Z N I C T W O TRYBUNAŁU KONSTYTUCYJNEGO ZBIÓR URZĘDOWY Seria A Warszawa, dnia 3 października 2025 r. Pozycja 92 POSTANOWIENIE z dnia 23 września 2025 r. Sygn. akt P 5/24 Trybunał Konstytucyjny w składzie: Rafał Wojciechowski – przewodniczący Justyn Piskorski – sprawozdawca Wojciech Sych Michał Warciński Jarosław Wyrembak, po rozpoznaniu, na posiedzeni u niejawnym w dniu 23 września 2025 r., pytania prawnego Sądu Rejonow ego Katowice - Zachód w Katowicach , czy art. 2a § 1 ustawy z dnia 20 maja 1971 r. – Kodeks wykroczeń (Dz. U. z 2023 r. poz. 2119) w zakresie , w jakim różnicuje sytuację prawną osób skaza- nych za ten sam czyn, wspólnie i w porozumieniu na taką samą karę, w zależno- ści od czasu wykonania kary (przed wejściem w życie 1 października 2023 r. nowelizacji ustawy – Kodeks wykroczeń lub po tej dacie), jest zgodny z art. 2 oraz art. 32 ust. 1 Konstytucj i, p o s t a n a w i a: umorzyć postępowanie. Orzeczenie zapadło jednogłośnie . UZASADNIENIE I 1. Postanowieniem z 28 marca 202 4 r. Sąd Rejonowy Katowice - Zachód w Katowi- cach X Wydział Wykonywania Orzeczeń (dalej: sąd pytający) skierował do Trybunału Kon- stytucyjnego pytanie prawne, czy art. 2a § 1 ustawy z dnia 20 maja 1971 r. – Kodeks wykro- czeń (Dz. U. z 2023 r. poz. 2119; dalej: k.w. ) w zakresie , w jakim różnicuje sytuację prawną osób skazanych za ten sam czyn, wspólnie i w porozumieniu na taką samą karę, w zależności od czasu wykonania kary (przed wejściem w życie 1 października 2023 r. nowelizacji ustawy – Kodeks wykroczeń lub po tej dacie), jest zgodny z art. 2 oraz art. 32 ust. 1 Konstytucji. 1.1. Pytanie prawne zostało wystosowane w związku z następującym stanem faktycz- nym . OTK ZU A/2025 P 5/24 poz. 92 2 Dwóch oskarżonych zostało skazanych na karę pozbawienia wolności z warunkowym zawieszeniem jej wykonania na okres próby, za czyn z art. 278 § 1 ustawy z dnia 6 czerwca 1997 r. – Kodeks karny (Dz. U. z 2024 r. poz. 17; dalej: k.k.), popełniony przez nich wspólnie i w porozumieniu. Z uwagi na kolejne skazania, wobec skazanych zarządzono wykonanie zawieszonych kar. Jeden ze skazanych odbył przedmiotową karę w całości. W rezultacie wykonania wy- żej wymienionej kary , skazanie może być podstawą surowszej odpowiedzialności za kolejne przestępstwo, z uwagi na treść art. 64 § 1 k.k. Drugi ze skazanych, w sprawie którego interweniuje sąd pytający, ukrywał si ę i jego kara nie została wykonana do dnia wejścia w życie ustawy z dnia 7 lipca 202 2 r. o zmianie ustawy – Kodeks karny oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. poz. 2600), której art. 4 pkt 5 zmienił brzmienie art. 119 § 1 k.w. , określając maksymalną wartość szkody wyrządzonej wy- kroczeniem na 800 złotych. Zgodnie z art. 2a § 1 k.w., jeżeli według nowej ustawy czyn objęty prawomocnym wy- rokiem skazującym za przestępstwo na karę pozbawienia wolności stanowi wykroczenie, orzeczona kara podlegająca wykonaniu ulega zamianie na karę aresztu w wysokości równej górnej granicy ustawowego zagrożenia za taki czyn. Z tego względu Sąd Rejonowy Katowi- ce - Zachód w Katowicach postanowieniem z października 2023 r. zmienił karę pozbawienia wolności orzeczoną wobec drugiego ze skazanych prawomocnym wyrokiem na karę 30 dni aresztu. Jednocześnie wykonanie kary nie wywołuje skutku, o którym mowa w art. 64 § 1 k.k. 1.2. W ocenie sądu pytającego, zasada równego traktowania wobec prawa została na- ruszona już w samym art. 2a k . w., podobnie jak zasada sprawiedliwości społecznej i zasada niedziałania prawa wstecz. Sąd pytający wskazał, że objęty pytaniem prawnym przepis we wskazanym zakresie „różnicuje sytuację prawną skazanych za taki sam czyn (przestępstwo), popełniony wspólnie i w porozumieniu, na takie same kary (pozbawienia wolności, ograni- czenia wolności i grzywny prawomocnie orzeczone przed dniem wejści a w życie wyżej wy- mienionej nowelizacji), w zależności od skuteczności wykonania kary ( « kara podlegająca wy - konaniu » ) , może naruszać fundamentalne zasady państwa prawa, wynikające z art. 2 i art. 32 ust. 1 Konstytucji Rz eczypospolitej Polskiej”. 2. W piśmie z 10 czerwca 2024 r. Rzecznik Praw Obywatelskich poinformował, że nie zgłasza udziału w niniejszym postępowaniu. 3 . W piśmie z 22 lipca 2025 r. Prokurator Generalny poinformował, że nie przedstawi stanowiska w sprawi e. II Trybunał Konstytucyjny zważył, co następuje : 1. Zgodnie z art. 193 Konstytucji , „ [ k ] ażdy sąd może przedstawić Trybunałowi Kon- stytucyjnemu pytanie prawne co do zgodności aktu normatywnego z Konstytucją, ratyfiko- wanymi umowami międzynarodowymi lub ustawą, jeżeli od odpowiedzi na pytanie prawne zależy rozstrzygnięcie sprawy toczącej się przed sądem”. Unormowanie to ma swoje od- zwierciedlenie również w art. 52 i art. 60 ustawy z dnia 30 listopada 2016 r. o organizacji i trybie postępowania przed Trybunałem Konstytucyjnym ( Dz. U. z 2019 r. poz. 2393; dalej : u.o.t.p.TK lub ustawa o organizacji TK ) . Powyższe przepisy wyrażają przesłanki warunkujące skuteczność wniesienia oraz me- rytorycznego rozpoznania pytania prawnego przez Trybunał Konstytucyjny. Przesłanki te zostały szczegółowo wyjaśnione w orzecznictwie Trybunału (zob. np. postanowienie OTK ZU A/2025 P 5/24 poz. 92 3 z 27 mar ca 2009 r., sygn. P 10/09 , OTK ZU nr 3 / A/2009, poz. 40) , zachowującym aktualność także na tle przepisów ustawy o organizacji TK . Pytanie prawne powinno zatem spełniać łącznie następujące przesłanki: 1) podmiotową – z pytaniem prawnym może wystąpić tylko sąd, 2) przedmiotową – przedmiotem pytania prawnego może być jedynie zgodność aktu normatywnego z Konstytucją, ratyfikowanymi umowami międzynarodowymi lub ustawą oraz 3) funkcjonalną – musi zachodzić związek między orzeczeniem Trybunału a sprawą rozpo- znawaną przez sąd, na tle której sąd zadał pytanie prawne. Związek ten musi mieć charakter bezpośredni, merytoryczny i prawnie istotny (zob. postanowienie TK z 30 czerwca 2009 r., sygn. P 34/07 , OTK ZU nr 6 / A/2009, poz. 101 i powołane tam orzecznictwo). Niespełnienie którejkolwiek z przesłanek kontroli w trybie pytania prawnego stanowi przeszkodę formalną w prowadzeniu merytorycznego badania konstytucyjności zaskarżonych norm. W takim wy- padku powstaje konieczność umorzenia postępowania ze względu na niedopuszczalność wydania wyroku (zob. postanowienie TK z 3 marca 2009 r., sygn. P 63/08 , OTK ZU nr 3 / A/2009, poz. 31) . 2. Sąd Rejonowy Katowice - Zachód w Katowicach (dalej: sąd pytający) jest sądem w rozumieniu art. 193 Konstytucji , w związku z czym została spełniona przesłanka podmio- towa pytania prawnego. 3. Sąd pytający uczynił przedmiotem kontroli art. 2a § 1 ustawy z dnia 20 maja 1971 r. – Kodeks wykroczeń (Dz. U. z 2023 r. poz. 2119 ; obecnie: Dz. U. z 2025 r. poz. 734 ; dalej: k.w.), tym samym spełniając przesłankę przedmiotową pytania prawnego. 4 . W niniejszej sprawie Trybunał powziął jednak wątpliwoś ci co do spełnienia prze- słanki funkcjonalne j . Lakonicznie przedstawione okoliczności sprawy nakazywały przepro- wadzenie w tej kwestii poszerzonej analizy. Zgodnie z opisanym przez sąd pytający stanem faktycznym, w sprawie wydano już postanowienie w przedmiocie zamiany kary podlegającej wykonaniu. 4.1. Sąd pytający nie wskazał w treści postanowienia, w oparciu o jaką podstawę prawną prowadzi postępowanie, w którym postanowił zwrócić się do Trybunału z pytaniem prawnym. Nie wskazał również, jaki miałby być wpływ orzeczenia wydanego przez Trybunał Konstytucyjny na prowadzoną przez niego sprawę. Z bardzo oszczędnego opisu stanu faktycznego wynikało, że w sprawie doszło już do zamiany kary orzeczonej za przestępstwo na karę 30 dni aresztu z uwagi na zmianę granicy czynu przepołowionego stypizowanego w art. 119 § 1 k.w. , a orzeczenie w tym przedmiocie uprawomocniło się. Tym samym zastosowano już dyspozycję art. 2a § 1 k.w., a sąd orzekają- cy meriti , w skład którego wchodził zresztą ten sam sędzia , co w skład sądu pytającego, miał możliwość zwrócenia się z pytaniem prawnym w tym przedmiocie. Nie zdecydował się jed- nak wówczas na skorzystanie ze swojego uprawnienia i orzekł co do istoty sprawy, tym sa- mym zamykając drogę do wyjaśniania ewentualnych wątpliwości w sprawie w drodze pytania prawnego. Trybunał miał świadomość , że w postępowaniu wykonawczym istnieje możliwość zmiany już wydanego postanowienia. Stosownie bowiem do treści art. 24 § 1 ustawy z dnia 6 czerwca 1997 r. – Kodeks karny wykonawczy (Dz. U. z 2025 r. poz. 911 ; dalej: k.k.w. lub kodeks karny wykonawczy ), sąd może w każdym czasie zmienić lub uchylić poprzednie po- stanowienie, jeżeli ujawnią się nowe lub poprzednio nieznane okoliczności istotne dla roz- strzygnięcia. Przedstawiciele doktryny wskazują, że instytucja przewidziana w art. 24 k.k.w. wpro- wadza szczególny środek reformacji, który modyfikuje sposób wykonania kary i innych środ- OTK ZU A/2025 P 5/24 poz. 92 4 ków penalnych, dostosowując prawne konsekwencje wyroku skazującego do aktualnej sytua- cji skazanego ( zob. K. Dąbkiewicz, komentarz do art. 24 , [w:] Kodeks karny wykonawczy. Komentarz , Lex /el. 2020; K. P ostulski, Wzruszanie prawomocnych postanowień wydawanych w postępowaniu wykonawczym , „ Prokuratura i Prawo ” nr 10/2007 , s. 102; K. Nowicki, Po- stępowanie sądu w stadium wykonawczym w trybie art. 24 k.k.w. , „ Państwo i Prawo ” nr 1 2 /2009 , s. 72; postanowienie S N z 5 lutego 2003 r., sygn. akt V KK 241/02, OSNKW nr 5 - 6/2003 , poz. 49; por. też K. Postulski, Glosa do postanowienia SN z dnia 5 lutego 2003 r., V KK 241/02, „ P rzegląd S ądowy” nr 2/ 2004, s.159 ; postanowienie SN z 4 listopada 2008 r., sygn. akt II KO 55/0 8, OSNKW nr 12/ 2008, poz. 105). Przepis ten stanowi zresztą powtórzenie art. 26 ustawy z dnia 19 kwietnia 1969 r. – Kodeks karny wykonawczy (Dz. U. Nr 13, poz. 98 ) , który również przewidywał uprawnienie sądu do modyfikowania orzeczeń na etapie postępowania wykonawczego. Zachowuje więc aktualność pogląd SN, że przewidziana w tym przepisie szczególna możliwość uchylenia lub zmiany postanowień odnosi się wyłącz- nie do orzeczeń wykonawczych, tj. do orzeczeń wydawanych w toku postępowania wyko- nawczego na podstawie przepisów kodeksu karnego wykonawczego . Przepis ten nie stwarza zatem podstaw do reformowania takich postanowień, które wydaje się w tym postępowaniu – w odniesieniu do określonych kwestii proceduralnych – na podstawie stosowanych odpo- wiednio przepisów ustawy z dnia 6 czerwca 1997 r. Kodeks postępowania karnego (Dz. U. z 2025 r. poz. 46) ( zob. postanowienie SN z 21 marca 1996 r., sygn. akt III KRN 1/96, OSNKW nr 5 - 6 /1996 , poz. 26, z glosą S. Paweli, „ O rzecznictwo Sądów Polskich” nr 10/ 1996, s . 185). Przesłanką do zmiany orzeczenia jest ujawnienie się nowych lub nieznanych poprzed- nio okoliczności, przy czym okoliczności te muszą być takiego rodzaju, by miały istotne zna- czenie dla rozstrzygnięcia. Należy przez nie rozumieć okoliczności nowo powstałe lub istnie- jące, lecz w każdym wypadku nieznane sądowi poprzednio, czas ich wystąpienia w takiej sytuacji nie ma znaczenia, wymagane jest tylko to, aby ujawniły się po wydaniu orzeczenia. „Istotne” dla rozstrzygnięcia są natomiast takie okoliczności, które dotyczą ustawowych pod- staw decyzji w poszczególnych postępowaniach incydentalnych. W art. 24 k.k.w. chodzi przy tym wyłącznie o nowe lub uprzednio nieznane okoliczności natury faktycznej, a nie o ujaw- nienie się błędu sądu natury prawnej (zob. postanowienia SN z : 2 3 kwietnia 2015 r., sygn. akt II KK 100/15, OSNKW nr 10/ 2015, poz. 81, L ex nr 1682154; 29 września 2010 r., sygn. akt IV KK 255/10, L ex nr 2111559 ; 9 grudnia 2009 r., sygn. akt V KK 178/09, L ex nr 553757; a także K. Postulski, komentarz do art. 24 , [w:] Ko deks karny wykonawczy. Komentarz, wyd. IV, Warszawa 2017). Postanowienie nie może tym samym podlegać zmianie w trybie art. 24 k.k.w. z innych przyczyn, w szczególności wadliwości prawnej, omyłki zaistniałej w posta- nowieniu lub zmiany stanu prawnego (postanowieni a SN z : 23 kwietnia 2015 r., sygn. akt II KK 100/15 ; 2 9 września 2010 r., sygn. akt IV KK 255/10 i 9 grudnia 2009 r., sygn. akt V KK 178/09). Ponadto, tryb przewidziany w art. 24 k.k.w. odnosi się wyłącznie do orzeczeń wykonawczych, tj. wydanych w toku postępowania wykonawczego na podstawie przepisów kodeksu karnego wykonawczego . Orzekanie w tym trybie nie polega na kontroli zasadności poprzedniego postanowienia, ale na zbadaniu, czy ujawniły się nowe okoliczności, istotne dla rozstrzygnięcia, które uzasadniają wydanie orzeczenia odmiennej treści ( zob. post anowienie S ądu Apelacyjnego w Krakowie z 12 czerwca 2008 r., sygn. akt II AKzw 432/08, Lex nr 466554 ). 4.2. Powyższe oznacza, że postępowanie w trybie art. 24 k.k.w. może zostać zainicjo- wane jedynie w sytuacji , gdy w sprawie zaistnieją nowe lub nieznane wcześniej sądowi oko- liczności faktyczne, które mogły mieć wpływ na treść wydanego orzeczenia. O ile Trybunał nie posiada kompetencji do wskazywania, w jakich sprawach sąd powszechny może wszczy- nać z urzędu postępowanie w trybie art. 24 k.k.w., o tyle każdorazowo jest zobowiązany do OTK ZU A/2025 P 5/24 poz. 92 5 ustalenia, czy odpowiedź na zadane mu pytanie prawne może mieć wpływ na treść orzeczenia wydanego przez sąd pytający – a zatem w szczególności, czy orzeczenie o sugerowanej przez sąd treści może zapaść w procedurze, w której pytanie prawne zostało wystosowane. Nie budzi wątpliwości, że Trybunał Konstytucyjny pełni funkcję sądu prawa, a nie są- du faktu. W zakresie jego kompetencji nie leży wypowiadanie się w przedmiocie okoliczności faktycznych przedstawionej mu sprawy ani tym bardziej ocena prawidłowości stosowania prawa . W postępowaniu przed Trybunałem nie można w szczególności dokonać ponownej oceny dowodów. Trybunał może rozstrzygać jedynie o zgodności aktów prawnych z Konsty- tucją (zob. np. postanowieni a TK z : 10 września 20 20 r., sygn. SK 44/19, OTK ZU A/2020, poz. 47 oraz 7 marca 2011 r., sygn. P 3/09, OTK ZU nr 2/A/2011, poz. 13 ). Z tego też względu trudno uznać, by okoliczności przedstawione przez sąd pytający pozwalały Trybunałowi na udzielenie odpowiedzi na zadane pytanie. Z jednej strony, niewąt- pliwie sąd byłby uprawniony do wszczęcia postępowania w trybie art. 24 k.k.w. wyłącznie w wypadku wystąpienia wątpliwości natury faktycznej, nie zaś prawnej – co samo w sobie wykluczałoby kognicję Trybunału Konstytucyjnego w takiej sprawie. Z drugiej strony, zada- jąc pytanie Trybunałowi w następstwie stwierdzenia wątpliwości o charakterze prawnym, sąd pytający nie będzie mógł zmienić orzeczenia w trybie przewidzianym w art. 24 k.k.w., zare- zerwowanym przecież wyłącznie dla okoliczności faktycznych. W doktrynie pojawiają się wprawdzie (odosobnione) poglądy, zgodnie z którymi art. 24 k.k.w. powinien obejmować swoim zakresem zarówno okoliczności faktyczne, jak i prawne (tak G. Wiciński w glosie do postanowienia SN z 23 kwietnia 2015 r., sygn. akt II KK 100/15, „ Prokuratura i Prawo ” nr 10/2016, s. 190 - 191). Przyjmując taką wykładnię , nadal trudno uznać, że okoliczności o charakterze praw- nym – znane przecież sądowi z urzędu – zaktualizowały się dopiero po wydaniu orzeczenia w taki sposób, by mogły być uznane za nowe lub poprzednio nieznane. Sąd, mając wątpliwo- ści dotyczące zgodności przepisów z Konstytucją, mógł zwrócić się do Trybunału z pytaniem prawnym przed ich zastosowaniem, a nie po tym fakcie, czyli na etapie wydawania postano- wienia w przedmiocie zamiany kary. Budząca wątpliwości konstytucyjne norma prawna, któ- ra została już zastosowana w prawomocnym orzeczeniu, może być przedmiotem kontroli konstytucyjności w drodze skargi konstytucyjnej. Orzeczenie w trybie art. 24 k.k.w. służy tymczasem modyfikacji sposobu wykonania kary i innych środków penalnych, dostosowując prawne konsekwencje wyroku skazującego do aktualnej sytuacji skazanego, nie zaś rozwiani u wątpliwości o charakterze prawnym, które pojawiły się w sprawie, a dotyczą w szczególności samego wymiaru kary. Z powyższych względów Trybunał musiał uznać, że w niniejszej sprawie nie jest spełniona przesłanka funkcjonalna pytania prawnego. Sąd pytający bowiem, w myśl przepisu, na podstawie którego zwrócił się do Trybunału Konstytucyjnego, nie będzie mógł transpono- wać wydanego wskutek pytania orzeczenia na rozstrzygnięcie o charakterze indywidualno - konkretnym. Z tych przyczyn wydanie wyroku należało uznać za niedopuszczalne, co – stosownie do treści art. 59 ust. 1 pkt 2 u.o.t.p.TK implikuje konieczność umorzenia postępowania. 5. Niezależnie od powyższego Trybunał zauważył również, że przedstawione pytanie prawne nie zostało należycie uzasadnione . Przypomnieć należało, że oprócz spełnienia wy- mogu odpowiedniej formy (zgodnie z art. 52 ust. 1 u.o.t.p.TK przybiera postać procesową postanowienia), musi ono również realizować wymogi formalne, o których mowa w ust. 2 tego przepisu. Zgodnie z art. 52 ust. 2 u.o.t.p.TK, pytanie prawne zawiera: 1) wskazanie sądu, przed którym toczy się postępowanie w sprawie, oraz oznaczenie sprawy; 2) wskazanie organu, który wydał kwestionowany akt normatywny; 3) określenie kwestionowanego aktu norma- OTK ZU A/2025 P 5/24 poz. 92 6 tywnego lub jego części; 4) sformułowanie zarzutu niezgodności z Konstytucją, ratyfikowaną umową międzynarodową lub ustawą kwestionowanego aktu normatywnego oraz jego uzasad- nienie, z powołaniem argumentów lub dowodów na jego poparcie; 5) wyjaśnienie, w jakim zakresie odpowiedź na pytanie może mieć wpływ na rozstrzygnięcie sprawy, w związku z którą pytanie zostało przedstawione. Sąd pytający musi tym samym nie tylko w odpowiedni sposób wskazać przedmiot kontroli oraz zaprezentować zarzut niezgodności z właściwymi wzorcami kontroli. Ciąży na nim również obowiązek należytego uzasadnienia zarzutu (art. 52 ust. 2 pkt 4 u.o.t.p.TK) . Try- bunał wskazał w swoim orzecznictwie, że „ [p] rzesłanka odpowiedniego uzasadnienia zarzu- tów nie powinna być traktowana powierzchownie i instrumentalnie. Przytaczane w piśmie procesowym argumenty mogą być mniej lub bardziej przekonujące (w wypadku wniosków podmiotów o legitymacji szczególnej oraz skarg konstytucyjnych oczywista bezzasadność może być powodem odmowy nadania im biegu w procedurze wstępnej kontroli (…), a w wy- padku pozostałych spraw jest to oceniane na etapie merytorycznej kontroli), lecz zawsze mu- szą być argumentami «nadającymi się» do rozpoznania przez Trybunał Konstytucyjny” (zob. wyrok TK z 19 października 2010 r., sygn. P 10/10, OTK ZU nr 8/A/2010, poz. 78 ). Jak już wskazano wcześniej, sąd pytający nie spełnił również wymogu, o którym mo- wa w art. 52 ust. 2 pkt 5 u.o.t.p.TK. Postanowienie nie zawiera bowiem wskazania, w jaki sposób wyrok Trybunału wpłynąłby na sprawę prowadzoną przez sąd pytający. Trybunał uznał, że sąd pytający zmierzał do zmiany orzeczenia w trybie art. 24 k.k.w., jednakże w ża- den sposób nie wynikało to bezpośrednio z treści przedstawionego postanowienia . P rzyjęcie takiej interpretacji prowadziło zaś do wniosku o niedopuszczalności wydania wyroku w ni- niejszej sprawie , bowiem w trybie art. 24 k.k.w. na etapie wykonywania orzeczenia nie moż- na – z uwagi na zmianę okoliczności prawnych – dokonać zmiany orzeczenia w przedmiocie kary . Nie było to jednak jedyne uchybienie formalne pytania prawnego. Sąd pytający ogra- niczył uzasadnienie zarzutów, mających opierać się na niezgodności z art. 2 i art. 32 ust. 1 Konstytucji, do dwóch akapitów. Co prawda obszerność uzasadnienia nie przesądza o zasad- ności przedstawionych zarzutów, jednakże zaprezentowany przez sąd pytający wywód doty- czący zasad równości oraz demokratycznego państwa prawnego nie pozwalał na merytorycz- ną ocenę zarzutów. Trybunał zauważył, że postanowienie w przedmiocie zwrócenia się do Trybunału z pytaniem prawnym zostało wydane na posiedzeniu niejawnym. Tym samym trudno uznać, by sąd pytający nie mógł przygotować obszerniejszego uzasadnienia, w szcze- gólności, że Trybunał w dotychczasowym orzecznictwie szeroko odnosił się do obu wzorców kontroli . Z orzecznictwa tego wynika, że uzasadnienie naruszenia art. 32 ust. 1 Konstytucji wymaga: „1) wskazania klasy podmiotów znajdujących się w jednakowej sytuacji prawnej, do których odnosimy ocenę; 2) wykazania, że kwestionowana regulacja prowadzi do zróżni- cowania sytuacji prawnej tych podmiotów, przy czym – 3) zróżnicowanie to nie ma konstytu- cyjnego umocowania” (wyrok z 18 kwietnia 2019 r. , sygn. K 14/17, OTK ZU A/2019, poz. 18). Trybunał wskazywał również, że „[r]ówność wobec prawa to także zasadność wyboru takiego a nie innego kryterium zróżnicowania. Aby odpowiedzieć na pytanie, czy dane kryte- rium może stanowić podstawę różnicowania podmiotów prawa, należy rozstrzygnąć: «czy kryterium to pozostaje w racjonalnym związku z celem i treścią danej regulacji; czy waga interesu, któremu zróżnicowanie ma służyć, pozostaje w odpowiedniej proporcji do wagi inte- resów, które zostają naruszone w wyniku wprowadzonego różnicowania; czy kryterium róż- nicowania pozostaje w związku z innymi wartościami, zasadami, czy normami konstytucyj- nymi, uzasadniającymi odmienne traktowanie podmiotów podobnych»” (wyrok z 7 kwietnia 2009 r., sygn. P 7/08, OTK ZU nr 4 / A/2009, poz. 46; podobne sformułowania są także zawar- OTK ZU A/2025 P 5/24 poz. 92 7 te w uzasadnieniu wyroku z 5 kwietnia 2011 r., sygn. P 6/10, OTK ZU nr 3 / A/2011, poz. 19). Jednocześnie Trybunał wskazywał również, że z zakazu różnicowania sytuacji prawnej adre- satów norm prawnych w oparciu o dyskryminujące kryteria, nie wynika nakaz rozszerzania zakresu obowiązywania nowej regulacji prawnej na sytuacje prawne wcześniej ukształtowa- ne. Zasada równości nie oznacza zakazu zmian stanu prawnego pro futuro . Z każdą taką zmianą stanu prawnego wiąże się zróżnicowanie stanu prawnego, obowiązującego przed i po wejściu w życie nowej regulacji prawnej ( zob. wyrok z 21 czerwca 2000 r., sygn. K 2/99, OTK ZU nr 5/2000, poz. 139; teza podtrzymana w wyroku z 19 grudnia 2012 r., sygn. K 9/12, OTK ZU nr 11/A/2012, poz. 136). Podobną argumentacją Trybunał posługiwał się zresztą także przed wejściem w życie obecnej Konstytucji, wskazując, że „zasada równości nakazuje równe traktowanie równych w tym samym czasie, pod rządami tego samego stanu normatywnego, nie może natomiast paraliżować ewolucji porządku prawnego” (orzeczenie z 3 grudnia 1996 r., sygn. K 25/95, OTK ZU nr 6/1996, poz. 52). Do powyższych argumentów, szeroko omówionych w orzecznictwie Trybunału, sąd pytający w żaden sposób nie odniósł się w kontekście kwestionowanej normy. Trybunał przypomniał, że to na sądzie pytającym ciąży obowiązek wykazania niezgodności kwestio- nowanej normy prawnej z wybranymi wzorcami. W odniesieniu do pytań prawnych, wskaza- nie w petitum wzorca kontroli, przy respektowaniu generalnej zasady, jaką jest domniemanie konstytucyjności aktu normatywnego, bez szczegółowego odniesienia się do niego w uzasad- nieniu lub lakoniczne sformułowanie zarzutu niekonstytucyjności nie może bowiem zostać uznane za uzasadnienie postawionego zarzutu, z powołaniem dowodów na jego poparcie w rozumieniu przepisów regulujących postępowanie przed Trybunałem ( zob. postanowienie z 19 listopada 2014 r., sygn. P 15/13, OTK ZU nr 10 / A/2014, poz. 115). W zakresie art. 2 Konstytucji sąd pytający również nie przedstawił poszerzonej argu- mentacji. Pomimo istnienia w zakresie tego wzorca bardzo rozległego orzecznictwa Trybuna- łu sąd nie wskazał nawet, którą zasadę wywodzoną z zasady demokratycznego państwa praw- nego kwestionuje. Niespełnienie wymogu należytego uzasadnienia zarzutu (art. 52 ust. 2 pkt 4 u.o.t.p.TK) to zatem kolejny, obok nie spełnienia przesłanki funkcjonalnej (art. 52 ust. 2 pkt 5 u.o.t.p.TK) , powód do uznania, że wydanie wyroku w niniejszej sprawie jest niedopuszczalne. Stwierdzenie tej okoliczności, stosownie do treści art. 59 ust. 1 pkt 2 u.o.t.p.TK, implikuje konieczność umorzenia postępowania przez Trybunał. Mając na uwadze przedstawione okoliczności, Trybunał Konstytucyjny postanowił jak w sentencji.