P 7/18

O R Z E C Z N I C T W O TRYBUNAŁU KONSTYTUCYJNEGO ZBIÓR URZĘDOWY Seria A Warszawa, dnia 14 lutego 2024 r. Pozycja 11 POSTANOWIENIE z dnia 29 listopada 2023 r. Sygn. akt P 7 / 1 8 Trybunał Konstytucyjny w składzie: Jarosław Wyrembak – przewodniczący Mariusz Muszyński Krystyna Pawłowicz Stanisław Piotrowicz – sprawozdawca Wojciech Sych , po rozpoznaniu, na po sie dzeniu niejawnym w dniu 29 listopada 2023 r., pytania prawnego Sądu Rejonowego w Płocku , czy : 1 ) art. 60 ust. 1 i 4 ustawy z dnia 20 grudnia 1990 r. o ubezpieczeniu społecznym rolników (Dz. U. z 2017 r. poz. 2336 , ze zm. ) w zakresie, w jakim statuuje na- wiązanie stosunku pracy na podstawie powo łania z kierownikami komórek organizacyjnych i ich zastępcami w oddziałach regionalnych i placówkach te- renowych , 2 ) art. 9 ust . 2 pkt 1 ustawy z dnia 22 grudnia 2015 r . o zmianie ustawy o ubezpie- czeniu społecznym rol ników oraz niektórych innych ustaw ( Dz. U. z 2016 r . poz. 50) w zakresie , w jakim stanowi, że stosunki pracy pracowników zatrud- nionych w dniu wejścia w życie ustawy na stanowiskach, o których mowa w art. 60 ust awy powołanej w punkcie 1 tj. kierowników komórek organiza- cyjnych w oddziałach regionalnych i placówkach terenowych, w brzmieniu n adanym tą ustawą, stały się stosunkami pracy na podstawie powołania w ro- zumieniu przepisów ustawy z dnia 26 czerwca 1974 r. – Kodeks pracy (Dz. U. z 2016 r. poz. 1666 , ze z m. ) , 3 ) art. 3 ustawy z dnia 21 października 2016 r. o zmianie ustawy o ubezpieczeniu społecznym rolników (Dz. U. poz. 2043) w zakresie, w jakim stanowi, że sto- sunki pracy pracowników zatrudnionych w dniu wejścia w życie ustawy na stanowiskach zastępców kierowników komórek organizacyjnych w oddziałach regionaln ych i placówkach, w brzmieniu nadanym tą ustawą, stały się stosun- kami pracy na podstawie powołania w rozumieniu ustawy kodeks pracy – są zgod ne z art. 2, art. 32 ust. 1 i a rt. 24 Konstytucji Rzeczypos pol itej Polskiej , p o s t a n a w i a: umorzyć postępowanie. Orzeczenie zapadło większością głosów . O TK ZU A/2024 P 7/18 poz. 11 2 UZASADNIENIE I 1. Postanowieniem z 15 maja 20 18 r. , sygn. akt IV P 282 /1 7 , Sąd Rejonowy w Płocku zwrócił się do Trybunału Konstytucyjnego z pytaniem prawnym, czy art. 60 u st. 1 i 4 ustawy z dnia 20 grudnia 1990 r. o ubezpieczeniu społecznym rolników (Dz. U. z 2017 r. poz. 2336 , ze zm.; da lej u.s.r. ) w zakresie, w jakim statuuje nawiązanie stosunku pracy na podstawie po- wołania z kierownikami komórek organizacyjnych i ich zastępcami w oddziałach regional- nych i placówkach terenowych , art. 9 ust . 2 pkt 1 ustawy z dnia 22 grudnia 2015 r . o zmianie ustawy o ubezpieczeniu społecznym rolników oraz niektórych innych ustaw (Dz.U. z 2016 r . poz. 50 ; dalej ust awa zmieniając a z 2015 r. ) w zakresie , w jakim stanowi, że stosunki pracy pracowników zatrudnionych w dniu wejścia w życie ustawy na stanowiskach , o których mo- wa w art. 60 ust . 1 u.s.r. , tj. kierowników komórek organizacyjnych w oddziałach regional- nych i p lacówkach terenowych, w brzmieniu nadanym tą ustawą, stały się stosunkami pracy na podstawie powołania w rozumieniu przepisów ustawy z dni a 26 cz erwca 1974 r . – Kodeks pracy (Dz. U. z 2016 r. poz. 1666 , ze zm.; dalej : kodeks pracy ) o raz art. 3 ustawy z dni a 21 października 2016 r. o zmianie ustawy o ubezpieczeni u społecznym rolników (Dz. U. z 2016 r. poz. 2043 ; dalej: ustaw a zmieniając a z 2016 r. ) w zakresie, w jakim stanowi, że sto- sunki pracy pracowników zatrudnionych w dniu wejścia w życie ustawy na stanowiskach zastępców kierowników komórek organizacyjnych w oddziałach regionalnych i placówkach, w brzmieniu nadanym tą ustawą, stały się stosunkami pracy na po dstawie powołania w rozu- mieniu kodeksu pracy , są zgodn e z art. 2, art. 32 ust. 1 i a rt. 24 Konstytu cji. 1. 1 . Pytanie prawne zostało postawione w związku z następującym stanem faktycz- nym . Powódka od 1993 r. była zatrudniona w Placówce Terenowej Kasy Rolniczego Ubez- pieczenia Społecznego (dalej: KRUS) na podstawie umowy o pracę na czas nieokreślony , a od 1 sty cznia 2010 r. powier zono jej stanowisko k ierownika Wydziału Ubezpieczeń . 2 sty - cznia 2017 r. powódce wręczono pisemne oświadczenie złożone na podstawie a rt. 60 ust. 1 u.s.r. informujące, że jej stosunek pracy zawarty z KRUS jest stosunkiem pracy na podstawie powołania w rozumieniu przepisów kodeks u pracy. W wyniku tego zawiadomienia nie zmie- nił się jej zakres czynności i obowiązków pracowniczych. 14 lipca 2017 r. powódce został wręczony akt odwołania ze stanowiska k ierownika Wydziału w Wydziale Ubezpieczeń Spo- łecznych w KRUS ze wskazaniem, że odwołanie jest równoznaczne z wypowiedzeniem umowy o pracę z zachowaniem okresu wypowiedzenia . Powódka z łożyła d o Są du Rejonowe- go w Płocku pozew przeciwko pracodawcy o uznanie za bezskuteczne odwołania jej ze sta- now iska k ierownika Wydziału Ubezpieczeń w KRUS i przywrócenie jej do pracy na po- przednich warunkach pracy i płacy, ewentualnie o zasądzenie od KRUS odszkodowania w wysokości trzymiesięcznego wynagrodzenia wraz z ustawowymi odsetkami od dnia dorę- czeni a pozwu. 1. 2 . W uzasadnieniu pytający sąd wskazał, że przekształceni e umownego stosunku pracy łączącego powódkę z KRUS w stosunek pracy z powołania nastąp iło ex lege , na pod- stawie art. 60 ust. 1 i 4 u.s.r . w związku z art. 3 ustawy zmieniającej z 2016 r., czemu pozwa- ny dał wyraz , składając powód ce stosowne oświadczenie na piśmie. P owódce nie doręczono powołania , lecz deklaratywne oświadczenie o przekształceniu stosunku pracy. W ocenie pyta- jącego sądu wprowadzenie przekształcenia z mocy prawa umownego stosunku pracy w sto- sunek pracy z powołania nie opiera się na zasadach zaufania obywatela do państwa i prawa oraz pewności prawa. Zdaniem pytającego sądu , a rt. 60 ust. 1 i 4 u.s.r. narusza kryteria po- O TK ZU A/2024 P 7/18 poz. 11 3 prawnej legislacji poprzez dowolność, niespójność i niekonsekwencj e wprowadzonych w życie rozwiązań prawnych. Nadto nowelizacja u.s.r. została oderwana od potrzeby posza- nowania zasad konstytucyjnych, w tym także zasady poczucia bezpieczeństwa prawnego. Poza tym wprowadzenie przekształcenia z mocy prawa umownego stosunku pracy w stosu- nek pracy z powołania nie opiera się na ważnych powodach. U stawodawca niezasadnie doko- nał zrównania sytuacji prawnej kierowników komórek organizacyjn ych i ich zastępc ów w oddziałach regionalnych i placówkach terenowych z sytuacją prawną kierowników jedno- stek organiza cyjnych i ich zastępców oraz kierowników komórek organizacyjnych w centrali , stanowiąc, że stosunek pracy pracowników zatrudnionych na tych stanowiskach ulegnie prze- kształceniu z mocy prawa ze stosunku umownego na stosunek pracy w oparciu o powołanie , ze względu na to, że zakres obowiązków na poszczególnych stanowiskach objętych kwestio- nowanym przepisem jest różny. Zdaniem pytają cego sądu , u stawodawca na mocy art. 60 ust. 1 i 4 u.s.r. zrównał sytuacje prawną pracowników zatrudnionych na stanowiskach kie- rowniczych różnego szczebla, prowadząc do wykreowania nierówności wobec prawa. W tej sytuacji niekorzystne dla pracowników konsekwencje przekształcenia stosunku pracy z mocy prawa z umownego na stosunek pracy z powołania dotknęły w równym stopniu wyższe kadry kierownicze centr ali i oddziałów terenowych oraz niższe kadry kierownicze placówek regio- nalnych, podczas gdy pracownicy zatrud nieni na t yc h stanowiskach mają nieporównywalnie różne prawa, obowiązki, zakres kompetencji, wynagrodzenie i prestiż wynikający z zajmowa- nego stanowiska. Zdaniem s ąd u pytając ego , z uzasadnienia kwestionowanych zmian u.s.r. nie wynika , jakimi racjonalnymi argumentami ustawodawca uzasadnia celowość tych zmian , ograniczając uprawnienia pracownicze pracowników KRUS wym ieni onych w art. 60 ust . 1 u.s.r . Na dto ustawodawca wprowadził zmiany w kwestionowanych regulacjach z mocy pra- wa, bez wprowadzenia okresu przejśc iowego , a pr acownicy zostali niejako „zaskoczeni” no- wym, niekorzystnym dla nich stanem prawnym. P ytający sąd w yjaśnił także, że rozstrzygnięcie zadanego pytania prawnego przez Try- bunał Konstytucyjny ma wpływ na wynik sprawy, gdyż zależy od niego ustalenie , które prze- pis y będą stanowić podstawę prawną przyszłego rozstrzygnięcia , czy te , których dotyczy py- tanie praw ne, czy w razie uznania ich za nieko nstytucyjne, odpowiednie przepisy kodeksu pracy , w tym art. 30 § 4 kodeksu pracy , który obliguje pracodawcę do wskazania przyczyny wypowiedzenia. 2. W piśmie z 31 lipca 2018 r. Rzecznik Praw Obywatelskich poinformował, że nie zgłasza udziału w postępowaniu . 3 . W piśmie z 24 września 2018 r. Prokurator Generalny (dalej: Prokurator) zajął sta- nowisko w sprawie. W jego ocenie, postępowanie podlega umorzeniu, na podstawie art. 59 ust. 1 pkt 2 ustawy z dnia 30 listopada 2016 r. o organizacji i trybie postępowania przed Try- bunałem Konstytucyjnym (Dz. U. z 2019 r. poz. 2393), wobec niedopuszczalności wydania wyroku. W ocenie Prok urator a , przekształcenie stosunku pracy powódki z umownego w stosu- nek pracy z powołania nastąpiło w oparciu o art. 60 ust. 1 i 4 u.s.r. i art. 9 ust. 2 pkt 1 ustawy zmieniającej z 2015 r. , a nie , jak przekonuje sąd pytający , art. 60 ust. 1 i 4 u.s.r. w związku z art. 3 ustawy zmieniającej z 2016 r. Zdaniem Prokuratora , z agadnieniem prawnie relewant- nym dla rozstrzygnięcia sprawy toczącej się przed sądem meriti nie może być zgodność z art. 2, art. 32 ust. 1 i art. 24 Konstytucji art. 3 ustawy zmieniającej z 2 016 r. w zaskarżonym zakresie , ponieważ ewentualne wyłączenie tego przepisu z porządku prawnego na skutek eli- minatywnego orzeczenia Trybunału Konstytucyjneg o nie będzie miało żadnego wpływu na wynik postępowania przed sądem pytającym . Prokurato r wskaza ł , że s koro powódka w chwili wejścia w życie ustawy zmieniającej z 2015 r. pełniła funkcję kierownika komórki organiza- O TK ZU A/2024 P 7/18 poz. 11 4 cyjnej w placówce terenowej KRUS, to zagadnieniem prawnie relewantnym dla rozstrzygnię- cia sprawy toczącej się przed sądem meriti może być jedy nie zgodność z art. 2, art. 32 ust. 1 i art. 24 Konstytucji art. 60 ust. 1 i 4 u.s.r. w związku z a rt. 9 ust. 2 pkt 1 ustawy zmieniającej z 2015 r. w zakresie, w jakim przepisy te obejmują owych kierowników komórek organiza- cyjnych w placówkach terenowych K RUS. W ocenie Prokuratora , argumentacja pytającego s ądu , mająca wskazywać na niekonstytucyjność zaskarżonych regulacji, w przeważającej czę- ści sprowadza się do wykazania, iż stosunek pracy z osobą pełniącą funkcję kierownika ko- mórki organizacyjnej w placówce terenowej KRUS, zważywszy na niewielki z akres przewi- dzianych na tym stanowisku obowiązków i uprawnień w porównaniu z szerokimi obowiąz- kami i uprawnienia mi (także „o charakterze władczym”) osoby pełniącej podobną funkcję kierownicz ą, tyle że w oddziale r egionalnym KRUS albo w centrali KRUS, nie powinien być nawiązywany z powołania. Zdaniem Prokuratora , a naliza zarzutów sformułowanych pod adresem art. 60 ust. 1 i 4 u.s.r. w związku z art. 9 ust. 2 pkt 1 ustawy zmieniającej z 2015 r. w zakresie, w jakim przepisy te dotyczą kierowników komórek organizacyjnych w placów- kach terenowych KRUS, prowadzi do wniosku, iż dla pytającego sądu rzeczywistego proble- mu konstytucyjnego nie stanowi przekształcenie ex lege stosunku pracy powódki z umowne- go w stosun ek pracy z p owołania, lecz per se dopuszczalność nawiązania stosunku pracy z powołania z osobami pełniącymi funkcje kierowników komór ek organizacyjnych w pla- cówkach terenowych KRUS, czyli z osobami pełniącymi funkcje kierownicze w jed nostkach będących – w porównaniu z centralą KRUS oraz z oddziałami regionalnymi KRUS – w struk- turze organizacyjnej KRUS jednostkami o naj mniejszych kompetencjach, w których kierowa- nie komórkami organizacyjnymi sprowadza się jedynie do koordynowania i organizowania pracy pewnego zespołu pra cowników. Z atem pytają cy sąd w istocie wyst ąpił do Trybunału Konstytucyjnego o przeprowadzenie kontroli zgodności art. 60 ust. 1 i 4 u.s.r. w związku z art. 9 ust. 2 pkt 1 ustawy zmieniającej z 2015 r. w zakresie, w jakim przepisy te przewidują, że nawiązanie stosunku pracy z kierownikami komórek organizacyjnych w placówkach tere- nowych KRUS następuje na podstawie powołania. Prokurator wskazał, że ocena tego , czy stosunek pracy na stanowisku kierownika komórki organizacyjnej w placówce terenowej KRUS powinie n być nawiązany, jak przekonuje pytający sąd , nie z powołania, lecz na pod- stawie umowy o pracę, pozostaje poz a kognicją Trybunału Konstytucyjnego. Trybunał Kon- stytucyjny nie może oceniać celowości i trafności rozwiązań ustawodawczych, a w pytan iu prawnym c hodzi wyłącznie o ocenę celu i trafności wprowadzenia jako zasady nawiązywania stosunku pracy na konkretnym stanowisku kierowniczym na podstawie powołania. 4. Sejm nie zajął stanowiska w sprawie. II Trybunał Konstytucyjny zważył, co następuje: 1. Prz edmiot i wzorce kontroli . Sąd Rejonowy w Płocku (dalej: pytający sąd ) zwrócił się do Trybunału Konstytucyj- nego z pytaniem prawny m, czy a rt. 60 ust. 1 i 4 ustawy z dnia 20 grudnia 1990 r. o ubezpie- czeniu społecznym rolników (Dz. U. z 2017 r. poz . 2336 , ze z m.; dalej: u . s.r. ) w zakresie, w jakim statu uje nawiązanie stosunku pracy na podstawie powołania z kierownikami komó- rek organizacyjnych i ich zastępcami w oddziałach regionalnych i placówkach tere nowych , art. 9 ust . 2 pkt 1 ustawy z dnia 22 gru dnia 2015 r . o zmianie ustawy o ubezpieczeniu spo- łecznym rolników oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. z 2016 r . po z. 50 ; dalej: usta w a zmieniając a z 2015 r. ) w zakresie , w jakim stanowi, że stosunki pracy pracowników zatrud- nionych w dniu wejścia w życie ustawy na sta nowiskach, o których mowa w art. 60 ust . 1 O TK ZU A/2024 P 7/18 poz. 11 5 u.s.r. , tj. kierowników komórek organizacyjnych w oddziałach regionalnych placówkach tere- nowych, w brzmieniu nad anym tą ustawą, stały się stosunkami pracy na podstawie powołania w rozumieniu przepisów ustawy z dni a 26 czerwca 1974 r. – Kodeks pracy (Dz. U. z 2016 r. poz. 1666 , ze zm.; dalej: kodeks pracy ) oraz art. 3 ustawy z dnia 21 października 2016 r. o zmianie ustawy o ubezpieczeniu sp ołecznym rolników (Dz. U. z 2016 r. poz. 2043 ; dalej: ustaw a zmieniając a z 20 16 r. ) w zakresie, w jakim stanowi, że stosunki pracy pracowników zatrudnionych w dniu wejścia w życie ustawy na stanowiskach zastępców kierowników ko- mórek organizacyjnych w oddziałach region alnych i placówkach, w brzmieniu nadanym tą ustawą, stały się stosunkami pracy na podstawie po wołania w rozumieniu kodeksu pracy , są zgodne z Konstytucją. Jako wzorce kontroli pytający sąd wskazał art. 2 Konstytucji, formułujący zasadę zau- fani a obywatela do państwa i stanowionego przez nie prawa i zasadę sprawiedliw ośc i spo- łecznej, art. 32 ust. 1 Konstytucji, z którego wynika zasada równego traktowania , oraz art. 24 Kon stytucji , zawierający zasadę ochrony pracy . 2. Ocena dopuszczalności wydania wyroku w sprawie. 2.1. Zgodnie z art. 193 Konstytucji, każdy sąd może postawić Trybunałowi Konstytu- cyjnemu pytanie p rawne co do zgodności aktu normatywnego z Konstytucją, ratyfikowanymi umowami międzynarodowymi lub ustawą, jeżeli od odpowiedzi na pytani e prawne zależy rozstrzygnięcie sprawy toczącej się przed sądem. Trybunał Ko nstytucyjny w swoim orzecznictwie wielokrotnie wyjaśniał znaczenie przesłanek dopuszczalności pytania prawnego. Dla dopuszczalności merytorycznego rozpo- znania pytania prawnego konieczne jest spełnienie trzech przesłanek : podmiotowej, przed- miotowej i funkcj onalnej . 2.2. Przesłanka podmiotowa – z pytaniem prawnym może wystąpić tylko sąd, w ro- zumieniu art. 1 75 Konstytucji , czyli państwowy organ władzy sądowniczej, oddzieln y i nieza- leż ny od władzy ustawodawczej i wykonawczej . W niniejszej sprawie przesłanka ta została spełniona , bo z pytaniem prawnym wystąpił Sąd Rejonowy w Płocku. 2.3. Przesłanka przedmiotowa – przedmiot em pytania prawnego m oże być każdy akt normatywny (przepis prawny), a zatem akt ustanawiający normy prawne o charakterze gene- ralnym i abstrakcy jnym (por. postanowienie TK z 29 marca 2000 r., sygn. P 13/99, OTK ZU nr 2/2000, poz. 68). Postępowanie powinno dotyczyć badania zgodności określonego aktu normatywnego z Konstytu cją, ratyfikowaną umową międzynarodową lub ustawą, przy czym jako wzorzec kon troli powinien być wskazany akt normatywny mający wyższą rangę w hie- rarchicznym systemie prawa niż akt normatywny poddawany kontroli w toku procedury ro zpoznawania pytania prawnego podczas rozstrzygania sprawy ( por. postanowienie TK z 2 1 października 20 15 r., sygn. P 101 / 15 , OTK ZU nr 9 / A/20 15 , poz. 156 ). W niniejszej sprawie została spełniona przesłanka przedmiotowa, pytanie prawne dotyczy bowiem przepi- sów ustawy o ubezpieczeniu s połecznym rolników i ustaw zmieniających t ę ustaw ę , a jako wzorce powołano pr zepisy Konstytucji, a więc aktu mającego wyższą rangę w hierarchii źró- deł prawa. 2.4. P rzesłanka funkcjonal na wskazuje na związek między pytaniem prawnym a spra- wą toczącą się przed sądem. Pytanie prawne może być więc podniesione na tle konkretnej sprawy, a jego przedmiotem może być wyłącznie przepis prawa, który ma bezpośredni zwią- zek z toczącym się postępowaniem (por. postanowienie TK z 10 października 2000 r., sygn. P 10/00, OTK ZU nr 6/2000, poz. 195). To znaczy , że m iędzy orzeczeniem Trybunału Kon- O TK ZU A/2024 P 7/18 poz. 11 6 stytuc yjnego (czyli odpowiedzią na pytanie prawne sądu) a rozstrzygnięciem sprawy toczącej się przed sądem pytającym zachodzić musi zależność o charakterze bezpośrednim, meryto- rycznym oraz prawnie istotnym. Kontrola wszczynana w trybie pytania prawnego jest powi ą- zana z konkretną sprawą rozpoznawaną przez sąd występujący z pytaniem prawnym. W do- tychczasowym orzecznictwie Trybunał Konstytucyjny wskazywał, że sens pr zesłanki funk- cjonalnej w ystąpienia z pytaniem prawnym wyraża za leżność rozstrzygnięcia toczącej się p rzed sądem pytającym sprawy od treści orzeczenia Trybunału Konstytucyjnego, wydanego w trybie kontroli zainicjowanej pytaniem prawnym. Orzeczenie Trybunału Konstytucyj nego musi zatem wywierać bezpośredni wpływ na treść rozstrzygnięcia konkretnej sprawy, na pod- stawie której postawiono pytanie prawne (por. zamiast wielu postanowienie z 27 października 2022 r., sygn. P 5 /2 1 , OTK ZU A/202 2 , poz. 66 ). Nadto w drodze pytań prawnych mogą pod- legać ocenie Trybunału „te regulacje prawne , które będą wykorzystane (stos owane) w trakcie postępowania sądowego i które mogą doprowadzić organ sądowy do wydania na ich pods ta- wie aktu stosowania prawa . Odpowiedź na pytanie prawne powinna być sądowi niezbędna do prawidłowego rozstrzygnięcia toczącej się przed nim sprawy, a owa zależność powinna być wskazana i uzasadniona przez sąd. Tym samym pytający sąd musi dokładnie uargumentować, dlaczego rozstrzygnię cie toczącej się przed nim sprawy nie jest możliwe bez wydania orze- czenia przez Trybunał ( wyrok TK z 20 października 2010 r., sy gn. P 37/09, OTK ZU nr 8/A/2010, poz. 79; postanowienie TK z 19 października 2011 r., sygn. P 42/10 , OTK ZU nr 8/A/2011 poz. 92 ). 3. Z e stanu faktycznego niniejszej sprawy wynika, że stosunek pracy łączący powódkę z KRUS uległ przekształceniu z mocy prawa 11 stycznia 2016 r . , na podstawie art. 9 ust. 2 pkt 1 ustawy zmieniającej z 2015 r. Tymczasem pytający sąd w treści uzasadnienia pytania prawnego wskazywał najpierw, że stosunek pracy powódki z momentem doręczenia 2 stycz- nia 201 7 r . oświadczenia KRUS prz ekształcił się z umownego w stosunek pracy z powołania , a następnie stwierdził, że powódce nie doręczono powołania, lecz deklaratywne oświadczenie o przekształceniu stosunku pracy . Następnie pytający sąd uznał, że art. 60 ust. 1 i 4 u.s.r. w zw iązku z art. 3 ustawy zmieniającej z 2016 r. stanowił podstawę prawną przekształcenia umownego stosunku pracy łączącego powódkę z KRUS w stosunek pracy z powołania. Zdaniem Trybunału , wskaza na przez pytający sąd podstawa przekształcenia stosunku pracy powódki z umown ego w stosunek pracy z powołania jest błędn a . Powódka była zatrud- niona u pozwanego na stanowisk u kierownika komórki organizacyjnej w placówce terenowej KRUS. Zgodnie więc z art. 9 ust. 2 pkt 1 ustawy zmieniającej z 2015 r. stosunek pracy po- wódki jako osoby zatrudnionej w dniu wejścia w życie ustawy zmieniającej z 2015 r. , a więc 11 stycznia 2016 r. , na stanowisku kierownika komórki organizacyjnej w oddziale terenowym stał się stosu nk iem pracy na podstawie powołania. W sprawie powódki nie ma wi ę c zastoso- wani a art. 60 ust. 1 i 4 u.s.r. w zw iązku z art. 3 ustawy zmieniającej z 2016 r. , który dotyczy przekształcenia stosunk u pracy pracowników zatrudnionych w dniu wejścia w życie ustawy na stanowiskach zastępców kierownikó w komór ek organizacyjnych w oddz iałach regional- nych i placówkach terenowych w stosunek pracy na podstawie powołania. Nie stanowi też podstawy przekształcenia stosunku pracy powódki w stosunek pracy z powołania samodziel- n ie art. 60 ust. 1 i 4 u.s.r. Przepis ten dopiero 11 stycznia 2016 r. wprowadz ał zasadę, że kie- rownicy komórek organizacyjnych są zatrudnia n i na podstawie powołania. Przepis ten nie mógł więc mi eć zastosowania do przekształcenia umownego stosunku pracy powódk i w sto- sunek pracy z powołania , bo miał z astosowanie do osób zatrudnianych dopiero od 11 stycznia 2016 r. Zresztą gdyby było inaczej, ustawodawca , chcąc zmienić podstawę stosunku pracy powódki, a więc osoby już zatrudnionej 11 stycznia 2016 r. na podstaw ie umowy o pracę, nie musiałby wprowadzać przepisu przejściowego wskazującego na to, że stosunek pracy takiej osoby w konkretn ym d niu ulega przekształceniu w stosunek pracy z powołania. Wobec tego O TK ZU A/2024 P 7/18 poz. 11 7 przepisem, który ma zastosowanie w sprawie , jest przepis art. 9 ust. 2 pkt 1 ustaw y zmienia- j ącej z 201 5 r. , ponieważ na jego podstawie stosunek pracy powódki uległ przekształceniu w stosunek pracy z powołania , i to on będzie miał bezpośredni związek z toczącym się przed pytającym sądem postępowaniem . Trybunał Kon stytucyjny stwierdził zatem, że przesłanka funkcjonalna została spełnio- na jed ynie w zakresie pytania sądu o zgodność z art. 2, art. 32 ust. 1 i art. 24 Konstytucj i przepisu art. 9 ust. 2 pkt 1 ustawy zmieniającej z 2015 r. , gdyż to te n przepis znajduj e zasto- sowanie w sprawie rozpoznawanej prze d pyt ający m sądem. 4. Zgodnie z art. 52 ust. 2 ustawy z dnia 30 listopada 2016 r. o organizacji i trybie postępowania przed Trybunałem Konstytucyjnym (Dz. U. z 2019 r., poz. 2393; dalej: u.o.t.p.TK ) , pytanie prawne za wiera: wskazanie sądu, przed którym toczy się postępowanie w sprawie oraz ozn aczenie sprawy, wskazanie organu, który wydał kwestionowany akt nor- matywny, określenie kwestionowanego aktu normatywnego lub jego części, sformułowanie zarzutu niez godności z Konstytucją, ratyfikowaną umową międzynarodową lub ustawą kwe- s tionowanego aktu normatywneg o oraz jego uzasadnienie, z powołaniem argumentów lub dowodów na jego poparcie, wyjaśnienie, w jakim zakres ie odpowiedź na pytanie może mieć wpływ na rozstrzygnięcie spra wy, w związku z którą pytanie zostało zadane . W ocenie Trybunału p o stawione w niniejszej sprawie pytanie prawne w zakresie doty- czącym art. 9 ust. 2 pkt 1 ustawy zmieniającej z 2015 r. nie spełnia wymogów określonych w art. 52 ust. 2 pkt 4 u.o.t.p.TK. Zgodnie ze wskazanym przepisem pytający sąd w p ytaniu prawnym, oprócz zarzutu niezgodności z Konstytucją, ratyfikowaną umową międzynarodową lub ustawą kwestionowanego aktu normatywnego , powinien przedstawić równie ż uzasadnie- nie tego zarzutu, z powołaniem argum entów lub dowodów na jego poparcie. W uzasadnie niu tym powinna zostać wskazan a szczegółowa i precyzyjna argumentacja za obaleniem do- mniemania konstytucyjności kwestionowanej regulacji (zob. postanowienie TK z 13 grudnia 2017 r. , sygn. P 5/17, OTK ZU A/2017, poz. 83). Przekonanie pytającego sądu o n iekonstytu- cyjności określonych przepisów czy instytucji prawnych wymaga wnikliwego uzasadnienia w odniesieniu do każdego z zaskarżonych przepisów i wszystkich wzorców kontroli, na które ten sąd się powołuje. Podob nie jak w wypadku każdego postępowania dowodowego , wymóg ten jest nakazem odp owiedniego uzasadnienia stawianych zarzutów i ciężar tego dowodu spoczywa na pytającym sądzie. Trybunał podkreśla, „że przesłanka odpowiedniego uzasad- nienia zarzutów nie powinna być traktowana powierzchownie i instrumental nie. Przytaczane w piśmie proce sowym argumenty mogą być mniej lub bardziej przekonujące (…), lecz zaw- sze muszą być argumentami «nadającymi się» do rozpoznania przez Trybunał Konstytucyj- ny” (wyrok z 19 października 2010 r., sygn. P 10/10, OTK ZU nr 8/A/2010, poz. 78). Należy także przypomni eć, że to na pytającym sądzie spoczywa ciężar udowodnienia niezgodności przedmiotu zaskarżenia z powołanymi wzorcami konstytucyjnymi i Trybunał nie może go w tym zakresie zastępować (zob. postanowienie z 30 czerwca 2009 r. , sygn. P 34/07, OTK ZU nr 6/A/2009, poz. 101). W niniejszej sprawie pytający sąd ograniczył się do uzasadnienia niezgodności z art. 2 i art. 32 Konstytucji jedynie art. 60 ust. 1 i 4 u.s.r. i art. 3 ustawy zmieni ającej z 2016 r., które to przepisy nie znajdują bezpośredniego zastosowania w sprawie rozpoznawanej przez pyta- jący sąd . Natomiast w uzasadnieniu pytania prawnego brak jest uzasadnienia zarzutu nie- zgodności z art. 2 i art. 32 Konstytucji art. 9 ust. 2 pkt 1 ustawy zmieniającej z 2015 r., co do któr ego spełniona została przesłanka funkcjonalna. W odniesieniu do art. 9 ust. 2 pkt 1 usta- wy zmieniającej z 2015 r. pytający sąd nie przedstawił żadnej argumentacji na rzecz niezgod- ności t ego przepis u z powołanymi w zorcami kontroli. Z kolei w zakresie niezgodności wska- zanych w petitum przepi sów z art. 24 Konstytucji, pytający sąd poczynił tylko ogólne rozwa- żania dotyczące tego wzorca kontroli , nie przywołując w tym zakresie, w odniesieniu do kon- O TK ZU A/2024 P 7/18 poz. 11 8 kretnej sprawy, merytorycznych argumentów wskazujących na niezgod ność tego wzorca kon- troli z zaskarżonymi regulacjami. W zakresie naruszenia art. 24 Konstytucji pytający sąd w zasadzie ograniczył się do przedstawienia wątpliwości co do celowości i trafności wprowa- dzenia zmian w zakresie podstawy nawiązania stosunku pracy z kierownikami komórek orga- nizac yjnych w placówkach terenowych KRUS , co pozostaje poza kognicją Trybunału Kon- stytucyjnego (por. wyrok TK z 15 września 2009 r., sygn. P 33/07, OTK ZU nr 8 / A/2009, poz. 123) . Biorąc powyższe pod uwagę, należało stwierdzić , że w niniejszej sprawie wydanie wyroku było niedopuszczalne, dlatego postępowanie należało umorzyć na podstaw ie art. 59 ust. 1 pkt 2 u.o.t.p.TK. Zdanie odrębne sędziego TK Mariusza Muszyńskiego do postanowienia Trybunału Konstytucyjnego z dnia 29 listopada 2023 r., sygn. akt P 7/18 Na podstawie art. 99 ust. 2 ustawy z dnia 25 czerwca 2015 r. o Trybunale Konstytu- cyjnym (Dz. U. z 20 19 r. poz. 2393 ), zgłaszam zdanie odrębne do postanowienia z dnia 29 li - stopada 2023 r. o sygn. P 7/18 . 1. Trybunał Konstytucyjny postanowieniem o sygn. P 7/18 umorzył postępowanie. Choć w uzasadnieniu postanowienia w sposób formalny omówił przesłanki dopuszcz alności pytania prawnego, to zamiast dokonać weryfikacji spełnienia konstytucyjnych warunków tej instytucji, ocenił działanie sądu zadającego pytanie prawne i podniósł, że sąd ten błędnie usta- lił podstawę prawną przekształcenia stosunku pracy powódki. Trybunał zatem zamiast wy- pełnić swoje kompetencje jako organu dokonującego hierarchicznej kontroli pra wa, wszedł w rolę sądu pytającego i zajął się stanem faktycznym w sprawie. Próbował poprawić sąd , przez co wyszedł poza granice swojej właściwości. Owszem, w przypadku pytań prawnych Trybunał Konstytucyjny musi sprawdzić, czy pytanie jest zadane przez sąd, czy jego przedmiotem jest norma prawna, która ma być zasto- sowana w sprawie i czy od odpowiedzi Trybunału będzie zależało rozstrzygnięcie sprawy toczącej się przed sądem. Jednakże dokonanie powyższej weryfikacji musi przebiegać w ra- mach przedmiotu zaskarże nia. Skoro sąd pytający powziął wątpliwość co do zgodności z Konstytucją określonych norm prawnych, które chciał zastosować w sprawie, to Trybunał n ie mógł um orzyć postępowania z tego względu, że uważał, że dane normy nie mogły być zastosowane, a sąd dokonał błędnych ustaleń. Jedyną możliwością, dla stwierdzenia braku istnienia przesłanek do merytorycznego rozstrzygnięcia pytania prawnego w tym aspekcie było wykazanie, że odpowiedź Trybunału Konstytucyjnego nie będzie miała wpływu na rozstrzygnięcie tocząc e się przed sądem pytają- cym. A tego kontekstu Trybunał nie wyjaśnił. Skoro sąd chciał zastosować w sprawie okre- śloną normę, Trybunał Konstytucyjny nie mógł uz nać, że sąd działał w tym zakresie w błę- dzie, bo to nie podlega weryfikacji Trybunału. Odmowa oceny konstytucyjności okr eślonych norm prawnych powinna mieć inną argumentację. 2. Niezależnie od powyższego, w ramach swojego wywodu Trybunał Konstytucyjny znalazł normę, która w jego ocenie, spełniała przesłanki pytania prawnego, w tym przesłankę O TK ZU A/2024 P 7/18 poz. 11 9 funkcjona lną. Zamiast więc dokonać analizy jej zgodności ze wskazanymi przez inicjatora postępowania wzorcami kontroli, Trybunał zastosował mocno nadużywaną w trybunal skim orzecznictwie formułę, że pytanie prawne nie spełniało wymogów określonych w art. 52 ust. 2 pkt 4 ustawy z dnia 25 czerwca 2015 r. o Trybunale Konstytucyjnym (Dz. U. z 2019 r. poz. 2393) . Wskazany przepis stanowi, że pytanie prawne zawiera, „ sformułowanie zarzutu niezgodności z Konstytucją, ratyfikowaną umową międzynarodową lub ustawą kwestionowa- n ego aktu normatywnego oraz jego uzasadnienie, z powołaniem argumentów lub dowodów na jego poparcie ”. Wyjaśniając niespełnienie wymogu formalnego z cytowanej w yżej regulacji, Trybunał stwierdził, że w uzasadnieniu powinna zostać wskazana szczegółowa i precyzyjna argumenta- cja za obaleniem domniemania konstytucyjności kwestionowanej regulacji. Jest to twierdze- nie nieprawdziwe i orzeczniczo niebezpieczne, bo dąży do zwolnienia Trybunału Konstytu- cyjnego z obowiązku wszechstronnego zbadania sprawy i uczynienia z tego organu swoistym bezwolnym notariuszem, który w oparciu o przedstawione na piśmie treści orzeka o zgodno- ści lub niezgodności z Konstytucją. Nawet jeśli Tr ybunał miał wątpliwości, co do intencji sądu pytającego powinien był zarządzić rozprawę i wyjaśnić niejasności powstałe w toku roz- poznawania sprawy, a nie (używając biblijnego sformułowania) „umyć od niej ręce”. 3. Analiza 33 - stronicowego pytania prawnego wraz z uzasadnieniem, nie pozwala na uznanie, że nie spełniało ono wymogów ustawowych, gdyż nie p owoływało argumentów lub dowodów na poparcie niekonstytucyjności. Z przedstawionej argumentacji, nawet jedynie w oparciu o tekst analizowanego pytania prawneg o w sprawie o sygn. P 7/18, Trybunał Kon- stytucyjny, mógł – wyko rzystując swoje narzędzia orzecznicze – do konać merytorycznej oce- ny w sprawie i wydać wyrok. Tymczasem Trybunał zbyt pochopnie umorzył postępowanie i pozostawił nierozwią- zanym dość istotny problem konstytucyjny dotyczący stosunków pracy i możliwości ingeren- cji w te stosunki z mocy prawa w o parciu o reguły intertemporalne. Takie działanie Trybunału Konstytucyjnego nie sprzyja budowaniu zasady zaufania do państwa i jego organów, wobec tego uznałem za konieczne złożenie zdania odrębnego i wska - zanie nieprawidłowości w działaniu TK. Zdanie odrębne sędziego TK Wojci echa Sycha do postanowienia Trybunału Konstytucyjnego z dnia 29 listopada 20 23 r., sygn. akt P 7/18 Na podstawie art. 106 ust. 3 ustawy z dnia 30 listopada 2016 r. o organizacji i trybie postę powania przed Trybunałem Konst y tucyjnym (Dz. U. z 2019 r. poz. 2393 ; dalej: u . o . t . p . TK) składa m zdanie odrębne do postanowienia Trybunału Konstytucyjnego z 29 listo- pada 2023 r. , sygn. P 7/18 . Uwa ż am, ż e Trybunał niezasadnie u morz ył w całości p ost ępowa- ni e w nini ejs zej s p rawie. 1. Sąd Rejonowy w Płocku (dalej : s ąd pytając y) zakw estionował w pytaniu prawnym do Trybunału Konstytucyjne go zgodność z Konstytucją art . 60 ust. 1 i 4 ustawy z dnia 20 grudnia 1990 r. o ubezpieczeniu społecznym rolników (Dz. U. z 2017 r. poz. 2336, ze zm. ; da lej: u .s.r. ) oraz dw óch przepisów ustaw zmi eniających ten przepis , tj. art. 9 ust. 2 pkt 1 ustawy z dnia 22 grudnia 2015 r. o zmianie ustawy o ubezpieczeniu społecznym rolników O TK ZU A/2024 P 7/18 poz. 11 10 oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. z 2016 r. poz. 50 ; dalej: u sta wa z mieni ająca z 2015 r. ) o raz art. 3 ustawy z dnia 21 października 2016 r. o zmianie ustawy o ubezpieczeniu społecz- nym rolników (Dz. U. poz. 2043 ; dalej : ustawa zmieniająca z 2016 r. ) . Problem konstytucyjny postawion y w pytani u pra wn ym d otyczył tego, czy przekształcenie z mocy prawa – na pod- stawie ustawy zmieni ającej z 2015 r. i ustawy zmienia jącej z 2016 r. – s tosunkó w pracy pra- cowników zatru dnionych na stanowiskach , o któr ych mowa w art . 60 ust. 1 u.s .r., tj . kierow- ników komórek organizacyjnych w placówkach terenowych K as y Rol niczego Ubezpieczenia Społecznego ( dalej: KRUS) oraz ich zastępców, w stosun ki pracy na podstawie powoła nia nie narus za zasady zaufania obyw atela d o państwa i stanowionego przez nie prawa, zasady rów- ności i za sady ochrony pracy. 2. Trybuna ł Konstytu c yjny w postanowieniu , do któ rego składam niniejsze zdanie od- r ębne, umorzył postępo wanie na podstawie art . 59 ust. 1 p kt 2 u.o .t.p.TK ze względu na nie- dopuszczalność wydan ia wyroku . W uzasadnie niu wskazał , że w odniesieniu do art . 60 ust . 1 i 4 u.s.r. oraz art . 3 ustaw y zmieniającej z 201 6 r. pytanie prawne nie spe łniło pr zesłanki funkcjonalnej, w odniesieniu zaś do art . 9 ust. 2 pkt 1 ust awy zmieniającej z 2015 r. sąd pyta- j ący nie uzasadnił zarzutu niezgodności z Konstytucją. 3 . Z gadzam się z konkluzją , że art . 3 ustaw y zmien iają cej z 2016 r. w związku z art . 60 ust. 1 i 4 u.s.r. nie był zastosowa n y w sprawie będącej kanwą pytania prawn e go i w tym zakr esie p ostępowanie nale żało umorzyć ze względu na brak przes ł anki funk cjonal- nej. Zgadzam się także, że w sp r a wie nie był zas tosowany art . 60 ust. 4 u.s.r., któ ry dotycz ył osób zatrudnianych po wejściu w życ ie ustaw y zmieniającej z 2015 r. Nie zgadzam się natomia st z umorzenie m postęp owan ia w pozos tałym zakresie , któ re Tr ybunał u argument ował brak iem uzasadnie nia p rz ez sąd pytają cy zarzutu niezgodności art . 9 ust . 2 pkt 1 ustawy zmieniającej z 2015 r. z e wska zanymi w pytaniu pr a wn ym wzorcami kon- troli . Trybunał wskaza ł, że „ pytający sąd ograniczył się do uza sadn ienia niezgo d ności ( … ) jedynie art . 60 us t . 1 i 4 u. s.r . i art . 3 usta wy zmieniają cej z 2016 r., które to pr zepis y nie znaj- dują bezpośred niego zastosowania w spraw ie ( … ) ” , w odniesieniu za ś do art . 9 ust. 2 pkt 1 ustawy zmieniającej z 2015 r., co do k tó rego został a spełniona prze sł an ka funkcjonalna, „ py- tając y są d n ie przedstawił żad nej argumentacji n a rzecz niezgo dności tego przepis u z powoła- nymi wzorca mi kontroli ” ( pkt 4 , II cz. uzasadnienia) . N ie zgadzam się z t ym stwierdzen iem . W niniejszej sprawie sąd pytając y nie zakwe- stionował w ymi en i ony ch w pet itum pytania prawnego przep isów wprost, lec z zak res owo, wyw odząc z nich okreś l oną no rmę. Do jej rekonstrukcji konie czne jest związkowe ujęcie art . 9 ust . 2 pkt 1 ustawy zmieniaj ącej z 2015 r. i art . 60 ust. 1 u.s .r., do k tó rego te n pierwszy przepis od syła wp rost w s wojej treś ci . A rt. 9 ust. 2 pkt 1 ustawy zm ieniaj ącej z 2015 r. stano- wi bowiem, że „ [ s ] tosunki pr acy pr acow ników zatrudnionych w dniu wejścia w życ ie niniej- szej ustaw y na st anowiskach , o któ rych mowa w art . 59 ust. 4 i art . 60 ust. 1 [u.s.r.] ( … ) – w br zmi eniu nadanym ni niejszą ustawą , stają się stosunkami prac y na podstawie powołania w rozumieni u pr zepisów u stawy z dn ia 26 czerwca 1974 r. – Kodeks p racy ( … ) ” . Nawet jeśli sąd pyta jąc y w pet itum pyta ni a pr awnego nie wskazał tych przepisów związkowo , t o mając na wz ględ zie treść pet it um (zak resowe ujęci e przedmiotu kontroli) i uzasad nieni e pytania pra w- nego oraz stosując z asadę fal sa demonstratio non nocet , Trybunał , w granicac h swoic h k om- p etencji, ni e wyk raczając poza zakres pytani a prawnego, powinien poddać merytorycznej kontroli zgod ność art . 9 ust . 2 pkt 1 ustawy zmieniaj ącej z 2015 r. w związku z art . 60 ust. 1 u.s .r. z art . 2, art . 32 us t. 1 i art . 2 4 K onstytucji. Związ kowe ujęcie przedmiotu kontroli dez ak- tualizuje bowi e m argument Trybunału o bra ku uza sadnienia zar zutów , gdyż sąd pytając y przedstawił obszerną arg umentację w zakresie nie zgodnośc i art . 60 ust. 1 u.s.r. z p owoła nymi w z o rcam i kon troli . Wzorce te szczegółowo omó wił i ad ekwatnie odni ósł do sformułowan ych O TK ZU A/2024 P 7/18 poz. 11 11 zarzut ów . Mam św iad omość , że w treści uzasad nienia pyta nia prawnego, anal izując zakwe- stionowane przepisy z p erspekt ywy poszczególny ch wzorc ó w kontroli, sąd pytając y literalnie nie powołał art . 9 ust. 2 pkt 1 usta wy zm ieniają cej z 2015 r. Mając jednak na uwadze , że kon- troli trybunalskiej p oddana został a norma , której treść wynik a nie ty lko z tego pr zepisu, uwa- żam iż uzasadnienie zaprezentowane przez sąd pyt ając y jest w ystarczające z punktu widzenia wymogów for maln yc h o kreślonych w art . 52 ust. 2 pkt 4 u.o.t.p.TK . Obligowało to Trybunał do mery t orycznego od nies ien ia się do zarzutów sformułowan ych w pytaniu prawnym, zwłaszcza że sąd pytający od 15 maja 2018 r. cz eka na rozst rzygni ęcie Trybunał u , a postępo- wanie w z awisł ej przed nim spraw ie , w związk u z którą za dał pytanie prawne , dot ycząc ej zasadności rozwiązania stosunku pra cy , p ozostaje od tamtego cza su zaw i eszon e . 4. Chciałb ym jednocześnie podk reślić, że n ie przesądzam w ty m m iejscu kierunku po- tencjalnego meryto ryczn ego rozstrzygnięcia ni niejszej s prawy. Uważ am na tomiast, że pyta nie prawne, w zakresie wskazanym przeze mnie pow yżej, powinno zostać poddane merytorycz- nej ocenie Trybunału . Z e względu na to, że Tryb unał w całoś ci umorzył postępowan ie w ni- ni e j sz ej spra wie , za konieczne uznałem złożen ie zdania o drębne go.