SK 17/19

O R Z E C Z N I C T W O TRYBUNAŁU KONSTYTUCYJNEGO ZBIÓR URZĘDOWY Seria A Warszawa, dnia 11 grudnia 2019 r. Pozycja 65 POSTANOWIENIE z dnia 27 listopada 2019 r. Sygn. akt SK 17/19 Trybunał Konstytucyjny w składzie: Mariusz Muszyń ski – przewodniczący Justyn Piskorski Stanisław Rymar – sprawozdawca Michał Warciński J arosław Wyrembak, po rozpoznaniu, na posiedzeniu niejawnym w dniu 27 listopada 2019 r., skargi konstytucyjnej M.T. o zbadanie zgodności: art. 35 7 § 2 zdanie drugie w związku z art. 357 § 2 zdanie pierwsze i w zw iązku z art. 13 § 2 zdanie pierwsze ustawy z dnia 17 listopada 1964 r. – Kodeks postę- powania cywilnego (Dz. U. z 2016 r. poz. 1822), „w zakresie, w jakim zabrania on Sądowi doręczenia postanowienia z uzasadnieniem, gdy na postanowienie wydane na posiedzeniu niejawnym nie przysługuje środek zaskarżenia, ewentu- alnie w zakresie , w jakim nie nakazuje on Sądowi doręczenia postanowienia z uzasadnieniem, gdy na postanowienie wydane na posiedzeniu niejawnym nie przysługuje środek zaskarżenia, ewentualnie w zakresie, w jakim pomija on na- łożenie na Sąd obowiązku doręczenia postanowieni a z uzasadnieniem, gdy na postanowienie wydane na posiedzeniu niejawnym nie przysługuje środek za- skarżenia” , z art. 45 ust. 1 w związku z art. 31 ust. 3 i w związku z art. 2 Konsty- tucji, p o s t a n a w i a: na podstawie art. 59 ust. 1 pkt 2 ustawy z dnia 30 listopada 2016 r. o organizacji i trybie postępowania przed Trybunałem Konstytucyjnym (Dz. U. poz. 2072 oraz z 2019 r. poz. 125) umorzyć postępowanie. Orzeczenie zapadło jednogłośnie. UZASADNIENIE I 1. W skardze konstytucyjnej, wniesionej 1 lutego 2018 r., M.T. (dalej: skarżąc a) do- magał a się stwierdzenia niezgodności art. 357 § 2 zdanie drugie w związku z art. 357 § 2 zda- OTK ZU A/2019 SK 17/19 poz. 65 2 nie pierwsze i w związku z art. 13 § 2 zdanie pierwsze ustawy z dnia 17 listopada 1964 r. – K odeks postępowania cywilnego (Dz. U. z 2016 r. poz. 1822; dalej: k.p.c.) , w zakresie wskazanym w petitum , z art. 45 ust. 1 w związku z art. 31 ust. 3 i w związku z art. 2 Konsty- tucji . 1.1. Stan faktyczny stanowiący podstawę skargi konstytucyjnej przedstawiał się nastę- pująco. Skarżąc a złożyła w S ądzie O kręgowym w P . (dalej: sąd okręgowy, sąd) wniosek o za- sądzenie kosztów prowadzonego przed tym sądem postępowania w sprawie nadania klauzuli wykonalności (dalej: postępowanie klauzulowe) . Wniosek ten zosta ł oddalony postanowie- niem z 5 grudnia 2017 r. Postanowieniem z 4 stycznia 2018 r. tenże sąd rozstrzygnął o kolej- nym wniosku skarżącej, odmawiając sporządzenia i doręczenia uzasadnienia postanowienia z 5 grudnia 2017 r. Pozwana złożyła wówczas wniosek o spo rządzenie i doręczenie uzasad- nienia postanowienia z 4 stycznia 2018 r.; postanowieniem z 23 stycznia 2018 r. sąd okręgo- wy odmówił sporządzenia i doręczenia uzasadnienia także i tego postanowienia. Wszystkie wymienione wyżej postanowienia wydane zostały na posiedzeniach niejawnych. 1.2. Skarżąca nie sprecyzowała, któremu z wymienionych wyżej postanowień przypi- suje charakter ostatecznego orzeczenia o jej wolnościach lub prawach, o którym mowa w art. 79 ust. 1 Konstytucji. Ponadto ż adne z tych postanowień nie zawierało wskazania pod- stawy prawnej oddalenia wniosków skarżącej. Skarżąca wskazała jako przyjętą , jej zdaniem, przez sąd okręgowy podstawę prawną oddalenia jej wniosków art. 357 § 2 zdanie drugie w związku ze zdaniem pierwszym i (ewentualnie) w związku z art. 13 § 2 zdanie pierwsze k.p.c. , przy czym w odniesieniu do postanowień z 5 grudnia 2017 r. i 4 stycznia 2018 r. w brzmieniu tekstu jednolitego ogłoszonego w Dz. U. z 2016 r. poz. 1822, natomiast w sto- sunku do postanowienia z 23 stycznia 2018 r. – w brzmieniu tekstu jednolitego ogłoszonego w Dz. U. z 2018 r. poz. 155. 1. 3 . Skarżąca podn i os ła , że zaskarżone przepisy „zabraniają” sądowi , gdy na postano- wienie wydane na posiedzeniu niejawnym nie przysługuje środek zaskarżenia, doręczenia stronie postanow ienia z uzasadnieniem , lub ewentualnie nie nakazują tego sądowi albo „po- mijają” nałożenie na sąd takiego obowiązku. Zdaniem skarżącej, taka regulacja narusza jej prawo do sprawiedliwego i jawnego rozpoznania sprawy, wynikające z art. 45 ust. 1 w zwią - zku z art. 31 ust. 3 Konstytucji , określającym przesłanki i granice dopuszczalności ograniczeń co do korzystania z tego konstytucyjnego prawa, oraz w związku z art. 2 Konstytucji. Skarżą- ca stoi na stanowisku, że z tej zasady konstytucyjnej wynika jej prawo do do magania się nale- żytego uzasadnienia postanowień , którymi sąd okręgowy rozstrzygnął o jej wnioskach. 2. Marszałek Sejmu w piśmie z 18 lipca 2019 r. zajął w imieniu Sejmu stanowisko, że post ę powanie w sprawie skargi powinno zostać umorzone na podstawie art. 59 ust. 1 pkt 2 ustawy z dnia 30 listopada 2016 r. o organizacji i trybie postępowania przed Trybunałem Konstytucyjnym (Dz. U. poz. 2072, ze zm.; dalej: uotpTK) ze względu na niedopuszczalność wydania wyroku. 2.1. Marszał ek Sejmu zauważył, że negatywne skutki prawne, które skarżąca przypi- suje zaskarżonym przepisom, nie wynikają z samej ich treści, ale z interpretacji ich zakresu regulacji w związku z ich odpowiednim stosowaniem do postanowienia o kosztach w postę- powaniu klauzulowym , a w szczególności z pominięcia art. 394 2 § 1 k.p.c., z którego zdaniem Sejmu wynika dopuszczalność zażalenia od postanowienia sądu okręgowego, oddalającego wniosek o zasądzenie kosztów postępowania w sprawie nadania klauzuli wykonalności . Mar- OTK ZU A/2019 SK 17/19 poz. 65 3 szałek Sejmu w związku z tym ustal eniem uznał, że skarżąca nie wykazała, aby wykładnia zaskarżonych przepisów, zastosowana przez sąd okręgowy w jej sprawie, stanowiła wyraz jednolitej i konsekwentnej praktyki orzeczniczej. 2.2. M arszałek Sejmu podniósł także, ż e wątpliwości budzi spełnienie przez skarżącą przesłanki określonej w art. 79 ust. 1 Konstytucji, mianowicie wyczerpanie przez skarżącą drogi odwoławczej. 3. Prokurator Generalny w piśmie 17 wrześ nia 2019 r. zajął stanowisko, zgodnie z któ- rym postępowanie w sprawie podlega umorzeniu na podstawie art. 59 ust. 1 pkt 2 uotpTK wobec niedopuszczalnoś ci wydania wyroku. Prokurator Generalny wskazał, że nie można przyjąć, iż niedopuszczalność zażalenia na postanowienie sądu drugiej instancji o kosztach w postępowani u klauzulowym wynika z tr wałej, jednolitej, powszechnej i aprobowanej w doktrynie praktyki, wobec czego zarzuty skarżącej skierowane są w istocie do orzeczenia sądu okręgowego, a nie wobec zaskarżonych przepisów prawa. 4. Rzecznik Praw Obywatelskich poinformował w piśmie z 16 maja 2019 r., że posta- nowił nie przystępować do skargi w niniejszej sprawie. II Trybunał Konstytucyjny zważył, co następuje: 1. Uwagi wstępne . Zgodnie z utrwaloną linią orzecznictwa Trybunału Konstytucyjnego (zob. w szczegól- ności postanowienia z : 16 grud nia 2016 r. , sygn. SK 21/16, OTK ZU A/2016, poz. 97 i 9 kwie tnia 2019 r. , sygn. SK 7/19, OTK ZU A/2019, poz. 15 ) , na każdym etapie postępowa- nia niezbędna jest kontrola, czy nie zachodzi jedna z ujemnych przesłanek wydania wyroku, powodująca konieczność umo rzenia postępowania . Składu rozpoznającego sprawę nie wiąże w tym zakresie stanowisko zajęte w zarządzeniach i postanowieniach Trybunału wydanych w ramach wstępnego rozpoznania skargi konstytucyjnej. Nadanie skardze konstytucyjnej bie- gu nie oznacza konwali dacji wad formalnych dan ego pisma. Analizowana skarga konstytucyjna nie spełnia procesowych przesłanek merytorycz- nego jej rozpoznania i wydania wyroku w sprawie. 2. Zasad ność orzeczenia w sprawie skargi w świetle zasady ne bis in idem . 2 .1. Przepis zaska rżon y w niniejszej sprawie – art. 357 § 2 zdanie drugie w związku z art. 13 § 2 ustawy z dnia 17 listopada 1964 r. – Kodeks postępowania cywilnego (Dz. U. z 2016 r. poz. 1822; dalej: k.p.c.), aczkolwiek bez dodatkowego wskazania na związek z art. 357 § 2 z danie pierwsze k.p.c. – poddan y został już przez Trybunał Konstytucyjny oce- nie w świetle tych samych wzorców kontroli, które zostały powołane przez skarżącą , przy tym w kontekście postępowania egzekucyjnego . W wyroku z 22 października 2013 r. (sygn. SK 14/ 11, OTK ZU nr 7 / A/2013, poz. 101 ) Trybunał uznał te n przepis za zgodn y z art. 45 ust. 1 w związku z art. 31 ust. 3 Konstytucji „ w zakresie, w jakim nie przewiduje obowiązku sporządzenia przez sąd uzasadnienia postanowienia rozstrzygającego skargę na czynno ści komornika, na które nie przysługuje zażalenie” , umarzając postępowanie co do jego zgodno- ści z art. 2 Konstytucji . Przedmiotem skargi konstytucyjnej w sprawie o sygn. SK 14/11 był jednak zaskarżon y przepis w zakresie , w jakim nie przewid ywał obowiązku s porządzenia OTK ZU A/2019 SK 17/19 poz. 65 4 przez sąd uzasadnienia postanowienia rozstrzygającego skargę na czynności komornika, na które nie przysługuje zażalenie . 2 . 2 . Podobnie jak w niniejszej sprawie, w sprawie o sygn. SK 14/11 zaskarżon y prze- pis skutkował brakiem obowiązku sądu sp orządzenia uzasadnienia wydanego postanowienia. Zgodnie z argumentacją Trybunału, brak uzasadnienia postanowienia sądu niewątpliwie sta- nowi pewne ograniczenie prawa do sądu . Jednak należy wziąć pod uwagę także to, że w po- stępowaniu egzekucyjnym sąd nie roz strzyga odrębnej „sprawy” w rozumieniu art. 45 ust. 1 Konstytucji, a jedynie prowadzi postępowanie mające na celu wykonanie już zapadłego w takiej sprawie , w postępowaniu rozpoznawczym, rozstrzygnięcia. Jak stwierdz ił Trybunał : „ [o] ceniając konstytucyjność zaskarżonej regulacji w kontekście prawa do sądu, gwarantowa- nego w art. 45 ust. 1 Konstytucji, należy zestawić prawo jednostki do informowania ze sprawnością i szybkością postępowania egzekucyjnego. Prawo do sądu obejmuje bowiem również postulat rozsądnyc h ram czasowych egzekucji prawomocnych wyroków, które nie mogą pozostać niewykonywane. (…) [ W ] prowadzenie w przypadku skargi na czynności ko- mornika wyjątku od zasady, że postanowienia sądu, na które nie przysługuje zażalenie, nie zawierają uzasadnienia, by łoby naruszeniem konstrukcji zawartej w art. 357 k.p.c. (…) Prawo do sądu, którego elementem jest prawo do ukształtowania procedury sądowej zgodnie z wy- maganiami jawności, tak aby strony postępowania były poinformowane o motywach roz- strzygnięcia, nie ma ch arakteru absolutnego i może podlegać ograniczeniom, których prze- słanki określa art. 31 ust. 3 Konstytucji. (…) [O]bowiązek sporządzenia przez sąd uzasadnie- nia postanowienia w sprawie incydentalnej, spełniający jedynie rolę informacyjną, wprowa- dzałby brak r ównowagi pomiędzy korzyściami wynikającymi z zadośćuczynienia tej funkcji a utrudnieniami w realizacji innych wartości podlegających ochronie konstytucyjnej” . 2 . 3 . Sytuacja, w której Trybunał Konstytucyjny miałby pod d ać ponownej ocenie te same przepisy , i to z uwagi na te same wzorce kontroli, wymaga zatem zbadania z punktu widzenia negatywnej przesłanki procesowej, jak ą stanowi zakaz ponownego prowadzenia postępowania w tej samej sprawie. Tożsamość przedmiotu ocen y nie budzi wątpliwości, jeże- li we wcześni ejszym orzeczeni u stwierdz ona została niezgodność zaskarżonych przepisów z Konstytucją ; wówczas nawet powołanie na inn y wzorzec kontroli nie może uzasadnia ć po- nownego rozpoznania tego samego przedmiotu . Jak jednak wskazuje Trybunał w wyroku z 27 marca 2007 r. ( sygn. SK 3/05 , OTK ZU nr 3 / A/2007, poz. 32 ) : „[i] naczej kwestia ta przedstawia się w sytuacji, gdy Trybunał Konstytucyjny orzekł wcześniej o zgodności z Kon- stytucją kwestionowanego ponownie przepisu. W orzecznictwie TK przyjmuje się, że z zasa- dą ne bi s in idem nie mamy do czynienia w wypadku wskazania nowych wzorców kontroli, gdy we wcześniejszym orzeczeniu uznano zgodność zakwestionowanego przepisu z Konsty- tucją (zob. postanowienie sygn. P 26/02). (…) Problem jest bardziej skomplikowany, gdy Trybunał Konstytucyjny orzekł już wcześniej o zgodności z Konstytucją kwestionowanego ponownie przepisu z tymi samymi wzorcami konstytucyjnymi. Nie zawsze bowiem jest tak, że « skoro Trybunał Konstytucyjny orzekł o zgodności rozporządzenia stypendialnego w cało- ści z e wskazanymi wzorcami, to stosując rozumowanie a maiori ad minus uznać trzeba, że rozstrzygnął też wątpliwości co do tego aktu w poszczególnych jego częściach czy też zakre- sach » (postanowienie z 14 października 2002 r., sygn. SK 18/02, OTK ZU nr 5/A/2002, poz. 74). Powyższego stwierdzenia nie można bowiem bez zastrzeżeń i bezrefleksyjnie odno- sić do sytuacji, w których Trybunał Konstytucyjny interpretował uprzednio czy interpretować ma ponownie kwestionowany przepis oraz przepisy zawierające wzorce konstytuc yjne w związku z konkretną sytuacją faktyczną oraz prawną, jak to ma miejsce w przypadku pyta- nia prawnego i skargi konstytucyjnej. Jak bowiem stwierdził Trybunał Konstytucyjny w sprawie o sygn. SK 21/05, to, « że określone przepisy stanowiły już przedmiot k ontroli OTK ZU A/2019 SK 17/19 poz. 65 5 z określonymi wzorcami, nie wyklucza natomiast ponownego badania tych samych przepisów z tymi samymi wzorcami, jeżeli inicjator kontroli przedstawia nowe, niepowoływane wcze- śniej argumenty, okoliczności lub dowody uzasadniające prowadzenie postępow ania i wyda- nie wyroku » . (…) Zatem orzeczenie o zgodności określonego przepisu ze wskazanymi wzor- cami konstytucyjnymi, zwłaszcza w sprawie skargi konstytucyjnej, nie może – niejako auto- matycznie i zarazem bezrefleksyjnie – dotyczyć wszystkich zakresów zasto sowania i normo- wania zawartych w tym przepisie czy też dających się z niego odtworzyć (dekodować) norm prawnych ” . 2.4. W niniejszej sprawie wskazane w uzasadnieniu skargi okoliczności faktyczne wskazują, że skarżąca kwestionuje konstytucyjność zaskarżon ego przepisu w kontekście po- stępowani a klauzulowego. Skarżącej chodzi zatem o inny zakres stosowania tego samego przepisu i dekodowanych z niego norm , niż ten, o którym orzekł Trybunał Konstytucyjny w sprawie o sygn. SK 14/11. Jednak w treści skargi nie wskaz ała ona wprost tego zakresu jako przedmiotu zaskarżenia . Analizując sformułowanie przez skarżącą przedmiotu skargi (zob. zwłaszcza s. 3 pisma skarżącej z 2 listopada 2018 r.) i argumenty podniesione w niej na poparcie zarzutu o niekonstytucyjności art. 357 § 2 k.p.c., można byłoby dojść do wniosku, że skarżąca generalnie kwestionuje konstytucyjność przepisu zwalni ającego sąd drugiej instancji od obowiązku uzasadniania postanowień , wobec których nie przysługuje zażalenie . Skarga prowadzi łaby jednak w ówczas do częściowe go zakwestionowania rozstrzygnięcia zawartego w wyroku w sprawie o sygn. SK 14/11, a zatem był a by w tej części niedopuszczaln a jako próba żądania ponownej kontroli konstytucyjności tego samego przepisu w tym samym za- kresie na podstawie t ych samych wzorców konstytucyjnych. Trudno zaś na po d stawie treści skargi przypisać skarżącej intencję zaskarżenia art. 357 § 2 k.p.c. we wszystkich możliwych zakresach poza rozstrzygniętym w sprawie o sygn. SK 14/11. Z godnie z utrwaloną w orzecznictwie Trybunału zasadą falsa demonstratio non nocet (zob. zwłaszcza postanowienia z: 7 marca 2017 r., sygn. K 40/13, OTK ZU A/2017, poz. 12; 4 listopada 2015 r., sygn. K 9/14, OTK ZU nr 10/A/2015, poz. 170; oraz wyrok z 8 lipca 2002 r., sygn. SK 41/01, OTK ZU nr 4/A/2002, poz. 51) należy w tej sytuacji przyjąć na pod- stawie analizy całości skargi, że skarżąca w istocie nie zmierzała do objęcia zaskarżeniem całego zakresu zastosowania zaskarżonego przepis u. Z akres zaskarżenia należy na tej pod- stawie skorygować, uwzg lędniając skutek, jaki zastosowanie przepisu miało w odniesieniu do skarżącej. Można więc sprecyzować, że skarżąca domaga się w istocie zbadania zgodności art. 357 § 2 zdanie drugie w związku ze zdaniem pierwszym i w związku z art. 13 § 2 zdanie pierwsze k.p.c. , w zakresie, w jakim nie nakazuje sądowi okręgowemu , wydającemu posta- nowienie od dalające wniosek o zasądzenie kosztów postępowania klauzulowego, doręczenia tego postanowienia z uzasadnieniem, gdy na postanowienie wydane na posiedzeniu niejaw- nym nie p rzysługuje środek zaskarżenia. Zakres zastosowania zaskarżonego przepisu jest zatem w niniejszej sprawie inny, niż zakres, o którym rozstrzygnął Trybunał w sprawie o sygn. SK 14/11. W tym stanie rzeczy, z zastrzeżeniem spełnienia przez skargę określonych w art. 79 ust. 1 Konstytucji i art. 53 ust. 1 ustawy z dnia 30 listopada 2016 r. o organizacji i trybie postępowania przed Trybuna- łem K onstytucyjnym (Dz. U. poz. 2072, ze zm.; dalej: uotpTK) wymagań warunkujących d opuszczalność wydania wyroku (co zostanie zbadane poniżej), niezbędne byłoby odrębne rozstrzygnięcie o konstytucyjności tych przepisów w zakresie wskazanym przez skarżącą . 3 . D opuszczalność skargi z uwagi na kryteria określone w art. 79 ust. 1 Konstytucji oraz art. 53 ust. 1 pkt 2 uotpTK . OTK ZU A/2019 SK 17/19 poz. 65 6 3 .1. Skarżąca wskazała jako przesłankę skargi n aruszeni e jej konstytucyjnego praw a do sprawiedliwego i jawnego rozpatrzenia sprawy przez sąd, wynikającego z art. 45 ust. 1 w związku z art. 31 ust. 3 i w związku z art. 2 Konstytucji. Naruszenie tego prawa, a w szcze- gólności zasady jawności postępowania, stanowi jej zdaniem skutek zastosowania zaskarżo- nych przepisów, które nie nakazują sądowi doręczenia postanowienia z uzasadnieniem, gdy na postanowienie wydane na posiedzeniu niejawnym nie przysługuje środek zask arżenia. Skarga zawiera uzasadnienie tego zarzutu. 3.2. Skarżąca powołała w skardze trzy kolejne postanowienia sądu okręgowego: z 5 grudnia 2017 r. oraz z 4 stycznia i 23 stycznia 2018 r., nie wskaz ała jednak, które z nich uważa za ostateczne orzeczenie o jej prawie konstytucyjnym. Zgodnie wszakże z zasadą falsa demonstratio non nocet , Trybunał powinien byłby ewentualnie sprostować błędne wskazanie przez skarżącą jednego z tych orzecze ń ; na tej samej podstawie zatem może niezależnie usta- lić, czy i które z powołanych postanowień miało taki ostateczny charakter. Zdaniem Trybunału postanowieniem sądu okręgowego ostatecznie rozstrzygającym kwestię prawa skarżącej do żądania uzasadnienia postanowienia z 5 grudnia 2017 r. w spra- wie kosztów w postępowani u klauzulowym było postanowienie z 4 stycznia 2018 r. Postano- wieniem z 23 stycznia 2018 r. sąd rozstrzygnął jedynie, że od postanowienia z 4 stycznia 2018 r. nie przysługuje zażalenie, wobec czego nie ma obowiązku sporządzenia uzasadnienia także i tego postanowienia. 3 .3. Jak wskazano już wyżej, ż adne z trzech postanowień powołanych w skardze nie zawierało wskazania podstawy prawnej oddalenia wniosków skarżącej. Skarżąca natomiast wskazała jako przyjętą , jej zdaniem , przez sąd okręgowy , i jej zdaniem prawidłową, podstawę prawną oddalenia jej wniosków art. 357 § 2 zdanie drugie w związku ze zdaniem pierwszym k.p.c. i (ewentualnie) w związku z art. 13 § 2 zdanie pierwsze k.p.c. Stanowisko skarżącej w tej kwestii jest zatem identyczne z hipotetycznym stanowiskiem zaj ętym przez sąd okręgo- wy. Pierwszy etap rozumowania prowadzącego do tej interpretacji zaskarżonych przepisów skarżąca podsumowała następująco: „ [n]igdy nie było i nie ma środka zaskarżenia, w tym nadzwyczajnego, na postanowienia Sądu II instancji w przedmio towych sprawach, dlatego nigdy nie został złożony na nie środek zaskarżenia, w tym nadzwyczajny”. Drugi etap rozu- mowania stanowi konstatacja, że w takim razie, poprzez odesłanie ze związkowego art. 13 § 2 k.p.c. , odpowiednie zastosowanie ma art. 357 § 2 k. p.c., zwalniający sąd od obowiązku spo- rządzenia uzasadnienia. Ten skutek zaś jest, zdaniem skarżącej, sprzeczny z Konstytucją. W tym miejscu należy zadać pytanie, dlaczego skarżąca zdecydowała się podnieść za- rzut niekonstytucyjności w stosunku do art. 357 § 2 k.p.c. , który jest przepisem o szer oki m znaczeniu systemowym i w tej funkcji już poddanym w części swojego zakresu zastosowania kontroli Trybunału Konstytucyjnego z pozytywnym wynikiem (w sprawie o sygn. SK 14/11), zamiast skierować ten zarzut do bardz iej szczegółowego pominięcia ustawodawczego, za któ- re można byłoby uważać (rzekomy) brak środka zaskarżenia , a konkretnie brak możliwości złożenia zażalenia na wydan e w drugiej instancji postanowieni e sądu okręgowego o odmowie zasądzenia kosztów w post ę pow ani u klauzulow ym . Wydaje się, że przyczyn ą takiego ukształ- towania zarzutu było zaniechanie przez skarżącą złożenia zażalenia na postanowieni e z 5 gru - dnia 2017 r. w wyniku nieuzasadnionej pewności , że takiego środka nie ma , oraz braku od- powiednio wcześniejs zej refleksji, że znacznie silniejsze argumenty przemawia łyby za zarzu- tem niekonstytucyj ności w stosunku do regul acji nie zapewniającej dostępnoś ci zażalenia na odmowę zasądzenia kosztów w postępowani u klauzulow ym , niż do regulacji generalnie zwalniającej s ąd od obowiązku uzasadnienia postanowienia niepodlegającego zażaleniu. OTK ZU A/2019 SK 17/19 poz. 65 7 3.4. Treść obu zdań zaskarżonego art. 357 § 2 w związku z art. 13 § 2 zdanie pierwsze k.p.c. nie prowadzi bezpośrednio do wniosku o braku obowiązku uzasadnienia postanowienia o oddaleniu wniosku o zasądzenie kosztów w postępowani u klauzulowym, wydanego przez sąd okręgowy działający jako sąd drugiej instancji. Wywiedzenie takiego skutku tego przepi- su wymaga przeprowadzenia jego złożonej wykładni na tle innych przepisów regulujących post ępowanie klauzulowe oraz środki odwoławcze, zwłaszcza od postanowień sądów drugiej instancji. Jednakże wykładnia przepisów , w szczególności dokonana przez sąd w sprawie dotyczącej skarżące j, zasadniczo nie może być przedmiotem kontroli Trybunału Konstytucy j- nego ( zob. w szczególności postanowienia Trybunału : z 2 grudnia 2010 r., sygn. SK 11/10, OTK ZU nr 10/A/2010, poz. 131, oraz o sygn. SK 21/16 i SK 7/19). Zgodnie z orzecznictwem Trybunału, kontrola prawidłowości wykładni zaskarżonego przepisu przez sąd m ogłaby jednak wyjątkowo być przeprowadzona, gdyby zaskarżoną inter- pretację można było uznać za utrwaloną i jednolitą, akceptowaną także przez doktrynę , i w zwią zku z tym określającą treść norm rzeczywiście stosowanych na podstawie danego przepisu (zob. w s zczególności postanowienie z 17 października 2018 r., sygn. P 7/17 , OTK ZU A/2018, poz. 59). Wykazanie utrwalenia się w orzecznictwie takiej jednolitej wykładn i było w świetle art. 53 ust. 1 pkt 1 uotpTK obowiązkiem skarżącej, z którego jednak nie wy- wiązała się ona w żadnym stopniu, błędnie traktując przyjętą przez siebie i – hipotetycznie – przez sąd okręgowy wykładnię jako oczywistą i jedynie możliwą. Zarzuty strony dotyczą za- tem w istocie rzeczy nie treści zaskarżonych przepisów, ale ich zastosowania przez sąd okrę- gowy w jej sprawie. Już sama ta okoliczność stanowi wadę skargi, wystarczającą do uznania, że wydanie przez Trybunał wyroku w niniejszej sprawie jest niedopuszczalne i postę powanie podlega umorzeniu. 3.5 . Niezależnie od niewywiązania się skarżącej z obowiązku udokumentowania utrwalenia się w orzecznictwie jednolitej wykładni , wywodz ącej z zaskarżon ego przepisu normę kwestionowaną z powodu naruszenia jej konstytucyjnego prawa , stwierdzić trzeba, że w rzeczywistości w orzecznictwie i doktrynie można w tej kwestii odnotować różniące się wypowiedzi, przy czym przewagę wydają się mieć obecnie poglądy odmienne od wyrażonego przez skarżącą. W szczególności zwrócić należy uwagę na ewentualność zastosowania art. 394 2 § 1 k.p.c. w zaskarżonej wersji , przewiduj ąc ego zażalenie na postanowienie sądu drugiej instancji , którego przedmiotem jest w szczególności zwrot kosztów procesu; wyjąt- kiem są postanowienia wydane w wyniku rozpoznania zażalenia na postanowienie sądu pierwszej instancji (w obecnym stanie prawnym przepisowi temu odpowiada art. 394 2 § 1 1 pkt 3 k.p.c. w brzmieniu ustawy z dn. 4.07.2019 r., Dz. U. poz. 1469, który wszedł w życie 7 listopada 2019 r.). W świetle tego przepisu teza skarżącej, iż „[n]igdy nie było i nie ma środka zaskarżenia, w tym nadzw yczajnego, na postanowienia Sądu II instancji w przedmio- towych sprawach” jest wątpliwa. Ocena mo żliwoś ci wniesienia przez nią zażalenia w wypad- ku postanowienia o oddaleniu wniosku o zasądzenie kosztów w postępowan ia klauzulowym, wydanego przez sąd okręgowy działający jako sąd drugiej instancji, ale nie w wyniku rozpo- znania zażalenia na postanowienie sądu pierwszej instancji ( a więc „orzekającego w tej spra- wie po raz pierwszy”, jak podobna sytuacja była określana w szeregu orzeczeń Trybunału) , wymaga ła ustal enia w drodze wykładni, czy zakres zastosowania art. 394 2 § 1 k.p.c. (w szcze- gólności z uwagi na pojęcie „kosztów procesu”) rozciąga się na postępowanie klauzulowe. Rozstrzygnięcie tej kwestii zależy przede wszystkim od ustalenia, czy postępowanie klauzu- lo we jest częścią postępowania egzekucyjnego, czy też odrębnym postępowaniem, aczkol- wiek funkcjonalnie powiązanym z postę powaniem egzekucyjnym , a stanowiącym zarazem swoisty łącznik pomiędzy właściwym postępowaniem rozpoznawczym a post ę powaniem eg- zekucyjnym. Pierwszy z tych poglądów wyraził Sąd Najwyższy (na tle wcześniejszego stanu prawnego, w którym zażalenie na postanowienie w sprawie kosztów procesu wydane przez OTK ZU A/2019 SK 17/19 poz. 65 8 sąd drugiej instancji przysługiwało do Sądu Najwyż szego) m.in. w uzasadnieniu postanowie- nia z 25 kwietnia 2012 r. (sygn. akt II PZ 7/12, OSNP nr 7-8/2013, poz. 85), zawierającego negatywne rozstrzygnięcie w kwestii dopuszczalności zażalenia na postanowienie o oddaleniu wniosku o zasądzenie kosztów w postępowani u klauzulowym , wydane przez sąd okręgo wy działający jako sąd drugiej instancji. Jednak wyrażony w tym wyroku pogląd Sądu Najwyż- szego w kwestii charakteru postępowania klauzulowego odbiega zarówno od wcześniejszej i kontynuowanej nadal linii orzecznictwa tego sądu (zob. np. postanowienie SN z 6 lutego 2013 r., sygn. akt V CZ 73/12, Lex nr 1299225), jak i od oceny dokonanej przez Trybunał Konstytucyjny w wyroku z 4 września 2006 r. (sygn. P 2/06, OTK ZU nr 8/A/2006, poz. 98), w którym Trybunał stwierdził, że „[p]ostępowanie związane z nadaniem tytułowi egzekucyj- nemu klauzuli wykonalności ma charakter autonomiczny zarówno w stosunku do postępowa- nia rozpoznawczego, jak i do właściwego postępowania egzekucyjnego (którego celem jest przymusowe wyegzekwowanie świadczenia)”. Przyjęcie zaś, że obowiązują cy w dniu orzeka- nia przez sąd okręgowy art. 394 2 § 1 (obecnie art. 394 2 § 1 1 pkt 3) k.p.c. znajduje zastosowa- nie w postępowaniu klauzulowym, prowadziłoby do wniosku, że zaskarżony art. 357 § 2 zda- nie drugie w związku ze zdaniem pierwszym k.p.c. nie znajduje w ogóle zastosowania w sta- nie faktycznym objętym zakresem zaskarżenia. Sytuacja ta wskazuje, że nie można przyjąć, jakoby doszło do utrwalenia się jednolitej wykładni zaskarżonych przepisów , niedopuszczają- cej zażalenia na postanowienie o oddaleniu wniosku o zasądzenie kosztów postępowania klauzulowego, wydanego przez sąd okręgowy działający jako sąd drugiej instancji; przeciw- nie, pogląd dopuszczający takie zażalenie wydaje się przeważać i można go uznać za uzasad- niony także z punktu widzenia należytej ochrony prawa do sądu . 3 . 6 . Powyższa konstatacja prowadzi do wniosku, że skarga konstytucyjna w niniejszej sprawie ma j eszcze jedn ą wadę, która stanowi kolejną podstawę niedopuszczalności wydania przez Trybunał Konstytucyjny wyroku , związaną ściśle z niewywi ązaniem się skarżącej z obo wiązku wykazania istnienia ugruntowanej i jednolitej wykładni zaskarżonego przepisu. Mianowicie , skarżąca zaniechała złożenia zażalenia od postanowienia sądu okręgowego z 5 gru dnia 2017 r.; tymczasem jej stanowisko, że takie zaża lenie nie było dopuszczalne, jest co najmniej wątpliwe. Jeśli zaś zażalenie było dopuszczalne, to żadne z przedstawionych przez nią postanowień sądu okręgowego nie jest ostatecznym rozstrzygnięciem w sprawie, w której, jej zdaniem, naruszone zostało jej ko nstytucyjne praw o do jawności postępowania , realizowan e przez sporządzenie i do rę czenie uzasadnienia. Pozwana miała zaś wynikający z a rt. 79 ust. 1 Konstytucji obowiązek wyczerpania , przed wniesieniem skargi konstytucyjnej, przysługujących jej środków praw nych. Z powyższych względów Trybunał Konstytucyjny postanowił jak w sentencji.