SK 1/18

O R Z E C Z N I C T W O TRYBUNAŁU KONSTYTUCYJNEGO ZBIÓR URZĘDOWY Seria A Warszawa, dnia 11 stycznia 2022 r. Pozycja 1 POSTANOWIENIE z dnia 14 grudnia 2021 r. Sygn. akt SK 1/18 Trybunał Konstytucyjny w składzie: Julia Przyłębska – przewodniczący Krystyna Pawłowicz Wojciech Sych – sprawozdawca Michał Warciński Rafał Wojciechowski, po rozpoznaniu, na posiedzeniu niejawnym w dniu 14 grudnia 20 21 r., skargi konstytucyjnej K . R . i D . R . o zbadanie zgodności : 1) art. 128 ust. 1 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomo- ściami (Dz. U. z 201 0 r. Nr 102, poz. 651, ze zm.) „ w zakresie w jakim unie- możliwia on dochodzenie odszkodowania za nieruchomości przejęte na rzecz Skarbu Państwa na podstawie art. 2 ust 1 lit e dekretu z dnia 6 września 1944 r. o przeprowadzeniu reformy rolnej (Dz. U. Nr 4, poz. 17 […]) – a tym samym naru sza, zasadę sprawiedliwości społecznej, zasadę napra- wienia szkód wyrządzonych w czasie gdy podstawowe wolności i prawa człowieka były w naszej Ojczyźnie łamane, zasadę eliminacji pozaprawnych praktyk, zasadę ochrony własności i prawa dziedziczenia, zasadę przyznania słusznego odszkodowania za wywłaszczenie, zasadę r ównego traktowania przez władze publiczne, zasadę proporcjonalności, zasadę równej dla wszyst- kich ochrony własności i praw majątkowych, zasady nie dyskryminacji by- łych właścicieli, zasady równej dla wszystkich ochrony prawa dziedziczenia oraz zasady ograni czenia własności w tylko w drodze ustawy i w sposób nie- naruszający prawa własności, które to zasady wskazane są w preambule Kon- stytucji Rzeczypospolitej Polskiej, art 2, art. 21 ust. 1 i 2, art. 31 ust. 3, art. 32 ust. 1, 2, art. 64 ust. 1, 2, 3, w art. 1 Pierwszego Protokołu Dodatkowego do Europejskiej Konwencji o Ochronie Praw Człowieka i Podstawowych Wol- ności, Preambule Karty Praw UE oraz w jej art. 17 pkt 1, 20, 21 pkt 1”, z: – art. 64 ust. 1, 2 i 3 w związku z preambułą, art. 2, art. 21 ust. 1 i 2, art. 31 ust. 3 oraz art. 32 ust. 1 i 2 Konstytucji, – art. 21 ust. 2 w związku z preambułą, art. 2, art. 31 ust. 3 oraz art. 32 ust. 1 i 2 Konstytucji, 2) art. 129 ust. 5 pkt 3 ustawy powołane j w punkcie 1 „w zakresie w jakim uniemożliwia on dochodzenie odszkodowania za nieruchomości przejęte na rzecz Skarbu Państwa na podstawie art. 2 ust 1 lit e dekretu z dnia 6 września 1944 r. o przeprowadzeniu reformy rolnej (Dz. U. Nr 4, poz. 17 [...]) OTK ZU A/2022 SK 1/18 poz. 1 2 – a tym samym narusza, zasadę sprawiedliwości społecznej, zasadę napra- wienia szkód wyrządzonych w czasie gdy podstawowe wolności i prawa człowieka były w naszej Ojczyźnie łamane, zasadę eliminacji pozaprawnych praktyk, zasadę ochrony własności i prawa dzied zi czenia, zasadę przyznania słusznego odszkodowania za wywłaszczenie, zasadę równego traktowania przez władze publiczne, zasadę proporcjonalności, zasadę równej dla wszyst- kich ochrony własności i praw majątkowych, zasadę nie dyskryminacji by- łych właściciel i, zasady równej dla wszystkich ochrony prawa dziedziczenia oraz zasady ograniczenia własności w tylko w drodze ustawy i w sposób nie- naruszający prawa własności, które to zasady wskazane są w preambule Kon- stytucji Rzeczypospolitej Polskiej, art 2, art. 21 ust 1 i 2, art. 31 ust. 3, art. 32 ust 1, 2, art. 64 ust 1, 2, 3, w art. 1 Pierwszego Protokołu Dodatkowego do Europejskiej Konwencji o Ochronie Praw Człowieka i Podstawowych Wol- ności, Preambule Karty Praw UE oraz w jej art. 17 pkt 1, 20, 21 pkt 1” , z: – ar t. 64 ust. 1, 2 i 3 w związku z preambułą, art. 2, art. 21 ust. 1 i 2, art. 31 ust. 3 oraz art. 32 ust. 1 i 2 Konstytucji, – a rt. 21 ust. 2 w związku z preambułą, art. 2, art. 31 ust. 3 oraz art. 32 ust. 1 i 2 Konstytucji, 3) art. 112 ust. 2 ustawy pow oł anej w punkcie 1 „w zakresie w jakim uniemoż- liwia on dochodzenie odszkodowania za nieruchomości przejęte na rzecz Skarbu Państwa na podstawie art. 2 ust 1 lit e dekretu z dnia 6 września 1944 r. o przeprowadzeniu reformy rolnej (Dz. U. Nr 4, poz. 17 [...]) – a tym samym narusza, zasadę sprawiedliwości społecznej, zasadę napra- wienia szkód wyrządzonych w czasie gdy podstawowe wolności i prawa człowieka były w naszej Ojczyźnie łamane, zasadę eliminacji pozaprawnych praktyk, z asadę ochrony własności i prawa dzi edziczenia, zasadę przyznania słusznego odszkodowania za wywłaszczenie, zasadę równego traktowania przez władze publiczne, zasadę proporcjonalności, zasadę równej dla wszyst- kich ochrony własności i praw majątkowych, zasadę nie dyskryminacji by- łych właśc icieli, zasady równej dla wszystkich ochrony prawa dziedziczenia oraz zasady ograniczenia własności w tylko w drodze ustawy i w sposób nie- naruszający prawa własności, które to zasady wskazane są w preambule Kon- stytucji Rzeczypospolitej Polskiej, art 2, art. 21 ust 1 i 2, art. 31 ust. 3, art. 32 ust 1, 2, art. 64 ust 1, 2, 3, w art. 1 Pierwszego Protokołu Dodatkowego do Europejskiej Konwencji o Ochronie Prawa Człowieka i Podstawowych Wol- ności, Preambule Karty Praw UE oraz w jej art. 17 pkt 1, 20, 21 pkt 1” , z: – art. 64 ust. 1, 2 i 3 w związku z preambułą, art. 2, art. 21 ust. 1 i 2, art. 31 ust. 3 oraz art. 32 ust. 1 i 2 Konstytucji, – art. 21 ust. 2 w związku z preambułą, art. 2, art. 31 ust. 3 oraz art. 32 ust. 1 i 2 Konstytucji, p o s t a n a w i a: umor zyć postępowanie. Orzeczenie zapadło jednogłośnie . OTK ZU A/2022 SK 1/18 poz. 1 3 UZASADNIENIE I 1. K . R . i D . R . (dalej: skarżąc y ) są s p ad kobierc am i byłego właściciela nieruchomości ziemskiej przejętej na własność przez Skarb Państwa na mocy art. 2 ust . 1 lit . e dekretu Pol- skiego Komitetu Wyzwolenia Narodowego z dnia 6 września 1944 r. o przeprowadzeniu re- formy rolnej (Dz. U. z 1945 r. Nr 3 , poz. 1 3, z e zm.; dalej: dekret PKWN) . Działając na podstawie przepisów ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nie- ruchomościami ( Dz. U. z 20 10 r. Nr 102, poz. 651 , ze zm.; dalej: u.g.n. , ustawa o gospodar- ce ), skarżący wystąpili o ustalenie i wy p ła tę odszko do wania za pr z ejęt ą nieruchomość . Staro- sta Gnieźnieński , decyzją z 14 stycznia 2014 r., odmówił tem u żądaniu, a Wojewoda [ … ] , decyzją z 25 kwietnia 2014 r., utrzymał w mocy jego rozstrzygnięcie. Skarżący wnieśli skar- gę do Wojewódzki ego Są d u Admini stracyjn ego w P . , który w wyroku z 6 sierpnia 2014 r. , sygn. akt [ … ] , uchylił dec yzje organó w obu instancji . Na skutek wniesionej przez w ojewodę skargi kasacyjnej Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z 2 sierpnia 2016 r. , syg n . ak t [ … ] , uchylił wyrok sądu pierwszej instancji i skargę oddalił . Naczelny Sąd Administracyjny uzn ał, że art. 129 ust. 5 u.g.n., k tóry umożliwia wyda- nie odrębn ej decyzj i o odszkodowaniu, gdy nastąpiło pozbawienie praw do nieruchomości bez usta l en ia odszko dowania, a obowiązujące przepisy przewidują jego ustalenie , może znaj- dować zastosowanie również do sytuacji zaistniałych przed wejściem w ży cie ustawy o go- spodarce. Konieczne jest jednak spełnienie określonych w tym przepisie przesłanek. To zna- c z y , że poza wystąp ieniem wypadku pozbawienia prawa do nieruchomości bez odszkodowa- nia, musi obowiązywać regula cja prawna przewidująca jego ustalenie. Ani dekret PKWN, ani ustawa o gospodarce nie zawierają takiego unormowania. W szczególności nie zostało o n o wy rażone w art. 128 ust. 1 u.g.n., stanowiącym, że w ywłaszczenie własności nieruchomości, użytkowania wieczy stego lub innego prawa rzeczowego następuje za odszkodowaniem na rzecz osoby wywłaszczonej odpowiadającym wartości tych praw . Ostatni przepis ma c ha rak- ter og ólny i , wykładając go , należy uwzględni ć definicję legalną wskazaną w art. 112 ust. 2 u.g.n., zgodn ie z którą w ywłaszczenie nieruchomości polega na pozbawieniu albo ogranicze- niu, w drodze decyzji, prawa własności, prawa użytkowania wieczystego l ub innego p rawa rzeczowego na nieruchomości. O ile zatem nacjonalizacja dokonana na podstawie dekretu PKWN moż e zo stać uznana za wywłaszczenie sensu largo , o tyle nie jest wywłaszczeniem w rozumieniu ustawy o gospodarce. W skardze konstytucyjnej z 1 5 li st op ada 2016 r. skarżąc y wni eśli o stwierdzenie nie- zgodności art. 128 ust. 1, art. 129 ust. 5 pkt 3 i art. 112 u st. 2 u.g.n. z: 1) art. 64 w związku z preambułą, art. 2, art. 21, art. 31 ust. 3 i art. 32 Konstytucji, 2) art. 21 ust. 2 w związku z pream bułą, ar t. 2 , art . 31 ust. 3 i art. 32 Konstytucji, 3) art. 1 Protokołu nr 1 do Konwencji o ochronie praw człowieka i podstawowych wolności, sporządzonego w Paryżu dnia 2 0 marca 1952 r. (Dz. U. z 1995 r. Nr 36, poz. 175 , ze zm. ; dalej: p rotokół ) – ozn aczon ego w sk ardze jak o „Pierwszy Protokół Dodatkowy do Europejskiej Konwencji o Ochronie Praw Człowieka i Podstawowych W olności z dnia 4 li- stopada 1950 r. (Dz. U. 1993 Nr 61, poz. 284) ” – w związku z art. 64 Konstytucji, 4) preambułą, art. 17 ust. 1 (nieprawid łowo o zn aczo nym w skardze jako art. 17 pkt 1) , art. 20 i art. 21 ust. 1 (nieprawidłowo oznaczonym w skardze jako art . 21 pkt 1) Karty p raw p odstawowych Unii Europejskiej ( Dz. Urz. UE C 202 z 07.06. 2016, s. 389; dalej: k arta) w związku z art. 64 Konstytucji , – w za kresie , w jakim uniemożliwiają dochodzenie odszkodowania za nieruchomości przejęte na rzecz Skarbu Państwa n a podstawie art. 2 ust. 1 lit. e dekretu PKWN, a tym samym naru- szają: zasadę sprawiedliwości społec znej, zasadę naprawienia szkód wyrządzony ch w c za sie , OTK ZU A/2022 SK 1/18 poz. 1 4 gdy łamane były w Polsce podstawowe wolności i prawa człowieka, zasadę eliminacji poza- prawnych praktyk, zasadę ochrony własności i prawa dziedziczenia, zasadę słusznego od- szkodowania za wywłaszczenie, z asadę równego traktowania prze z władze pu bliczn e, za sadę p roporc jonalności, zasadę równej dla wszystkich ochrony własności i praw majątkowych, zasadę niedysk ryminacji byłych właścicieli, zasadę równej dla wszystkich ochrony prawa dziedziczenia oraz z asadę ustawowego ograniczania prawa własności w sposó b nie narusz ają- cy jego istoty, wskazane w Konstytucji, p rotokole i k arcie . P o przedstawieniu orzecznictwa Trybu nału Konstytucyjnego oraz sądów administra- cyjnych , skarżąc y wskazali, że przedmiotem ich skargi nie jest zarzut zaniechania lub pomi- nięcia p rawoda wc zego, gdy ż w ustawie o gospodarce – przy poprawnej wykładni jej regulacji – istnieje podstawa prawna do usta lenia i wypłaty odszkodowania za nieruchomości przejęte na rzecz Skarbu P aństwa na podstawie dekretu PKWN. Treść art. 128 ust. 1 i art. 129 ust. 5 p kt 3 u.g. n. jest jasna, p ozwala na przyznanie odpowiedniej rekompensaty w każdym wypad- ku, gdy odebrana zosta ła własność, a nie przyznano odszkodowania. Uzasadniając podniesione w skardze zarzuty wobec zakwestionowanych przepisów ustawy o gospodarce , skar żą cy podkre ślili, że przejęcie nieruchomości na podstawie dekretu PKWN było formą wywłaszczenia, zrealizowaneg o jednak nie w drodze decyzji administra- cyjnej, lecz aktu normatywnego. Zróżnicowanie sytuacji podmiotów pozbawionych własności w tych dwóch wypad ka ch – wobe c tożsamości skutk u – naruszałoby konstytucyjną zasadę równości. Roszczenie o wypłatę odszkodowania ma przy tym charakter cywilnopraw ny, a w konsekwencji po dlega szczególnej ochronie konstytucyjnej (art. 21 i art. 64 Konstytucji). 2 . Post anowie ni em z 6 gr udnia 2017 r . , sygn. Ts 247/16 , Trybunał Konstytucyjny na- dał skardze konstytucyjnej dalszy bieg w z akresie badania zgodności art. 128 ust. 1, a rt. 129 ust. 5 pkt 3 i art. 112 ust. 2 u.g.n. z art. 64 w związku z preambułą, art. 2, art. 21, art. 3 1 ust. 3 i art. 32 Konstytucji oraz z art. 21 ust. 2 w związku z preambułą, art. 2 , art. 31 ust. 3 i art. 32 K onstytucji, odm awiając jego nadania w pozostałym zak resie . 3. W piśmie z 10 maja 2018 r. w imieniu Sejmu stanowisko w sprawie zajął jego Ma r- szałe k, wno sząc o umorzenie post ę powania na podstawie art. 59 ust. 1 pkt 2 ustawy z dnia 30 listopada 2016 r. o org anizacji i trybie postępowania przed Trybunałem Kons tytucyjnym (Dz. U. poz. 2072, ze zm. ; dalej: u.o.t.p.TK) ze względu na niedopuszczalność wydania wy- roku. Uzasadniając wniosek o umorzenie postępowania, Marszałek Sejmu podzielił inter- pretację za kwestionow anych przepisów ustawy o gospodarce zawartą w wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego wydanego w sprawie skarżących. Należy bowiem – jego z daniem – uznać, ż e art. 1 29 ust. 5 u.g.n. znajd uje zastosowanie również do sytuacji sprzed jego wejścia w życie, jed nak ma on charakter blankietowy, a ustalenie odszkod owania na jego podstawie wymaga wskazania odpowiedniej podstawy prawnej w aktualnym stan ie pra wn ym. Po o mówieniu orzecz n ictwa Trybunału Konstytucyjnego dotyczącego rozróżnienia pomiędzy pominięci em i zan iechani em prawodawczym, Marszałek stwierdził, że nie jest ono jednoznaczne . Przesądzenie zaistnienia w danym wypadku pominięcia prawodawczeg o wy- ma ga ustaleni a: jakościowej tożsamości (a przynajmniej daleko idącego podobieństwa) mate- rii uwzględnionej w zask arżonym przepisie i materii nim nieobjętej, konstytucyjnego nakazu uregulowania nieuwzględnionych kwestii w sposób wskazany przez podmiot in icjują cy po- stępow ani e oraz – pomocniczo – braku intencji prawodawcy co do pozostawienia tych kwe- stii poza zakresem r egulacji. Uczestnik postępowania stwierdził, że uprawnionymi do uzyskania odszkodowania zgodnie z zaskarżonymi przepisami są osoby, które by ły wła śc icielami, uż ytkownikami wie- czystymi lub legitymowały się innym prawem rzeczowym na nieruchomości, którego zo stały OTK ZU A/2022 SK 1/18 poz. 1 5 pozbawione lub które zostało im ograniczone w drodze decyzji. Zarówno ustawa o gospodar- ce, jak i te akty normatywne obowiązujące przed 1 sty cz nia 1998 r., w wypadku których obecne przepisy przewidują ustalenie odszkodowania za wywłaszczone na ich pod stawie nieruchomości, odnoszą się do stosunkowo wąskiego zakresu stosunków własnościowych, a ich cel łączy się z procesami urbanizacji . W pr zeciwi eń stwie do nic h dekret PKWN miał za zadanie dokonanie rewolucyjnej i całościowej zmiany stosunków społecznych w rolnictwie, nie pozwalając na skonkretyzowanie celu wywłaszczenia w stosunku do poszczególnych nieruchomości ziemskich. W konsekwencji nie można d opatrzyć się wystarczającego podo- bieństwa pomiędzy sytuacją właścicieli znacjonalizowanych majątków a sytuac ją właścicieli nieruchomości wywłaszczonych na podstawie ustawy o gospodarce i innych aktów norma- tywnych, do których odsyła art. 129 ust. 5 u.g.n. Mars zał ek Sejmu podniósł, że nie można również wskazać przepisu Konstytucji, któ- ry wprost nakazywałby usta wodawcy ustanowienie regulacji przyznającej odszkodowania dla osób, których mienie zostało przejęte na rzecz Skarbu Państwa na podstaw ie dekretu P KW N. O i le przy tym reprywatyzacja byłaby zgodna z aksjologią Konstytucji, o tyle jej kształt i forma zost ały pozostawione do rozstrzygnięcia parlamentowi. Marszałek zauważył także , że po 1989 r. wielokrotnie podejmowano próby uregulo- wania kw estii roszcz eń związ any ch z przejęciem nieruchomości ziemskich na rzecz Skarbu Państwa na mocy dekretu PKWN. Okoliczność, że – pomimo prac nad kilkunastoma projek- tami ustaw reprywatyzacyjnych – ustawodawca nie zdecydował się dotąd na uchwalenie re- gulacji o kreślającej fo rmę i zak res świadczeń należnych byłym właścicielom, pozwala stwierdzić , iż aktualny stan prawny nie jest st anem przypadkowym i niezamierzonym. Ostatecznie zatem uczestnik postępowania uznał, że przedmiotem skargi konstytucyj- nej jest zarzut z aniechania p ra wodawc zeg o. 4 . W piśmie z 30 maja 20 1 8 r. stanowisko w sprawie zajął Prokurator Generalny, wnosząc o umorzenie postępowania na podstawie art. 59 ust. 1 pkt 2 u.o.t.p.TK ze względu na niedopuszczalność wydania wyroku. Prokurator stwi erdził, że s fo rmułowane w skardze konstytucyjnej zarzuty wobec przepisów ustawy o gospodarce dotyczą zaniechania prawodawc zego, przedstawiając w tym zakresie identyczną argumentację jak Marsz ałek Sejmu. 5 . Rzecznik Praw Obywatelskich, zawiadomiony o toc zącym się po st ępowaniu w sprawie niniejszej skargi konstytucyjnej, poinformował w piśmie z 2 1 lutego 201 8 r., że nie zgłas za w nim swojego udziału. II Trybunał Konstytucyjny zważył, co następuje: 1. Zgodnie z art. 79 ust. 1 Konstytucji , każdy, czyje ko nstytucyjne wo lności lu b prawa zostały naruszone, ma prawo, na zasadach określonych w ustawie , wnieść skargę do Trybuna- łu Konstytucyjnego w sprawie zgodności z Konstytucją ustawy lub innego aktu normatywne- go, na podstawie którego sąd lub organ administracji publicznej orzekł ostatecznie o jego wolnościach lub prawach albo o jego obowiązka ch określon ych w Konstytucji. Skarga kon- stytucyjna powinna przy tym spełniać warunki określone w ustawie z dnia 30 listopada 2016 r. o organizacji i trybie postępowania przed Trybunałem Konstytucyjnym (Dz. U. z 2019 r. poz. 2393; dalej: u.o.t.p.TK). OTK ZU A/2022 SK 1/18 poz. 1 6 2. Skarga konstytucyjna inicjująca postępowanie w niniejszej sprawie nie spełniała wymogów warunkujących jej merytoryczne rozpoznanie, co pociągnęło za sobą konieczność umorzenia postępowania w całości na podstawie art. 59 ust. 1 pkt 2 u.o.t.p.TK ze względu na niedopuszcz alność wydania wyroku. Przedmiotem skargi może być b owiem jedynie zarzut niezgodności określonej regulacji prawnej z Konstytucją, w tym również zarzut pominięci a prawodawczego. Trybunał Konstytucyjny uznał natomiast , że przedmiotem rozpoznawanej skargi jes t niepodlegający jego kognicji zarzut zaniechania prawodawczego, dotyczący nie- wprowadzenia do syste mu prawnego unormowań umożliwiających uzyskanie odszkodowania za nieruchomości ziemskie przejęte na rzecz Skarbu Państwa na podstawie art. 2 ust. 1 lit. e dekretu Polskiego Komitetu Wyzwolenia Narodowego z dni a 6 września 1944 r. o przepro- wadzeniu reformy rolnej (Dz. U. z 1945 r. Nr 3, poz. 13, ze zm.; dalej: dekret PKWN). 3. Podniesiony w skardze zarzut niezgodności z Konstytucją został sformułowa ny wobec trzech przepisów ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (Dz. U. z 2021 r. po z. 1899, ze zm.; dalej: u.g.n., ustawa o gospodarce), dotyczących wy- właszczania nieruchomości oraz odszkodowania za nie. Zgodnie z art. 112 ust. 2 u.g.n., wy właszczenie nieruchomości polega na pozbawieniu alb o ograniczeniu, w drodze decyzji, prawa własności, prawa użytkowania wieczystego lub innego prawa rzeczowego na nieru- chomości. Art. 128 ust. 1 u.g.n. przewiduje , że wywłaszczenie własności nieru ch omości, u żytkowania wieczystego lub innego prawa rzeczowego następuje za odszkodowaniem na rzecz osoby wywłaszczonej odpowiadającym wartości tych praw . Art. 129 ust. 5 pkt 3 u.g.n. stanowi natomiast, i ż starosta, wykonujący zadanie z zakresu administracji rządowej, wydaje odrębną decyzję o odszkodowaniu, gdy nastąpiło pozbawienie praw do nieruchomości bez ustale nia odszkodowania, a obowiązujące przepisy przewidują jego ustalenie. Trybunał zaak- ceptował przy tym stanowisko wyrażone w orzecznictw ie sądów adm inistracyjnych, w szcze- gólności Naczelnego Sądu Administracyjnego, w świetle któr ego ostatni wymieniony przepis działa wprawdzie bezpośrednio (retrospektywnie), odnos ząc się także do sytuacji powstałych przed jego wejściem w życie, czyli przed 1 stycznia 1998 r., jednak nie umożliwia on ustale- nia odszkodowania za nieruchomości przejęte na rzecz Skarbu Państwa na p odstawie dekretu PKWN, ponieważ obowiązujące regulacje prawne nie przewidują odszkodowania za pozba- wienie prawa do nieruchomości dokon ane w tym trybie (zob. np. wyroki NSA: z 11 stycznia 2017 r., sygn. akt I OSK 341/15, Lex nr 2602189, z 14 czerwca 2017 r., sygn. akt I OSK 2192/15, Lex nr 2364756, z 11 lipca 2017 r., sygn. akt I OSK 2857/15, Lex nr 2359772, z 26 lutego 2020 r., sygn. akt I OSK 3938/18, Lex nr 2851200). Mając na uwadze, że przedmiotem skargi konstytucyjnej uczyni ono bezspornie nieob- jęcie prz ez ustawodawcę za skarżonymi przepisami ustaw y o gospodarce wypadku, gdy prawo własności nieruchomości zo stało utracone na podstawie de kretu PKWN, ko nieczne b yło roz- strzygnięcie, czy nieuregulowanie tej kwestii należ ało zakwalifikować jako pominięcie , czy t eż jako zaniechanie prawodawcze. W pierwszej sytuacji zastrzeżenia dotyczą nieunormowa- ni a w akcie normatywnym zagadnień integralnie po wiązanych z je go treści ą, tożsamych lub przynajmniej istotnie podobnych, w konsekwencji czego przedmiotem kontroli Trybuna łu Konstytucyjnego staje się nieko mpletna regulacj a prawna . W drugiej natomiast sytuacji za- rzut odnosi się do nieunormowania w akcie n ormatywnym z ag adnień ni epowiązanych inte- gralnie z jego treścią, jedynie nawiązujących do materii nim objętych lub wręcz zu pełnie odmiennych , co sprawia, iż mamy do czynienia wyłączni e z brakiem regulacji prawnej nor- mującej określone kwestie zgodnie z oczek iwan iami pod mi ot u inicj ującego kontrolę ; t o jed- nakże pozostaje poza zakresem kognicj i Trybunału. Trybunał Konstytucyjny ni ejednokrotnie odnosił się w swoim orzecznictwie do spraw dotyczących rozlicze ń z przeszłością, w tym również związanych z problematyką reprywaty- za cj i. W post anowieniu z 28 października 2015 r. , sygn. P 6/13 (OTK ZU nr 9/A/2015, OTK ZU A/2022 SK 1/18 poz. 1 7 poz. 161) , wydanym w pełnym składzie, w którym jak dotąd najobszerniej wypowiedział się w tym zakresie, zauważył, że „[p] ojęcie « reprywatyzacji » nie ma definicji legalnej. W zn a- czeniu p otocznym obejmuje ono wszelkie działania zmierzające do zwrotu mienia przejętego przez państwo w ok resie wczesnej PRL. W języku prawniczym reprywatyzacja nie jest rozu- miana jednolicie. Można mówić o ujęciu węższym, w którym chodzi o restytucję, cz yli przy- w rócenie własności utraconej w wykonaniu aktów nacjonalizacyjnych i innych form przejęcia mienia, w tym także – bez podstawy praw nej. Jednak reprywatyzację można też ujmować szeroko, tak że mieści się w tym pojęciu nie tylko zwrot mie nia w naturz e, lecz tak że inne formy zadośćuczynienia za pozbawienie własności ” . Potwierdzając w przywołanym orzecze- niu br ak formalnej podstawy reprywa tyzacji w Konstytucji, Trybunał rozważał, czy obowiąz- ku jej przeprowadzenia nie da się wyprowadzić z aksj ologii konst yt ucyjnej, jednak ostatecz- nie skonstatował, że wszystkie brane pod uwagę „okoliczności nakazują zachowanie dal eko idącej wstrzemięźliwości w formułowaniu tez o istnieniu prawnego, płynącego z Konstytucji, obowiązku ustawodawcy przeprowadzenia r eprywatyzacj i w określo nym kształcie. W konse- kwencji, Trybunał ( ... ) [uznał] , że także pod rządem obowiązującej Konstytucj i z 1997 r. za- kres i formy re prywatyzacji są « problemem kontrowersyjnym, którego rozstrzygnięcie zależy w głównej mierze od decyzji po litycznych » . P odejmowan ie tego rodzaju decyzji zdecydowa- nie wykracza poza kompetencje Trybunału. Stanowisko to jest zbieżn e z poglądami wyraża- nymi we w cześniejszych orzeczeniach, zapadłych już pod rządem obowiązującej Konstytucji, w których Trybunał przeci wstawiał się t raktowani u jej przepisów jako remedium na brak działań ustawodawcy, które zmierzałyby do naprawienia niespra wiedliwości będących skut- kiem aktów nacjonalizacyjnych. Stwierdził, że ich naprawienie jest możliwe jedynie w wyni- ku ingerencji ustawo dawcy ” . Potw ie rdzając d otychczasową linię orzeczniczą, Trybunał Konstytucyjny uznał, że nie objęci e zaskarżonymi przepisami nieruchomości ziemskich prze jętych na rzecz Skarbu Państwa na podstawie art. 2 ust . 1 lit . e dekretu PKWN w żadnym wypadku nie może b yć traktowan e jako pomi nięcie prawodawcze. Przede wszystkim nie sposób dostrzec istotne go podobieństw a pomiędzy materią ur egulowaną w przepisach ustawy o gospodarce dotyczą- cych ustalania odszkodowa nia za nieruchomości wywłaszczone w drodze aktów indywidual- nych oraz ma te rią w nic h nie uwzględnioną, a postulowaną przez skarżących. Jak wskazano w wyroku Trybu nału z 24 październi ka 2001 r. , sygn. SK 22/01 ( OTK ZU nr 7/2001, poz. 216), „[f] unkcje dekretu o przeprowadzeniu reformy należy bowiem postrzegać przede wszystkim w wy miarze ma krospołecznym, bo stanowił on jeden z podstawowych instrumen- tów likwidowania da wnego społeczno - gosp odarczego ustroju Rzeczypospolitej i wprowadza- nia systemu opartego m.in. na negacji ekonomicznej roli własności prywatnej. Dekret miał więc charak te r uniwers alny, bo zakresem swej regulacji obejmował niemal wszystkie większe nieruchomoś ci ziemskie o charak terze rolniczym, a także pełnił rolę narzędzia walki z prze- ciwnikami nowego ustroju ”. Kwalifikując zarzut sformułowany w skardze kons tytucyjnej j ak o zaniech anie prawo- dawcze, Trybunał wzią ł pod uwagę także okoliczność, że kompleksowe ro zstrzygnięcie zagadn ień związanych z repr y watyzacją oraz precyzyjne uregulowani e formy i zakresu świadczeń należnych byłym właścicielom lub ich następcom prawnym – wo be c braku j edno- znacznie wyrażonego w Konstytucji obowiązku przyjęcia w tym względzie określonych roz- wiązań pra wnych – jest wyłączną kompetencją władzy ustawodawczej.